CEL├éLEDD─░N ├ľKTEN HOCAEFEND─░

Can ALPG├ťVEN├ç alpguvenc@gmail.com

─░mam Hatip Okullar─▒n─▒n Kurulu┼č Projesini Hayata Ge├žiren E┼čsiz ─░nsan

CEL├éLEDD─░N ├ľKTEN HOCAEFEND─░

ÔÇťMetotsuz bilim olmaz, o sadece bilgi y─▒─č─▒n─▒ olur…ÔÇŁ ┬ź─░mam-Hatip Okullar─▒┬╗ projesini bu d├╝┼č├╝nceyi g├Âz ├Ân├╝nde bulundurarak haz─▒rlayan, m├╝fredat program─▒n─▒n tanziminden kurulma izninin kopar─▒lmas─▒na kadar i┼čin her safhas─▒nda ├Ânc├╝ rol oynayan, konu ile ilgili tek sorumlu kendisiymi┼č gibi y├╝re─čini ortaya koyarak ├žal─▒┼čan Cel├óleddin ├ľKTEN Hocaefendi, ├ževresinde olu┼čturdu─ču birka├ž ki┼či ile birlikte, ─░mam Hatip Okullar─▒n─▒n varl─▒k sebebi olarak g├Âr├╝l├╝r.

Cel├óleddin ├ľKTEN Hoca, 1882 y─▒l─▒nda TrabzonÔÇÖda d├╝nyaya gelmi┼čti. Dedeleri e┼čraftan ve ┼čehrin tan─▒nm─▒┼č ulem├ós─▒ndan ├ľmer Fevzi Efendi; babalar─▒ ticaret i┼čiyle u─čra┼čan ve zaman zaman ├çar┼č─▒ CamiiÔÇÖnde imaml─▒k yapan S├ólih Zihni EfendiÔÇÖydi. 1899ÔÇÖda ─░stanbulÔÇÖa gelen ├ľkten Hoca, 1907ÔÇÖde D├ór├╝lmuallim├«nÔÇÖin Arap├ža b├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdikten sonra, ─░stanbul D├ór├╝lf├╝n├╗nu Edebiyat Fak├╝ltesi Arap Dili ve Edebiyat─▒ b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu.

1912ÔÇÖde ─░stanbul Sult├ón├«sinde (─░stanbul Lisesi) ba┼člad─▒─č─▒ Arap├ža ├Â─čretmenli─čini 1923ÔÇÖe kadar on bir y─▒l aral─▒ks─▒z s├╝rd├╝rm├╝┼č, ├╝├ž y─▒ll─▒k bir aran─▒n ard─▒ndan ayn─▒ sult├ón├«de -okullardan Arap├ža derslerinin kald─▒r─▒lmas─▒na kadar- ├╝├ž y─▒l daha Arap├ža ve siyer dersleri ├Â─čretmenli─či yapm─▒┼čt─▒.

TAHTADA ANLATACAKSIN!

Cel├ól Hoca, iltim├ósa, adam kay─▒rmac─▒l─▒─ča, torpile asla ge├žit vermezmi┼č…

─░stanbul Sult├ón├«sindeki hocal─▒─č─▒n─▒n ├╝zerinden y─▒llar ge├žtikten sonra, bir g├╝n ziyaretine gelen bir subay, hararetle ellerine sar─▒lm─▒┼č! Hocan─▒n elini b├╝y├╝k bir muhabbetle ├Âpt├╝kten sonra;

ÔÇťAtt─▒─č─▒n─▒z tokad─▒n hakk─▒ i├žin!ÔÇŁ demi┼č… Hoca, haylaz talebesini hemen hat─▒rlam─▒┼č. Bu gen├ž subay, babas─▒n─▒n r├╝tbesine g├╝venerek, ├žal─▒┼čmadan s─▒n─▒f ge├žmek isteyen bir pa┼ča ├žocu─ču imi┼č! Cel├ól Hoca, talebesine;

ÔÇťBu dersi ├Â─črenmeden gelme, haftaya tahtada anlatacaks─▒n!ÔÇŁ demi┼č.

