EVL─░L─░KTE SA├éDET VE ┼×─░DDET ├ťZER─░NE…

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

Ruh ikizini bulmak.

Baz─▒lar─▒ evlili─či b├Âyle bir ├╝topyaya ba─člar.

Evlili─či, ruh ikizini bulmak ┼čeklinde de─čerlendirmek ne derece m├╝mk├╝n? Evlili─če b├Âyle y├╝ksek bir idealle ba┼člamak, daha ba┼čtan t├╝keni┼č mi?

Ruh ikizinden daha g├╝zel ve daha ger├žek├ži kavram bulabiliriz:

Ruh aynas─▒…

Hem;

ÔÇťM├╝ÔÇÖmin, m├╝ÔÇÖminin aynas─▒d─▒r.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, Edeb, 49/4918) had├«s-i ┼čer├«fiyle mutabakat i├žinde. Hem de evlili─čin, yar─▒m insan─▒ tamamlama ├Âzelli─čine (H├ókim, el-M├╝stedrek, no: 2681, 2/175) at─▒f h├ólinde. Yine;

ÔÇťSiz ba┼čkalar─▒n─▒n kad─▒nlar─▒na kar┼č─▒ iffetli ve namuslu olun ki, sizin kad─▒nlar─▒n─▒z da iffetli ve namuslu olsunlar.ÔÇŁ (Kenz├╝ÔÇÖl-umm├ól, 34/34) had├«sinin m├ónev├« yans─▒ma prensibini ih├óta edecek ┼čekilde…

Asl─▒nda ruh ikizi arayanlar da bir ayna ba┼č─▒nda. Fakat;

ÔÇťAyna ayna! S├Âyle bana! Var m─▒ benden g├╝zeli d├╝nyada?!.ÔÇŁ diyen bir kendini be─čenmi┼člik i├žinde. Fakat, g├╝zellik kadar, kusurlar─▒ da g├Âsteren, g├╝zelli─či g├Âsterdi─či kadar do─črular─▒ da ifade edici bir ayna bizimkisi.

Ruh ikizi demek, kendi ┬źm├╝kemmel┬╗ r├╗hunun di─čer e┼čini aramay─▒ hat─▒rlat─▒yor. H├ólbuki ruh aynas─▒na bakarak, kendi ┬źbak─▒m┬╗─▒n─▒ yapmak ve kar┼č─▒ tarafa da ┬źsad├ókatle┬╗ yani ba─čl─▒l─▒k ve do─čruluk ile ger├žek manzaras─▒n─▒ g├╝zelce yans─▒tarak onun da kendi ruh bak─▒m─▒n─▒, terbiyesini, tezkiyesini yapabilmesini sa─člamak. ─░┼čte evlili─čin yar─▒ml─▒─č─▒ tamlama ├Âzelli─či burada olmal─▒.

Evli okuyucular─▒m─▒z tasdik edecektir. Hangi usulle evlenmi┼č olurlarsa olsunlar, il├óh├« takd├«rin baz─▒ noktalarda ├žok benzer ve uyumlu, baz─▒ noktalarda ise neredeyse z─▒t e┼čler nasip etti─čini g├Âreceklerdir.

Biri tedbirci ise, di─čeri vurdumduymaz…

Biri a┼č─▒r─▒ titiz ise, di─čeri daha rahat…

Biri konu┼čkan ise, di─čeri s├╝k├╗tu tercih edici…

Biri ├žekingen ise, di─čeri y├╝reklendirici…

Ruh ikizi diye bir ┼čey olsa dah├«, birbirinin kopyas─▒ iki r├╗hun evlilik gibi bir organizasyonda mutlu olmalar─▒ m├╝mk├╝n m├╝?

Ba┼čta; ┬źRuh ikizimi buldum!┬╗ diyerek evlenen kimilerinin, daha sonra a┼č─▒r─▒ beklentilerinden hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črayarak, ruh aynalar─▒n─▒ da k─▒rmaya kalkmalar─▒ da hazin de─čil mi?

Hâlbuki, evlilikte saâdet iki türlüdür.

1. Madd├« / z├óhir├« sa├ódet: Mesel├ó, soylu / makam-mevki sahibi, g├╝zel / yak─▒┼č─▒kl─▒, g├╝├žl├╝ / maharetli, zengin / iyi bir ├ževreden bir e┼č… Madd├« hi├žbir s─▒k─▒nt─▒n─▒n ya┼čanmad─▒─č─▒ konfor ve rahat i├žinde imk├ónlar.

