E─×─░T─░M, ALDATMAMAKTIR!

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

Not defteri, tarih hocas─▒n─▒n kalemine itiraz ediyordu:

ÔÇôYazd─▒─č─▒n rakamlar hatal─▒!

Kalem, not k├ó─č─▒tlar─▒n─▒ g├Âsterdi:

ÔÇôHi├ž de hatal─▒ de─čil. Baksana not k├ó─č─▒tlar─▒ nas─▒l ise, aynen yaz─▒yorum.

ÔÇôYanl─▒┼č anlad─▒n beni. Demek istedi─čim, rakamlar─▒ ├žarp─▒tt─▒─č─▒n de─čil; sen onlar─▒ oldu─ču gibi yaz─▒yorsun.

ÔÇôEee, ├Âyleyse?

ÔÇôFakat ├žocuklar─▒n hakk─▒ ve seviyesi, yazd─▒─č─▒n rakamlar kadar d├╝┼č├╝k de─čil.

ÔÇôNas─▒l yani?

ÔÇô┼×├Âyle: Bu tarih hocas─▒; ├╝zerine d├╝┼čenleri tam yapmad─▒, ihmalk├ór davrand─▒, do─čruyu, yanl─▒┼č─▒ ger├žek├ži olarak ortaya koymad─▒. Rastgele anlatt─▒. Hele anlamayanlar─▒ hi├ž umursamad─▒. E─čitmesi gereken yerlerde omuz silkti. Ter d├Âkmek gerekince, s─▒rt─▒n─▒ d├Ând├╝. ├ľrnek olma makam─▒nda oldu─ču h├ólde buna kay─▒ts─▒z kald─▒. Bilgiyi de ilgiyi de yar─▒mla bile de─čil, ├žeyrekle idare etti. Yani senin anlayaca─č─▒n, ├žocuklar i├žin yanl─▒┼č bir tip oldu. Ne demektir bu?

ÔÇôUmursamamak.

ÔÇôHay─▒r, aldatmak! Sorumsuzluk aldatmas─▒… Vazifeyi yapmama aldatmas─▒. Hem o vazifeyi ve sorumlulu─ču ├╝stlen, bunun i├žin maa┼č─▒n─▒ da dolu dolu al; hem de o vazifeyi ve sorumlulu─ču hi├ž almam─▒┼č gibi keyf├« davran! Bundan beter bir aldat─▒c─▒l─▒k olur mu?

Kalem, duydu─ču ger├že─či anlad─▒─č─▒ an, ortadan ├žatlayacak gibi oldu. Bozuk bir moralle m─▒r─▒ldand─▒:

ÔÇô┼×imdi anlad─▒m rakamlardaki hatay─▒…

├ľnce not defteri anlam─▒┼čt─▒. Sonra da kalem.

Fakat ne yaz─▒k ki, tarih hocas─▒ h├ól├ó anlam─▒yordu. ├ľ─čretmenler odas─▒nda feryat edip duruyordu:

ÔÇôYuh olsun ┼ču ├žocuklara! Tarihten bu kadar d├╝┼č├╝k not al─▒n─▒r m─▒? Bunlar hakk─▒ndaki tarih, y├╝z├╝ne bak─▒lmaz bir kitap olacak. San─▒rs─▒n ki tarihi yok bu ├žocuklar─▒n, tarihi yok!

Sessiz bir meslekta┼č, merak etti:

ÔÇôNeden b├Âyle diyorsunuz?

ÔÇôNeden olacak! Me┼čhur bir sava┼čta kullan─▒lan atlar─▒n nallar─▒ndaki ├živi say─▒s─▒n─▒ sordum. Bilen ├ž─▒kmad─▒.

Beriki dudak b├╝kt├╝ ve hafif├že l├óf dokundurarak kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒:

ÔÇôFakat bu, biraz matematik sorusu!

ÔÇôNe yapay─▒m efendim, matemati─či de ben ├Â─čretecek de─čilim ya!

Bu ta┼člama ├╝zerine cevap mecburiyetinde kalan matematik├žinin can─▒ s─▒k─▒ld─▒:

ÔÇôSualiniz e─čri bir ├žividen farks─▒z olmu┼č! Atlar─▒n nallar─▒ndaki ├živi say─▒s─▒n─▒ bilememekle matemati─čin ne ilgisi var?

ÔÇôNe ilgisi yok ki, bir ayakta alt─▒ ├živi, d├Ârt ayakta yirmi d├Ârt. At say─▒s─▒yla ├žarp─▒nca da, e┼čittir toplam ├živi say─▒s─▒.

