ME┼×├éY─░H─░N H├éL─░NE KARI┼×ILMAZ!

YAZAR : Handenur Y├ťKSEL

Halvet├« me┼č├óyihinin b├╝y├╝klerinden olan P├«r N├╗reddin Cerr├óh├«, 1778 y─▒l─▒nda Cerrahpa┼čaÔÇÖda do─čdu. D├Ânemin tan─▒nm─▒┼č hattatlar─▒ndan olan Yusuf EfendiÔÇÖden hat; ├╝nl├╝ ┼čair N├ób├«ÔÇÖden ┼čiir ve edebiyat, ┼×eyh├╝lisl├óm Yeni┼čehirli Abdullah EfendiÔÇÖden ┼čerÔÇś├« ilimler tahsil etti. 19-20 ya┼člar─▒nda KahireÔÇÖye ba┼čkad─▒ olarak tayin edilen Cerr├óh├«, bu g├Ârevinden -daha ba┼člamadan- istifa ederek, Halvet├« ┼čeyhi K├Âstendilli Ali Al├óeddin EfendiÔÇÖye intis├ób etti.

Cerr├óh├«, k─▒sa s├╝rede ic├ózet ald─▒ktan sonra, hen├╝z 26 ya┼č─▒nda iken Fatih Karag├╝mr├╝kÔÇÖte kendi ad─▒yla bilinen derg├óha postni┼čin oldu. 1721 y─▒l─▒nda, 43 gibi pek gen├ž bir ya┼čta s─▒rlanan b├╝y├╝k vel├«, tekkesinin i├žindeki t├╝rbede medfundur.

***

P├«r N├╗reddin Cerr├óh├«, 1718 y─▒l─▒ Kurban Bayram─▒ arefesinde ikindi ├Âncesi, hal├«feleri S├╝leyman Veliyy├╝ddin ve Mehmed H├╝sameddinÔÇÖle birlikte Edirnekap─▒ Top├žular yolundaki Sak─▒z A─čac─▒ mezarl─▒─č─▒na giderek, orada medfun Halvet├« b├╝y├╝klerinden Filibeli Muslihidd├«n-i N├╗ri EfendiÔÇÖnin kabrini ziyaret etti. P├«r, kabrin ba┼čucunda M├╝lk S├╗resiÔÇÖni okuyup, ┼čeyhin r├╗huna ba─č─▒┼člad─▒. Mezarl─▒ktaki namazg├óhta ikindi namazlar─▒n─▒ ed├ó etmelerinin ard─▒ndan, bir tayy-i mek├ón ker├ómeti h├ós─▒l oldu. Kendilerini bir anda ArafatÔÇÖta, hac─▒lar─▒n aras─▒nda g├Âr├╝p, tekbir ve telbiyeye ba┼člad─▒lar. Bu h├ól, bir s├╝re ayn─▒ minval ├╝zere devam etti.

N├╗reddin Cerr├óh├«, derg├óha d├Ând├╝klerinde, bu ziyaretin ve vakfenin her y─▒l tekrarlanmas─▒n─▒, hi├ž terk edilmemesini tembihledi. Ertesi y─▒l P├«r, b├╝t├╝n dervi┼čleriyle birlikte ayn─▒ yere yeniden gittiler. Ancak bu h├ólden rahats─▒zl─▒k duyan biri, arefeden birka├ž g├╝n ├Ânce ┼čeyh├╝lisl├óm─▒n huzuruna ├ž─▒karak;

ÔÇťÔÇôN├╗reddin Cerr├óh├«, Sak─▒za─čac─▒ kabristan─▒nda vakfeye duruyor, halk─▒ da bu i┼če te┼čvik ediyor. Bir m├╝fetti┼č g├Ânderip engel olunuz!ÔÇŁ tarz─▒nda ┼čik├óyette bulundu.

┼×eyh├╝lisl├óm, vaziyeti tespit i├žin bir m├╝fetti┼č g├Ândermi┼čti. D├óni┼čmend, b├╝y├╝k bir kalabal─▒─č─▒n ikindi namaz─▒ k─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârerek, ┬źvakfeye engel olma┬╗ i┼čini namaz bitiminde vakfe esnas─▒nda yapmay─▒ d├╝┼č├╝n├╝yordu. Fakat P├«r Cerr├óh├«, namaz bitimi onu yan─▒na ├ža─č─▒r─▒p eliyle g├Âzlerini mesh etti. Birden m├╝fetti┼č de, kabristandaki kalabal─▒kla birlikte ArafatÔÇÖ─▒ m├╝┼č├óhede edip, oradaki hac─▒lara kat─▒ld─▒. ┬źLebbeyk All├óh├╝mme Lebbeyk!..┬╗ sadalar─▒ b├╝t├╝n kabristan─▒ inletmeye ba┼člad─▒.