Fakat talebesi, hocas─▒n─▒n bu s├Âz├╝n├╝ hi├ž ├Ânemsememi┼č ve ├žal─▒┼čmadan derse gelivermi┼č… Bunun ├╝zerine Cel├ól Hoca tembel talebesine d├Ânerek;

ÔÇťO zaman ben de sana tahtada ├Â─čretece─čim!ÔÇŁ demi┼č ve y├╝z├╝ne okkal─▒ bir tokat atarak dersini ona kara tahtan─▒n ├Ân├╝nde zorla ├Â─čretmi┼č. Ertesi g├╝n, Hoca s─▒n─▒fta ders anlat─▒rken, okul m├╝d├╝r├╝ taraf─▒ndan kendisine, ders bitiminde idareye gelmesini belirten bir pusula g├Ânderilmi┼č. Cel├ól Hoca, ders sonunda m├╝d├╝r├╝n odas─▒na gitti─činde, talebenin babas─▒ olan Pa┼ča Hazretleri, oturdu─ču yerden kalk─▒p HocaÔÇÖya iltifatlar ederek;

ÔÇťHocam, bu ├žocu─ču nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒rd─▒n─▒z merak ediyorum, sizi tebrik ederim!ÔÇŁ demi┼č…

YETER K─░ SINIFTA OTURUN!

Y─▒l 1948ÔÇÖdi… Tek parti d├Âneminin ├žat─▒rdad─▒─č─▒ g├╝nlerdi… Medreseler 23 y─▒l ├Ânce kapat─▒lm─▒┼č, cen├óze namaz─▒ k─▒ld─▒racak hoca dah├« bulunamaz olmu┼čtu. Zaman─▒n iktidar─▒, ├╝zerindeki bask─▒y─▒ hafifletmek i├žin, on ilde on ayl─▒k imam-hatip kurslar─▒ a├ž─▒lmas─▒na karar vermi┼čti. ─░stanbulÔÇÖdaki kursun idaresine bir y─▒l ├Ânce emekli olan Cel├ól Hoca ├ža─čr─▒lm─▒┼čt─▒. O, ilerlemi┼č ya┼č─▒na ra─čmen gecesini g├╝nd├╝z├╝ne katarak ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒. On ayl─▒k kurs s├╝resinin bu ├Â─črenim i├žin yetersiz oldu─čunu her ortamda dile getiriyor, ama derdini kimseye anlatam─▒yordu. ├ťstelik ├Â─črenci say─▒s─▒n─▒n 20ÔÇÖnin alt─▒na d├╝┼čmesi h├ólinde kurslar─▒n kapat─▒lma tehlikesi vard─▒. Cel├ól Hoca bunun ├žaresini ┼č├Âyle buldu. ─░n┼čaatlardan amele toplayarak, onlarla ┼č├Âyle konu┼čtu:

ÔÇťEvl├ótlar, ka├ž para kazan─▒yorsan─▒z ben vereyim, yeter ki gelin s─▒n─▒fta oturun. M├╝fetti┼č geldi─činde ├Â─črenci yoklu─čundan kurs kapat─▒lmas─▒n!ÔÇŁ

KEND─░ KALELER─░N─░N D├ť┼×MES─░!

1950 y─▒l─▒na gelindi─činde;

ÔÇťÔÇôHer m├╝sl├╝man─▒n, i├žinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ├ža─č─▒n meselesini m├╝drik bulunmas─▒ ve ├žare aramas─▒ zarur├«dir. Yoksa iki as─▒rdan beri b├╝t├╝n d├╝nyay─▒ alt├╝st eden ve milletin s├«nesinde onulmaz yaralar a├žan ┬źMaddeci Pozitivizm┬╗ tehlikesi, bir yang─▒n gibi sa├žaklar─▒ sarmak ├╝zeredir. Bin├óenaleyh din ├ólimlerine b├╝y├╝k vazifeler d├╝┼č├╝yor!ÔÇŁ diye hayk─▒ran Cel├ól Hoca, ─░mam-Hatip Okullar─▒n─▒n kurulmas─▒ konusunda b├╝rokrasinin kemikle┼čmi┼č yap─▒s─▒n─▒ b├╝t├╝n g├╝c├╝yle zorlam─▒┼č, Talim Terbiye Kurulu ├╝yeleriyle defalarca ve saatlerce konu┼čarak, onlar─▒ bu hizmete ikna etmeye ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒. Fakat muhataplar─▒ kendi ifadesiyle; ┬źcahil de─čil, z─▒rcahildi.┬╗