ÔÇôPeki at say─▒s─▒?

ÔÇôOnu da kendileri ara┼čt─▒racakt─▒. Ara┼čt─▒rmam─▒┼člar.

ÔÇôMatematikte veriler noksansa, sual yanl─▒┼čt─▒r ve asla ├ž├Âz├╝m beklenmez!

ÔÇôBenim dersim tarih, ben beklerim.

Matematik├ži y├╝z├╝n├╝ buru┼čturdu:

ÔÇôOlmaz, b├Âyle beklenti ile ├ž├Âz├╝m olmaz. Hem ┼ču ├živi say─▒s─▒n─▒ bilip bilmemek de neyin nesi? Ne faydas─▒ var?

Tarih├ži pi┼čkin pi┼čkin g├╝ld├╝:

ÔÇô├çok faydas─▒ var efendim. ├ç├╝nk├╝ bir ├živi bir at─▒, bir at bir kumandan─▒, bir kumandan da bir orduyu kurtar─▒r.

O vakte kadar suskun duran edebiyat├ž─▒ itiraz etti:

ÔÇô├ľz├╝r dilerim, Ancak bu s├Âyledi─činizin anlatt─▒─č─▒ ger├žek, sualinizdeki mant─▒k de─čil; b├╝y├╝k mevzularda k├╝├ž├╝k bir hususun bile, ne kadar m├╝him oldu─ču ve ihmal edilmemesi gerekti─čidir. Fark etmelisiniz ki, sizin meseleye yakla┼č─▒m tarz─▒n─▒z, belki ehemmiyetsiz g├Âr├╝n├╝yor, fakat ├žok m├╝him hatalar olu┼čturacak bir noktay─▒ g├Âzden ka├ž─▒r─▒yor ve ihmal ediyor!

Bu s├Âzler ├╝zerine tarih├žinin eli kravat─▒na gitti; biraz gev┼četme ihtiyac─▒ duymu┼čtu. Kendini kurtaracak farkl─▒ bir cevap ar─▒yordu ki, ceket ve g├Âmle─čiyle uyumlu ├žal─▒ml─▒ kravat─▒, diline d├╝─č├╝m atarcas─▒na f─▒s─▒ldad─▒:

ÔÇôBen nas─▒l aldat─▒c─▒ bir ├Âzelli─če de sahipsem, senin ├živi meselesi de ├Âyle. ─░stersen daha fazla kendini de ba┼čkas─▒n─▒ bo┼č l├óflarla aldatmaya kalk─▒┼čma, aldat─▒c─▒ olma, gittik├že bat─▒yorsun.

Tarih├ži bu s├Âzler ├╝zerine duraklad─▒. S─▒rt─▒ndaki markal─▒ ceket de, kravata destek verdi:

ÔÇôAldatm─▒┼čl─▒─č─▒n ne demek oldu─čunu, ben de gayetle bilirim. ├ťstelik aldat─▒c─▒ de─čil de cezbedici bir g├Âr├╝nt├╝ i├žinde ├žok aldatt─▒m. Fakat ortaya ├ž─▒kan ac─▒ neticeler ve say─▒s─▒z dramlar her seferinde beni kahretti. Her g├╝n biraz daha y─▒prand─▒m. Y─▒prand─▒k├ža da aldat─▒c─▒l─▒─č─▒ ├žaresiz b─▒rakt─▒m. Aksi h├ólde ba┼č─▒ma gelecekleri g├Ârd├╝m ve ak─▒lland─▒m. Bizimki de i┼č i┼čten ge├žmeden ak─▒llansa iyi olacak…

Matematik├ži, sanki kravatla ceketi de duymu┼č gibi edebiyat├ž─▒ya i┼čtirak etti:

ÔÇôAl benden de o kadar!

Tarih├žinin morali bozuldu. Di┼člerini g─▒c─▒rdat─▒p bir ┼čeyler s├Âylemeye haz─▒rland─▒.

Tam o s─▒rada pencereye bir b├╝lb├╝l kondu.

Hafif ├žiseleyen ya─čmur tanelerindeki tatl─▒ na─čmelere e┼člik edercesine ├óhenkli ve tane tane bir konu┼čma ile s├Âze ba┼člad─▒:

ÔÇťDostlar!

Uzun zamand─▒r sizleri dinledim.

Fikirlerinizi, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒z─▒ ve hedeflerinizi g├Ârd├╝m.

Ne yalan s├Âyleyeyim.

├ťz├╝ld├╝m.

