S├ľZ├ť G├ťZEL S├ľYLEMEK YA DA H─░├ç S├ľYLEMEMEK!

YAZAR : Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

─░nsan ├╝├ž g├╝zel hasletle yarat─▒lm─▒┼čt─▒r; d├╝┼č├╝nebilmek, konu┼čabilmek ve yazabilmek.

D├╝┼č├╝nd├╝klerimizi kimseler bilemezken, konu┼čtuklar─▒m─▒z─▒ ve yazd─▒klar─▒m─▒z─▒ herkes bilir. Yazmak da herkesin i┼či olmad─▒─č─▒na g├Âre; konu┼čmak / s├Âz s├Âylemek, t├╝m insanlar─▒n ├╝zerinde titizlikle duraca─č─▒ bir ├Âzellik olmal─▒d─▒r.

─░nsana dil verilmi┼čtir ya, herkes bir ┼čeyler konu┼čman─▒n derdindedir. L├ókin konu┼čurken a─čz─▒m─▒zdan ├ž─▒kan kelimelerin b├╝y├╝s├╝ne dikkat etti─čimizde, hayat─▒m─▒za y├Ân veren ┼čeylerden birinin de a─čz─▒m─▒zdan ├ž─▒kan s├Âzler oldu─čunu fark ederiz. ├ľyle g├╝├žl├╝d├╝r ki a─čz─▒m─▒zdan ├ž─▒kanlar; k├╝st├╝r├╝r/bar─▒┼čt─▒r─▒r, k─▒zd─▒r─▒r/sevindirir, ├╝zer/mutlu eder, i├žimize kasvet verir/ferahlat─▒r, a┼ča─č─▒lar/onurland─▒r─▒r, cesaret k─▒rar/cesaretlendirir, g├╝ven azalt─▒r/g├╝ven verir, hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črat─▒r/├╝mitlendirir…

Bu y├╝zden s├Âz├╝n en g├╝zelini s├Âylemek, yak─▒n veya uzak ├ževremizdekilerle irtibat ve m├╝nasebetlerimizi bozmamak hatt├ó g├╝zelle┼čtirmek ad─▒na ├žok ├Ânemlidir.

ÔÇťKullar─▒ma s├Âyle: En g├╝zel s├Âz├╝ s├Âylesinler. ├ç├╝nk├╝ ┼čeytan aralar─▒na girer. Do─črusu ┼čeytan, insan─▒n apa├ž─▒k d├╝┼čman─▒d─▒r.ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 53) buyuran Rabbimiz, g├╝zel s├Âz s├Âylemenin insanlar aras─▒ ili┼čkilerdeki ├Ânemine ├žok a├ž─▒k bir ┼čekilde vurgu yapar. Birbirimize kar┼č─▒ g├╝zel s├Âzler s├Âylemezsek, ┼čeytan araya girerek aram─▒z─▒ bozuverir!

─░nsan olmam─▒z hasebiyle, olumlu ya da olumsuz t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ duygularla yarat─▒lm─▒┼č─▒zd─▒r; sevmenin, sevinmenin yan─▒nda; k─▒zabiliriz, ├Âfkelenebiliriz, nefret edebiliriz, k─▒skanabiliriz, hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črayabiliriz… Bu gibi durumlarda; a─čz─▒m─▒zdan ├ž─▒kan s├Âzlere itina g├Âsterebilirsek, ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ┼čeyt├ón├« duygular─▒n arabozucu etkisinden kendimizi muhafaza etmi┼č oluruz.

