A─░LE VAZ─░FELER─░

─░rfan ├ľZT├ťRK

Aile; insan─▒n, i├žinde do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ ufak bir cemiyet demektir. Bu cemiyet; kar─▒-koca, ana-baba, h─▒s─▒m ve akrabadan meydana gelir. ─░nsan; vatan─▒na, milletine kar┼č─▒ bor├žlu bulundu─ču sayg─▒ ve sevgi duygular─▒n─▒ ilk ├Ânce burada al─▒r. Aile; b├╝t├╝n sevgilerin, b├╝t├╝n faz├«letlerin kayna─č─▒d─▒r. ─░nsan; b├╝y├╝klere sayg─▒l─▒, k├╝├ž├╝klere merhametli, b├╝t├╝n insanlara kar┼č─▒ faydal─▒ ve hay─▒rl─▒ olmay─▒… s├Âz├╝n k─▒sas─▒; hem All├óhÔÇÖ─▒na, hem OÔÇÖnun yaratt─▒klar─▒na kar┼č─▒ vazifelerini her ┼čeyden evvel; ana kuca─č─▒nda, baba oca─č─▒nda ├Â─črenir ve ├Â─črenmesi gerekir. ├ľyle ise aileyi v├╝cuda getirenlerin birbirlerine kar┼č─▒ m├╝kellef bulunduklar─▒ vazifeleri de k─▒saca g├Âzden ge├žirelim.

ANA VE BABAMIZA KAR┼×I VAZ─░FELER─░M─░Z

Bu hususta Rabbimiz ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťRabbin katÔÇÖ├« olarak ferman buyurdu ki:

Yaln─▒z kendisine ib├ódet ve analar─▒n─▒za, babalar─▒n─▒za iyilik edersiniz. ┼×ayet onlardan biri yahut her ikisi birden yan─▒nda ya┼član─▒r (ve elinize bakacak bir duruma d├╝┼čer) ise sak─▒n onlara; ┬ź├ťf!┬╗ deme!.. (B─▒kk─▒nl─▒k g├Âsterme!) Y├╝zlerine ba─č─▒rma, sert s├Âyleme, onlara tatl─▒ s├Âzler s├Âyle. Onlara kar┼č─▒ merhamet ve tev├ózu kanatlar─▒n─▒ (yerlere kadar) yay ve de ki:

┬źRabbim! Onlar, beni k├╝├ž├╝k ya┼č─▒mda iken nas─▒l merhametle beslemi┼č, b├╝y├╝tm├╝┼člerse Sen de onlara merhamet et.┬╗

Rabbiniz; kalbinizdekini, (anan─▒za, baban─▒za kar┼č─▒ i├žinizde besledi─činizi) daha iyi bilir. (Onlar hakk─▒nda) iyilik ederseniz; Allah size ma─čfiret eder. ├ç├╝nk├╝ O, tevbe edenler hakk─▒nda gaf├╗rdur, bol ma─čfiret sahibidir.ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 24-25-26)

Ailenin temeli ana ile babad─▒r. Me├ólini yazd─▒─č─▒m─▒z ├óyetler dikkatle okunursa, anam─▒za ve babam─▒za kar┼č─▒ ├žok m├╝him vazifelerimiz oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. O ├óyetler ├žok a├ž─▒k olarak bize bildiriyor ki:

Allah Te├ól├ó Hazretleri, her insandan; ilk ├Ânce Z├ót─▒n─▒ tan─▒mas─▒n─▒ ve yaln─▒z kendisine ib├ódet etmesini, kendisinden ba┼čka bir il├óh, ba┼čka bir m├óbud tan─▒mamas─▒n─▒ istiyor. Ondan sonra da insan─▒n anas─▒na ve babas─▒na kar┼č─▒ olan vazifelerini tayin ediyor ve o vazifelere ri├óyet etmelerini kendilerinden katÔÇÖ├« olarak istiyor. Demek ki ana ve baba hakk─▒ pek m├╝himdir.

Hep biliriz ki: Bu d├╝nyaya gelmemize sebep ana ile babam─▒zd─▒r. Biz, bu d├╝nyaya geldikten sonra da onlar, ne emeklerle bizi besleyip b├╝y├╝tm├╝┼čler; bug├╝nk├╝ h├ólimize getirmi┼člerdir. Anam─▒z ne zahmetlerle bizi dokuz ay, karn─▒nda ta┼č─▒m─▒┼č, bin t├╝rl├╝ eziyetle d├╝nyaya getirmi┼č, bizim i├žin uykusuz kalm─▒┼č, sabahlara kadar be┼či─čimizin ba┼č─▒nda durup emzirmi┼č, hep bizim rahat─▒m─▒z─▒ d├╝┼č├╝n├╝p, kendisi rahat y├╝z├╝ g├Ârmemi┼čtir. Babam─▒z da k─▒┼č─▒n so─čuklar─▒nda, yaz─▒n s─▒caklar─▒nda hep bizim i├žin ├žal─▒┼čt─▒; hep bizi d├╝┼č├╝nd├╝. Onlar bizim i├žin ├žal─▒┼č─▒rken hi├žbir zaman burun k─▒v─▒rmad─▒lar; y├╝z ek┼čitmediler.

