M─░HENGE VUR

Ayla A─×ABEG├ťM aylaagabegum@hotmail.com

ÔÇťAhl├ók─▒m─▒zdaki nez├óket, hangi ├Âl├ž├╝lerde?ÔÇŁ

ÔÇťS├«m├ólar─▒m─▒zdaki n├╗r-i mel├óhat, hangi parlakl─▒kta?ÔÇŁ

ÔÇťLisanlar─▒m─▒zdaki sel├óset, hangi ├óhenk ve ak─▒c─▒l─▒kta?ÔÇŁ

ÔÇťDuygular─▒m─▒zdaki incelik, hangi derecede?ÔÇŁ

ÔÇťNazarlar─▒m─▒zdaki derinlik, hangi ufuklarda?ÔÇŁ (S─▒r ve Hikmet -2-, Osman N├╗ri TOPBA┼×)

Kad─▒na ┼čiddet, son g├╝nlerde konu┼čulan konular─▒n i├žinde birinci s─▒rada yer almaya ba┼člad─▒. ┼×iddet konusundaki cezalar belirlenirken, ayn─▒ g├╝nde birden fazla kad─▒n─▒n dayak yedi─čini veya ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ duyuyoruz. B├╝t├╝n ├╝mitler; verilecek cezalara, kelep├želere ba─članm─▒┼č. Dikkatlerimiz, kad─▒na y├Ânelik ┼čiddete ├ževrilirken, toplumdaki ┼čiddet k├╝lt├╝r├╝ g├Âzlerimizden ka├ž─▒yor.

Yaz─▒l─▒ ve g├Âr├╝nt├╝l├╝ bas─▒nda, yer alan haberlere ve ├ževremizde olanlara bakal─▒m; neler oluyor: Sokakta ├žocu─čunu d├Âven anneler, birbirleriyle kavga eden gen├žler… Baz─▒ b├Âlgelerde itfaiye ge├ž geldi diye sald─▒ran mahalle sakinleri; yap─▒lan yanl─▒┼čl─▒klara kar┼č─▒, gelen polise sald─▒ranlar; hastah├ónede doktoru d├Âven hasta yak─▒nlar─▒; yumrukla┼čan doktorlar; okulda kavga eden ├Â─črenciler (k─▒z-erkek); zaman zaman b─▒├žakl─▒ sald─▒r─▒lar; ├Â─črencisini d├Âven ├Â─čretmenler; ├Â─čretmenini d├Âven ├Â─črenciler; toplant─▒larda konu┼čmac─▒lara yumurta atan ├╝niversite ├Â─črencileri; mecliste, iktidar ve muhalefete mensup milletvekillerinin konu┼čmalar─▒ ve yumrukla┼čmalar─▒…

┼×iddet ├Ârneklerinin ge├žen g├╝nler i├žinde artt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Sonu├ž, hayat─▒m─▒z─▒n felsefesi de─či┼čiyor. Kimin g├╝c├╝ kime yetiyorsa; s├Âzl├╝ ┼čiddetin yumrukla┼čmaya d├Ân├╝┼čmesi, h─▒z─▒n─▒ alamayan─▒n ┼čiddet ├óletlerine ba┼čvurmas─▒, yaralanmalar, ├Âl├╝mler… Sonu├ž, ailece ┼čiddetin i├žindeyiz. Anneler, babalar ve ├žocuklar… Sebepler anlat─▒lamayacak kadar ├žok. Anneler, babalar, arkada┼člar, akrabalar, kom┼čular; olaylar kar┼č─▒s─▒nda ┼ča┼čk─▒n. Kime g├╝venecekler?

