├çOCUKLARA DE─×ERLER─░N ├ľ─×RET─░LMES─░ K─░M─░N ─░┼×─░?

YAZAR : Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

G├╝n├╝m├╝zde sevgi, sayg─▒, ho┼čg├Âr├╝, merhamet, adalet, d├╝r├╝stl├╝k, sorumluluk, yard─▒mla┼čma, i┼čbirli─či, ├Âzdenetim, temizlik, vatanseverlik gibi de─čerlerin okullarda ├žocuklara ├Â─čretilebilmesi i├žin gerek kurumlar temelinde, gerekse mill├« ve milletler aras─▒ seviyede; hummal─▒ bir ┼čekilde toplant─▒lar, konferanslar yap─▒l─▒yor. ├ľzel okullar ba┼čta olmak ├╝zere hemen hemen her okul, kendi projesini ├╝retmeye ├žal─▒┼č─▒yor. Bilgi ve teknolojideki geli┼čmi┼čli─čin aksine; m├ónev├« de─čerler konusunda yozla┼čan yeni nesil i├žin g├Âsterilen t├╝m bu ├žabalar─▒ takdirle kar┼č─▒larken, bir taraftan da insan─▒n; ┬źBen demedim mi!┬╗ edas─▒yla s├Âz├╝m ona ├ža─čda┼č e─čitimcilere ├ž─▒k─▒┼čas─▒ geliyor!

├çok kazanma ve kazand─▒─č─▒n─▒ harcama prensibi ├╝zerine kurulu kapitalizm; benmerkezci, zevk ve konfor odakl─▒ nesiller yeti┼čtirdi. Kabiliyetleri do─črultusunda yapabilece─či en iyi, en ├žok para kazand─▒ran mesle─či se├žmesi i├žin gen├žlere testler uyguland─▒, rehberlikler yap─▒ld─▒. Onlar─▒n hedeflerine ula┼čmas─▒ i├žin ├žok soru ├ž├Âzmeleri, ├žok ├žal─▒┼čmalar─▒ ├Â─č├╝tlendi. Fakat onlar ger├žek huzur veren, insan─▒ insan yapan soyut ideallerden mahrum b─▒rak─▒ld─▒. ┼×u ├ža─čda ka├ž gen├ž; vatan─▒, milleti i├žin ├žal─▒┼čmay─▒, insanl─▒─ča bir ┼čeyler b─▒rakmay─▒, insana faydal─▒ olmay─▒ hedefliyor? Yoksa kapitalizmi ya┼čataca─č─▒z derken insanl─▒─č─▒ ├Âld├╝rd├╝k m├╝?

Belki de ekranlarda izledi─čimiz binlerce tecav├╝z, taciz, h─▒rs─▒zl─▒k, soygunculuk, kundaklama, cinayet, ┼čiddet, sava┼č, ter├Âr haberleri g├╝n├╝m├╝z e─čitimcilerini b├Âyle bir aray─▒┼ča sevk etti. Belki de yine bat─▒ taklit├žili─činin bir neticesi olarak bu t├╝r aray─▒┼člara girdik. Zira bilindi─či ├╝zere art─▒k Amerika ve AvrupaÔÇÖda okullarda ├Â─črencilere baz─▒ insan├« de─čerler, prati─če d├Âk├╝lerek ├Â─čretilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒yor. ├ťniversitelere kabulde de ├Â─črencilerin akademik ba┼čar─▒s─▒ yan─▒nda, davran─▒┼č ba┼čar─▒s─▒ ve toplum yarar─▒na g├Ân├╝ll├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒ da dikkate al─▒n─▒yor.

