Aile Hayat─▒m─▒zda Kaybolmaya Y├╝z Tutan H─░ZMET VE C├ľMERTL─░K AHL├éKI

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

Modern zamanlarda m├╝sl├╝man olman─▒n en temel zorlu─ču; hi├ž ┼č├╝phesiz ─░sl├óm├«-tasavvuf├« nefs terbiyesi anlay─▒┼č─▒yla, modern zamanlar─▒n benmerkezcilik anlay─▒┼č─▒ aras─▒ndaki tezattan kaynaklan─▒yor.

├ľzellikle az ├žok ailev├« ba─člar i├žinde yeti┼čmi┼č olan bizim nesil; okul ortam─▒nda, seminerlerle, kitaplarla yeti┼čen ├žocuklar─▒na kendi de─čerlerimizi anlat─▒rken b├╝y├╝k zorluk ├žekiyor.

Bunu bir vak─▒ftaki sohbetimizin ard─▒ndan yan─▒ma gelip k─▒zlar─▒yla m├╝nasebetlerinde ya┼čad─▒─č─▒ s─▒k─▒nt─▒lar─▒ ┼čik├óyet eden bir han─▒m─▒ dinledikten sonra daha net bir ┼čekilde fark ettim.

ÔÇť┬źKendini ezdirme!┬╗ diyorlar bana…ÔÇŁ diyordu bu anne. ÔÇťK─▒zlar─▒m benim vakfa gelip i┼č yapmama kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yor. ┬źHizmet├ži misin sen, ne diye kendini kulland─▒r─▒yorsun?!.┬╗ diyorlar.ÔÇŁ

Biraz konu┼čtuk, bu k─▒zlar bir i┼čte ├žal─▒┼č─▒yorlarm─▒┼č.

Sordum:

ÔÇťPatronlar─▒ onlara bir i┼č verince yapm─▒yorlar m─▒ym─▒┼č?ÔÇŁ

Bir i┼č, maa┼č kar┼č─▒l─▒─č─▒nda yap─▒l─▒nca hizmet├žilik olmuyormu┼č. Ama maa┼čs─▒z, g├Ân├╝ll├╝l├╝kle, kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ ebed├« ├ólemde, Cen├ób-─▒ HakÔÇÖtan almak i├žin i┼č yap─▒l─▒nca; kendini kulland─▒rmak oluyormu┼č!

H├ólbuki benim bildi─čim tam tersidir:

├ť├ž kuru┼č maa┼č i├žin inand─▒─č─▒n-inanmad─▒─č─▒n, sevdi─čin-sevmedi─čin her ne i┼č olursa olsun yapmak, hizmet├žiliktir.

O da ay─▒p de─čildir, hel├ól dairesinde r─▒zk─▒n─▒ kazanmak ve ├žoluk ├žocu─čunu kimseye muhta├ž etmemek i├žin buna katlanan ki┼činin de m├╝k├ófat─▒ All├óhÔÇÖa aittir.

Ama hele hi├žbir d├╝nyev├« kar┼č─▒l─▒k beklemeden, s─▒rf inand─▒─č─▒n ve destek vermek istedi─čin i├žin hizmet etmek, kendini kulland─▒rmak de─čil bil├ókis ┬źkendini yeti┼čtirmek┬╗tir.

Tasavvuf tarihine bakt─▒─č─▒m─▒z zaman b├╝y├╝k Allah dostlar─▒n─▒n, kimisinin m├╝derris seviyesine y├╝kseldikten sonra, m├ónev├« terakk├« i├žin derg├óha giderek nefsini k─▒ran ayak i┼čleri yapt─▒─č─▒n─▒, kimisinin ise ├╝mm├« bir ┼čah─▒s iken bir derg├óhta hizmet ede ede yeti┼čip led├╝nn├« bir ilme, anlay─▒┼ča kavu┼čtu─čunu okuyoruz.

Yani tasavvuf yolunda nefsi, z├óhiren basit, de─čersiz i┼člerde yormak, me┼čgul etmek; b├Âylece, hem kalbe istekler ve vesveseler f─▒s─▒ldamas─▒ndan biraz olsun al─▒koymak, hem ger├žek yerini ve de─čerini, yani akl─▒n ve kalbin emrinde bir hizmet├ži oldu─čunu ├Â─čretmek, itaat alt─▒na almak gibi ├žok ├Ânemli hikmetleri var.

