A─×ACA MI, AYRI─×A MI?

Fatih GARCAN fatihgarcan@hotmail.com

Sabah─▒n ilk dakikalar─▒nda ├ž─▒kt─▒lar yola. Dedesi i├žin bu vakit ├žok ├Ânemliydi. O; ├Âzellikle her sabah, bu vakitte yola d├╝┼čerdi. E─čer yaz aylar─▒ ise antika pikab─▒na atlar; ├Ânce tarlaya gider, su vanalar─▒n─▒ a├žard─▒. Sabah ezanlar─▒ bitmeden de il├ženin merkez camisine yeti┼čir namaz─▒n─▒ ed├ó ederdi.

├ľmer, her f─▒rsatta dedesinin yan─▒na gelirdi. K├Âyde dedesiyle vakit ge├žirmek, onun o m├╝tev├óz─▒ toprak u─čra┼č─▒nda yan─▒nda olmak, tarlay─▒ bir ┼čair nezaketiyle i┼čleyi┼čini seyretmek; ├ľmer i├žin tarifi m├╝mk├╝n olmayan bir keyifti. G├╝ne┼čin do─ču┼čuyla beraber babaannesi elinde kahvalt─▒ ├ž─▒k─▒n─▒yla gelir, g├╝n├╝n ilk terinin ├╝st├╝ne bah├žeden toplad─▒klar─▒ tazecik domates, salatal─▒k ve ye┼čilliklerle bir k─▒r kahvalt─▒s─▒ yaparlard─▒. Tertemiz hava, tazecik mahsuller, bill├╗r sular… Her ┼čey yerinde ve zaman─▒nda ne kadar da g├╝zeldi…

Yaln─▒z ├ľmerÔÇÖin bu seferki geli┼či biraz farkl─▒yd─▒. T├╝m bu g├╝zellikler ├ľmerÔÇÖdeki b├╝t├╝n m├ón├ólar─▒n─▒ yitirmi┼č gibiydi. ├ľmer, hi├ž ummad─▒─č─▒ bir ┼čekilde babas─▒ taraf─▒ndan enselenmi┼č ve solu─ču dedesinin k├Ây├╝nde alm─▒┼čt─▒.

K├Âye geleli d├Ârt g├╝n olmas─▒na ra─čmen ├ľmerÔÇÖin a─čz─▒n─▒ b─▒├žak a├žm─▒yordu. Sadece dedesinin dediklerini yap─▒yor, ba┼čka da hi├žbir ┼čeye m├╝d├óhil olmuyordu.

Be┼činci g├╝n dedesi Hilmi Efendi torununa tak─▒ld─▒:

ÔÇô├ľmer, ne o pek keyfin yok?

ÔÇôDedem, ne sen sor, ne ben s├Âyleyeyim!

ÔÇôHay─▒rd─▒r evl├ót! Ayran i├žtik ayr─▒ m─▒ d├╝┼čt├╝k?

ÔÇôYok be dedem, bu seferki ba┼čka…

ÔÇôHani biz s─▒rda┼čt─▒k? Anlatsana!

ÔÇôBu sefer hakikaten ├žuvallad─▒m! Hani ben ge├žen sene ├╝niversite imtihan─▒n─▒ kazanamad─▒m ya…

ÔÇôO g├╝n hasta m─▒ olmu┼čtun ne?

ÔÇôHastal─▒k i┼čin k─▒l─▒f─▒yd─▒ dedem; biz dershane diye diye arkada┼č ortamlar─▒na ak─▒nca, ba┼čar─▒ hak getire… Tek ├žarem ┬źhastayd─▒m, stresliydim…┬╗ demekti. Ba┼čka arkas─▒na s─▒─č─▒nabilece─čim ge├žer ak├že yoktu.

ÔÇôSen ne diyorsun? Delikanl─▒l─▒k ├Âld├╝ m├╝ be o─člum? Ben hakikaten inanm─▒┼čt─▒m sana…

├ľmer, bu s├Âz ├╝zerine yutkunman─▒n hi├ž de o kadar kolay olmad─▒─č─▒n─▒ bir kez daha tecr├╝be etmi┼č oldu. Bu arada dedesi de temizlemekte oldu─ču ayr─▒k otlar─▒n─▒ biraz daha sert hareketlerle k├Âklemeye devam etti. Elinin tersiyle terini silerken, bile─čindeki toprak, aln─▒nda bir ├žamur lekesi olunca, dedesini mahcup bak─▒┼člarla seyreden ├ľmer; usulca dedesinin yan─▒na ├ž├Âkt├╝. Mendiliyle dedesinin aln─▒n─▒ temizlerken;

ÔÇôBilmez misin be dedem, ben bu kadar rahat, ancak seninle konu┼čurum? Derdimi bir tek sana a├žar─▒m. Bu sefer ├žam─▒ devirmek bir yana, ├žam─▒ k├Âk├╝yle beraber kald─▒rd─▒m att─▒m dede. Babam okuyay─▒m diye bu sene tekrar dershaneye yollad─▒. Biliyorum ne ┼čartlarda ├Âdedi─čini o aidat─▒. Gel g├Âr ki ben daha senenin ba┼č─▒nda yine eski ortamlara dald─▒m; ama babam bu sefer sa─člam kaz─▒─ča ba─člam─▒┼č ipi. Ben derse girmeyince hemen haber u├žuyormu┼č babama. O da bir-iki derken duman alt─▒nda enseledi beni…

ÔÇôSen sigaraya da m─▒ ba┼člad─▒n?

