ZAMAN N─░MET─░NDEN NASIL FAYDALANMALI?

Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

─░lk nefesle son nefes aras─▒nda s─▒n─▒rlanm─▒┼č, durdurulamayan, geri d├Ând├╝r├╝lemeyen, tekrar kullan─▒lamayan tek ve en ├Ânemli kaynak, insana bah┼čedilen zaman nimetidir. Sa─čl─▒k, para, mal-m├╝lk, makam-mevki gibileri de─či┼čkenlik g├Âsterirken; zaman, sabit ve de─či┼čmez bir ┼čekilde ard─▒na bakmadan ak─▒p gitmektedir. Akl─▒n─▒ kullanan insan, bu k─▒ymetli nimetin fark─▒nda ve ondan ├ózam├« ├Âl├ž├╝de faydalanma gayretindedir.

Verimli ve etkili olabilmek i├žin zaman─▒ da verimli ve etkili kullanabilmek gerekir. Kendi kontrol├╝m├╝zden ├ž─▒k─▒p; ba┼čkalar─▒n─▒n veya televizyon, internet ve dev├ós├ó AVMÔÇÖler gibi ba┼čka ┼čeylerin kontrol├╝ne ge├žti─činde, zaman bizi kesen keskin bir k─▒l─▒ca d├Ân├╝┼č├╝verir.

Yaz─▒k ki ├ža─č─▒m─▒z─▒n insan─▒; bitip t├╝kenmek bilmeyen i┼čleri ve teknoloji harikas─▒ ├óletleri kar┼č─▒s─▒nda zaman─▒, duymadan ve hissetmeden ya┼čamaktad─▒r. A─ča├žlardaki ku┼člar─▒n c─▒v─▒lt─▒lar─▒n─▒, k─▒y─▒ya vuran dalgalar─▒n ├Âfkesini, r├╝zg├ór─▒n a─ča├žlarda b─▒rakt─▒─č─▒ u─čultuyu, sokakta oynayan ├žocuklar─▒n hayat dolu seslerini, g├╝ne┼čin rengini, zifir├« karanl─▒kta ay─▒n ve y─▒ld─▒zlar─▒n ─▒┼č─▒lt─▒s─▒n─▒ fark etmeden ya┼čayan ├ža─č─▒n insan─▒; ├žok kazansa bile, zaman─▒n─▒ ├žok eksik ya┼čamaktad─▒r. Kom┼čular─▒ndan duyaca─č─▒ s─▒ms─▒cak bir merhabadan, anne-babas─▒n─▒n y├╝z├╝ndeki ├žizgilerle g├Ânl├╝ne d├╝┼čece─či vakardan, hayat ve yol arkada┼č─▒ e┼činden alaca─č─▒ bir tebess├╝mden, ├žocuklar─▒nda bulaca─č─▒ hayat─▒ ya┼čama arzusunu hissetmekten, hayat bah┼čeden her ├že┼čit kitab─▒ okumadan ve du├ódan mahrum olan insan; ger├žekten zaman─▒ duymadan, hissetmeden, fark etmeden ya┼čamaktad─▒r.

┬źVakit yok┬╗ bahanesine s─▒─č─▒narak; r├╗hu ve akl─▒ doyuran bir├žok g├╝zellikten insan─▒n kendisini mahrum b─▒rakmas─▒, kendisine yapaca─č─▒ en b├╝y├╝k k├Ât├╝l├╝klerdendir. ┬źKe┼čke┬╗ demeyecek kadar g├╝zel, dolu dolu ve do─čru ya┼čamak i├žin; zaman─▒ iyi kullanabilmek gerekmektedir ki r├╗hu doyuran di─čer ┼čeylere vakit ayr─▒labilsin.

D├╝zenli ve pl├ónl─▒ olmak, zaman─▒ iyi kullanabilmenin ilk ┼čart─▒d─▒r. G├╝nl├╝k, haftal─▒k, ayl─▒k, y─▒ll─▒k ve ├Âm├╝rl├╝k pl├ónlar yap─▒lmal─▒d─▒r. Yaz─▒l─▒ olursa daha iyi olmakla beraber, ┼čart de─čildir. Hem pl├ón yapmak hem de not alma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ edinmek, ajandalarla ├žok daha kolay olabilmektedir. Ajandalar─▒n─▒ etkin kullananlar, kendilerini pl├ónlamakta ve unutma illetini kontrol etmekte mahirdirler.