┼×imdi bu tarz sa├ódeti de─čerlendirelim:

a) Bu mutluluk ┼čartlar─▒n─▒n m├╝kemmel h├óli, san─▒yorum sadece masallarda vard─▒r. Hatt├ó masallarda bile k├Ât├╝ kalpli cad─▒lar, beyaz atl─▒ prenslere ve alt─▒n sa├žl─▒ prenseslere g├╝n y├╝z├╝ g├Âstermeyerek sa├ódete m├óni olurlar.

b) Bu madd├« mutluluk ┼čartlar─▒ ├žo─čunlukla takd├«rin elindedir. Nasip ile ilgilidir. Kaderde yoksa yapaca─č─▒n─▒z pek bir ┼čey kalmaz. Elinizde olmayanla ilgilenmek bo┼čtur.

c) Nasiple ilgili oldu─ču h├ólde, insan bunlara yo─čunla┼čabilir. Yapaca─č─▒ evlilikte; g├╝c├╝ yetti─čince bu fizik├«, madd├« ve z├óhir├« ┼čartlar─▒n en iyisini elde etmeye ├žal─▒┼čabilir. Fakat bundan ├Ânceki iki maddede ifade etti─čimiz sebeplerle, bu yo─čunla┼čma ┼ču ├ók─▒betlerden birine g├Ât├╝r├╝r:

ÔÇó Ya aray─▒┼č ak├«m kal─▒r, kusursuz e┼č arayan e┼čsiz kal─▒r. (Nitekim bug├╝n evlilikler azal─▒rken, bek├ór ve dul ya┼čamak yayg─▒nla┼č─▒yor.)

ÔÇó Yahut da yanl─▒┼č bir se├žime sokabilir. Beden g├╝zelli─čini, ahl├ók g├╝zelli─čine; mevkiyi, zek├ó ve fer├ósete; zenginli─či, huzura de─či┼čmek gibi imtihanlara sevk eder.

ÔÇó Bu maddeler takd├«rin elinde oldu─ču i├žin, elde edemedi─činde, i├ž d├╝nyas─▒nda menf├« duygular geli┼čir. Bu menf├« duygular; takd├«re y├Ânelirse r─▒z├ós─▒zl─▒k, elde eden ┼čah─▒slara y├Ânelirse hased ve kine d├Ân├╝┼č├╝r.

Bu neticelerin her biri saâdetten mahrumiyettir.

Evlilikte elde edilebilecek ikinci tür saâdet ise mânevî, rûhî ve bâtınî olandır:

2. M├ónev├« / b├ót─▒n├« sa├ódet: Bu mutluluk basittir. A─č─▒z tad─▒d─▒r, samanl─▒─č─▒ seyran eden huzur ve s├╝rurdur. K├╝├ž├╝k ┼čeylerle kanaat ederek mesut olmakt─▒r. Aile olmaktan, sevmekten sevilmekten, h├╝rmet ve ┼čefkat g├Ârmekten, hizmet etmek ve hizmet edilmeye l├óy─▒k say─▒lmaktan, sad├ókatten ve gelece─čin hakk─▒nda g├╝ven duymaktan ne┼čÔÇÖet eden m├ónev├« bir zevktir. Buna nesil sa├ódeti de eklenince n├╗r ├╝st├╝ne n├╗r olur.

Bunlar─▒ de─čerlendirirsek;

a) Bu maddeler de elbette baht i┼čidir, fakat asl─▒ itibar─▒yla hepsi ahl├ók├« davran─▒┼člar─▒n neticeleridir. Sevgi, sayg─▒, h├╝rmet, sad├ókat, kanaat b├╝t├╝n bunlar e─čitimle, terbiye ile kazan─▒labilecek, kazand─▒r─▒labilecek hasletlerdir. Bu sebeple eldedir, m├╝mk├╝nd├╝r. Evlilik, ├Âm├╝rl├╝k bir tercihtir. F├ón├« g├╝zellik, ├Âm├╝r kar┼č─▒s─▒nda solar, fakat ahl├ók├« g├╝zellik bir ├Âm├╝r g├╝zeldir. Zenginlik yok olabilir, fakat g├Ân├╝l zenginli─či t├╝kenmez. Hi├žbir mevki, sad├ókat kadar y├╝ksek de─čildir.

b) Birinci hedefi, m├ónev├« huzur olan ki┼či; evlenirken de, buna yo─čunla┼č─▒r. PeygamberimizÔÇÖin me┼čhur had├«sini burada biraz a├žal─▒m:

Evlenilecek namzedin se├žiminde g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulan maddeler ┼čunlard─▒r:

Soy (bug├╝n mevki ve tahsil de buna kat─▒labilir), zenginlik, g├╝zellik ve dindarl─▒k…

Hepsi elde edilemeyece─čine g├Âre ve ilk ├╝├ž madd├« ve fizik├« olan tercih sebeplerinin f├ón├« oldu─čuna ve mutlak m├ón├óda sa├ódet getirmeyece─čine g├Âre, as─▒l hedeflenmesi gereken madde dindarl─▒k olarak kal─▒r. Tabi├« burada dindarl─▒k ile kastedilen; g├╝zel ahl├ók, ─░sl├óm terbiyesi, zar├ófeti ve ┼čahsiyetini ih├óta eden bir dindarl─▒kt─▒r.