├çocuklar─▒m─▒z─▒n ba┼čar─▒y─▒ yakalayamamalar─▒, e┼čimizden istedi─čimiz ilgiyi g├Ârememek, anne-babam─▒zdan destek bulamamak, patronumuzun emeklerimizi g├Ârmezden gelmesi, arkada┼člar─▒m─▒z─▒n sevin├žlerimize ve ├╝z├╝nt├╝lerimize ortak olmamas─▒, kom┼čular─▒m─▒z─▒n arkam─▒zdan hak etmedi─čimiz ┼čekilde konu┼čmalar─▒, hocam─▒z─▒n hak etti─čimizi d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z notu vermemesi bizde ├že┼čit ├že┼čit duygu ve d├╝┼č├╝nceler uyand─▒rabilir. Bu duygu ve d├╝┼č├╝nce karma┼čas─▒ i├žindeyken a─čz─▒m─▒zdan ├ž─▒kan s├Âzler, be┼čer├« m├╝nasebetlerimize ve ileti┼čimimize olumlu ya da olumsuz y├Ân verecek mahiyettedir.

G├╝zel s├Âzl├╝ olmak, etkili olman─▒n da p├╝f noktas─▒d─▒r.

ÔÇťG├╝zel bir s├Âz, g├╝zel bir a─ča├ž gibidir ki; onun k├Âk├╝ s├óbit, dal─▒ ise g├Âktedir. Rabbinin izniyle her zaman yemi┼čini verir. Allah, insanlar i├žin ├Ârnekler verir; umulur ki onlar ├Â─č├╝t al─▒r d├╝┼č├╝n├╝rler.ÔÇŁ (─░brahim, 24-25) ├óyeti; s├Âz├╝ g├╝zel s├Âyleyen insanlar─▒n s├Âzlerinin, kendileri hayatta da olsalar vefat etmi┼č de olsalar etkili olmaya devam ettiklerinin delilidir.

S├Âz├╝ en g├╝zel s├Âyleyen Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin s├Âzlerinin etkisi as─▒rlard─▒r h├ól├ó devam etmektedir. Geyl├ón├«lerin, Gaz├ól├«lerin, Mevl├ón├ólar─▒n, Edeb├ól├«lerin, Y├╗nus Emrelerin s├Âzleri hi├ž eskimemi┼čtir. Hatt├ó Konf├╝├žy├╝s, Shakespeare, Goethe, Gandhi ve Tolstoy gibi g├Ân├╝l d├╝nyam─▒za yabanc─▒ ki┼čilerin baz─▒ s├Âzleri de h├ól├ó etkilidir, ├ž├╝nk├╝ s├Âz├╝ d├╝┼č├╝nerek, ├Âzenle s├Âylemi┼člerdir.

A─čz─▒m─▒zdan ├ž─▒kanlar ne kadar b├╝y├╝l├╝d├╝r, de─čil mi? Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- de;

ÔÇťHer g├╝zel s├Âz sadakad─▒r.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Edeb, 34) buyurarak bu al─▒┼čkanl─▒─č─▒ kazanmam─▒z─▒ istemi┼čtir. G├Ân├╝l alan, g├Ân├╝l yapan, ferahlatan, sakinle┼čtiren; hakk─▒, ad├óleti ve sabr─▒ tavsiye eden; sevindiren, ├╝mitlendiren her g├╝zel s├Âz├╝n; m├╝sl├╝man i├žin sadaka say─▒lmas─▒, s├Âz├╝n ├Ânemini ├Â─čretmesi a├ž─▒s─▒ndan dikkate ┼č├óyand─▒r.

G├╝zel s├Âzler ihtiv├ó eden atas├Âzleri, deyimler, ├Âzl├╝ s├Âzler, ┼čiirler, hik├óyeler de kendimizi ifade etmede etkilidir, de─čil mi? ├ľyle ya bazen sevin├žten, ├Âfkeden, ├╝z├╝nt├╝den, hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ndan ┼ča┼čk─▒na d├Ând├╝─č├╝m├╝zde, s├Âyleyecek s├Âz bulamad─▒─č─▒m─▒zda bunlar imdada yeti┼čir ve bizi gayet g├╝zel ifade ediverir. ┼×iir; her ├že┼čit a┼čk─▒ ifade eden, en g├╝zel s├Âz olabilir. Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n hik├óyelerinde, Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n f─▒kralar─▒nda anlatmak istediklerimiz ┼čekilleniverir. Facebook, twitterÔÇÖdaki d├╝zg├╝n insanlar─▒n payla┼č─▒mlar─▒ da h├ólet-i r├╗hiyemizi ifade edecek g├╝zel s├Âzlerle doludur. Yozla┼čm─▒┼č dilimizi; atas├Âzlerimiz, deyimlerimiz, ├Âzl├╝ s├Âzlerimiz ne g├╝zel renklendirir!

