─░nsan─▒ Hayata Haz─▒rlayan En B├╝y├╝k ─░htiya├ž E─×─░T─░M

YAZAR : B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

Koca bir yaz tatili daha bitti; okullar─▒m─▒z a├ž─▒ld─▒.

Hayat bir imtihan olmas─▒ hasebiyle, daima bir muhasebe i├žinde bulunmak l├óz─▒m.

Tatil; talebelerimiz ve onlar─▒n mesÔÇÖ├╗liyetlerini y├╝klenen ebeveynler i├žin ne m├ón├ó ifade ediyordu, nas─▒l ge├žti? Tatilin gelmesi iple ├žekilip, hemen e─člence beldelerine ko┼čuldu da, o alt─▒n de─čerindeki zamanlar bo┼ča m─▒ harcand─▒; yoksa zihn├« olgunluk ve insan├« de─čerler a├ž─▒s─▒ndan irtif├ó m─▒ kaydedildi?

─░lk ve orta ├Â─čretimde on alt─▒ milyon, y├╝ksek ├Â─čretimde de d├Ârt milyon olmak ├╝zere toplam yirmi milyon talebe ders ba┼č─▒ yap─▒yor. E─čitimden pl├ónlanan, beklenen verim al─▒nabiliyor mu; gelece─či devralacak bu ├žocuklar─▒m─▒z, gen├žlerimiz tahsil hayat─▒ndan ne ├Âl├ž├╝de faydalanabiliyorlar?..

Okullar, parklar-bah├želer, sahiller, toplu ta┼č─▒ma vas─▒talar─▒… gibi ba┼čkalar─▒yla olan m├╝nasebetler ├žer├ževesinde m├╝┼č├óhede edilen talebe manzaralar─▒, insan─▒ dilh├╗n ediyor. ├çevreyi umursamadan sergilenen zamans─▒z cins├« al├ókalar; argo ve m├╝stehcen konu┼čmalar; uyu┼čturucu sohbetleri; kar┼č─▒ cinsle arkada┼čl─▒klardan kaynaklanan kavga ve cinayetler… B├╝t├╝n bunlar ├╝lkemiz ad─▒na elem veriyor. B├╝y├╝klerini itip kakarak otob├╝slere, tramvaylara dolu┼čan; ┬źHastalara, ya┼čl─▒lara, ├žocuklu kad─▒nlara yer veriniz.┬╗ levhas─▒ alt─▒nda, onlara inat, umursamadan oturan; internete d├╝┼čt├╝─č├╝ ┼čekilde, ├Â─čretmenin de bulundu─ču s─▒n─▒fta i├žki partisi d├╝zenleyen; daha o ya┼člarda ├žeteler kurarak disiplin kaidelerini hi├že sayan, korku salan; okuyup adam olmak varken, ├žetelerin ve ter├Âr odaklar─▒n─▒n emrine girip etraf─▒ kas─▒p-kavuran; konferanslarda, s├Âyleyecek bir s├Âz├╝ olmay─▒p, ayd─▒nlar─▒ konu┼čturmayan… gen├žler nas─▒l yeti┼čti? Bu bencillik, ceh├ólet, vah┼čet, serke┼člik, hay├ós─▒zl─▒k… gibi m├╝ptezellikler neden? M├╝samaha, fed├ók├órl─▒k, g├╝zel ahl├ók, hasb├«lik, sevgi-sayg─▒… gibi insan─▒ y├╝celten faz├«letlere ne oldu? ┬ź├ço─čunluk b├Âyle de─čil.┬╗ denebilir; ancak, bir ki┼či dah├« olsa ├žoktur. Bir inci tanesinin bile kanala d├╝┼č├╝p kaybolmas─▒na, hangi g├Ân├╝l r├óz─▒ olabilir?..

