KURBAN: ├ľL├ťM├ť G├ľZ ├ľN├ťNDE TUTMAK

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

Kurban Bayramlar─▒nda akl─▒ma hep k─▒y├ómet g├╝n├╝ne dair o had├«s-i ┼čerif gelir:

ÔÇťCennet ehli cennete vard─▒─č─▒, cehennem ehli de cehenneme vard─▒─č─▒nda ├Âl├╝m alacal─▒ bir ko├ž s├╗retinde getirilir. Cennetle cehennem aras─▒nda yat─▒r─▒l─▒p kesilir. Sonra bir m├╝n├ód├«;

┬źÔłĺEy cennet ahalisi! Art─▒k ├Âl├╝m yoktur. Ey cehennem ahalisi! Art─▒k ├Âl├╝m yoktur!┬╗ diye nid├ó eder. Bu h├ódise sebebiyle cennet ehlinin ferah─▒ bir kat daha artar, cehennem ehlinin h├╝z├╝n ve kederi de bir kat daha artar.ÔÇŁ (M├╝slim, 2850/43; Buh├ór├« 6457; ─░bn-i M├óce, 4327; Tirmiz├«, 2682)

├ľl├╝m ve kurban…

├éhirzaman insan─▒n─▒n g├Ârmek istemedi─či iki v├ók─▒a…

Aslında iki vâkıada tezâhür eden tek hakikat:

─░nsan─▒n ├Âl├╝m kar┼č─▒s─▒ndaki ├ócizli─či…

Bir m├╝tefekkirin dedi─či gibi;

ÔÇť─░nsan, u├žsuz bucaks─▒z bir okyanusu a┼čmaya kalk─▒┼čan bir kelebe─če benzer.ÔÇŁ

Evet, k─▒sac─▒k ├Âmr├╝yle bir kelebe─čin okyanus ├╝zerinde kanat ├ž─▒rpmas─▒ nas─▒l beyh├╗de bir ├žaba ise insan─▒n da ├Âl├╝me direnmesi ├Âyle faydas─▒z… ─░stedi─či kadar s─▒hhat kurallar─▒na uysun, istedi─či kadar tedbirli davrans─▒n, her insan bilir ki g├Â─čs├╝n├╝n sol yan─▒nda t─▒klayan saat elbette bir g├╝n duracak.

─░┼čte ├óhirzaman insan─▒n─▒n hat─▒rlamak istemedi─či ger├žek…

Yine m├╝tefekkirlerin dedi─či gibi;

ÔÇťEski ├ža─člarda insanlar ├Âl├╝m├╝ birtak─▒m inan├žlar ve merasimlerle m├ón├ól─▒ ve kabul edilir h├óle getiriyordu ve onunla nisbeten daha bar─▒┼č─▒kt─▒. Ama modern insan ├Âl├╝mden ├ódeta m├╝stehcen bir ┼čeymi┼č gibi y├╝z├╝n├╝ ├ževiriyor.ÔÇŁ

Evet, ├óhirzamanda insan─▒n ay─▒p, g├╝nah, ├žirkin sayarak y├╝z├╝n├╝ ├ževirdi─či ┼čeylerin niteli─či de─či┼čti. Hayat─▒n devam─▒na ait, zevkleri ok┼čayan, nefse ho┼č gelen ┼čeyler ne kadar ahl├óka mug─üyir olsa da te┼čhir edilmesi k─▒nanmazken, ├Âl├╝me ait ┼čeyler g├Âzlerden gizlenir oldu. Televizyon ekranlar─▒nda, mesel├ó haber programlar─▒nda, kaza ve patlamalarda, ├Âl├╝me dair g├Âr├╝nt├╝ler g├Âzlerden perdeleniyor ama m├╝stehcenlik s├Âz konusu olunca ayn─▒ hassasiyet g├Âsterilmiyor.

├çocuklar─▒n seyredece─či saatte yay─▒nlanan programlarda, konu kahramanl─▒k ve cihad sahneleri olsa bile; ┬ź┼čiddet i├žeriyor┬╗ denilerek ┬ź7+┬╗ i┼čareti konuluyor. Oysa bir sahnenin m├╝stehcen say─▒l─▒p uyar─▒lmas─▒ i├žin ├žok a┼č─▒r─▒ya ka├žmas─▒ gerekli g├Âr├╝l├╝yor.

