Hayat; kundak ile mezar aras─▒nda, med-cezirlerle dolu bir koridor… B─░R DAK─░KA…

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

ÔÇťEfendim, bir dakikan─▒z─▒ rica edece─čim!ÔÇŁ

ÔÇťL├╝tfen! Bir dakika!ÔÇŁ

ÔÇťSadece bir dakika!ÔÇŁ

Vaktin fazla olmad─▒─č─▒ nazik anlarda, m├╝him meselelerin al├óka d─▒┼č─▒ kalmamas─▒ i├žin bu c├╝mleler ├žok kullan─▒l─▒r.

Bir de ikaz i├žin;

ÔÇťBir dakika karde┼čim!ÔÇŁ

Ya da halk a─čz─▒yla;

┬źHele bi dakka!┬╗ denir.

Denir, ├ž├╝nk├╝;

Bazen sadece ┬źbir dakika┬╗n─▒n tesiri; nice g├╝nlerden, aylardan, hatt├ó y─▒llardan bile daha fazla.

Çünkü;

Zaman─▒ ve muhtev├ós─▒n─▒ en g├╝zel ┼čekilde disipline eden bir ifade.

Lâfzı, sadece bir dakika; mânâsı ise, fânîlik ve ebedîlik ekseninde büyük hakikatlerin idrak noktası.

Bu a├ž─▒dan;

─░drak edilen bir dakika, b├╝t├╝n bir ├Âmr├╝n idraki.

Yerinde de─čerlendirilen tek bir dakika, as─▒rlar─▒n ihy├ós─▒. B├╝t├╝n vakitlerin rengini de─či┼čtiren ince bir zaman ayar─▒. Onunla zamanlar, bamba┼čka ve ├Âzel m├ón├ólara b├╝r├╝nmekte.

Vakte dikkat;

Bin y─▒l ya┼čansa bile ├Âmr├╝n az, yap─▒lacaklar─▒n ├žok oldu─čunu beyan i├žin Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n bizzat, hem de yemin ile kulland─▒─č─▒ bir metot:

ÔÇťAndolsun ku┼čluk vaktine!ÔÇŁ

ÔÇťG├╝nd├╝ze yemin olsun!ÔÇŁ

ÔÇťGeceye andolsun!ÔÇŁ

ÔÇťAsra / ikindi vaktine kasem ederim ki!ÔÇŁ

Sebep?

Belli bir vakte, etrafl─▒ca dikkat ve onu idrak; anahtar gibidir. O anahtar ile insan; b├╝t├╝n zamanlar─▒, d├╝nyay─▒ da ├óhireti de en do─čru ┼čekilde kavrar.

Bu ┼čuurla;

Bir dakikaya ehemmiyet, ├Âmre ehemmiyet. Bir dakikay─▒ ihy├ó, ├Âmr├╝ ihy├ó.

Yani;

├ľmr├╝ ifade eden bir dakika, ebediyet s─▒rr─▒ ile dolu. Ebediyete, sadece bir dakika deyip ge├žmek ne m├╝mk├╝nse; bir dakikaya da, ebediyetle ne al├ókas─▒ var, deyip ge├žmek m├╝mk├╝n de─čil.

Bir dakikan─▒n i├žinde neler olmuyor ki!

Hele o, her ┼čeyi belirleyen bir dakika ise.

Meselâ son nefes dakikası.

Ne m├╝thi┼č ve tehlikeli bir dakikad─▒r. Asl─▒nda ondan ├Ânceki b├╝t├╝n ┬źbir dakika┬╗lar da ayn─▒ de─čere sahip. Hepsi de, son nefes dakikas─▒ i├žin tek tek belirleyici. Kald─▒ ki, hangi dakika, son nefes dakikas─▒? Me├žhul. Me├žhul olunca da, b├╝t├╝n nefesler ve b├╝t├╝n dakikalar; son nefes ve son nefes dakikas─▒ h├╝km├╝nde. Elden gitti─či an, geri gelmiyor. Tabi├«, son buluyor da gelmiyor. Bu m├ón├óda, hepsi ayn─▒ seviyede m├╝him.