─░┼čleri ├Ânem s─▒ras─▒na koyarak yapmak da hem basit ve ├Ânemsiz i┼člerle vakit ├Âld├╝rmeyi ├Ânler; hem de ├Ânemli i┼člerin ├Ânce bitirilmi┼č olmas─▒, kayg─▒y─▒ ve tel├ó┼č─▒ engeller. Projesini tamamlamas─▒ gerekirken ki┼činin al─▒┼čveri┼č i┼čini ├Âne almas─▒ ya da bir ev han─▒m─▒n─▒n misafiri gelecekken ├╝t├╝ i┼čiyle u─čra┼čmas─▒ hi├ž ak─▒l k├ór─▒ g├Âz├╝kmemektedir.

Ayr─▒nt─▒lara tak─▒lmadan ├Âze h├ókim olmak da zaman─▒ iyi kullanmak i├žin gereklidir. Bir i┼či iyi yapmak ba┼čka, ayr─▒nt─▒lara tak─▒lmamak ba┼čkad─▒r. Bir ├Â─črencinin d├╝zg├╝n defter kullanmas─▒ ba┼čka, yaz─▒l─▒ ak┼čam─▒ d├╝zg├╝n g├Âr├╝nmeyen notlar─▒n─▒ tekrar yazmas─▒ ba┼čkad─▒r.

En ├Ânemli ve en ├žok dikkat gerektiren i┼čleri, en verimli saatlerde yapmak da zaman israf─▒n─▒ ├Ânler. Dikkat ve konsantrasyonun y├╝ksek oldu─ču sabah saatlerini kitap okumayla ge├žirip; imtihan i├žin ├žal─▒┼čmay─▒ geceye b─▒rakmak, ├žal─▒┼čmak i├žin iki-├╝├ž kat daha fazla zamana ihtiya├ž hissettirecektir. ├ľnemli i┼č g├Âr├╝┼čmelerini de g├╝n├╝n yorgun vakitlerine b─▒rakmak; hem sonu├ž, hem de s├╝re├ž a├ž─▒s─▒ndan iyi olmayacakt─▒r.

Kar┼č─▒la┼č─▒lan problemleri biriktirmeden ├ž├Âzmek de zaman─▒ iyi kullanabilmenin bir ba┼čka p├╝f noktas─▒d─▒r. ├ç├Âz├╝mlenmesi ├žok kolay olanlar bile belli bir zaman sonra hepsinin ├╝st ├╝ste gelmesiyle g├Âzde b├╝y├╝yerek kayg─▒ olu┼čtururlar ve insan─▒ ├ž─▒kmaza sokabilirler.

Zaman─▒ iyi kullanabilmenin bir di─čer p├╝f noktas─▒ da ├ževreden gelen uygunsuz tekliflere ┬źhay─▒r┬╗ diyebilmektir. ─░nsan─▒n ├žok ├Ânemli bir i┼či varken, ald─▒─č─▒ bir misafirlik teklifini ya da d─▒┼čar─▒da ┼č├Âyle bir gezinti teklifini erteleyememesi; mant─▒ks─▒z ve zararl─▒ g├Âr├╝nen teklifleri de k─▒rma korkusuyla reddedememesi, zaman─▒ iyi y├Ânetememenin bir di─čer ad─▒d─▒r.

Bo┼č zamanlar─▒ iyi de─čerlendirmek de zaman─▒ y├Ânetmenin en ak─▒lc─▒ takti─čidir. Otob├╝ste yolculuk yaparken, e┼č veya ├žocuklar gelene kadar, yemek pi┼čene kadar, patron gelene kadar, i┼č├žiler gelmeden ├Ânce, haberler ba┼člayana kadar, hava bozmadan… az ├Ânceki vakitler de─čerlendirildi─činde ├žok ┼čeyler ba┼čar─▒lm─▒┼č olacakt─▒r.