Bu ├╝yelerin b├╝y├╝k k─▒sm─▒;

ÔÇťÔÇô─░mam-Hatip Okulunda Arap├žaya ne gerek var?ÔÇŁ diyecek kadar konuya yabanc─▒, bir k─▒sm─▒ da kel├óm ve siyer kelimelerinin m├ón├ólar─▒n─▒ dah├« bilmeyecek kadar bilgisiz ki┼čilerdi…

ÔÇťÔÇôYedi y─▒lda ne ├Â─čreteceksin ├žocuklara?ÔÇŁ diyorlard─▒. Cel├ól Hoca ise ─▒st─▒rab─▒n─▒;

ÔÇťÔÇôB├Âyle ilm├« bir kurulun i├žinde, b├Âylesine cahil ki┼čilerin bulunmas─▒ beni ├žok ├╝z├╝yor!ÔÇŁ s├Âzleriyle dillendirecekti. Fakat d├óv├ós─▒n─▒ sonuca ula┼čt─▒rmada kararl─▒ olan Hoca, projesinin hi├žbir noktas─▒ndan taviz vermiyor, inand─▒─č─▒n─▒ b├╝y├╝k bir inat ve ─▒srarla sonuna kadar savunuyor, Arap├ža okutulmayan bir ─░mam-Hatip Okulu program─▒na asla r─▒z├ó g├Âstermiyordu. ─░mamlar─▒n birka├ž ayda yeti┼čtirilebilece─čini s├Âyleyenlere kar┼č─▒;

ÔÇťYapmay─▒n Allah a┼čk─▒na! AvrupaÔÇÖda papazlar 3-4 fak├╝lte bitirirken, siz ─░mam-Hatiplere lise tahsilini bile ├žok g├Âr├╝yorsunuz!ÔÇŁ diyordu.

Mevcut b├╝rokratik yap─▒ ise bu projeyi, kendi kalelerinin d├╝┼čmesi ve irtic├ón─▒n zaferi olarak g├Âr├╝yor, bu yo─čun gayretlerin ba┼čar─▒s─▒z kalmas─▒ i├žin var g├╝c├╝yle direniyordu.

CEMAATS─░Z CAM─░ NEYE YARAR?

├ľkten Hocaefendi, d├Ânemin Maarif Bakan─▒ Tevfik ─░LER─░ ile bu konu ├╝zerinde ├╝├ž defa g├Âr├╝┼čt├╝. Pl├ón ve projelerini de─či┼čik pl├ótformlarda en ince ayr─▒nt─▒s─▒na kadar anlatt─▒. Bakan da, HocaÔÇÖy─▒ dikkatli bir ┼čekilde dinledikten, anlat─▒lanlar─▒ uygulanabilir ve savunulabilir bulduktan sonra ona kefil oldu ve bu projeyi kendi b├╝rokrasisine kabul ettirdi. ├ľnce direnen b├╝rokratlar, Maarif Bakan─▒ÔÇÖn─▒n kararl─▒ ─▒srar─▒yla -zorla da olsa- bu projeyi kabul etmek zorunda kald─▒lar. B├Âylece, sadece; ┬ź├Âl├╝ y─▒kamak ve cen├óze namaz─▒ k─▒ld─▒rmak┬╗ amac─▒yla(!) kurulmas─▒na izin verilen bu d├«n├« okullara izin ├ž─▒kt─▒. Ancak bu i┼č Maarif M├╝d├╝r├╝ÔÇÖn├╝n, Cel├ól HocaÔÇÖn─▒n ─░stanbul ─░mam-Hatip Okulu m├╝d├╝r├╝ olarak tayin edildi─čini belirtti─či konu┼čmas─▒ndaki garip c├╝mlelerle daha da ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bir h├óle gelmi┼čti:

ÔÇťÔÇôHocam, ger├ži AnkaraÔÇÖdan b├Âyle bir emir geldi, ama biz bu i┼či yapamay─▒z. ├ç├╝nk├╝ tahsisat yok, mektep yok, te├žhizat yok!ÔÇŁ Yani AnkaraÔÇÖdan gelen yaz─▒, sadece bir izin belgesiydi ve yaln─▒zca; ┬źBu okulu a├žabilirsiniz.┬╗ anlam─▒na gelmekteydi.