Demek;

┬źBir dakika┬╗ deyip ge├žmemeli.

Zira;

Uyumaman─▒n gerekti─či bir anda, g├Âzlerini bir dakika kapatan kimse; saatlerini kaybeder. O bir dakika, onu uykunun derinliklerine ├Âyle bir ├žeker ki; sadece bir dakika diye d├╝┼č├╝n├╝len vakit, bin bir dakikaya ├ž─▒kar. Uyku; bir de gaflet uykusu olursa, o zaman b├╝t├╝n zamanlar─▒ ku┼čat─▒r, peri┼čan eder. K─ür├╗nÔÇÖun ┼čeytana uydu─ču dakika, onun sonraki b├╝t├╝n dakikalar─▒n─▒ ne h├óle getirdi, mal├╗m. Mescid b├╝lb├╝l├╝yd├╝. Cehennem kargas─▒ oldu. Bir dakika gaflet, nelere mal oldu! S├ólebeÔÇÖnin de nefsine ilk uydu─ču bir dakika, ebediyetini h├╝srana u─čratt─▒.

O hâlde;

Eldeki her bir dakikaya, ├Âm├╝rl├╝k bir dikkat gerek. MesÔÇÖ├╗liyetlerimiz, vazifelerimiz, ├Âmr├╝m├╝z ve iki cihan─▒m─▒z i├žin; ┬źbir dakika┬╗ ┼čuurunda ya┼čamal─▒. Kabirdekiler ac─▒ ac─▒ sesleniyor:

Tez davran ey yi─čidim, ├žoktan kalkt─▒ kafile,
Bir dakika durdun mu art─▒k her ┼čey nafile! (Seyr├«)

─░nsan ├Âmr├╝n├╝n hi├žbir deminde durmaya ve bo┼č vakte zaman yok.

Vakit, ancak doluluk ┼čart─▒yla insana verilen alt─▒n hazine. Her zaman bulunan, hi├žbir zaman bulunmayan bir define. Asla nakit de─čil.

D├╝nyalar ba─č─▒┼člansa, ne bir saat ileri, ne bir saat geri.

Bu bak─▒mdan;

Dakika disiplini ┼čart. Dakika disiplinine sahip olmayan kabiliyet, ortaya hi├žbir h├╝ner koyamaz. Dakika disiplinine sahip olmayan, ├Âmr├╝ne de sahip olamaz. Dakika disiplinini sa─člayamayan, hayat─▒n─▒ da kendini de kontrol edemez.

Mânidar bir hikmet:

Hazret-i Allah, namaz vakitlerini y─▒l boyunca devaml─▒ olarak dakika dakika niye de─či┼čtiriyor? Be┼č vaktin dakikas─▒ durmadan ni├žin de─či┼čiyor?

Pek ├žok hikmeti yan─▒nda bir de;

─░nsano─čluna dakika disiplini de─čil mi bu?

Elbette.

Dakika disiplini, insana ayr─▒ bir dakiklik. Onu akikten k─▒ymetli eden ayar. Ancak zam├óne, bu idrakin d─▒┼č─▒na d├╝┼čt├╝k├že peri┼čan. ├ç├Âpe d├Âk├╝l├╝rcesine heb├ó olan ├Âm├╝rleri g├Âr├╝p de feryat etmemek, m├╝mk├╝n de─čil:

─░sraf─▒n pen├žesinde bu mudur ├ža─č─▒n ilmi?
├ç├Âpl├╝klere d├Âk├╝len ├Âmre yaz─▒k de─čil mi? (Seyr├«)

Dakikan─▒n atlas kuma┼č─▒n─▒ deposunda bol bol var zanneden zavall─▒ insan, onu rastgele ├Âl├ž├╝p bi├žiyor, kesiyor, sa├ž─▒p savuruyor. Sonra da zaman─▒n de─či┼čti─činden dem vurarak yapt─▒─č─▒ vakit israf─▒ ve savruklu─čunda kendini hakl─▒ ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čarak avunuyor. H├ólbuki;

Zaman─▒n sahibi kim?

Hazret-i Allah.