Sonu├ž, yakaland─▒klar─▒ zaman hapish├óne, ├žare mi? Elbette hay─▒r. Bir zamanlar, bir parti ba┼čkan─▒n─▒n e┼činin ad─▒na bir af ├ž─▒km─▒┼čt─▒. Aradan ge├žen zaman─▒n i├žinde, hapisten ├ž─▒kanlar─▒n b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝n├╝n ayn─▒ su├žlar─▒ i┼čledi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ┼×iddet ├Ârnekleri, bas─▒nda yer al─▒rken; ÔÇťErkek egemen toplumda bu olaylar oluyor.ÔÇŁ diyerek i┼čin i├žinden s─▒yr─▒lmak m├╝mk├╝n m├╝? E─čitimin rol├╝nden, ├Ârneklerin rol├╝nden s├Âz ediyor muyuz? Filmlerimiz, programlar─▒m─▒z, internetlerimiz, ┼čark─▒ veya t├╝rk├╝ diye s├Âylediklerimiz hangi mesajlar─▒ veriyor? Be┼č y─▒l, on y─▒l, yirmi y─▒l, otuz y─▒l, k─▒rk y─▒l ├Ânce ayn─▒ olaylara rastlamak m├╝mk├╝n m├╝yd├╝? Y├╝reklerimiz, t├╝ketim toplumunun i├žinde talan edilirken, cezalar nereye kadar cayd─▒r─▒c─▒ olacak? Cezalar─▒n verilmesine devam ederken, ┬źAhl├ók├« E─čitim Seferberli─či┬╗ni ba┼člatma zaman─▒n─▒ ge├žirmeyelim.

ÔÇťErkek egemenÔÇŁ toplumda bunlar oluyor demek, nedense kolay geliyor. Erkekleri, anneler yeti┼čtirdi─čine g├Âre; ├ž├Âz├╝m de annelerin e─čitilmesinde veya ailenin e─čitilmesinde olsa gerek.

Televizyonlarda; ┬źbir g├╝zel ├Ârne─či g├Âr├╝p, ├╝zerinde d├╝┼č├╝nelim.┬╗ dedi─čimiz programlar ├žok az veya ge├ž saatlerde. Neden az? Neden ge├ž saatlerde? Rekl├óm verenler bu konuda neden titiz de─čil? Sponsorlar─▒n ┼čuurlanmas─▒ konusunda bir ├žal─▒┼čmam─▒z var m─▒?..

Bu konular─▒ d├╝┼č├╝n├╝rken uykum ka├žt─▒─č─▒ndan olacak, televizyonu a├žt─▒m. VanÔÇÖda bir kilim tezg├óh─▒nda ├žal─▒┼čan gen├ž k─▒zlar anlat─▒l─▒yordu. G├Ân├╝ll├╝ bir amca, kendini bu i┼če adam─▒┼č; ├Ânce bir kilim tezg├óh─▒ kurmu┼č; okuldan ayr─▒lan veya gidemeyen gen├ž k─▒zlar─▒n, kilim-hal─▒ tezg├óh─▒nda ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ sa─člam─▒┼č; o tezg├óhtan say─▒s─▒z gen├ž k─▒z yeti┼čmi┼č.

ÔÇťBiz burada sanat ├Â─črendik, ayr─▒ca para kazan─▒yoruz. En ├Ânemlisi de biz burada; dostlu─ču, karde┼čli─či, konu┼čmay─▒, sayg─▒y─▒, sevgiyi ├Â─črendik.ÔÇŁ diyorlard─▒. G├Âzlerinin i├ži p─▒r─▒l p─▒r─▒l olan bu gen├ž k─▒zlar─▒n;

ÔÇťOkulumuzu da d─▒┼čar─▒dan bitirmeye ba┼člad─▒k. Ailelerimizin b├╝t├žesi rahatlad─▒. Onlarla daha rahat diyalog kuruyoruz.ÔÇŁ a├ž─▒klamalar─▒ benim i├žin ├Ânemliydi. Bir g├Ân├╝l eri amcan─▒n, sessiz-sedas─▒z ba┼čard─▒klar─▒… Dokuduklar─▒ kilimlerin ipliklerinin boyas─▒na kadar kendileri yap─▒yorlar, tabiatta var olan bitkilerden faydalan─▒yorlar.