─░┼čin ├Âz├╝: Hizmet etmek, m├ónev├« e─čitimin bir par├žas─▒…

Fakat ├Âyle bir nesil yeti┼čtiriyoruz ki; y├╝ksek puanlar al─▒p, tahsil yap─▒p, parlak kariyer elde edip, ayak i┼člerini ba┼čkalar─▒na g├Ârd├╝rmeyi hayat─▒n esas gayesi olarak g├Âr├╝yor. Kendisine hizmet edenlere minnet duyaca─č─▒na tepeden bak─▒yor.

Parkta birbirleriyle dertle┼čen iki han─▒m─▒n konu┼čmas─▒, kula─č─▒ma ├žal─▒n─▒yor:

ÔÇťK─▒z─▒m ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ i├žin torunuma ben bak─▒yorum. O da benim faturalar─▒m─▒ fil├ón ├Âdeyiveriyor. Ama art─▒k ├žok zoruma gidiyor. Damad─▒mla k─▒z─▒m bir olup beni horluyorlar:

┬ź┼×unu yedir bunu yedirme, ┼čunu ├Â─čretme, buna al─▒┼čt─▒rma!..┬╗ diye emredercesine konu┼čuyorlar.ÔÇŁ diyor.

Ne h├óle gelmi┼čiz?

Annesine hizmet etmek, du├ós─▒n─▒ almak i├žin ├ž─▒rp─▒nmas─▒ gerekenler, ona hizmet├ži muamelesi yap─▒yor. Bu yaln─▒z evli k─▒zlar─▒n yapt─▒─č─▒ bir hareket de de─čil, iyi niyetli bir hatayla;

ÔÇťAman k─▒z─▒m okusun, tahsil yaps─▒n, iyi bir meslek edinsin. D├╝nyan─▒n bin bir t├╝rl├╝ h├óli var, k├Ât├╝ bir kocaya d├╝┼čerse elinde diplomas─▒ olsun…ÔÇŁ diye k─▒z─▒n─▒n k─▒yafetlerini ├╝t├╝leyip eline veren, ├žay─▒n─▒ doldurup masas─▒na getiren anneler, ahmakl─▒─č─▒ndan dolay─▒ bunu yap─▒yormu┼č veya cahilli─činden ├Ât├╝r├╝ buna mecburmu┼č gibi muamele g├Âr├╝yor.

Annesine b├Âyle davranan, bir ba┼čkas─▒na ne yapmaz?

Kendisine hizmet edene b├Âyle muameleyi rev├ó g├Âren; elbette bir ba┼čkas─▒na hizmet etmez, hizmet etmeyi ar sayar.

Peki, İslâm ahlâkı bu mudur?

Psikolog bir arkada┼č─▒m dert yan─▒yor:

ÔÇť─░nsanlar dert diye ├Âyle sa├žma ┼čeyler anlat─▒yorlar ki, bazen azarlamamak i├žin kendimi zor tutuyorum.

Mesel├ó birisi, e┼či ondan bir ┼čey istemi┼č diye bunu hakaret say─▒yor, hemen cevab─▒n─▒ yap─▒┼čt─▒r─▒yor. Sonra aram─▒zda sevgi yok, mutluluk yok diye ┼čik├óyet ediyor.

H├ólbuki ┬źhizmet dili┬╗ modern psikoloji ilmine g├Âre de be┼č temel sevgi dilinden biridir. Yani sevginizi g├Âstermenin, ifade etmenin, sevgi ba─člar─▒n─▒ kuvvetlendirmenin en temel yollar─▒ndan biri de hizmet etmektir.ÔÇŁ

Evet, modern psikoloji dah├«, hizmet etmenin sevgi ba─č─▒n─▒ kuvvetlendirdi─čini s├Âyl├╝yor. ┼×imdilerde ise; ÔÇťHerkes kendi ├žal─▒┼čs─▒n kendi kazans─▒n, kendi i┼čini kendi g├Ârs├╝n.ÔÇŁ deniyor ama o zaman sevgi ba─člar─▒ nas─▒l kurulacak?

Burada sadece han─▒mlar─▒ su├žlad─▒─č─▒m zannedilmesin, as─▒l erkekler bu modern anlay─▒┼č─▒n lokomotifli─čini yap─▒yorlar. Bir arkada┼č─▒m─▒n k─▒z─▒, tesett├╝rs├╝z bir ┼čekilde tahsil g├Âr├╝yordu;

ÔÇťBabas─▒ istiyor.ÔÇŁ dedi. ÔÇťBu zamanda erkekler; resm├« bir tahsili olmayan, ev kad─▒n─▒ bir han─▒m istemiyor.ÔÇŁ diyormu┼č.