Aile yap─▒m─▒za uygun olmayan, gen├žlere olumsuz ├Ârnek te┼čkil edebilecek s├Âz ve hareketlerin ├Âzendirildi─či yap─▒mlara ├žok geni┼č bir m├╝samaha g├Âsteriliyor.

Çünkü mantık hep aynı:

Hayata dair, ├Âl├╝m├╝ unutturan zevkli ┼čeylere ho┼čg├Âr├╝yle bak─▒l─▒rken; ├Âl├╝mle al├ókal─▒, ├Âl├╝me g├Ât├╝ren her ┼čey ruh sa─čl─▒─č─▒na zararl─▒ say─▒l─▒p g├Âzden uzak tutuluyor.

Bu mant─▒kla Kurban Bayramlar─▒ da m├╝sl├╝manlara dar ediliyor. E─čer b├╝y├╝k┼čehirlerden birinde ya┼č─▒yorsan─▒z ve kurban bayram─▒nda tatile gitmek veya kurban─▒n─▒z─▒ ba─č─▒┼člamak yerine hanenizde kurban ne┼česi tatmay─▒ se├žtiyseniz sizi b├╝y├╝k bir sab─▒r imtihan─▒ bekliyor. ├ç├╝nk├╝ bir kesimin bask─▒lar─▒ ile a├ž─▒k alanlarda kurban kesmek yasakland─▒─č─▒ i├žin s─▒n─▒rl─▒ say─▒daki kesim yerinde b├╝y├╝k bir izdiham olu┼čuyor. Ayr─▒ca kurban─▒ kesilirken ba┼č─▒nda bulunmak ve o ├ón─▒n r├╗h├óniyetini ya┼čamak da pek m├╝mk├╝n olmuyor. Apartman─▒n─▒z─▒n bah├žesi m├╝sait olsa bile;

ÔÇťKurban─▒m─▒z─▒ kendimiz kesece─čiz, ailecek ba┼č─▒nda durup tekbir getirece─čiz.ÔÇŁ diyemiyorsunuz art─▒k.

ÔÇť├çocuklar─▒n g├Âz├╝n├╝n ├Ân├╝nde nas─▒l kurban kesebilirsiniz?ÔÇŁ ele┼čtirisini g├Âze al─▒p da bunu talep bile edemiyorsunuz.

Kimse d├╝┼č├╝nm├╝yor, acaba ger├žekten ├Âl├╝m├╝ ve ├Âl├╝m├╝ hat─▒rlatacak ┼čeyleri g├Ârmek ruh sa─čl─▒─č─▒na zararl─▒ m─▒?

Kendi ├žocuklu─čumu hat─▒rl─▒yorum; kurban kesimi s─▒ras─▒nda babama yard─▒m ederdik. Kurban kesimini ilk ├ón─▒ndan son noktas─▒na kadar seyretti─čim h├ólde bunun benim psikolojime bir zarar verdi─čini hi├ž hat─▒rlam─▒yorum. Bir g├╝n bile r├╝yalar─▒ma girmemi┼čtir. Hi├žbir zaman ├╝rk├╝nt├╝ veren bir manzara olarak hat─▒rlam─▒yorum.

Belki elimizle ot yedirdi─čimiz k─▒nal─▒ ko├žumuzun titreyerek can─▒n─▒ teslim edi┼či hazin bir manzara idi. Ama bu h├╝z├╝n ile ard─▒ndan gelen sevin├ž, sanki bize her h├╝z├╝nden sonra bir sevin├ž oldu─čunu tecr├╝be ettiriyordu.

Belki burada, -zaten kurban etmesek de sonsuza dek ya┼čamas─▒ m├╝mk├╝n olmayan- bir canl─▒ can─▒n─▒ veriyordu. Ama onun hayat─▒n─▒ fed├ó etmesiyle ├žoluk-├žocuk, hane halk─▒, konu kom┼ču, akraba, e┼č dost seviniyordu. -Ki zaten beslenmemiz hep canl─▒lar─▒n hayat─▒n─▒ ├Âd├╝n├ž almam─▒z ├╝zerine kuruluydu. Biz ya┼čayal─▒m diye devaml─▒ s├╗rette bitkiler ve hayvanlar ├Âl├╝yordu.- Kurban Bayram─▒nda ise bu, g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝nde ger├žekle┼čiyordu ve biz paketlerle evimize giren g─▒dalar─▒n asl─▒nda birer cana mal oldu─čunun fark─▒na var─▒yorduk.