Celâl Hoca;

ÔÇťÔÇôYar─▒n ne olaca─č─▒ belli olmaz, izin verilmi┼čken bir an ├Ânce a├žal─▒m.ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝n├╝yordu. Tan─▒d─▒─č─▒ i┼č adamlar─▒yla birer birer g├Âr├╝┼čt├╝; y─▒llardan beri enkaz h├óline getirilmi┼č, ah─▒r ve depo olarak kullan─▒lm─▒┼č mescitleri tamir ettiren bu hay─▒rsever insanlar─▒ ┬ź─░lim Yayma Cemiyeti┬╗ ad─▒ alt─▒nda bir araya getirerek, onlara ┼č├Âyle dedi:

ÔÇťÔÇô├çok g├╝zel i┼čler yap─▒yorsunuz, ama cemaatsiz cami ne i┼če yarar?ÔÇŁ

Onlar─▒ bilgili cemaat yeti┼čtirmek i├žin, bilgili din adam─▒ yeti┼čtirilmesinin gerekti─či konusunda ikna etmeyi ba┼čard─▒.

KALB─░MDEK─░ A┼×KI B─░LSEN─░Z!

─░stanbul ─░mam-Hatip Okulunun ilk binas─▒, bug├╝n ┼×ehzadeba┼č─▒ÔÇÖnda Vefa Lisesinin hemen kar┼č─▒s─▒nda bulunan ─░lim Yayma YurduÔÇÖnun yerindeydi. O zamanlar orada ah┼čap, ├ódeta bir harabeyi and─▒ran ve itfaiyenin; ┬źBe┼č dakikada yan─▒p k├╝l olur.┬╗ dedi─či Zeyrek Ortaokulu yer al─▒yordu. ─░lim Yayma Cemiyeti, bu harabeyi 25 bin liraya sat─▒n al─▒p, ola─čan├╝st├╝ bir ├žal─▒┼čma ile iki ayda aya─ča kald─▒r─▒verdi. Bina Ekim ay─▒na, yani 1951ÔÇÖin e─čitim ve ├Â─čretim y─▒l─▒na yeti┼čtirilmi┼čti.

***

┼×imdi s─▒ra, VefaÔÇÖdaki bu ─░mam-Hatip Okulunun s─▒n─▒flar─▒ i├žin s─▒ra toplamada idi…

TemmuzÔÇÖun s─▒cak bir g├╝n├╝yd├╝… 70ÔÇÖlik okul m├╝d├╝r├╝ Cel├ól Hoca, marangoz Re┼čit ve onun bir-iki arkada┼č─▒ fazla okul s─▒ras─▒ oldu─čunu ├Â─črendikleri Yavuz SelimÔÇÖdeki Fatih K─▒z Enstit├╝s├╝ne gittiler. Okul s─▒ralar─▒, k├╝├ž├╝k kamyonete y├╝klenirken eleman yetersizli─činden Cel├ól Hoca da bo┼č durmuyor, ta┼č─▒yanlara yard─▒m etmeye ├žal─▒┼č─▒yordu. Ondaki tel├ó┼č, gayret ve ko┼ču┼čturmay─▒ g├Âren enstit├╝ m├╝d├«resi dayanamayarak sordu:

ÔÇťÔÇôBey amca, b─▒rak bu i┼čleri gen├žler yaps─▒n, ┼ču ya┼č─▒na ra─čmen nas─▒l dayan─▒yorsun?ÔÇŁ

Cel├ól Hoca, bir taraftan ta┼č─▒maya yard─▒m ederken, ├Âte yandan gen├ž m├╝d├«reye ┼č├Âyle cevap veriyordu:

ÔÇťÔÇôAaah han─▒mefendici─čim, siz ┼ču kalbimdeki a┼čk─▒ bilseniz!ÔÇŁ