Çünkü;

Baz─▒lar─▒n─▒z samim├« ise de, baz─▒lar─▒n─▒z aldat─▒c─▒. Bilgisiyle, ilgisiyle, tavr─▒yla, d├╝┼č├╝ncesiyle ve ya┼čay─▒┼č─▒yla, kendi mesle─čine z─▒t ve aldat─▒c─▒.

Ni├žin?

├ç├╝nk├╝ aldatmak, ├žok farkl─▒ ve cazip vaziyette.

A├ž─▒k bir ┼čekilde yalan ve doland─▒r─▒c─▒l─▒k de─čil. Sinsi tuzak ve sahte vitrinler gibi de de─čil.

Tamamen zalimce bir masumiyet i├žerisinde.

Onun i├žin;

Aldat─▒c─▒l─▒k oldu─ču pek anla┼č─▒lm─▒yor. Dolay─▒s─▒yla bu, ├žok daha k├Ât├╝. ├ç├╝nk├╝ i┼čin i├žinde aldat─▒c─▒l─▒k g├Âr├╝nm├╝yor ve b├Âylelikle, insanlar─▒n aldanmalar─▒ daha kolay ger├žekle┼čiyor. Yani insanlar bu aldatma ┼čekline tedbirsiz. Yap─▒lanlar─▒n aldatmak oldu─čunu anlamak bir tarafa, b├╝y├╝k bir iyilik zannederek minnet ├╝st├╝ne minnet duyanlar var.

H├ólbuki ger├žek bir e─čitim, aldatmamakt─▒r.

Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ne buyuruyor:

┬źAldatanlar bizden de─čildir!┬╗

Bizden de─čil. Zira;

E─čitimde rol├╝ g├╝zel, uygulamas─▒ k├Ât├╝, perde arkas─▒ berbat olanlar, hi├žbir zaman m├╝rebb├« olamazlar.

Dostlar!

─░nsanlar─▒n minnet duymas─▒n─▒ bir tarafa b─▒rak─▒n. E─čitimin tatbikinde ya┼čanan perdeli ger├žeklere kulak verin:

Unutmay─▒n ki:

Talebe g├Âz├╝nde ├žok m├╝kemmel bilinmesine kar┼č─▒l─▒k; o m├╝kemmelli─či zedeleyecek ┼čekildeki her davran─▒┼č, bir aldatmacad─▒r. ├ç├╝nk├╝ g├╝zel ├Ârnek olma makam─▒nda olup da k├Ât├╝ ├Ârnek olmak, aldatmaktan ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

Ayn─▒ ┼čekilde;

├ľ─čretme makam─▒nda olup ├Â─čretmemek de, aldatmakt─▒r. E─čitme makam─▒nda olup e─čitmemek de, aldatmakt─▒r. Sevgi makam─▒nda olup nefret ettirmek de, aldatmakt─▒r. Rehber makam─▒nda olup yanl─▒┼č al─▒┼čkanl─▒klara sebep olmak da, aldatmakt─▒r.

Ayn─▒ ┼čekilde;

Gayret makam─▒nda tembellik de, aldatmakt─▒r. ┼×ifa makam─▒nda zehir de, zaten aldatmakt─▒r. M├«rac makam─▒nda ├žukur da, aldatmakt─▒r. E─čitimde aldatan ise, pusudaki d├╝┼čmanlardan daha zararl─▒d─▒r.

S─▒rf g├Âr├╝nt├╝de cil├ól─▒, fakat hakikatte;

Aldat─▒c─▒ olan her merhamet, a─č─▒r bir ac─▒mas─▒zl─▒kt─▒r. Aldat─▒c─▒ olan her ├že┼čit ┼čefkat, amans─▒z bir zul├╝md├╝r. Aldat─▒c─▒ her fikir ve ilim, kara cahilliktir. Aldat─▒c─▒ her m├ón├ó, m├ón├ós─▒zd─▒r. Aldat─▒c─▒ her insan, insan de─čil, ┼čeytand─▒r.

Ayn─▒ ┼čekilde ey dostlar!

Aldatan c├Âmertlik de, afettir. Aldatan nimet de, k├Ât├╝ bir fel├ókettir. Aldatan imk├ón da, ancak h├╝srand─▒r. Aldatan ┼čehvet de, sapk─▒nl─▒kt─▒r. Aldatan arkada┼č da, sinsi bir d├╝┼čmand─▒r. Aldatan g├╝ne┼č de, ziyand─▒r. Aldatan ay da, karanl─▒kt─▒r. Aldatan bahar da, k─▒┼čtan beterdir. Aldatan g─▒da da, tatl─▒ bile olsa zehirden k├Ât├╝d├╝r.