P├«r, bu tayy-i mek├ón h├ódisesinin ard─▒ndan, d├óni┼čmende d├Ânerek ┼č├Âyle dedi:

ÔÇťÔÇôBu s─▒rr─▒ ┼čeyh├╝lisl├óma anlat, benden de sel├óm s├Âyle.ÔÇŁ

Me┼č├«hata d├Ânen m├╝fetti┼č, olup biteni ┼čeyh├╝lisl├óma anlat─▒rken, ┼čik├óyet├ži ki┼či de ├ža─čr─▒lm─▒┼č, olay─▒ o da dinlemi┼čti. ┼×eyh├╝lisl├óm, konu┼čman─▒n sonunda ┼čik├óyet├žiye d├Ânerek;

ÔÇťÔÇôMe┼č├óyihin h├óline kar─▒┼č─▒lmaz!ÔÇŁ dedi ve kendisini g├Ânderdi.

***

Bu vakfeye durma ├ódeti, derg├óhlar─▒n kapat─▒ld─▒─č─▒ 1925 y─▒l─▒na kadar icr├ó edilmi┼čtir.

T├ťCCAR DE─×─░L, ASKER─░M!

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin XVII. as─▒rdaki ├╝nl├╝ sadrazam─▒ F├óz─▒l Ahmed Pa┼ča, 1635 y─▒l─▒nda Vezirk├Âpr├╝ÔÇÖde do─čdu. Hen├╝z yedi ya┼č─▒nda iken medrese e─čitimine ba┼člad─▒. K─▒sa zamanda b├╝y├╝k ilerleme g├Âstererek, on alt─▒ ya┼č─▒nda m├╝derris oldu. 22 ya┼č─▒nda ┬źSahn-─▒ Sem├ón┬╗ m├╝derrisleri aras─▒na kat─▒ld─▒. Fakat bir-iki y─▒l─▒n ard─▒ndan m├╝lkiye s─▒n─▒f─▒na ge├žerek, vezirlik r├╝tbesiyle Erzurum valili─čine atanan Ahmed Pa┼ča, sonraki y─▒l ┼×amÔÇÖa g├Ânderildi.

Oradaki ba┼čar─▒l─▒ hizmetleri neticesi Halep Beylerbeyi tayin edildi. 26 ya┼č─▒nda Devlet-i AliyyeÔÇÖde sadrazaml─▒k makam─▒na getirilen F├óz─▒l Ahmed Pa┼ča, AvusturyaÔÇÖdan bat─▒l─▒lar─▒n ┬źzapt edilemez┬╗ kabul ettikleri Uyvar KalesiÔÇÖni ald─▒, KandiyeÔÇÖyi de alarak GiritÔÇÖin fethini tamamlad─▒. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖne yepyeni bir g├╝├ž kazand─▒rd─▒. 3 Kas─▒m 1676ÔÇÖda ├çorluÔÇÖda, hen├╝z gen├ž denilebilecek bir ya┼čta (41) vefat ederek hayata ved├ó etti.

***

F├óz─▒l Ahmed Pa┼ča, GiritÔÇÖin son direni┼č noktas─▒ olan KandiyeÔÇÖye var g├╝c├╝yle y├╝kleniyordu. Kandiye yaln─▒z Venedik i├žin de─čil, h─▒ristiyan d├╝nyas─▒ ve m├╝sl├╝man ├óleminin tamam─▒ i├žin cidd├« bir iddia h├óline gelmi┼čti. Venedikliler; h─▒ristiyan ├óleminin ┼čeref ve itibar─▒ i├žin KandiyeÔÇÖden vazge├žilmesini, bu sonu├ž i├žin Osmanl─▒ÔÇÖya her t├╝rl├╝ sava┼č tazminat─▒n─▒ ve harac─▒ ├Âdeyeceklerini bildirmi┼člerdi. Sadrazam ise, kale kumandan─▒na g├Ânderdi─či mektupta; bu fethin ─░sl├óm ├ólemi i├žin de ┼čeref meselesi oldu─čunu, KandiyeÔÇÖden asla vazge├žmeyece─čini belirtmi┼č ve s├Âz├╝n├╝ ┼č├Âyle tamamlam─▒┼čt─▒:

ÔÇťBen bezirg├ón (t├╝ccar) de─čil, askerim! All├óhÔÇÖa ┼č├╝k├╝r ki, k├óf├« miktarda param─▒z ve her t├╝rl├╝ m├╝himm├ót─▒m─▒z mevcuttur. ┼×unu iyi bilin ki KandiyeÔÇÖyi hi├žbir fiyata de─či┼čmem!ÔÇŁ

Nihayet Kandiye, sekiz g├╝n s├╝ren zorlu m├╝z├ókerelerin sonunda b├╝t├╝n sil├óhlar─▒ ve m├╝himm├ót─▒yla T├╝rk ordusuna teslim edilmek ┼čart─▒yla sulh anla┼čmas─▒ imzaland─▒. Pa┼ča; fetih gelene─či gere─či, surlarda ezanlar okuttu. ┼×ehrin en b├╝y├╝k kilisesi camiye tahvil edildi, burada Cuma namaz─▒ k─▒l─▒nd─▒, hutbe k─▒raat edildi. B├Âylece Girit, bir Osmanl─▒ adas─▒ h├óline geldi.

İNTİSÂB ETMEK İSTİYORUM!