├ľmer rezil olman─▒n ne kadar ac─▒ bir tecr├╝be oldu─čunu tadal─▒ hen├╝z bir hafta olmam─▒┼čt─▒. Bunu bir kez daha ya┼čamak, ├ľmerÔÇÖin ba┼č─▒n─▒ ├ódeta g├Â─čs├╝ne g├Âmm├╝┼čt├╝. Yere bak─▒yordu; ama yerin hi├ž yar─▒lmaya niyeti yoktu.

ÔÇôDedem, ne desen hakl─▒s─▒n…

ÔÇôAma o─člum, senin yapt─▒─č─▒n da… Yani…

ÔÇôBiliyorum dedem… Aynen ondan i┼čte…

ÔÇôPeki o─člum, ya baban fark etmeseydi ne olacakt─▒?

ÔÇôNe olaca─č─▒ var m─▒? Bu ├žekirgenin yapaca─č─▒ en uzun atlay─▒┼č en fazla sekiz ayl─▒k olurdu. ─░mtihan─▒n sonucu geldi─či g├╝n, her ┼čey ortaya d├Âk├╝lecekti.

ÔÇôYani ├Âmr├╝nden bir y─▒l daha heb├ó olacakt─▒, de─čil mi?

├ľmer bak─▒┼člar─▒n─▒ yere ├žakm─▒┼čt─▒. Bu arada ├ľmerÔÇÖin g├Âzya┼člar─▒ yanaklar─▒ndaki terle birle┼čiyor, ard─▒ndan da topra─č─▒ ─▒slat─▒yordu. Sesi titriyordu;

ÔÇôDedem, inan ├žok pi┼čman─▒m…

Dedesi, ├ľmerÔÇÖin pamuk gibi t─▒ynetine geri d├Ând├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝nce tavr─▒nda ─▒srarc─▒ olmad─▒;

ÔÇôO─člum gel, otur bakal─▒m ┼č├Âyle. ┼×u ark boyunca ak─▒p giden suya bak! Bir de uzay─▒p giden ark─▒n kendine… Suyun ge├žti─či yerlerde b├╝y├╝yen ayr─▒k otlar─▒n─▒ g├Âr├╝yor musun?

ÔÇôEvet…

ÔÇôBir de ark─▒n sonundaki g├╝zelim nar a─čac─▒na bak. Bu su, hem ayr─▒k otuna hayat kayna─č─▒ hem de nar a─čac─▒na. Hangisi faydal─▒?

ÔÇôElbette nar.

ÔÇôPeki senin vaktin bu su olsa, meyven hangisi olurdu? Ayr─▒k otu mu, nar m─▒?

├ľmerÔÇÖin cevab─▒ s├╝k├╗tunda gizli idi. Dedesi devam etti;

ÔÇôEvl├ót, ilim i┼či, tahsil i┼či nazl─▒d─▒r. Kendisine gereken ilgiyi g├Âstermezsen kapat─▒verir kap─▒lar─▒n─▒. Bir insan kolay yeti┼čir mi? Bak ben ┼ču nar a─čac─▒n─▒ bile nas─▒l emek emek yeti┼čtiriyorum. Bunu ilk dikerken topra─č─▒n durumu, derinli─či, fidan─▒n─▒ yerle┼čtirme ┼čekli ve can suyu…

ÔÇôCan suyu mu? O da nedir?

ÔÇôCan suyu, fidan─▒ diker dikmez verilen sudur. Genellikle bir-iki kova kadard─▒r. Suyu en sevmeyen a─čaca bile mutlaka d├Âk├╝l├╝r. Yoksa fidan tutmaz. Onun da zaman─▒ m├╝himdir, fidan─▒ diker dikmez… Sonras─▒nda budamas─▒yd─▒, a┼č─▒s─▒yd─▒, il├óc─▒yd─▒ derken, bir bakm─▒┼čs─▒n nar─▒n─▒ tartamayan a─ča├žlar yeti┼čivermi┼č. O meyvesini tartamayan narlar da bana hep zaman─▒n─▒ g├╝zel de─čerlendirmi┼č, kendini iyi yeti┼čtirmi┼č ├ólimleri hat─▒rlat─▒r. ─░lmini bir an ├Ânce payla┼č─▒p yeni nesillere faydal─▒ olabilme arzusuyla taliplerini bekleyen o g├╝zel, o kurban g├Ân├╝ll├╝ insanlar─▒…

├ľmer derin d├╝┼č├╝ncelerden s─▒yr─▒l─▒p, birka├ž kelimelik bir cesaret bulunca;

ÔÇôDesene dedem, ├ľmerÔÇÖin bug├╝ne kadar, hep ayr─▒k otlar─▒na hizmet etti.