Evlilik, ├Âm├╝rl├╝k bir se├žim demi┼čtik. G├╝zellik, evlili─čin ├Âmr├╝ a├ž─▒s─▒ndan de─čerlendirirsek, gen├žli─či, soy-mevki daha ziyade orta ya┼člar─▒, zenginlik de en ├žok ya┼čl─▒l─▒─č─▒ ilgilendirir. Dindarl─▒k ise b├╝t├╝n ├Âm├╝r ile birlikte as─▒l sonsuz hayat─▒ ilgilendirir.

Bug├╝n evlenecek gen├žler; madd├« sa├ódet ┼čartlar─▒na sar─▒ld─▒k├ža, m├ónev├« huzuru kaybediyorlar.

M├óneviy├ót─▒n terk edildi─či ailelerden; bereket, sad├ókat, sab─▒r, tahamm├╝l, ┼čefkat de kalk─▒yor.

Bug├╝n├╝n insan─▒ndan iki haslet kald─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒yor:

Erkeklerden k─▒skanma (gayret), kad─▒nlardan utanma (hay├ó)…

D─▒┼č d├╝nyaya a├ž─▒lma artt─▒k├ža, bu iki maddede gev┼čeme ba┼čl─▒yor. Ge├žmi┼čte han─▒m─▒n─▒n ad─▒n─▒ dah├« a─čy├ór─▒n yan─▒nda tel├óffuz etmekten ├žekinen erkek; art─▒k onun a├ž─▒k yahut ├žok da m├╝tesettir olmayan k─▒yafetlerle, erkek-di┼či kar─▒┼č─▒k ortamlarda ├žal─▒┼čmas─▒na m├╝saade ediyor, hatt├ó ekonomik sebeplerle ├žal─▒┼č─▒p kazanan─▒ tercih ediyor. Kad─▒n; ekonomik h├╝rriyeti, erke─čin gayret / k─▒skan├žl─▒k kontrol├╝nden kurtulu┼č olarak yorumlarsa, i┼č daha da sarpa sar─▒yor.

Peki bu bir evrim mi? Yani kad─▒nlar ve erkekler, derece derece utanmay─▒ ve k─▒skanmay─▒ terk mi ettiler? Hay─▒r… ├çizilen toplum pl├ón─▒, fertleri buna itti. Nefse ho┼č gelen taraflar─▒ sebebiyle yakla┼čt─▒lar ve kendilerini bu vaziyetin i├žinde buldular.

D├«n├« duygulara sahip kesimler, hen├╝z biraz daha uzaktalar; fakat onlarda da bol bol tesir g├Âr├╝n├╝yor. Fakat yan tesir hep ailede patlak veriyor.

E┼čine uzanan bak─▒┼člara tahamm├╝l etti─či zannedilen adam─▒n g├Âz├╝nde, asl─▒nda e┼či de─čersizle┼čiyor. E┼čine her g├╝n sabahtan ak┼čama saplanan m├╝tec├óviz nazar oklar─▒, s├Âz oklar─▒, ihtil├ót mikroplar─▒, kad─▒n─▒n─▒ erke─činden nefret ettiren bir m├ónev├« kokuya ve dokuya d├Ân├╝┼č├╝yor. De─čersizle┼čtirici bu nefret; bazen sevip be─čenip de evlendi─či o kad─▒na y├╝zlerce b─▒├žak saplayacak derecede erke─či vah┼č├«le┼čtiriyor, bazen iki ├žocukla terk edecek kadar kad─▒n─▒ ac─▒mas─▒zla┼č─▒yor.

├ç├╝nk├╝ gayret ve hay├ón─▒n yoklu─ču, sad├ókat ve ba─čl─▒l─▒─č─▒ yok ediyor.

├ç├╝nk├╝ gayret yani k─▒skanmak asl─▒ itibar─▒yla, sahiplenmektir. K─▒skanmak, ba┼čkas─▒yla payla┼čmak istememektir. ÔÇťYa benimsin ya topra─č─▒n!ÔÇŁ derecesinde bir muhabbet nefrete d├Ân├╝┼č├╝nce ki┼či, sonunda ya tamamen b─▒rak─▒yor, terk ediyor, bo┼čan─▒yor yahut da bo┼čad─▒─č─▒ h├ólde, zihninden s├Âk├╝p atam─▒yor, yaral─▒yor, ├Âld├╝r├╝yor, topra─ča y├ór ediyor. Son d├Ânemde, kad─▒na ┼čiddet vakalar─▒n─▒n m├╝him bir k─▒sm─▒, bo┼čanm─▒┼č ├žiftler aras─▒nda…

ÔÇťErkekleri e─čitelim, b├Âyle yapmas─▒nlar!ÔÇŁ diyorlar.