Ham├óm├«z├óde ─░smail Dede, 1777ÔÇÖde ─░stanbulÔÇÖda do─čdu. Sesinin g├╝zelli─čini ke┼čfeden hocas─▒; hem m├╗s─▒k├« e─čitimine, hem de gelece─čine ├Âzen g├Âstererek, onu ┬źBa┼čmuhasebe Kalemi┬╗ne ald─▒rd─▒.

─░smail Efendi; yedi y─▒l hem kaleme, hem de Yenikap─▒ Mevlev├«h├ónesiÔÇÖne devam etti. Derg├óhtaki ├žilesini tamamlayarak ┬źDede┬╗ unv├ón─▒n─▒ kazanan ─░smail Efendi, Bir m├╝ddet sonra ┬źMus├óhib-i ┼×ehriy├ór├«┬╗ unv├ón─▒yla saraya ┬źSerm├╝ezzin┬╗ tayin edildi.

Bir├žok Mevlev├« ├óyini besteleyen ─░smail Dede; Sultan Abd├╝lmecid d├Âneminde, hacca gitmek i├žin izin istedi. 29 Kas─▒m 1846 g├╝n├╝, hac g├Ârevini tamamlad─▒ktan sonra MinaÔÇÖda vefat eden DedeÔÇÖnin cenazesi, Sevgili PeygamberimizÔÇÖin aziz e┼či Hazret-i HaticeÔÇÖnin ayak ucuna defnedildi.

***

─░smail Dede, yirmi ya┼č─▒na geldi─činde Ali Nutk├« DedeÔÇÖnin huzuruna ├ž─▒karak;

ÔÇťÔÇôBendeniz bug├╝nden itibaren kalemi terk edip, kabul buyurursan─▒z size intis├ób ederek, tamamen bu tar├«k-i ├ól├«ye girmek istiyorum.ÔÇŁ dedi.

Dede ┼ču cevab─▒ verdi:

ÔÇťÔÇôO─člum kabul ediyorum, ama ┼čunu bilesin ki buras─▒ derg├óht─▒r, ├žileke┼člik kolay de─čildir. Sonradan vazge├žeceksen bo┼čuna bu i┼če girme!ÔÇŁ

─░smail Dede; hizmetin her t├╝rl├╝s├╝nde sab─▒r g├Âsterece─čine, bu yolda kusur etmemeye ├žal─▒┼čaca─č─▒na s├Âz verip Mevl├ón├ó mutfa─č─▒n─▒n hizmetine talip oldu.

ARAMIZA POL─░S─░ SOKUYORLAR!

Gazeteci, d├╝┼č├╝nce ve aksiyon adam─▒ Osman Y├╝ksel SERGENGE├çT─░, 1917ÔÇÖde AntalyaÔÇÖn─▒n Akseki il├žesinde do─čdu. Dil, Tarih, Co─črafya Fak├╝ltesi felsefe b├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. 1947-1962 y─▒llar─▒ aras─▒nda yay─▒nlad─▒─č─▒ ┬źSerdenge├žti┬╗ isimli mecm├╗a; Osman Y├╝ksel BeyÔÇÖin siyas├« iktidarlar taraf─▒ndan s─▒k s─▒k tutuklan─▒p derginin kapat─▒lmas─▒ sonucu sadece 33 say─▒ ├ž─▒kabildi.

Dergiyi; ─░sl├ómÔÇÖ─▒, tarih ve gelenekleri, mukaddes├ót─▒ ve d├«nimizce mukaddes say─▒lan de─čerleri m├╝dafaa i├žin ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Osman Y├╝ksel, 1965-69 d├Âneminde TBMMÔÇÖde Antalya milletvekili olarak g├Ârev yapt─▒.

Partisinin y├Âneticilerine kar┼č─▒ yapt─▒─č─▒ ele┼čtiriler dolay─▒s─▒yla sonradan partisinden ihra├ž edilen Serdenge├žti, 10 Kas─▒m 1983ÔÇÖte AnkaraÔÇÖda vefat etti. Bat─▒l─▒la┼čma ve materyalizm d├╝┼č├╝ncesine kar┼č─▒ b├╝t├╝n g├╝c├╝yle m├╝cadele eden Osman Y├╝ksel, tek parti zihniyetinin bu paraleldeki uygulamalar─▒na her safhada kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒┼čt─▒.

***

Osman Y├╝ksel Bey, d├«n├« yay─▒nlar ne┼čretti─či su├žlamas─▒yla (!) mahkemeye verilmi┼čti.

Savc─▒ kendisini ┼č├Âyle itham etti:

ÔÇťÔÇôMuhterem heyet-i h├ókime! Bunlar Allah ile kul aras─▒na giriyor, d├«ni siyasete ├ólet ediyorlar.ÔÇŁ

Serdenge├žti ┼č├Âyle kar┼č─▒l─▒k verdi:

ÔÇťÔÇôHay─▒r, muhterem h├ókimler! Biz Allah ile kul aras─▒na girmiyoruz. Kendileri Allah ile bizim aram─▒za polisi sokuyorlar.ÔÇŁ