Do─črusu yalan da de─čil, duydu─čumuza g├Âre ┼čimdiki delikanl─▒lar;

ÔÇťAman han─▒m─▒m erkeklere g├Âr├╝nmesin, evde otursun ben her ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lar─▒m.ÔÇŁ demiyorlar da annelerinden ill├óki ├žal─▒┼čan gelin istiyorlarm─▒┼č.

Belki de kad─▒nlar─▒n isteklerine yeti┼čemeyeceklerinden korkuyorlar, kendi isteklerini kendisi alacak kadar bir maa┼č─▒ olsun istiyorlar. Ama ondan da ├Ânemlisi, c├Âmertlik ve kerem ahl├ók─▒n─▒n kalmamas─▒…

Zaman zaman tesett├╝r modas─▒ aleyhine konu┼čuluyor, yaz─▒l─▒p ├žiziliyor. Ama meselenin g├Âr├╝nmeyen yanlar─▒ var. Mesel├ó bir han─▒m anlat─▒yor:

ÔÇťEvlili─čimin ilk y─▒llar─▒nda ben kendi dikti─čim k─▒yafetleri giyiyordum ama beyim ill├óki prestijli, g├Âsteri┼čli tak─▒mlar giyiniyordu. Benim de ahl├ók─▒m bozuldu, onun k─▒yafeti yan─▒nda benimki ├žok basit kal─▒yordu. Hatt├ó beni yan─▒nda ta┼č─▒mak istemez gibi bir h├óli vard─▒. Ben de onunki gibi pahal─▒ k─▒yafetler isteyince zoruna gitmesin mi? Neredeyse; ┬ź─░┼če girip ├žal─▒┼čay─▒m.┬╗ desem; ┬źOlur.┬╗ diyecek…ÔÇŁ

Maddiyat├ž─▒la┼čma, bencille┼čme, makam, kariyer, prestij vs. d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝; m├╝sl├╝manlar─▒ esir alm─▒┼č. Ev i┼či gibi hizmetler ve onlar─▒ yerine getirenler k├╝├ž├╝k g├Âr├╝l├╝r olmu┼č. Aile ba─člar─▒ ┼čiddetli bir tehdit alt─▒nda…

├ľyle bir zamana do─čru gidiyoruz ki; insanlar i┼č├ži kar─▒ncalar gibi, cinsiyetsizcesine robotla┼čacak, ├žal─▒┼č-kazan-harca k─▒s─▒r d├Âng├╝s├╝ i├žinde tektiple┼čecek… Aile ba─člar─▒ kalmayacak, evler, sanki bek├ór evleri gibi birbirine yabanc─▒ fertlerin zoraki payla┼čt─▒─č─▒ ve en ufak problemde yollar─▒n─▒ ay─▒r─▒verdi─či mek├ónlara d├Ân├╝┼čecek…

┼×imdiden i┼čaretlerini g├Âr├╝yoruz; m├╝nasebetler, samim├« hislerden mahrum… Dayan─▒┼čma ve yard─▒mla┼čma en d├╝┼č├╝k seviyede ve pek zoraki…

Rekl├ómlarda telkin edilen maddiyat├ž─▒/t├╝ketimi k├Âr├╝kleyici anlay─▒┼č, bir├žok ki┼činin sorgulamadan kabullendi─či bir d├╝┼č├╝nce bi├žimi h├óline gelmi┼č. ┼×imdilerde insanlar; sevgiyi, par─▒lt─▒l─▒ hediyelerle ifade edilmesi zorunlu, ola─čand─▒┼č─▒ bir his olarak g├Ârme e─čilimine girmi┼č.

Evet, do─črusu sevgi ifadelerinden biri de ┬źhediye┬╗dir ama hediyenin ill├óki ├ži├žek├židen veya kuyumcudan al─▒nmas─▒ gerekmez. Evin masraf─▒n─▒ kazan─▒p, ihtiya├ž maddelerini alan bir erke─čin yapt─▒─č─▒ harcama da bir sevgi ba─č─▒ olu┼čturmaya k├óf├«dir. Eski han─▒mlar, beylerinin eve getirdi─či bir kilo meyve i├žin te┼čekk├╝r ederdi.