Zaman─▒ nas─▒l de─čerlendirmemiz gerekti─čini beyan eden kim?

Hazret-i Allah.

Ne diye insan, bu noktada yorumdan yoruma dal─▒yor?

Ne s├Âylese;

─░ll├ó zamana ba─čl─▒ olarak hayat─▒ idrak etmek mecburiyetinde. ├ç├╝nk├╝ nefesleri say─▒l─▒, kendisine verilen de sadece muvakkat / ge├žici bir zaman.

Bunun i├žin ehl-i tasavvuf, s├╗f├«yi; ┬źibn├╝ÔÇÖl-vakt / vaktin o─člu┬╗ diye tarif etmi┼č. Yani ya┼čad─▒─č─▒ her an ile i├ž i├že olan ve bir dakikay─▒ bile bir ├Âm├╝r hassasiyetinde de─čerlendiren kimse. Sabah─▒n fark─▒nda, ├Â─členin fark─▒nda, ikindinin fark─▒nda, ak┼čam─▒n fark─▒nda, yats─▒n─▒n fark─▒nda, gecenin fark─▒nda, seherin fark─▒nda.

Bir asr─▒n da fark─▒nda, bir dakikan─▒n da.

O bir dakika;

Belki en son nefes.

G├Ân├╝l, bu uyan─▒┼ča talip olmal─▒:

Ne demektir yat uyu, haydi az daha kestir,
Ald─▒─č─▒m ┼ču bir nefes, belki en son nefestir! (Seyr├«)

Ac─▒ bir depremle can verenlerin kimisi; kim bilir bir dakika ├Ânce, belki ├Âl├╝m├╝ kendilerine y─▒llarca uzakta zannediyordu. L├ókin bir dakika sonras─▒, ├╝├ž-be┼č saniye i├žinde d├╝nyalar de─či┼čti.

De─či┼čmeyen hakikat;

Herkes ya┼čad─▒─č─▒ dakika ile gitmekte.

Bunu idrak ettirmek i├žin Cen├ób-─▒ Allah, zamana yemin ederek;

ÔÇť─░nsanlar h├╝srandad─▒r.ÔÇŁ buyuruyor ve;

ÔÇťAncak…ÔÇŁ istisn├ós─▒ i├žin ya┼čay─▒┼č─▒ tanzim edici d├Ârt ┼čart ko┼čuyor. Ger├žekle┼čtireni d├Ârt d├Ârtl├╝k bir ┼čahsiyet h├óline getiren d├Ârt madde:

1. Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa ├«man. Candan bir kabul…

2. Amel-i s├ólih / g├╝zel ameller. ├Äm├ón─▒ hayat h├óline getirip ya┼čay─▒┼č…

3. Hakk─▒ tavsiye. Benimsemede ├Ârnek olup il├óh├« ger├že─či anlatmak…

4. Sabr─▒ tavsiye. HakÔÇÖtan vazge├žmemeyi de n├╝m├╗ne bir ┼čekilde ├Â─čretmek…

─░┼čte m├╝kemmel bir m├╝ÔÇÖmin ┼čahsiyeti.

─░l├óh├« hakikati, ├Ânce itirazs─▒z bir ┼čekilde candan kabul edecek. Sonra onu hayat h├óline getirecek. Sonra bu hakikati, ├Ârnek olup da tavsiye ile anlatma makam─▒nda olacak. Bir de sabr─▒, yani bu n├óiliyetlerden vazge├žmemeyi, tavsiye ile n├╝m├╗ne-i imtisal olarak ├Â─čretecek.

Çünkü;

Candan kabul ger├žekle┼čmeden ├«man, kalbe yerle┼čmez.

Candan kabul de yetmez. Hangi sahada olursa olsun hayat h├óline getirilmemi┼č ├«man da, ger├žek bir ├«man de─čildir. Ya┼čay─▒┼č─▒n nab─▒z at─▒┼člar─▒na sir├óyet etmesi l├óz─▒m. T─▒pk─▒ Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin hayat─▒nda oldu─ču gibi.