Bize et ve s├╝t vermek ├╝zere yarat─▒lm─▒┼č bu canl─▒lar s├╝rekli ├Âl├╝yordu. Ama bu onlar─▒n yarat─▒l─▒┼č gayesine uygundu. Bu sebeple yarat─▒l─▒┼č gayesine ula┼čt─▒ktan sonra, ├Âl├╝m├╝n pek de ├╝z├╝lecek bir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒ kabullenmi┼č oluyorduk. B├Âylece bizim de yarat─▒l─▒┼č gayemize uygun ya┼čad─▒ktan sonra, ├Âlmemizin pek de ├╝z├╝c├╝ olmayaca─č─▒n─▒ kabullenmi┼č oluyorduk. Ayr─▒l─▒─č─▒n h├╝zn├╝nden ba┼čka bir ┼čey de─čildi hissetti─čimiz ki o da ge├žiciydi.

Bizim i├žin durum b├Âyleydi belki ama ya yarat─▒l─▒┼č gayesini bilmeyen / kabullenmeyenler?

Hayat─▒n -├Ânceden Yarat─▒c─▒ taraf─▒ndan belirlenmi┼č bir- m├ón├ós─▒ ve gayesi oldu─ču fikrine ┼čiddetle kar┼č─▒ ├ž─▒kan ateist filozof Sartre, e─čer ├Âl├╝me de bir ├ž├Âz├╝m bulabilseydi belki; ÔÇťHayat─▒n biz├ótih├« kendisi gayedir.ÔÇŁ diyebilirdi. Ama o dah├«, ya; ÔÇťHayat─▒n gayesi ├Âzg├╝rle┼čmedir.ÔÇŁ veya; ÔÇťKi┼či kendi hayat─▒n─▒ diledi─či gibi anlamland─▒r─▒r.ÔÇŁ diyor da; ÔÇťHayat─▒n gayesi olmas─▒ gerekmez.ÔÇŁ diyemiyor.

├ç├╝nk├╝ ├Âl├╝m, m├ón├ós─▒z tekrarlar h├ólinde s├╝rd├╝rd├╝─č├╝m├╝z veya bir k─▒s─▒r d├Âng├╝ i├žinde anlams─▒z bir yar─▒┼ča ├ževirdi─čimiz hayat─▒m─▒z kar┼č─▒s─▒ndaki, o sessiz ve vakur duru┼čuyla; ┬źNereye gidiyorsunuz?┬╗ diye m├ón├ól─▒ m├ón├ól─▒ soruyor. ─░nsanlar─▒n ├žo─ču i┼čte bu m├ón├ól─▒ bak─▒┼čtan ├╝rk├╝yor.

Oysa nereye gitti─čini bilenler, ├Âl├╝mden hi├ž ├╝rkm├╝yor. ├ľl├╝m├╝n g├Âz├╝n├╝n i├žine bak─▒p g├╝l├╝ms├╝yor ve ─░smailce, b─▒├ža─č─▒n a─čz─▒na boynunu hi├ž teredd├╝t etmeden uzat─▒yor.

─░┼čte ─░smail -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n yery├╝z├╝nde muvahhidlerin imam─▒, Beytull├óhÔÇÖ─▒n mimar─▒ ve All├óhÔÇÖ─▒n Hab├«biÔÇÖnin atas─▒ olarak se├žilmesindeki s─▒rd─▒r bu. Ki┼či, Yarat─▒c─▒ÔÇÖn─▒n onu bir gaye ile yaratt─▒─č─▒na ├«m├ón ettikten sonra, o gayeye uygun ya┼čamak ┼čart─▒yla ├Âl├╝m├╝n hangi ya┼čta ne ┼čekilde gelece─čine ald─▒r─▒┼č etmez. Bu k─▒vama eren insan ise yery├╝z├╝nde hayat─▒n─▒ yarat─▒l─▒┼č gayesine uygun ya┼čayacak olanlara ├Ârnek ve ├Ânder olarak se├žilmeye uygundur.