Yale ├ťniversitesi Lisans Kabul B├Âl├╝m├╝ Dekan─▒ Prof. Dr. Jeffrey BRENZEL ┼č├Âyle demektedir:

ÔÇťKontenjana yerle┼čmek i├žin rekabet var. T├╝rkiye imtihan yap─▒yor ve objektif. Oysa bizde s├╝bjektif bir se├žim s├Âz konusudur. Ba┼čvuruda bulunan ├Â─črencilerin, kendilerini el yaz─▒lar─▒ ile tan─▒tan yaz─▒lar bizim i├žin ├Ânemli. Akademik ba┼čar─▒lar─▒n yan─▒nda; yap─▒lan projeler ve toplum g├Ân├╝ll├╝l├╝─č├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒ da bizim i├žin ├Ânemli.ÔÇŁ

Yine Yale ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi Dekan─▒ Prof. Dr. Robert ALPERN;

ÔÇťM├╝fredat─▒m─▒z, ├Â─čretim g├Ârevlilerimizin rol modeli olu┼čunu sa─člamaya g├Âre kurgulanm─▒┼čt─▒r. Davran─▒┼člar─▒ profesyonel olmayan ├Â─črenci, notlar─▒ iyi dah├« olsa s─▒n─▒fta kalmaktad─▒r.ÔÇŁ demektedir. (2011-2012 De─čerler E─čitimi Konferans─▒)

Her ne sebeple olursa olsun, hatam─▒z─▒ g├Âr├╝p ├ž├Âz├╝m aray─▒┼člar─▒na girmek takdire ┼č├óyand─▒r.

Y─▒llar ├Ânce sa─čc─▒s─▒yla solcusuyla bu memlekette ya┼čayan insanlar─▒n u─čruna can─▒n─▒ verece─či birtak─▒m de─čerleri vard─▒. Sevgi, sayg─▒, fed├ók├órl─▒k, vatanseverlik, i┼čbirli─či i├žinde hareket etme gibi bir├žok de─čer sa─čc─▒/solcu grup ├╝yelerinin grup i├žinde ├Â─črendi─či ├žok ├Ânemli de─čerlerdi. Elbette kavga ve ├žat─▒┼čma ortam─▒ olu┼čturman─▒n, insanlar─▒ birbirine d├╝┼č├╝rmenin hi├žbir iyi taraf─▒ yoktu. Fakat psikolog Mehmet D─░N├ç Beyin de tespitiyle g├╝n├╝m├╝zdeki egoist nesil, ge├žmi┼čteki kom├╝nist nesilden daha da tehlikelidir; ├ž├╝nk├╝ kom├╝nistin soyut bir ideali ve egosundan ba┼čka de─čerleri vard─▒r.

Benmerkezci, zevkine ve konforuna d├╝┼čk├╝n, hi├žbir s─▒n─▒r ve kural tan─▒mayan ya da s─▒n─▒rlar─▒ ve kurallar─▒ yine kendisinin ┼čimdiki ya da ilerideki zevkine ve konforuna g├Âre ┼čekillenen, ba┼čkalar─▒n─▒ kendinden sonra d├╝┼č├╝nen, midesi ve ┼čehveti i├žin ├žal─▒┼čan bir nesil; ger├žekten de ├žok tehlikeli g├Âr├╝nmektedir. Kar┼č─▒ g├Âr├╝┼čten biriyle insan masaya oturup konu┼čabilir, ├ž├╝nk├╝ muhatap al─▒nacak fikirleri, zihn├« ├Âl├ž├╝leri vard─▒r. Fakat hedonist ve egoist biriyle oturup konu┼čamazs─▒n─▒z; ├ž├╝nk├╝ o zihn├« melekelerini de─čil midesini ve ┼čehvetini konu┼čturur.

┼×imdi y─▒llard─▒r savundu─čumuz, u─čruna hakaretlere u─črad─▒─č─▒m─▒z, enayi g├Âz├╝yle bak─▒ld─▒─č─▒m─▒z birtak─▒m de─čerlerin kayna─č─▒na vurgu yapmadan ve ┬źben demedim mi┬╗ edas─▒ndan da vazge├žerek bu de─čerlerin ├žocuklara nas─▒l aktar─▒laca─č─▒, ├Â─čretilece─či konusuna gelelim.

Japonlar gibi hem modern d├╝nyaya y├Ân verebilir hem de kendi k├╝lt├╝rel de─čerlerimizi koruyamaz m─▒y─▒z? De─čerler; okumakla ├Â─črenilmez, do─ču┼čtan da getirilmez. G├Âzlem ve etkile┼čim sonucunda ├Â─črenilir.