Talim ve terbiye ├žer├ževesi olarak; insan i├žin y├╝z karas─▒ olan her t├╝rl├╝ fiilin irtik├ób edildi─či bir cemiyetten, her biri g├Âkteki y─▒ld─▒zlar mertebesine y├╝kselen ash├ób-─▒ kiram hazer├ót─▒n─▒ ├ž─▒kararak, tarihe alt─▒n bir sayfa a├žan Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin e─čitim hususiyetleri ve m├╝fredat─▒, en g├╝zel ├Ârnek olarak ortadad─▒r. O Varl─▒k N├╗ruÔÇÖnun rahle-i tedr├«sinden ge├žen her ya┼čtan ve her i├žtim├ó├« mevk├«den gelen ve ├že┼čitli hasletlere sahip kad─▒n-erkek y├╝z yirmi bine ula┼čan bir toplulu─čun katetti─či r├╗h├« irtif├ó; bu keyfiyetin ispat─▒d─▒r. C├óhiliyye devrini, ┬źasr-─▒ sa├ódet┬╗e ├ževiren bu ink─▒l├ób; tarihin ├žok iyi incelenmesi ve ├Ârnek al─▒nmas─▒ gereken bir d├Ân├╝m noktas─▒d─▒r.

─░nsan gibi her biri farkl─▒ bir d├╝nya mes├óbesinde olan mu─čl├ók bir kitleye hitap eden e─čitim; neticeleri itibar─▒yla, uzun v├ódeli ve fevkal├óde zor bir faaliyettir.

ÔÇťBir seneyi d├╝┼č├╝n├╝rsen bu─čday ek; on seneyi d├╝┼č├╝n├╝rsen a─ča├ž dik; y├╝z seneyi d├╝┼č├╝n├╝rsen adam yeti┼čtir.ÔÇŁ diyen ├çin atas├Âz├╝ de bu m├ón├óy─▒ ifade ediyor. Yine ├çinlilere ait ┼ču atas├Âz├╝ de e─čitimin muhtevas─▒na ┼č├Âyle at─▒fta bulunuyor:

ÔÇťBir ki┼čiye bal─▒k verirsen onu bir defa doyurursun. Fakat bal─▒k tutmay─▒ ├Â─čretirsen, ├Âm├╝r boyu doyurursun.ÔÇŁ E─čitim; mevzuu insan oldu─ču i├žin, istenildi─či gibi ┼čekil verilebilen bir maddeden farkl─▒ olarak, us├╗l de─či┼čikli─či ve geri d├Ân├╝┼č├╝ pek kolay olmayan, fevkal├óde itinal─▒ bir pl├ónlama gerektirir. Hazret-i Ali -kerramall├óhu vecheh├╗- bununla ilgili ufku ┼č├Âyle ifade buyurur:

ÔÇť├çocuklar─▒n─▒z─▒ kendi ya┼čad─▒─č─▒n─▒z zamana g├Âre de─čil, onlar─▒n ya┼čayaca─č─▒ zamana g├Âre e─čitiniz.ÔÇŁ ─░stikb├ólini d├╝┼č├╝nen b├╝y├╝k devletler, en b├╝y├╝k yat─▒r─▒m─▒ bu sahaya yaparlar. ┼×anl─▒ medeniyetimizin temsilcileri, as─▒rlarca bu zihniyetin gere─čini yerine getirmi┼čler; ilimde ve sanatta da, zirvelere yerle┼čmi┼člerdir.

ÔÇťA─ča├ž ya┼č iken e─čilir.ÔÇŁ diyor atalar─▒m─▒z. Ge├žmi┼čte, e─čitimin bu hususiyetini, kendi s├╝fl├« emelleri i├žin kullanmak isteyen diktat├Ârl├╝klerin; o tertemiz, g├╝nahs─▒z ├žocuklar─▒, insan haysiyetiyle ba─čda┼čmayan bir tarzda ├žiftliklerde toplayarak, kendi zalim rejimlerine u┼čak olarak yeti┼čtirmek istediklerine de ┼čahit olunmu┼čtur. Yine idarede bulunan belli zihniyetteki z├╝mrelerin; nesilleri, sapland─▒klar─▒ tabular (dogma) istikametinde y├Ânlendirebilmek i├žin de e─čitimi kulland─▒klar─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ├ťlkemizde de; muhtevas─▒ sarahatle ortaya konamayan birka├ž as─▒rl─▒k ┬źbat─▒l─▒la┼čma┬╗ sevdas─▒na uygun olarak, ┬ź├ža─čda┼č, modern (?)┬╗ nesiller yeti┼čtirme tak─▒nt─▒s─▒, e─čitim sistemimize h├ókim k─▒l─▒nm─▒┼čt─▒r. Son y─▒llardaki m├╝sbet geli┼čmelere ra─čmen, bu maraz├« h├ólin tesirinin tamamen yok edildi─či s├Âylenemez.