Rabbi onun bu imtihandan y├╝z ak─▒yla ge├ži┼čiyle meleklerine kar┼č─▒ iftihar ettikten sonra cennetten kurban indirerek ├Âl├╝mden kurtaracakt─▒r. Onun kurtulu┼ču, yery├╝z├╝ndeki b├╝t├╝n insanlar─▒n kurtulu┼čudur bir bak─▒ma…

Kurtulan sadece Hazret-i ─░brahimÔÇÖin o─člu de─čildir, onun ├Ânderlik edece─či tevhid d├«ni sayesinde insanl─▒k, putlar─▒na insan kurban eden m├╝┼čriklerden de kurtulacakt─▒r, topluca hel├óklerden de, ebed├« hel├ók olan k├╝f├╝rden de…

─░smail -aleyhissel├óm-ÔÇÖa kar┼č─▒l─▒k fidye olarak inen ko├ž bo─čazlan─▒rken, insanl─▒k bu ├╝├ž ├Âl├╝mden kurtulu┼čla m├╝jdelenmi┼čtir asl─▒nda. M├╝ÔÇÖminler her bayramda say─▒s─▒z m├ón├ó ile birlikte bu m├╝jdeli haberi kutlarlar.

Ne yaz─▒k ki bu d├╝nya hayat─▒nda kalpleri perdeli olanlar, kurban─▒n m├╝jdeledi─či bu kurtulu┼č haberlerini idrak etmezler de, kurbanda tez├óh├╝r eden ├Âl├╝mden ├╝rkerler. Ancak ├óhiret g├╝n├╝nde ├Âl├╝m bir ko├ž s├╗retinde getirilip bo─čazland─▒─č─▒nda kalplerden perde kalkm─▒┼č olaca─č─▒ i├žin ger├že─či idrak etmi┼č olacaklar. Ama ne fayda! Art─▒k ├žok ge├ž olacak…

O g├╝n ├Âl├╝m├╝n bo─čazlanmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda iki s─▒n─▒f insan iki farkl─▒ hissiyata gark olacak:

Zaman─▒nda, her Kurban Bayram─▒nda, ├Âl├╝m hakikatiyle y├╝zle┼čip, ├Âl├╝m├╝n ard─▒ndaki ├Âl├╝ms├╝zl├╝─če ├«manla hayat─▒n─▒ m├ón├óland─▒rm─▒┼č olanlar s├╝r├╗ra gark olacak. ├ç├╝nk├╝ onlar her bayram hissettikleri o duyguyu, yani h├╝zn├╝n ard─▒ndan gelen sevinci ├Âm├╝rlerine rehber addetmi┼člerdir. ├ľmr├╝n├╝ ├Âl├╝m├╝ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurma h├╝zn├╝yle ge├žirmenin m├╝k├ófat─▒n─▒n, cennetteki ebed├« hayat sevincine sevinmek oldu─čuna inanm─▒┼člard─▒r.

Di─čerleri ise ├Âl├╝m├╝ temsil eden her ┼čeye ├╝rkerek bakt─▒klar─▒ndan, h├╝zne de sevince de yabanc─▒ kalm─▒┼č, ├Âl├╝mle ilgili hislerini hep panik atak, fobi, saplant─▒, tak─▒nt─▒ seviyesinde tepkilerle ya┼čam─▒┼člard─▒r. ÔÇťAman ├Âl├╝m├╝ hat─▒rlamayay─▒m da ├╝z├╝lmeyeyim.ÔÇŁ diye f├ón├« zevklerin sarho┼člu─čuyla kendilerini uyu┼čturmalar─▒ ise onlar─▒ ka├ž─▒n─▒lmaz sondan kurtarmam─▒┼čt─▒r.

─░┼čte o ├žok korktuklar─▒ ├Âl├╝m, g├Âzlerinin ├Ân├╝nde ├Âld├╝r├╝lmektedir. Fakat bu onlara s├╝rur de─čil ac─▒ verir…

├ľyle ki had├«sin Eb├╗ Sa├«d el-Hudr├« -rad─▒yall├óhu anh- riv├óyetindeki ziyadesine g├Âre;

ÔÇťE─čer Allah -azze ve celle- ebed├« hayat─▒ takdir etmemi┼č olsayd─▒; cennet ehli ├Âl├╝m├╝n ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č olmas─▒ndan ald─▒klar─▒ zevkten, cehennem ahalisi de korku ve ac─▒dan ├Âl├╝rlerdi.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Tefsir, Meryem, 3155)