De─čerler e─čitimi kapsam─▒nda; okullarda yap─▒lan afi┼č, resim, kompozisyon yar─▒┼čmalar─▒, tiyatrolar, ┼čark─▒lar, ┼čiirler, filmler, dramalar de─čerlerin ├Â─čretilmesine bir nebze katk─▒da bulunabilir fakat ├žocuklara de─čerleri as─▒l ├Â─čretecek olanlar bizzat ailenin ve ├Â─čretmenlerin kendileridir. T├╝rk, K├╝rt, ├çerkez vb. kom┼čumuzu/├Â─črencimizi s─▒rf ─▒rk─▒ndan dolay─▒ ├Âtekile┼čtiriyorsak, bize kar┼č─▒ hatas─▒ olan─▒ bir t├╝rl├╝ affedemiyor, unutam─▒yorsak, bize k├╝fredene bo┼čverip ge├žemiyorsak; ne kadar ┼čiir, ┼čark─▒, resim, afi┼č ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒r─▒rsak yapt─▒ral─▒m; insana sayg─▒y─▒, sevgiyi, ho┼čg├Âr├╝y├╝, affedicili─či onlara ├Â─čretemeyiz.

├ťlkenin istikrar─▒ i├žin birlik ve beraberlik i├žinde hareket edemiyorsak, her vergi zamm─▒nda -yap─▒lan hizmetleri g├Âr├╝p dururken- kalk─▒p h├╝k├╗mete l├ónet okuyorsak; vatanseverli─či onlara ├Â─čretemeyiz.

Bak─▒ma muhta├ž anne-babam─▒za kim bakacak kavgalar─▒ yap─▒yorsak, ├žocuklar─▒m─▒za ya da ├Â─črencilerimize ayak ba─č─▒ ve birer k├╝lfet muamelesi yap─▒yorsak; onlara sevgi, sayg─▒, merhameti ├Â─čretemeyiz.

Yan─▒ ba┼č─▒m─▒zdaki muhta├ž kom┼čumuzu, AfrikaÔÇÖdaki a├žlar─▒, kom┼ču ├╝lkedeki sava┼č ma─čdurlar─▒n─▒ g├Ârmezden geliyorsak, onlardan bahsedilirken dayanamad─▒─č─▒m─▒z i├žin kanal─▒ de─či┼čtiriyorsak, ya┼čl─▒ teyzenin po┼četini ta┼č─▒may─▒ enayilik olarak g├Âr├╝yorsak; onlara yard─▒mla┼čmay─▒ ├Â─čretemeyiz.

├çocuklar, biz yeti┼čkinleri insan├« de─čerler konusunda da g├Âzlemleyebilmeli ve etkile┼čimin olu┼čaca─č─▒ ortamlar onlar i├žin haz─▒rlanmal─▒d─▒r. S─▒n─▒fta ak─▒ll─▒ tahta ya da evde ekran kar┼č─▒s─▒nda oturtmakla onlara de─čerlerimizi ├Â─čretemeyiz. Ger├žek hayat─▒ tecr├╝be edebilece─či geziler, kom┼ču, akraba ziyaretleri, huzurevi ziyaretleri, al─▒┼čveri┼čler, piknikler, yard─▒m organizasyonlar─▒, ├ževreci etkinlikler ve daha niceleri onlara de─čerlerimizi kazand─▒rmada ├žok g├╝zel f─▒rsatlar olacakt─▒r.

Anne-babalar ve ├Â─čretmenler olarak rol modeli oldu─čumuzun fark─▒nda olmak ve onlara ger├žek hayat─▒ ve hayat─▒n i├žindeki insanl─▒─č─▒ tecr├╝be edebilece─či f─▒rsatlar haz─▒rlamak, ├žocuklar─▒m─▒za de─čerlerimizi kazand─▒rmada en b├╝y├╝k ├ómil olacakt─▒r.