O zaman;

Hakikati muhataplara aktarma enerjisi devreye girer. Benimsemeyle tavsiyeler ya┼čan─▒r. Zaten en g├╝zel tavsiye, insan─▒n benimseyerek ya┼čad─▒─č─▒ hususlarda olur. E─čer ├«man ve onun hayat ┼čekli; bizde ba┼čkas─▒na tavsiye noktas─▒na gelmi┼čse, muhataba aktarma co┼čkusuna d├Ân├╝┼čm├╝┼čse, g├Ân├╝lde mek├ón tutmu┼č demektir. Elbette;

Bir kimse, ┼čif├ó buldu─ču doktoru ba┼čkas─▒na hararetle tavsiye eder. ├ç├╝nk├╝ onun vesilesiyle s─▒hhate kavu┼čmu┼čtur. ─░ster ki, di─čer hastalar da dev├ó bulsun.

─░┼čte Cen├ób-─▒ Allah, ├«man ve amel-i s├ólih ya┼čay─▒┼č─▒m─▒zda bizden bu seviyeyi istiyor. ├Äman ve onun ya┼čay─▒┼č─▒nda bu seviyede bir a┼čk ile muhataplara tavsiye k─▒vam─▒na gelmeden h├╝srandan kurtulu┼čun m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒n─▒ beyan buyuruyor. ─░fade etmi┼č oluyor ki, ba┼čkas─▒na tavsiye co┼čkusuyla dolup ta┼čmayan g├Ân├╝lde ├«man da ya┼čay─▒┼č da hen├╝z zay─▒ft─▒r. L├ókin tavsiye co┼čkusuna eri┼čmi┼č g├Ân├╝lde ise feyz ve tat; bamba┼čkad─▒r, ├žok kuvvetlidir. ├ľl├╝m ├ón─▒nda bile o g├Ân├╝l, muhataba ├«man ve onun hayat h├ólini aktarma gayretiyle ├ž─▒rp─▒n─▒r. ├Äm├ón─▒n ve onu ya┼čay─▒┼č─▒n tad─▒n─▒ payla┼čmadan duramaz. Payla┼čt─▒k├ža haz al─▒r, haz ald─▒k├ža payla┼č─▒r.

İstikamette sebatkâr ve devamlı olur.

Her hâlükârda;

─░stikamette sabr─▒n, HakÔÇÖtan vazge├žmemenin ir┼č├ód─▒ i├žinde ya┼čar.

Bilir ki;

Hayatta girinti-├ž─▒k─▒nt─▒ ├žok. Her yerde ini┼č-├ž─▒k─▒┼č fazla fazla. ┼×eytan ve nefisten gelen bir s├╝r├╝ cayd─▒r─▒c─▒ ├želmeler var. Bir s├╝r├╝ a─č─▒r imtihanlar var. Bir s├╝r├╝ keskin virajlar var. Bir s├╝r├╝ tehlikeli cazibeler var. Bizi kendine ├žekip ├«man ya┼čay─▒┼č─▒ndan vazge├žirmeye ├žal─▒┼čan bir s├╝r├╝ g├╝nahlar var. Her g├╝n bir ba┼čka dert ile zorluklar aras─▒nda ├žalkalan─▒┼č var.

Çare?

Îman, amel, hakikat ve sabır dirâyeti.

D├Ârt d├Ârtl├╝k d├Ârt prensip.

Âhirzamanın en büyük ihtiyacı.

Çünkü;

Kimi yoku┼č, kimi viraj, kimi g├╝nah, kimi de zorluk kar┼č─▒s─▒nda b├╝y├╝k vazge├žmelerin kurban─▒ bug├╝n. ├Äm├ón─▒nda, amelinde, hakikat ve sabr─▒nda dir├óyet olmad─▒─č─▒ i├žin h├╝srana ma─čl├╗p.

Hazret-i Hüdâyî;

ÔÇťHakk─▒ koyup b├ót─▒la meyl ├╝ muhabbet neden?ÔÇŁ diye bo┼čuna sormuyor.

Peki,

Vazge├ži┼čler niye?

Hi├ž.