Y─▒llarca ayn─▒ heyecanla ya┼čam─▒┼čt─▒m ve yazmaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒m. ─░nsanlar─▒;

ÔÇťGelin! Size sevgiyi ├Â─čretece─čim, ahl├ók dersi verece─čim, g├Ârg├╝ kurallar─▒ ├Â─čretece─čim.ÔÇŁ diyerek toplamak biraz zor. ─░nsanlar─▒; sevdikleri, heyecan duyacaklar─▒ i┼čleri anlatmak i├žin toplarken ┬źAhl├ók Seferberli─či┬╗ ba┼člatmak m├╝mk├╝n. ├çocuklar i├žin yaz─▒n belediyelerin a├žaca─č─▒ kurslar; saz ├žalma, t├╝rk├╝ s├Âyleme, kitap okuma, resim yapma… konular─▒nda olabilir. Bu kurslar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ yerde, ├žocuklara ders aras─▒ verilecek ikramlar, ba┼čar─▒l─▒ olanlara verilecek hediyeler ve yava┼č yava┼č ahl├ók├« e─čitime ge├ži┼č. Belediyelerimizin; ├žocuklar ve gen├žler i├žin a├žt─▒klar─▒ ├žok g├╝zel gen├žlik merkezleri, bilgi evleri var. Buralarda VanÔÇÖdaki g├Ân├╝ll├╝ amcan─▒n yapt─▒─č─▒n─▒ yapanlar ne yaz─▒k ki yok. ├ç├╝nk├╝ bu konuda pl├ónlar─▒ ve projeleri yok.

─░stanbulÔÇÖda kad─▒nlar i├žin a├ž─▒lan ─░smek ve Halk E─čitim Kurslar─▒ var. Her y─▒l binlerce kad─▒n bu kurslara gidiyor. Ah┼čap boyuyor, nak─▒┼č yap─▒yor, merak─▒ ne ise o konuda kendini yeti┼čtiriyor. Ara┼čt─▒rd─▒m, birka├ž ├Ânemli g├╝n├╝n kutlanmas─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda sosyal konuda, g├Ârg├╝ konusunda bir e─čitim verilmiyor. Liselerimizden, ├╝niversitelerimizden yeti┼čen gen├žler, de─čerlerimiz konusunda yeti┼čtirilebiliyorlar m─▒? Hocas─▒n─▒n yan─▒nda sak─▒z ├ži─čneyen; ayak ayak ├╝st├╝ne atan; ho┼čland─▒─č─▒ bir konuda arkada┼č─▒n─▒ desteklemek i├žin, heyecan belirtisi olarak onun ensesine vuran gen├ž, yeti┼čkin olunca ayn─▒ hareketlere devam edecektir.

Bu gencin gazeteci veya programc─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝n. Kar┼č─▒lar─▒nda meclis ba┼čkan─▒ var ve gen├ž gazeteciler soru soruyor. Meclis ba┼čkan─▒; program sonuna kadar, oturu┼čuyla, sesinin tonuyla dikkatli. Soru soran gazeteciler ayak ayak ├╝st├╝ne atm─▒┼č, soru soruyorlar. Cidd├« programlarda, tart─▒┼čma programlar─▒nda seyirciye kar┼č─▒ ayak ayak ├╝st├╝ne at─▒lmayaca─č─▒n─▒; ayr─▒ca bir b├╝y├╝─č├╝n, bir bakan─▒n kar┼č─▒s─▒nda oturman─▒n bir ├ód├ób─▒ oldu─čunu anlatman─▒n bir yolunu bulmal─▒y─▒z. Bir ba┼čka g├╝n, elli ya┼č─▒n─▒n ├╝st├╝nde, k─▒demli bir gazeteci konu─čunun yan─▒nda ayak ayak ├╝st├╝ne atm─▒yordu. ├ç├╝nk├╝, onun yeti┼čti─či devirde; nerede, nas─▒l hareket edilece─či bilinirdi.

Sonu├ž; ┼čiddetten, g├Ârg├╝s├╝zl├╝kten, sesimizin tonunu ayarlamaktan, bak─▒┼člar─▒m─▒zdan sorumluyuz. Sorumluluk, sadece kendimizden mesÔÇÖul olmakla bitmiyor. Evimizden, apartman─▒m─▒zdan, soka─č─▒m─▒zdan, ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z i┼č yerinden sorumluyuz. ─░nan├žs─▒z olan, insanl─▒k ad─▒na; inanc─▒ olan da kendi inanc─▒ndaki de─čerler ad─▒na sorumludur.