D├╝nya, bencil ve zalim rejimlerin d├╗├ž├ór k─▒ld─▒─č─▒ bir ├ók─▒bet olarak; i├žtim├ó├« bir cinnet h├ólini ya┼č─▒yor. Fikr-i s├óbit bir muhteris, bir gen├žlik kamp─▒n─▒ bas─▒p seksen ki┼čiyi kur┼čuna dizebiliyor; b├Âyle bir vampir tabiat, cemiyette destek bulabiliyor; ┼čiddet filmlerindeki bir c├ón├« rol├╝ne giren bir ba┼čka sap─▒k, on iki masum insan─▒ katledebiliyor… K├Âklerinden kopuk, alabildi─čine d├╝nyev├« (sek├╝ler) cereyanlara a├ž─▒k bir e─čitim sistemine sahip olan ├╝lkemiz de bundan ├óz├óde de─čil. Sekiz ki┼čiyi ├Âld├╝ren katil, bu i┼či zevk i├žin yapt─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor; adeta, sadece ├Âld├╝rmeye ve tahrip etmeye programlanm─▒┼č ter├Âr elemanlar─▒, insanlar─▒n toplu bulunduklar─▒ mek├ónlar─▒ se├žerek, bombal─▒yor, yak─▒yor, y─▒k─▒yor; as─▒l vahimi de, bir kesim bunlara arka ├ž─▒kabiliyor; insan─▒ iliklerine kadar ├╝rpertecek, en vah┼č├« cinayet haberleri art─▒k kan─▒ksan─▒yor; ├Ânemli noktalara kadar y├╝kselmi┼č, en y├╝ksek e─čitimlerden ge├žmi┼č, ilim adam─▒ p├óyesini kazanm─▒┼č bir├žok ┼čah─▒s, organize su├ž ├žetesi mensubu olmakla itham ediliyor…

Bu heng├ómede; israf, kumar, i├žki, trafik kazalar─▒, su├ž i┼čleme nisbetleri… gibi menf├«liklerde, d├╝nya listesinde ├╝st s─▒ralarda yer al─▒nd─▒. Ancak; ilimde, sanatta, fende, edebiyatta, k─▒sm├« ba┼čar─▒lar d─▒┼č─▒nda sporda, d├╝nya ├Âl├že─činde dereceler kazan─▒lamad─▒. Ayd─▒nlar─▒m─▒z─▒n g├╝c├╝; y├╝kselmeyi, geli┼čmeyi sa─člayacak bir seviyeye ula┼čamad─▒. Bu hususla ilgili olarak; Profes├Âr ┼×erif MARD─░N;

ÔÇťT├╝rkiyeÔÇÖde entelekt├╝el yok; yaln─▒zca literati (okumu┼č-yazm─▒┼č) var.ÔÇŁ diyor. Bu ezbere konu┼čan, bilmediklerini yok sayan, akl─▒yla de─čil hisleriyle hareket eden ayd─▒nlar─▒m─▒z; de─čil meseleleri halletmek, kendileri bir mesele h├óline gelmi┼člerdir. Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

ÔÇťFaydas─▒z ilimden All├óhÔÇÖa s─▒─č─▒n─▒r─▒m.ÔÇŁ buyuruyor. Sakall─▒ Cel├ól, cahillikte ileri gidenler i├žin;

ÔÇťBu kadar ceh├ólet, ancak tahsille elde edilebilir.ÔÇŁ diyor. Ne kendilerine, ne de memlekete faydas─▒ olan b├Âyle ayd─▒nlar─▒m─▒z i├žin; faydas─▒z ilim tahsil ettiklerini s├Âylemek haks─▒zl─▒k m─▒ olur?