Ortamlara g├Âre, makamlara g├Âre, heveslere g├Âre, keyiflere g├Âre, maddiy├óta g├Âre, onun-bunun ne diyece─či ┼čeklinde bir s├╝r├╝ f├ón├« endi┼čelere g├Âre; kimisi, bak─▒yorsunuz; il├óh├« hakikatlere y├Ânelik ┼ču husustan vazge├žmi┼č, bu meseleden vazge├žmi┼č, o ┼čuurlu incelikten vazge├žmi┼č. ─░nsan─▒ kurtaracak nice faz├«letlerden, kimisi ticarette vazge├žmi┼č, kimisi ├╝niversitede vazge├žmi┼č, kimisi politikada vazge├žmi┼č, kimisi sokaklarda vazge├žmi┼č, kimisi sahnelerde vazge├žmi┼č.

H├ólbuki vazge├žilmesi gereken ┼čeyler, ┼ču f├ón├« d├╝nyada belli.

Anlamak i├žin;

Asr S├╗resiÔÇÖndeki d├Ârt kurtulu┼č prensibine d├Ârt elle sar─▒lmal─▒. T├ó ki d├Ârt d├Ârtl├╝k bir m├╝ÔÇÖmin k─▒vam─▒ ve ┼čahsiyeti ger├žekle┼čsin.

M├╝ÔÇÖmin k─▒vam─▒ ve ┼čahsiyeti, ancak b├Âyle k├ómil olur.

Asr S├╗resiÔÇÖni bu kem├ól├ót ile ya┼čayabilenler;

├ťsve-i hasene / en g├╝zel ├Ârnek ┼čahsiyet olan Hazret-i PeygamberÔÇÖe en yak─▒n g├Ân├╝llerdir. Onlar, yak─▒ndan da yak─▒n birer ├ó┼č─▒k-─▒ Muhammed├« olurlar. Bir dakikalar─▒ bile, bir ├Âm├╝rl├╝k bereketle ge├žer.

Ya┼čayamayanlar ise;

Girdaptan girdaba s├╝r├╝klenir.

Kendi kendilerine kurtulu┼č re├žeteleri uydurur.

Bu y├╝zden;

┼×imdilerde bir s├╝r├╝ ┬źbence┬╗ler ortaya ├ž─▒kt─▒. Bilen kimselerde ayr─▒ benceler var. Bilmeyenlerde ayr─▒ benceler var.

Evvel├ó o bencelerin pen├žesinden s─▒yr─▒lmak l├óz─▒m. Tasavvuf├« bir e─čitim ve takv├ó ile, yani istikamet takv├ós─▒yla HakkÔÇÖa y├Ânelmek l├óz─▒m. Herkes kendince takv├ól─▒ ama m├╝him olan istikamet takv├ós─▒. ─░stikamette tutan takv├ó ├Ânemli. Bencelerin ├Ârd├╝─č├╝ bir takv├ó, makbul de─čil. Bencelerden s─▒yr─▒lmad─▒─č─▒m─▒z m├╝ddet├že candan kabul ve il├óh├« r─▒z├ó ger├žekle┼čmez. Makbul olmayan bir kabul, rastgele r├╝zg├órlar─▒n ├Ân├╝nde toz gibidir. Ne fayda sa─člar? Hi├ž. Mutlaka kabul├╝n i├žinde il├óh├« r─▒z├ó ve r├óz─▒l─▒k olacak. ├ç├╝nk├╝ i├žinde r─▒z├ó olmayan kabul, kabul de─čildir. Mal├╗m; ┼čeytan da Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa iltic├ó etti. K─▒y├ómete kadar m├╝hlet istedi. Cen├ób-─▒ Hak da bu iste─či, kullar─▒n─▒ imtihan maksad─▒yla kabul etti. Kabul etti ama ┼čeytandan r├óz─▒ m─▒? Asla!

─░nsan idraki, bunu tam anlamal─▒.

Tâ ki;

Asr S├╗resiÔÇÖndeki incelik ve mahiyete b├╝r├╝nerek hayat─▒n─▒; ┬źbir dakika┬╗ ┼čuuruyla dakik h├óle getirebilsin.

