Bir Modernlik ─░ptil├ós─▒: E─×LENCE

YAZAR : B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

Yaz geldi, s─▒caklar ba┼člad─▒. Okullar kapand─▒, ├žo─ču aileleri bir tatil tel├ó┼č─▒ sard─▒. S─▒n─▒flar─▒n─▒ ba┼čar─▒ ile tamamlayan ├žocuklar─▒ da bir taltif olmak ├╝zere; hangi sahilde, hangi otel tercih edilmeli?.. Nas─▒l bir m├╝k├ófat se├žilmeli; son model bir cep telefonu, diz├╝st├╝ bilgisayar, e─člence programlar─▒ paketleri… veya bir grup gezisi mi?

E─člence, modern(?) kafalar─▒n vazge├žilemez bir iptil├ós─▒ oldu. Tabi├«; i├žki, m├╝zik, hev├ó├«lik, ta┼čk─▒nl─▒k, cins├« tem├óy├╝l ve temsiller… gibi nefs├ón├« hazlar da bu faaliyetin bir unsuru. Tesis a├ž─▒l─▒┼člar─▒, grevler, mezuniyet programlar─▒, arkada┼č toplant─▒lar─▒, kutlama programlar─▒, n├╝m├óyi┼čler… gibi akla gelebilecek her t├╝rl├╝ i├žtim├ó├« faaliyetlerde, umumiyetle bu d├╝nyev├« (sek├╝ler) e─člence k├╝lt├╝r├╝ h├ókim.

AnayasaÔÇÖda; ┬źnesillerin alkol ve uyu┼čturucu gibi ba─č─▒ml─▒l─▒klardan korunmas─▒┬╗ ├ómir h├╝km├╝ varken; okullar─▒n i├žkili ve m├╝stehcen mezuniyet programlar─▒, mill├« hass├ósiyeti olan bas─▒nda her sene dile getirilir. Buna mukabil, aksi y├Ândeki gayretler de; bir k─▒s─▒m ├ževrelerce, ┬źhayat tarz─▒na m├╝dahale┬╗ olarak yerilir. Haftalarca s├╝ren ve ├ódeta ter├Âr te┼čkil├ótlar─▒n─▒n bir provas─▒ h├ólini alan son karga┼čay─▒; oldum olas─▒ bu mevhum korkular─▒ k├Âr├╝kleyen ├ževreler, halk─▒n ┬źhayat tarz─▒na m├╝dahaleye direnmesi(!)┬╗ olarak sel├ómlad─▒lar. Hem de bunca senedir, d├╝┼č├╝nd├╝kleri gibi bir ├ók─▒betin en k├╝├ž├╝k bir em├óresi v├ók├« olmad─▒─č─▒ h├ólde… G├╝ndemde olan ve bat─▒ standartlar─▒nda bir ┬źalkol s─▒n─▒rlamas─▒┬╗ ┼čeklinde d├╝┼č├╝n├╝len tasar─▒; ┬źmevz├« kapt─▒rmak┬╗ endi┼čeleri ile hafakanlar basan bu ├ževrelerce, bu kalk─▒┼čmaya bir bahane h├óline getirildi.

Akl-─▒ sel├«m ile d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde; e─člence iptil├ós─▒n─▒n vazge├žilmezi olan alkol├╝n, b├╝t├╝n f├ócialarda ba┼črol├╝ oynad─▒─č─▒ g├Âr├╝lebiliyor. Alkol cephesinde saf tutanlar─▒n en ├Ânemli sebeplerinin ba┼č─▒nda; sisteme s─▒rt dayamak maksad─▒yla, yasa─č─▒n d├«n├« bir h├╝k├╝m oldu─ču geliyor. El-hak, do─črudur; Din, k├óin├ót─▒n en ┼čerefli varl─▒─č─▒n─▒ her t├╝rl├╝ tehlikeden korumak ve onun d├╝nya ve ├óhiret sa├ódetini temin etmek sadedinde, bu h├╝km├╝ de vazÔÇśediyor. Bu husus bir tarafa; b├╝t├╝n ilm├« ve i├žtim├ó├« tesbitler kar┼č─▒s─▒nda, mant─▒─č─▒n kabul edece─či yeg├óne ger├žek de bu.