Memleketimizdeki bir han─▒m─▒n ├Âvg├╝s├╝n├╝ i┼čitmi┼čtim, beyi eve ye┼čil fasulye bile getirmi┼č olsa;

ÔÇťNe kadar g├╝zel fasulye alm─▒┼čs─▒n, hi├ž k─▒l├ž─▒k ├ž─▒kmad─▒. Allah r├óz─▒ olsun…ÔÇŁ dermi┼č. Beyi evden d├Ân├╝nce mutlaka han─▒m─▒n─▒n kar┼č─▒lamas─▒n─▒ ister, gelini veya k─▒z─▒ kap─▒y─▒ a├ž─▒nca;

ÔÇťHani anneniz?ÔÇŁ diye o gelmeden paketleri teslim etmezmi┼č. ─░ll├óki han─▒m─▒ gelsin, paketleri a├ž─▒p al─▒nan ┼čeyler i├žin sevinsin, diye ayak├╝st├╝ beklermi┼č.

Bunu yapan g├╝ya okumam─▒┼č, cahil bir han─▒m. Ama ┼čimdiki ├žokbilmi┼člerin ondan ├Â─črenece─či ├žok ders var.

Peki, bu han─▒m bu dersi nereden ald─▒?

┼×imdikilerin kitaplardan ├Â─črenemedi─či, seminerlerden not alamad─▒─č─▒ bu ahl├ók─▒, nas─▒l benli─čine yerle┼čtirdi de yuvas─▒n─▒n mutluluk mayas─▒ oldu?

Hizmet ve c├Âmertlik; en kuvvetli sevgi ba─č─▒ oldu─ču gibi r├╗hun g─▒das─▒, kalp hastal─▒klar─▒n─▒n il├óc─▒d─▒r. Kad─▒n olsun erkek olsun bir ki┼činin, e┼činin ve ├žocuklar─▒n─▒n ihtiya├žlar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝p gidermesi, onlar─▒ mutlu ve mutmain etmeye ├žal─▒┼čmas─▒, en ba┼čta onun r├╗hunu besler. ├ç├╝nk├╝ bu tecr├╝be ile ki┼či Rabbinin kerem ve rahmetinden hisse tatm─▒┼č ve as├«l├óne r├╗h├ón├« duygulara y├╝kselmi┼č olur.

Tecr├╝beyle bilinir ki; bir hizmet├ži, hizmetini g├Ârd├╝─č├╝ eve, ev halk─▒ da o hizmet├žiye ba─član─▒r. Hatt├ó bazen ├žocuklar kendi annelerinden ├žok, dad─▒lar─▒na ba─član─▒rlar. Sevginin ┼čart─▒; benli─čin kabu─čunu k─▒r─▒p, kalbi bir ba─čl─▒l─▒k hissiyle irtibatland─▒rmak ise bunun usul├╝ de hizmet ve c├Âmertliktir. ─░nsanlar hizmet etmekle ├Ânce kendini yeti┼čtirir, nefsinin ├žirkin huylar─▒n─▒ tedavi edip r├╗h├óniyetini takviye eder. Peki, kimsenin kimseye ihtiyac─▒ ve hizmeti olmad─▒─č─▒ zaman bunlar nas─▒l ya┼čanacak?

Eski zamanlarda tasavvuf okulu olan derg├óhlarda, herkes derg├óh─▒n bir hizmetini g├Âr├╝rd├╝. Derg├óhlarda kalmayanlar da kazan├žlar─▒ndan bir pay ay─▒r─▒p derg├óhtaki karde┼člerinin ihtiya├žlar─▒n─▒ giderirdi. Peygamberimiz -aleyhissal├ótu vessel├óm- da; hizmet edenlerin kazand─▒─č─▒ dereceye i┼čaret olarak, mescidi temizleyen bir kad─▒n─▒n cenaze namaz─▒n─▒ ├Âzellikle k─▒ld─▒rmay─▒ arzu etmi┼čtir.

Burada ele┼čtirdi─čimiz esas mesele, han─▒mlar─▒n ├žal─▒┼čmas─▒ de─čil. Bil├ókis han─▒mlar─▒n f─▒tratlar─▒na uygun bir meslekle topluma da hizmet vermesi, bu s─▒rada beylerinin de onlara destek olmas─▒, ├ódeta hizmet a─č─▒n─▒ daha da geni┼čleten, topluma yayan bir usul olabilir. Zaman─▒m─▒zda gereklidir de…

As─▒l mesele ruhlar─▒m─▒za hizmet ve c├Âmertlik ahl├ók─▒n─▒ yerle┼čtirmek; ├Âz├╝m├╝z├╝, kimli─čimize kurban etmemek…