Yoksa;

Zam├ónenin bal├ž─▒─č─▒nda eriyen dakikalar, insanl─▒─č─▒ ziyan ediyor.

Bu ziyan─▒ g├Âremeyen ak─▒llar, dima─člar ve vicdanlar da, h├╝srandan h├╝srana yuvarlan─▒yor. Uyu┼čturucu, kumar, ┼čans oyunlar─▒ ve daha nice ruh vir├╝sleri; beyin damarlar─▒n─▒ peri┼čan ediyor, g├Ân├╝l saraylar─▒n─▒ harabeye d├Ând├╝r├╝yor. Ahl├ók├« ├ž├Âk├╝nt├╝ ve f├ócialar, bir dakikada yutuyor. En a─č─▒r haramlar, me┼čr├╗luk k─▒l─▒f─▒ giymi┼č, habire av yakal─▒yor.

Uyan─▒┼č dakikas─▒ ge├žmeden besmele ├žekmek l├óz─▒m.

├çaresiz ve zavall─▒ ├Âm├╝rleri kurtarmak i├žin;

R├╗h├« ├ž├Âk├╝nt├╝, ahl├ók├« yozla┼čma ve k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒klara d├╝┼č├╝ren ┬źbir dakika┬╗y─▒ kurtarmal─▒.

Aile ve toplumun vir├╝s├╝ olan narkotik, kumar, zin├ó, i├žki ve ┼čans oyunlar─▒na s├╝r├╝kleyen ┬źbir dakika┬╗y─▒ kurtarmal─▒.

Fel├óket tuzaklar─▒nda harap eden ┬źbir dakika┬╗y─▒ kurtarmal─▒.

M├óneviyats─▒z ya┼čay─▒┼č neticesinde pe┼č pe┼če artan isyan ve g├╝nahlar─▒n esir etti─či ┬źbir dakika┬╗y─▒ kurtarmal─▒.

┬źBir dakika!┬╗ demeli.

─░nsan─▒ pragmatist yapan, menfaatperest h├óle getiren maddecili─če; bir dakika!

Rezil ve ├žirkin g├╝nahlara insan─▒ malzeme ve mezbele eden zihniyetlere; bir dakika!

Cehaletin her ├že┼čidine; bir dakika!

┼×eytan ve nefsin hilelerine; bir dakika!

Bug├╝n;

Bu bir dakikalar ile ├Âm├╝r boyu hizmet zaman─▒. HakkÔÇÖ─▒ ve hayr─▒ tavsiye zaman─▒. K├Ât├╝l├╝klerden sak─▒nma ve sak─▒nd─▒rma zaman─▒. Geri kalmak, b├╝y├╝k vebal. Tarih, hat─▒rlat─▒yor:

Ey yolcu uyan, tâ sona binlerce sefer var,
Bir lâhzaya bin asrı vuran mühre zafer var! (Seyrî)

Çanakkale muharebeleri de, hatırlatıyor:

Yedi d├╝vel bu milletin topraklar─▒na g├Âz dikerek ├çanakkale ├Ânlerine geldiklerinde askerlerimizin neredeyse atacak barutu yoktu. ├ço─čunun aya─č─▒ postals─▒zd─▒. Fizik├« ┼čartlar itibar─▒yla d├╝┼čman, bizden ├žok daha g├╝├žl├╝ ve ├╝st├╝n vaziyette idi.

Ancak;

Kumandan─▒ndan askerine her nefer, ├çanakkaleÔÇÖde birbiri ard─▒nca;

ÔÇť─░┼čte ┼čehidlik dakikas─▒!ÔÇŁ dedi.

O ┼čeh├ódet dakikalar─▒, as─▒rlard─▒r silinmeyecek muhte┼čem bir zafere d├Ân├╝┼čt├╝.

ÔÇť├çanakkale ge├žilmez!ÔÇŁ yaz─▒ld─▒.

Hâsılı;

├ľmr├╝ ya┼čarken;

┬źBir dakika┬╗dan ne olur, deyip ge├žmemek l├óz─▒m.

Tarihten bug├╝ne;

Bir dakikada neler olmad─▒ ki!..