Bir de s├Âzlerin kif├óyetsiz kald─▒─č─▒ durumlar vard─▒r; ├Âylesine doluyuzdur ki kendimizi anlatmaya kelime bulamay─▒z ve belki de ilk defa konu┼čamamak kendimizi ifade eder. S├Âz├╝n bitti─či yerler de vard─▒r; sadece susarak bir durumu anlayabilece─čimiz, hissedebilece─čimiz anlar…

Son s├Âz de vard─▒r; ayr─▒lmadan, b─▒rak─▒p gitmeden ├Ânce s├Âylenen, ta┼č gibi y├╝re─če oturan… Son s├Âz vard─▒r, da─č─▒lm─▒┼č bir konuyu toparlat─▒p kavratan… Son s├Âz vard─▒r, ├óhirete ├«manla gitmeye sebep olan…

Ahhh bu s├Âzler ne kadar ├žok etkilidir!

Susmak, az s├Âz ya da hi├žbir s├Âz s├Âylememek de vard─▒r binlerce s├Âze bedel olan. ─░nsan onuru, ┼čerefi, haysiyetinin gerekli k─▒ld─▒─č─▒ bir durum olan!

ÔÇťRahm├ónÔÇÖ─▒n kullar─▒, yery├╝z├╝nde vakar ve tev├ózu ile y├╝r├╝yen kimselerdir. Cahiller onlara l├óf att─▒klar─▒ zaman; ┬źSel├óm!┬╗ der (ge├žer)ler.ÔÇŁ (el-Furk─ün, 63( ├óyetinde tarif edildi─či gibi. Bazen s├Âylenenler ├Âyle bo┼čtur ki susarak ifade ederiz tepkimizi.

ÔÇťÔÇôBu ├žocukla evlenmek istiyor musun k─▒z─▒m?ÔÇŁ diyen bir babaya k─▒z─▒n─▒n susu┼ču, hay├ó ile s├Âylenen;

ÔÇťÔÇôEvet!ÔÇŁtir bazen.

Bazen ├Âyle ├Âfkelenmi┼čizdir, ├Âyle can─▒m─▒z ac─▒m─▒┼čt─▒r ki; susarak kar┼č─▒m─▒zdakinin de y├╝re─čini kanatmak isteriz. Bazen bir insanla aram─▒zda ├Âyle olumsuzluklar ya┼čan─▒r ki, durumun konu┼čmakla d├╝zelmeyece─čine k─ün├« oluruz, susar─▒z. Bazen de iki y├╝rek ├Âyle g├╝zel b├╝t├╝nle┼čir ki, en g├╝zel s├Âz bile bu b├╝t├╝nl├╝─č├╝ bozabilir; bu y├╝zden susar─▒z. Ve su├žumuzu kabullendi─čimizde de susar─▒z.

B─▒├žak yaras─▒n─▒n ge├žece─či ama dil yaras─▒n─▒n ge├žmeyece─či s├Âzler vard─▒r; bazen duymam─▒┼č olmay─▒ binlerce kez arzu etti─čimiz! O ├ón─▒ hi├ž ya┼čamam─▒┼č olmay─▒ diledi─čimiz…

S├Âzlerin bu kadar etkili oldu─čunun ┼čuurunda olarak g├╝zel ve etkili s├Âz s├Âylemenin derdinde olanlar da vard─▒r. Y├╝z ak─▒ olacak s├Âzlerle derdini ifade etmeyi isteyenler… G├╝zel s├Âzle derdini anlatma gayretiyle 100. say─▒s─▒na ula┼čan Y├╝zak─▒ÔÇÖna muvaffak─▒yetlerle dolu nice y─▒llar dile─čiyle…