Soral─▒m:

Gayret duygusu olmasa aile olur mu? Hayâ duygusu olmayınca da o gayret duygusu teskin olur mu?

Bu iki his, f─▒tr├«dir. Elbette k─▒skan├žl─▒─č─▒n a┼č─▒r─▒l─▒klar─▒ t├Ârp├╝lenmelidir. Had├«s-i ┼čerif:

ÔÇťK─▒skan├žl─▒ktan bir nevi var ki All├óh sever; bir k─▒sm─▒ da var ki All├óh onu sevmez. All├óhÔÇÖ─▒n sevdi─či k─▒skan├žl─▒k, ki┼činin (meh├óriminden haram k─▒l─▒nm─▒┼č bir fiil g├Ârmesi ile) ┼č├╝phe halinde duydu─ču k─▒skan├žl─▒kt─▒r. All├óhÔÇÖ─▒n sevmedi─či k─▒skan├žl─▒k, ┼č├╝phe olmadan k─▒skan├žl─▒k duymas─▒d─▒r…ÔÇŁ (Eb├╗ D├óvud, Cihad 104, (2659)

Fakat k─▒skan├žl─▒k ortadan kalkmaz. Kald─▒rd─▒k sansan─▒z da kalkmaz. Psikolojinin bast─▒rma, yans─▒tma gibi adlarla g├Âsterdi─či gibi, bir ba┼čka alanda ailede ┼čiddet, bo┼čanmada art─▒┼č ┼čeklinde zuhur eder.

Bug├╝n espri, komedi, karikat├╝r, f─▒kra ve benzeri mizah ├╝r├╝nleri; erkekleri s├╝rekli, evlilikten so─čutmaya ve sad├ókatsiz bir istismarc─▒, sorumsuz bir hazc─▒ olmaya sevk ediyor. T─▒pk─▒ iki insan─▒ birbirine d├╝┼č├╝rmeye ├žal─▒┼čan m├╝zevirler gibi, kad─▒nlara da gidip; ÔÇťErkekler hep b├Âyledir!ÔÇŁ diyerek kocaya itaat etmemek, onlar─▒n hatr─▒na hay├óya, hic├óba, sad├ókate mecbur olmamak empoze ediliyor. Bunlar─▒n cidd├« versiyonlar─▒ da; erke─či zalim, vah┼č├«, gaddar ve m├╝tec├óviz g├Âsterme yar─▒┼č─▒nda.

Tavsiyeniz ne?

Mor g├Âzler yerine mor ├žat─▒lar!

Erkek ve kad─▒n gayret ve hay├ólar─▒n─▒; Gayretullah ve S├╝nnet-i Ras├╗lullah ├«caplar─▒na g├Âre ayarlarlarsa, ortaya herkesi memnun edecek bir huzur ├ž─▒kar.

Bug├╝n bir salonda, kad─▒n-erkek d├╝zenlemesi yap─▒lacak olsa; ÔÇťVay gericiler! Haremlik-sel├óml─▒k geri mi geliyor! Hangi ├ža─čda ya┼č─▒yoruz?ÔÇŁ diyenler; k─▒skanman─▒n ve hay├ón─▒n, kad─▒n-erkek d├╝zenlemelerinin, tesett├╝r├╝n, hic├ób─▒n ┬źtoplum sa├ódetinin de ├«c├ób─▒┬╗ oldu─čunu bir g├╝n anlayacaklar.

Bug├╝n ┬źhayat tarz─▒┬╗ diye tepiniyorlar. M─▒s─▒rÔÇÖda muvaffak oldular. G├╝ya onlar─▒n ┬źhayat tarz─▒┬╗ kurtuldu. Fakat y├╝zlerce insan─▒n ┬źhayat hakk─▒┬╗ ortadan kalkt─▒!

Hay├ós─▒zl─▒kla, ahl├óks─▒zl─▒kla, sad├ókatsizlikle… delmekte olduklar─▒ bu gemide, yani bu toplumda bizim de ya┼čad─▒─č─▒m─▒z─▒, bu gemi batarsa hep beraber bataca─č─▒m─▒z─▒, biraz da bu sebeple endi┼čelendi─čimizi bir t├╝rl├╝ idrak edemiyorlar.

Endi┼čeli dindarlara kulak verme vakti gelmedi mi?