Had├«s-i ┼čerifte; ┬źi├žkinin b├╝t├╝n k├Ât├╝l├╝klerin anas─▒ oldu─ču┬╗ buyuruluyor. Nitekim;

ÔÇťD├╝nya Sa─čl─▒k Te┼čkil├ót─▒ÔÇÖn─▒n 30 ├╝lkede yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma raporuna g├Âre; cinayetlerin % 85ÔÇÖi, tecav├╝z ve ┼čiddet olaylar─▒n─▒n % 50ÔÇÖsi, h─▒rs─▒zl─▒k ve yankesicili─čin % 71ÔÇÖi, trafik kazalar─▒n─▒n % 60ÔÇÖ─▒ alkoll├╝ iken yap─▒ld─▒. Alkol ba─č─▒ml─▒lar─▒nda su├ž i┼čleme oran─▒ % 62 iken, di─čerlerinde % 37. Ara┼čt─▒rmada; intihar edenlerin % 90ÔÇÖ─▒n─▒n, mala y├Ânelik su├ž i┼čleyenlerin % 77ÔÇÖsinin, e┼čine ┼čiddet uygulayanlar─▒n % 70ÔÇÖinin, bo┼čananlar─▒n % 80ÔÇÖinin, tutuklu olanlar─▒n % 78ÔÇÖinin alkol kulland─▒─č─▒ g├Âr├╝ld├╝. Bir ├Ârnek olarak; ─░stanbul Kad─▒k├Ây Belediyesi s─▒n─▒rlar─▒nda tatbik edilen ve halk─▒n memnuniyetini m├╗cib olan alkol s─▒n─▒rlamas─▒ ile su├ž oranlar─▒n─▒n % 60 civar─▒nda d├╝┼čt├╝─č├╝ g├Âr├╝ld├╝.ÔÇŁ*

Ayr─▒ca son karga┼čada bir camiye dolu┼čup oran─▒n kudsiyetini ihl├ól eden g├╝r├╗hun, ├╝stelik bu mukaddes mek├ónda bir de i├žki i├žme ┼čen├óatini irtik├óp ettiklerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒ nazar-─▒ ├«tib├óre al─▒nd─▒─č─▒nda; ÔÇťBu d├╝zenlemeye kar┼č─▒, um├╗ma mahsus mek├ónlarda i├žki i├žme g├Âsterileri yapanlar, kime hizmet ediyorlar?ÔÇŁ diye sormak gerekiyor.

ÔÇťÔÇô─░zin nas─▒l ge├žti?ÔÇŁ diye sordu─čum bir tan─▒d─▒k;

ÔÇťÔÇôSahilde… Bulut gibiydik. ├çoluk ├žocuk; ora senin, bura benim dald─▒k ├ž─▒kt─▒k…ÔÇŁ demi┼čti; o g├╝nleri hat─▒rlay─▒p bayg─▒n g├Âzlerle. Tabi├« bu kastetti─či; rahmet ya─čd─▒ran bulutlar de─čil, e─členme histerisiyle insana kendini kaybettiren, zihni kama┼čt─▒ran bir sis bulutuydu. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

├éhirette insanlara d├╝nyada ne kadar kald─▒klar─▒ soruldu─čunda;

ÔÇťBir g├╝n veya bir g├╝n├╝n biraz─▒ kadar.ÔÇŁ (el-M├╝ÔÇÖmin├╗n, 113) diye cevap verecekleri beyan buyuruluyor. Hakikaten de; ebed├« hayat─▒n yan─▒nda, ne kadar uzun olursa olsun, say─▒l─▒ ├Âm├╝r, bir ┬źhi├ž┬╗ mes├óbesindedir. Bu gurbet molas─▒, g├Ân├╝l sultanlar─▒ndan Y├╗nus EmreÔÇÖnin ar─▒-duru ifadesiyle ┼č├Âyle tasvir ediliyor:

Ana rahminden geldik pazara,
Bir kefen ald─▒k d├Ând├╝k mezara.