Biz, muhta├ž iken onlar bize bakt─▒lar; bizim i├žin her ac─▒ya katland─▒lar. Her ┼čeye g├Â─č├╝s gerdiler ve bunu candan, y├╝rekten yapt─▒lar. Bizden bir ┼čey bekleyerek de─čil, evl├ód─▒m diye yapt─▒lar. ─░┼čte bunun i├žin ana ve baba hakk─▒ pek b├╝y├╝kt├╝r. Onlar─▒n haklar─▒n─▒ ├Âdemek de ├žok g├╝├žt├╝r. Mademki, bizim ├╝zerimizde onlar─▒n bu kadar hakk─▒ vard─▒r. Onlar─▒n bu hizmetlerini, bu iyiliklerini bilip ona g├Âre hizmetlerinde bulunmak boynumuzun borcudur. Bu borcu ├Âdememek en b├╝y├╝k g├╝naht─▒r.

Bu bor├ž nas─▒l ├Âdenir?

Kitab─▒m─▒z KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim, bunu bize bildirmi┼č; Peygamberimiz de beyan buyurmu┼čtur.

Her ┼čeyden evvel, onlara kar┼č─▒ daima minnet duygular─▒yla dopdolu olmam─▒z l├óz─▒md─▒r.

Sonra s├Âzlerimiz ve i┼člerimizle hep onlara iyilikte bulunaca─č─▒z. Onlar─▒n kalplerini k─▒racak bir s├Âz s├Âylemeyece─čiz, y├╝zlerine ├Âfkeli bakmayaca─č─▒z, hatt├ó (├╝f, aman) gibi b─▒kk─▒nl─▒k s├Âzleri sarf etmeyece─čiz. Onlara kar┼č─▒ hep g├╝ler y├╝zl├╝, tatl─▒ s├Âzl├╝ olmam─▒z l├óz─▒md─▒r. Hele onlar, bize muhta├ž olurlarsa kendi hizmetimizden evvel onlar─▒n hizmetine ko┼čaca─č─▒z. Onlar─▒ kendimizden ho┼čnut etmek i├žin her iyili─či yapaca─č─▒z. Onlara kar┼č─▒ ┼čefkatli, ├žok sayg─▒l─▒, al├žak g├Ân├╝ll├╝, edepli ve terbiyeli davranaca─č─▒z. Yapt─▒─č─▒m─▒z iyilikleri, ba┼člar─▒na kakmayaca─č─▒z. Onlar bize a─č─▒r da s├Âyleseler yine s├Âzlerini g├╝zel g├╝zel dinleyece─čiz. Cevap vermek icap ederse, yumu┼čak ve g├╝zel s├Âzlerle cevap verece─čiz. ─░zin ve m├╝saadelerinden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmayaca─č─▒z. Ayr─▒ evde oturursak, s─▒k s─▒k ziyaretlerine gidece─čiz. Uzak memlekette iseler; telefonla arayarak, hediye g├Ândererek hat─▒rlar─▒n─▒ soraca─č─▒z, onlar─▒n sevdiklerini sevece─čiz, dostlar─▒n─▒ aray─▒p soraca─č─▒z ve daima onlar─▒n izinden y├╝r├╝meye ├žal─▒┼čaca─č─▒z. B├╝t├╝n bunlar─▒ kusursuz yapabilirsek, onlar─▒n haklar─▒n─▒ ancak bir dereceye kadar ├Âdeyebiliriz.

Anas─▒na-babas─▒na surat asanlar; s├Âzleriyle, i┼čleriyle, durumlar─▒yla onlar─▒n kalplerini k─▒ranlar; d├╝nya ve ├óhirette rahat y├╝z├╝ g├Âremezler. Bu gibilerinden ne Allah r├óz─▒ olur, ne de Peygamber Efendimiz! Ayr─▒ca, ettiklerini kendi ├žocuklar─▒ndan herh├ólde g├Âr├╝rler. Buna ├žok dikkat ediniz ve sa─čl─▒klar─▒nda onlar─▒n du├ós─▒n─▒ almaya bak─▒n─▒z. ┼×unu da unutmay─▒n─▒z ki; ana hakk─▒, baba hakk─▒ndan daha ├žoktur ve daha ├Ânce gelir.

Nitekim bir g├╝n ashabdan biri, Peygamber EfendimizÔÇÖe;

ÔÇťÔÇô─░nsanlar aras─▒nda, iyilik etmek i├žin kimler daha l├óy─▒kt─▒r?ÔÇŁ diye sormu┼člar.