Zaman─▒ iyi kullanabilmenin p├╝f noktalar─▒ndan sonra dikkat edilmesi gereken bir nokta daha vard─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde ├žok moda bir kavram olarak daha ├žok gen├žlerin dillerinde dolanan ┬ź├ón─▒/zaman─▒ ya┼čamak┬╗ tabiri, ├Âzg├╝rl├╝k ve f─▒rsat├ž─▒l─▒k d├╝┼čk├╝nlerince ├žok yanl─▒┼č bir kavram olarak sinsice topluma benimsetilmeye ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r.

Ele ge├žen t├╝m f─▒rsatlar─▒ sorgulamadan kullanmak, g├╝n├╝n├╝ g├╝n etmek, yanl─▒┼člardan ders ├ž─▒karmadan ve gelece─či hesaba katmadan sorumsuzca ya┼čamak, sadece ve sadece mutlu olmay─▒ elde etmeyi hedeflemek anlam─▒nda ├ón─▒ ya┼čamak telkin edilmektedir. ├ľnceden ihtiyac─▒m─▒z oldu─čunu belirlemi┼č olmasak da ├Ân├╝m├╝ze ├ž─▒kan bir al─▒┼čveri┼č f─▒rsat─▒n─▒, hel├óle-harama dikkat etmeden g├Âz├╝m├╝ze tak─▒lan bir e─člence ya da yeme-i├žme f─▒rsat─▒n─▒ de─čerlendirmek ├ón─▒ ya┼čamakla e┼čde─čer g├Âr├╝lmektedir.

H├ólbuki Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n da belirtti─či ├╝zere;

├én─▒ ya┼čamak; ge├žmi┼če tak─▒l─▒p kalmadan, gelece─čin de hayaliyle me┼čgul olmadan g├╝n├╝ ve zaman─▒ ya┼čamak, de─čerlendirmek demektir. ├ľnceden yap─▒lan hatalardan ders alarak; fakat bu hatalarla ├Âz sayg─▒y─▒ yitirmeden, gelece─če ait pl├ónlar yaparak; bu pl├ónlar─▒ da gayretsiz bir hayale d├Ân├╝┼čt├╝rmeden ya┼čaman─▒n ad─▒d─▒r, ├ón─▒ ya┼čamak.

Zihinde olu┼čturulacak ┬źzaman ge├žirmez┬╗ odalarda ya┼čamak, insan─▒n ge├žmi┼če ve gelece─če tak─▒lmas─▒n─▒ engeller. Ayn─▒ bir evin odalar─▒ gibidir zaman─▒ ya┼čamak; oturma odas─▒nda oturulur, ├žal─▒┼čma odas─▒nda ├žal─▒┼č─▒l─▒r, mutfakta yemek yenilir, yatak odas─▒nda uyunur… ─░┼č yerinde ├žal─▒┼č─▒l─▒r, evde ├žoluk ├žocukla ilgilenilir. Okulda ├Â─črenilir, evde dinlenilir ve ders yap─▒l─▒r. ├çal─▒┼č─▒rken zihnin s├╝rekli ├žoluk ├žocukla me┼čgul olmas─▒, okuldayken zihnin bir deniz kenar─▒nda gezinmesi, kitap okurken bir kulakla televizyon dinlenmesi, ├╝t├╝ yaparken bir taraftan misafir a─č─▒rlanmas─▒… bir evdeki odalar─▒ olu┼čturan b├╝t├╝n duvarlar─▒ y─▒kmaya benzer ki ├Ân├╝m├╝zdeki i┼či kaliteli yapmaya ve dolay─▒s─▒yla ├ón─▒ ya┼čamaya engeldir.

Verimli ve etkili olabilmek i├žin zaman─▒ da verimli ve etkili kullanabilmenin p├╝f noktalar─▒ vard─▒r. Ve pervas─▒zca ak─▒p giden zaman─▒, dolu dolu ve doya doya ya┼čamak; keyfe g├Âre de─čil, ak─▒l ve mant─▒─ča g├Âre hareket etmekle m├╝mk├╝n olur.