Bu itibarla;

E─čitimde, di─čer sahalara g├Âre daha net bir ┼čekilde tutarl─▒ olmak mecburiyeti vard─▒r. ├ç├╝nk├╝ tutars─▒z kimse, sadece aldatm─▒┼čt─▒r.

Gerekli donan─▒ma sahip olmak mecburiyeti de vard─▒r. Aksi vaziyette olan, aldatm─▒┼čt─▒r.

Yeti┼čtirici olmak da ├Âzellikle zar├╗r├«. ├ç├╝nk├╝ yeti┼čtirmeyen kimse, aldatm─▒┼čt─▒r.

Dertli ve endi┼čeli olmak da elzem. Olmayan, aldatm─▒┼čt─▒r.

Bilmeli ki;

Dertsiz ve endi┼česizler; umursamaz olur, al├ókas─▒z olur. Bu da; hazine de─čerindeki malzemeyi ziyan eder, ├ž├╝r├╝t├╝r. Bug├╝n nice masum gen├žlerin enerjisi, bu ┼čekilde israf edilmekte. Peri┼čan edilmekte.

Ey dostlar!

Aldatan kimse, asl─▒nda kendini aldat─▒r. G├Âr├╝nt├╝de hep ba┼čkas─▒ aldat─▒lm─▒┼č gibidir, fakat insan─▒n aldatt─▒─č─▒ sadece kendisidir. ├ç├╝nk├╝ aldatan─▒n eline ge├žen ┼čey, nihayette ac─▒ bir pi┼čmanl─▒kt─▒r. Aldatt─▒─č─▒ kimsenin eline ge├žen ┼čey ise, sabr─▒n─▒n ve ├žilesinin ebed├« m├╝k├ófat─▒.

Dolay─▒s─▒yla;

Ger├žek ve samim├« bir e─čitimci; kendisi ne kadar aldat─▒lsa da, k─▒r─▒nt─▒ kadar bile aldatmayan kimsedir. B├Âyle bir e─čitici olabilmek; g├╝├žl├╝ bir liy├ókat, olgunluk ve ilim ister. Hepsi bir arada ve b├╝t├╝nl├╝k h├ólinde olmak ┼čart─▒yla. Par├ža par├ža olursa, s─▒k─▒nt─▒.

O hâlde;

Aldan─▒┼č, f├ón├« ├Âl├ž├╝ler i├žindeki de─čil, ebed├« ├Âl├ž├╝ler i├žindekidir. Ebediyette kazanan, asla aldanm─▒┼č de─čildir. Ebediyette kaybeden de asla kazanm─▒┼č de─čildir.

Ak─▒ll─▒ca aldanan, aldatmaz. Aldanmayansa, aldat─▒r. Aldatan da, ak─▒ls─▒zca aldanm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ

E─čitim b├╝lb├╝l├╝, daha konu┼čacakt─▒ ki, tarih├ži pencereyi a├žt─▒. Derin bir nefes ald─▒. Taze bir havaya ne kadar da ihtiyac─▒ vard─▒. Ci─čerlerini temizlemek istercesine tekrar tekrar nefeslendi. G├Âklere do─čru kanat ├ž─▒rpan e─čitim b├╝lb├╝l├╝ne bakt─▒. Hafif├že seslendi:

ÔÇĺEy b├╝lb├╝l! Ne kadar do─čru konu┼čtun! ┼×u nefesi ci─čerlerime ├žekti─čim gibi dediklerini de kalbime ve ┼čuuruma bir ├žekebilsem, her ┼čey de─či┼čecek. R├╗hum canlanacak. Ufkum seninki gibi engin olacak.

Daha sonra tarih├ži, ├ón├« bir hareketle camdan ayr─▒ld─▒. Not defterine do─čru gitti. Kalemi eline ald─▒ ve konu┼čtu:

ÔÇĺSiz de ┼čahit olun. Bu notlar d├╝zelecek. Ben i├žimdeki pasl─▒ ├živiyi s├Âkece─čim ve talebelere sordu─čum ├živileme suallerden de vazge├žece─čim. ├ç├╝nk├╝ tarih d├╝zelmezse, h├óf─▒zalar d├╝zelmez. Tarih├ži d├╝zelmezse, gelecek d├╝zg├╝n olmaz.

Gelinen noktada ba─čr─▒ sevin├ž ve huzurla dolan not defteri, kaleme g├Âz k─▒rpt─▒. Kalem de elif misali duru┼čuyla co┼čtu:

ÔÇĺAldatmayan e─čitimcilerin elinde yeti┼čerek y├╝z a─čartacak bir nesil i├žin bismill├óh…