┬źBen m├╝sl├╝man─▒m, inanc─▒m─▒ ya┼č─▒yorum.┬╗ diyorsak; d├«nimizin emirleri ve bu emirleri hayat─▒nda ya┼čayan ├Ârnekleri d├╝┼č├╝nerek kendimizi e─čitebilir ve ├ževremize tesirli olabiliriz. ├ľnce kendimizden ba┼člayal─▒m. KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim rehberimiz olsun. ├çevremizle olan muhabbetlerimizde konu┼čarak anla┼č─▒r─▒z. ├ľyleyse; ┬źKullanaca─č─▒m─▒z lisan nas─▒l olmal─▒d─▒r?┬╗ sorusu, bize ├óyet-i ker├«melerle talim ettirilmi┼čtir.

ÔÇťFiravunÔÇÖa gidin, do─črusu o pek azd─▒. Ona yumu┼čak s├Âz s├Âyleyin, belki ├Â─č├╝t dinler veya korkar.ÔÇŁ (T├óh├ó, 44)

Ben bir e┼čim, ben bir anneyim, ben bir ├Â─čretmenim, ben bir idareciyim. ├ľyleyse bug├╝nden itibaren, nas─▒l konu┼čmam gerekti─čini, ib├ódet gibi hayat─▒ma ge├žirmeliyim. ├ľrneklere devam edelim:

ÔÇť(Elin darda oldu─ču i├žin) Rabbinden ummad─▒─č─▒n rahmet beklerken, hak sahiplerinden (fakirlerden) y├╝z ├ževirmek zorunda kal─▒rsan, onlara hi├ž de─čilse tatl─▒ bir s├Âz s├Âyle.ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 28)

Emir b├╝y├╝k yerden, uymamak i├žin bir bahanemiz olabilir mi? Ba─č─▒rd─▒─č─▒m─▒z an, g├Âz├╝m├╝z├╝ kapayal─▒m ve; ÔÇťPeygamber Efendimiz, ┼ču anda ne yapard─▒?ÔÇŁ diyerek ├Ârnekleri hat─▒rlayal─▒m.

Hazret-i Ali, Peygamber Efendimiz hakk─▒nda ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťBirisi, kendisine ho┼članmad─▒─č─▒ bir soru sorsa; s├╝k├╗t eder, g├Ân├╝l k─▒racak bir ┼čey s├Âylemezdi. OÔÇÖnun ahl├ók─▒n─▒ bilen ne s├Âylemek istedi─čini h├ólinden anlard─▒.ÔÇŁ

├çevremizde bizi anlayanlar olmasa da sesimizi y├╝kseltmeden anlatmaya ├žal─▒┼čaca─č─▒z. ┼×iddet, ├Ânce s├Âzle ba┼čl─▒yor ve hayat─▒m─▒z─▒ kat─▒la┼čt─▒r─▒yor. Bizi duygulardan uzakla┼čt─▒r─▒yor.

Mevlânâ:

ÔÇť─░nsanla hayvan aras─▒ndaki fark edeptir.

┬ź├Äman nedir?┬╗ diye ak─▒ldan sordum. Ak─▒l, kalbimin kula─č─▒na seslenerek; ┬ź├Äman, edeptir.┬╗ dedi.ÔÇŁ

Hareket noktam─▒z edep olursa; ┬ź┼×iddeti nas─▒l ├Ânleriz, kelep├žeyle mi hapisle mi?┬╗ diye oyalanmay─▒z.

┬źEDEP MEKTEB─░┬╗ni; ├Ârneklerle, h├ót─▒ralarla, projelerle kurabiliriz. ┬źMihenge Vur┬╗ diyerek yaz─▒m─▒za ba┼člam─▒┼čt─▒k. Osman N├╗ri TOPBA┼× Hocam─▒z─▒n sordu─ču be┼č soruya cevab─▒m─▒z ├Ânemlidir.