Okullarla ilgili dizi filmler var; tamamen ciddiyetsiz m├╝nasebetler, l├óub├ól├«likler, serke┼člikler, cins├« yak─▒nl─▒klar… ├╝zerine kurulu. Bu, mevcut durumun bir tespiti midir; yoksa ├ža─čda┼čl─▒k ad─▒na tahayy├╝l edilenin aksettirilmesi midir? Herh├ólde ikisi de denebilir… Bu istikb├óli devralacak nesillerin, vatan-millet-devlet-din-bayrak gibi mukaddeslerimizle ilgili bir dertleri, tefekk├╝rleri, davran─▒┼člar─▒, s├Âzleri olmamal─▒ m─▒d─▒r? ├ça─čda┼č hayat tarz─▒ ad─▒na; bu millete as─▒rlard─▒r hayat veren y├╝ce d├«nin en k├╝├ž├╝k bir tesirine tahamm├╝l edememek, ├žocuklar─▒m─▒z─▒, gen├žlerimizi nereye g├Ât├╝recek?..

Bat─▒n─▒n ┬źTanr─▒┬╗ ile ili┼čkisini kesti─čini belirten Alman filozof Friedrich Nitzsche, ┼č├Âyle bir durum muhakemesi yap─▒yor:

ÔÇť─░sl├ómÔÇÖ─▒n ├Ân├╝nde diz ├ž├Âkmeliydik. E─čer ─░sl├óm, H─▒ristiyanl─▒─č─▒ k├╝├ž├╝k ve hakir g├Âr├╝yor idiyse, b├Âyle g├Ârmekte bin kere hakl─▒yd─▒. ├ç├╝nk├╝ ─░sl├óm, insan─▒ y├╝celtir; ama putla┼čt─▒rmaz.ÔÇŁ* Merhum Necip Faz─▒lÔÇÖ─▒n ifadesiyle ┬źruh k├Âk├╝┬╗nden kopmu┼č bir ki┼čiden hi├žbir ┼čey olmaz; ne ├ža─čda┼č, ne modern… Ak─▒nt─▒ya kap─▒lan ba┼č─▒bo┼č bir k├╝t├╝k gibi, ba┼č─▒n─▒ ta┼čtan-ta┼ča vura vura s├╝r├╝klenir durur. Bu bak─▒mdan ebeveynler ├Âncelikle;

ÔÇťB├╝y├╝y├╝nce do─čruyu kendisi se├žsin.ÔÇŁ mesÔÇÖ├╗liyetsizli─činden s─▒yr─▒larak, ├žocuklar─▒n─▒ ┬źruh k├Âk├╝┬╗ne ba─člama vazifesini ihmal etmemelidirler. Okullar da, vazifeleri m├╗cibince, kendilerine em├ónet edilen nesilleri; en g├╝zel ├Ârnek olan Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin m├╝b├órek ┼čahs─▒nda tecess├╝m eden g├╝zel ahl├ókla ahl├óklanm─▒┼č; rehberleri, o Varl─▒k N├╗ruÔÇÖnu rehber edinen g├╝zel insanlar olan; ─░l├óh├« De─čerler Manz├╗mesiÔÇÖnin ayd─▒nl─▒─č─▒nda bir muhakeme ├Âl├ž├╝s├╝ kazanan ┬źbizim insan─▒m─▒z┬╗ olarak yeti┼čtirmeli ve ├ža─č─▒n gerektirdi─či ilim ve irfanla donatmal─▒d─▒r.
_______________________

* Yusuf KAPLAN: Yeni ┼×afak Gazetesi, 21.12.2007