Ancak; o ebed├« hayat─▒ kazanman─▒n sermayesi de, bu bir an gibi gelip ge├žen f├ón├« ├Âm├╝rd├╝r. Onun i├žin insana d├╝┼čen; ┬źD├╝nya var imi┼č, y├ó ki yo─č imi┼č ne umurun.┬╗ diyerek kafas─▒n─▒ kuma g├Âmmek de─čil; kendisine ihsan buyurulan bu paha bi├žilmez hazineyi, i┼čaret buyurulan istikamette kullanmakt─▒r. G├Ân├╝l ehli zev├ót-─▒ kiram hazer├ót─▒n─▒n; ┬źaz yemek-az konu┼čmak-az uyumak┬╗ tavsiyelerinin bir hikmeti de, bu hass├ósiyet sebebiyledir. Me┼čhur meselde; yaz─▒, ├žal─▒┼čmakla ge├žiren kar─▒nca, k─▒┼č─▒n kendisinden yard─▒m istemeye gelen a─čustos b├Âce─čine; ┬źYaz─▒ saz ├žalmakla ge├žirdinse, ┼čimdi de oyna biraz.┬╗ ifadesiyle, ibret├ómiz bir ihtarda bulunur. ├ľm├╝r sermayesini nefsin hev├ós─▒ yolunda harcama gafletinin de; d├╝nyada ne ekilmi┼čse onun hasat edilece─či ├óhiret g├╝n├╝nde, a─čustos b├Âce─činin h├╝sran─▒na d├╗├ž├ór k─▒laca─č─▒, izah gerektirmeyen bir v├ók─▒ad─▒r.

┼×├╝phesiz ├žal─▒┼čan bir bedenin ve zihnin dinlenmeye mutlaka ihtiyac─▒ vard─▒r. Mesele bunun me┼čr├╗ ├žer├ževede ve sermayeyi bo┼ča harcamadan yap─▒lmas─▒d─▒r. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťHer zorlukta bir kolayl─▒k oldu─čuÔÇŁ beyan edilerek, faaliyetin ak─ümete u─čramadan;

ÔÇťHep OÔÇÖna do─čru.ÔÇŁ olmas─▒ hususu ikaz buyurulmaktad─▒r. (el-─░n┼čirah, 5-8)

Atalar─▒m─▒z;

ÔÇť─░┼čleyen demir ─▒┼č─▒ldar.ÔÇŁ demi┼čler. Nas─▒l ki ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmad─▒─č─▒nda demir-├želik i┼čletmesinde f─▒r─▒n so─čuyup donuyorsa, bir buhar kazan─▒ istim kaybediyorsa; insan zihni de ├žal─▒┼čmad─▒─č─▒, ├ót─▒l kald─▒─č─▒ nisbette melekeleri zay─▒flay─▒p, dum├╗ra u─črayabiliyor. Onun i├žin zihni dinlendirmenin en verimli yolunun, beyindeki farkl─▒ s─▒n─▒flarda bulunan faaliyet sahalar─▒n─▒n m├╝n├óvebe ile kullan─▒lmas─▒ oldu─ču ifade ediliyor. Bahis mevzuu ├óyet-i ker├«melerde de, zaten bu hususa i┼čaret buyuruluyor. Nitekim tarihin kaydetti─či b├╝y├╝k ilim adamlar─▒ da; bu ┼čekilde zaman─▒ en iyi kullanarak, kendilerini minnetle y├ód ettiren eserlerini vermi┼člerdir. Bu ├ólimlerin, mesel├ó matematik ├žal─▒┼č─▒p yorulan zihni rahatlatmak i├žin; s─▒ra ile farkl─▒ hususiyetlerdeki mant─▒k, astronomi, fizik… gibi dallarda ├žal─▒┼čt─▒klar─▒; b├Âylece bir taraftan yeni ├žal─▒┼čmalar yaparken, di─čer taraftan da dinlendikleri biliniyor. Esas mesele; ├žal─▒┼čmay─▒, e─členmeyi, mesut olmay─▒ bilmek ve becermektir. Bununla ilgili olarak; Edison; ÔÇťHayat─▒m boyunca ├žal─▒┼čt─▒m, e─člendim.ÔÇŁ diyor.