Peygamber Efendimiz de;

ÔÇťÔÇôAnnen.ÔÇŁ buyurmu┼č ve bunu ├╝├ž kere tekrar etmi┼čtir. O z├ót;

ÔÇťÔÇôOndan sonra kime iyilik edeyim?ÔÇŁ demi┼č:

ÔÇťÔÇôBabana, sonra da derecelerine g├Âre di─čer akrabana…ÔÇŁ buyurmu┼čtur. (Buh├ór├«, Edeb 2; M├╝slim, Birr, 1)

├çOCUKLARIMIZA KAR┼×I VAZ─░FELER─░M─░Z

Çocukların da bizim üzerimizde hakları vardır.

Onlar─▒ d├╝nyaya getirmek i┼č de─čil; as─▒l m├╝him olan, d├╝nyaya geldikten sonra onlara bakmakt─▒r. Her ┼čeyden evvel, ├žocu─čun s─▒hhatini g├Âzetmek; beden├« ve fikr├« terbiyesine dikkat etmek; yurduna ve milletine faydal─▒ olmas─▒na ├žal─▒┼čmak; d├«nini ve d├«n├« vazifelerini belletmek; terbiye ve ahl├ók─▒n─▒ y├╝kseltmek, b├╝y├╝d├╝kten sonra, dengini bulup evlendirmek ana ve babaya bor├žtur.

Evl├ód─▒n─▒ iyi terbiye edememi┼č, din ve d├╝nyas─▒ i├žin muhta├ž oldu─ču ┼čeyleri belletmemi┼č olanlar, vazifelerini iyi yapmam─▒┼č say─▒l─▒rlar. B├Âyleleri Allah yan─▒nda da hesaba ├žekilirler, vazifelerini yapmad─▒klar─▒ndan ├Ât├╝r├╝ mesÔÇÖul tutulurlar.

KARDE┼×LER─░M─░ZE KAR┼×I VAZ─░FELER─░M─░Z

Karde┼člerimiz, v├╝cudumuzun par├žalar─▒ demektir. Bu sebeple, kendimizi nas─▒l seversek, onlar─▒ da ├Âyle sevece─čiz. B├╝y├╝k karde┼člerimize kar┼č─▒ sayg─▒l─▒ olmak, kalplerini k─▒rmamak; k├╝├ž├╝k karde┼člerimize kar┼č─▒ da ┼čefkatli olmak l├óz─▒md─▒r.

Servet, miras ve s├óire gibi ehemmiyetsiz ve madd├« ┼čeylerle karde┼čler birbirine k├╝smemeli, birbirinden uzak durmamal─▒d─▒r. Sonra aileyi, yekdi─čerine ba─člayan ba─člar ├ž├Âz├╝l├╝r, aile peri┼čan olur.

Bin├óenaleyh; karde┼člerimize, karde┼č ├žocuklar─▒na, amcalar─▒m─▒za, day─▒lar─▒m─▒za, halalar─▒m─▒za, teyzelerimize, s├╝t anam─▒za, s├╝t karde┼člerimize ve bunlar─▒n ├žocuklar─▒na; hul├ósa mertebelerine g├Âre b├╝t├╝n akrabalar─▒m─▒za h├╝rmet etmek, iyilik etmek, ┼čefkat ve sayg─▒ g├Âstermek, ziyaretlerine gitmek, aray─▒p hat─▒rlar─▒n─▒ sormak da bizim i├žin m├╝him ve ahl├ók├« birer vazifedir.

B├Âylelikle aile ba─člar─▒ kuvvetlenir ve kuvvetli olursa, onlardan do─čan milletin de o nisbette kuvvetli olaca─č─▒ ┼č├╝phesizdir.

B├ťY├ťKLER─░M─░ZE KAR┼×I VAZ─░FELER─░M─░Z

Her kim olursa olsun, kendimizden b├╝y├╝k olanlara kar┼č─▒ sayg─▒l─▒, k├╝├ž├╝klere ┼čefkatli ve merhametli olmak da ─░sl├óm ahl├ók─▒n─▒n emretti─či bir vazifedir. Peygamber EfendimizÔÇÖin ┼ču m├╝b├órek s├Âzleri ne kadar y├╝ksek bir m├ón├óy─▒ ifade ediyor:

ÔÇťKendinden b├╝y├╝k olanlara itaat et, sayg─▒ g├Âster ki; k├╝├ž├╝klerinden itaat ve sayg─▒ g├Âresin. B├╝y├╝klerine kar┼č─▒ sayg─▒l─▒, k├╝├ž├╝klerine ┼čefkatli olmayanlar bizden de─čillerdir.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Birr, 15, 75)

Ahl├ók─▒n g├╝zel olsun, Ras├╗l-i z├«┼čan gibi,
S├Âzlerin tatl─▒ olsun, ash├ób-─▒ kiram gibi…

(Gülzâr-ı İrfan)