ÔÇôBiraz ├Âyle olmu┼č be evl├ót!

ÔÇôS─▒ra nar a─čac─▒na gelsin art─▒k de─čil mi?

ÔÇôEh gelse fena olmazd─▒ hani…

ÔÇôO zaman bana ├žok du├ó et be dedem! ─░nan annemin-babam─▒n kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kacak y├╝z├╝m yok. Anam─▒n o i─čne oyas─▒ paralar─▒, babam─▒n bana g├╝├ž-bel├ó verdi─či har├žl─▒klar… Hep sigaraya, internete, ucuz muhabbetler u─čruna koca bir hi├ž oldu gitti.

ÔÇôEvl├ót, sen kendini d├╝zeltmeye karar verdin mi? E─čer karar─▒nda sabitsen gerisi bir ┼čekilde hallolur.

ÔÇô┬źVerdim┬╗ desem yetecek mi ki dede? Nas─▒l bakar─▒m ben onlar─▒n y├╝z├╝ne? Babam bizzat su├ž├╝st├╝ yakalad─▒. Ka├žacak, saklayacak hi├žbir taraf─▒ yok ki!

ÔÇôSana ka├ž diyen mi var? Git adamak─▒ll─▒ ├Âzr├╝n├╝ dile, otur pa┼ča pa┼ča dersine ├žal─▒┼č. Baban─▒n sana k─▒zg─▒nl─▒─č─▒ ne diye? Akl─▒n─▒ ba┼č─▒na al diye! Hem onlar─▒n da imtihan haz─▒rl─▒─č─▒ndan daha fazla uzak kalmana g├Ân├╝lleri r├óz─▒ olmaz. G├Ârd├╝─č├╝m kadar─▒yla istedikleri k─▒vama ├žoktan geldin bile. Baban beni aray─▒p da olanlar─▒ anlat─▒nca:

ÔÇťSizin s├Âyledikleriniz, benim aslan─▒m i├žin bir toz zerreci─čidir. G├Ânderin ben onun tozunu bir silkeleyeyim.ÔÇŁ dedim. Baban da seni bana g├Ânderdi.

ÔÇôNe yani? Sen her ┼čeyi biliyor muydun?

ÔÇôEvet!

ÔÇôPeki, pl├ón─▒n neydi?

ÔÇô─░┼čte bu! Ya hiss├« bir damardan senin akl─▒n─▒ vard─▒rmak…

ÔÇôYa da…

ÔÇôYa da ┼ču g├Ârd├╝─č├╝n ├žapan─▒n sap─▒yla tozlar─▒n─▒ silkelemek…

ÔÇôCidd├« misin dede?

ÔÇôO kadar da cidd├« say─▒lmam; ama ┼čunda ├žok cidd├«yim, kendine gerekli ├žeki d├╝zeni vermezsen yapt─▒klar─▒n─▒n alt─▒nda kal─▒rs─▒n bunu iyi bil! ┼×imdi eve git, e┼čyalar─▒n─▒ toparla. Yar─▒n erkenden g├Ândereyim seni.

ÔÇôDedeci─čim siz ne y├╝ce karaktere sahip insanlars─▒n─▒z. Ayn─▒s─▒yla ben kar┼č─▒la┼čsam, kar┼č─▒mdakini rezil etmek ad─▒na yapmad─▒─č─▒m─▒ b─▒rakmazd─▒m.

ÔÇôO zaman ├Â─črenece─čin daha ├žok ┼čey var evl├ót! Hepsi zamanla… ┼×imdi eve! ├ľnce ┼ču ┬źEnver usta┬╗ m─▒d─▒r, ┬ź├╝niversite┬╗ midir onu bir kazan da…

Ertesi g├╝n, sabah namaz─▒ yine vakitlice ed├ó edildi. ├ľmer, g├╝ne┼čin ilk ─▒┼č─▒klar─▒yla apar topar yap─▒lan kahvalt─▒n─▒n ard─▒ndan ┼čehrin yolunu tuttu. ├ľmerÔÇÖin ayr─▒l─▒k esnas─▒nda dedesine hayran hayran bak─▒┼č─▒, bir├žok c├╝mleyi b├╝nyesinde cem etmeye yetiyordu.

Art─▒k o, bir ├ón─▒n─▒ bile bo┼č ge├žirmemek i├žin kendine s├Âz vermi┼č bir ├ľmerÔÇÖdi. Dedesinden ald─▒─č─▒ can suyuyla bereket timsali narlar yeti┼čtirmek ad─▒na s├Âz vermi┼č bir ├ľmer…