Had├«s-i ┼čeriflerde; ko┼ču, g├╝re┼č, harp oyunlar─▒, at─▒c─▒l─▒k, binicilik, y├╝zme gibi faaliyetlerin; aile ve ├žocuklarla e─členmenin me┼čr├╗ oldu─čuna i┼čaret buyurulmu┼čtur. Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin, Hazret-i ├éi┼če -rad─▒yall├óhu anha- V├ólidemizÔÇÖle ko┼ču yar─▒┼čmas─▒ yapt─▒─č─▒; mescidde beraber k─▒l─▒├ž oyunu seyrettikleri; Hazret-i ├éi┼če V├ólidemizÔÇÖin yan─▒ndaki c├óriyelerin def ├žal─▒p e─členmelerine izin verdikleri naklediliyor. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťAncak All├óhÔÇÖ─▒ anmakla kalplerin huzura kavu┼čabilece─čiÔÇŁ (er-RaÔÇśd, 28) ifade buyuruluyor. E─člence ve dinlenme; Allah Te├ól├ó -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖyu unutturmayacak tarzda, nefsin emrine girmeden, me┼čr├╗iyet s─▒n─▒rlar─▒ g├Âzetilerek yap─▒lmal─▒d─▒r. Bu ├žer├ževede bir dinlenme; insana kazand─▒rd─▒─č─▒ beden├« ve r├╗h├« faydalarla, onu d├╝nya ve ├óhiret hayat─▒ i├žin daha verimli k─▒lacakt─▒r.

Eski RomaÔÇÖda; hi├žbir faz├«let mefhumuyla kay─▒tl─▒ olmadan, k├Âleler arslanlar─▒n ├Ân├╝ne at─▒larak; arenalarda, gladyat├Ârler ├Âl├╝m├╝ne d├Âv├╝┼čt├╝r├╝lerek; ziyafetlerde mideler ├žatlay─▒ncaya kadar doldurularak… e─členiliyordu. Buna benzer durumlar, tarihin her devrinde g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi; de─či┼čik tarzlarda zaman─▒m─▒zda dah├« icr├ó edilmektedir. Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

ÔÇťBenim bildiklerimi bilseydiniz, az g├╝ler ├žok a─člard─▒n─▒z.ÔÇŁ buyuruyor. Bug├╝n, ─░sl├óm ├ólemi bir h├╝z├╝n manzaras─▒ arz ediyor. B├╝t├╝n yeniden dirilme ve aya─ča kalkma hamleleri, d├╝nya siyas├« g├╝c├╝n├╝ elinde bulunduran mihraklar taraf─▒ndan, i├žerideki i┼čbirlik├žiler de kullan─▒larak ├Ânemli ├Âl├ž├╝de baltalanabiliyor. Zaman, nefsin hev├ós─▒na esir olma zaman─▒ de─čil; ├Ânce h├ólis bir kulluk i├žin ┼čahsiyet in┼ča etme zaman─▒d─▒r. ├ľm├╝r sermayesini bat─▒dan kap─▒lan d├╝nyev├« (sek├╝ler) k├╝lt├╝r ├╝r├╝n├╝ e─člence t├╝rleriyle heder etmek de─čil; meseleleri anlamak, ├ž├Âzmek ve yeniden dirilmek istikametinde de─čerlendirmekle m├╝kellefiz.

_______________

* Haber Vaktim: 09.06.2013