D├ÄN├Ä E─×─░T─░MDE YEN─░ VE ESK─░

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

─░nsano─člunun, mefhumlar─▒ m├ón├óland─▒rmas─▒nda; o mefhuma zarf olan kelimenin yapt─▒─č─▒ hat─▒rlatmalar─▒n, telmihlerin, r├ób─▒talar─▒n b├╝y├╝k ├Ânemi vard─▒r. E─čer bir kelime, zaman─▒n bir noktas─▒nda ├óniden k├╝lt├╝r hayat─▒m─▒za girmi┼čse bu irtibatlardan mahrum olaca─č─▒ i├žin k├Âks├╝z kal─▒r. ├ľyle ki sadece o kelime de─čil sanki o mefhum da zaman─▒n bir yerinde birden bire ba┼člam─▒┼č gibi addedilir. E─čitim kelimesi buna iyi bir ├Ârnektir.

E─čitim kelimesinin tahsil, talim ve terbiye gibi kelimelerimizin yerine ikame edilmek ├╝zere ├╝retildi─či devir, bat─▒l─▒la┼čma ve modernle┼čme niyetinin zirveye ├ž─▒kt─▒─č─▒ d├Âneme rastlar. ─░nsanlar─▒n zihninde de, sanki e─čitim-├Â─čretim faaliyetlerinin birden bire o devirde ba┼člad─▒─č─▒ gibi bir vehme sebep olur. H├ólbuki e─čitimin tarihi, insanl─▒k tarihine e┼čtir. Zaten ba┼čka t├╝rl├╝s├╝ de d├╝┼č├╝n├╝lemez, ├ž├╝nk├╝ insan yavrusu, her ┼čeyi ├Â─črenmeye muhta├ž bir ┼čekilde d├╝nyaya g├Âzlerini a├žar. En basit bir bilgi ve beceriyi bile mutlaka ├Â─črenmek zorundad─▒r.

Dahas─▒ insano─člunun hayatta kalabilmesi i├žin toplum h├ólinde ya┼čamas─▒ zarur├«dir. Toplum h├ólinde kalabilmenin ┼čart─▒ da toplumu bir arada tutan m├ónev├« k├╝lt├╝r├╝n gelecek nesillere a┼č─▒lanmas─▒d─▒r. Bu sebeple ilk medeniyetlerden beri ├žocuk ve gen├žlere sadece meslek├« becerilerin kazand─▒r─▒lmas─▒yla yetinilmemi┼č, m├ónev├« k├╝lt├╝r├╝n aktar─▒lmas─▒na b├╝y├╝k ├Ânem verilmi┼čtir. Sadece Osmanl─▒ÔÇÖda veya ─░sl├óm medeniyetlerinde de─čil, antik ├ža─člara dek b├╝t├╝n medeniyetlerde e─čitim faaliyetlerinin daima mabedlerin ├ževresinde te┼čkil├ótlanmas─▒ yayg─▒n bir gelenektir.

G├╝n├╝m├╝zde ise ┬źe─čitim┬╗ kelimesi denilince akla bu m├╝esseseler gelmemektedir. ├ç├╝nk├╝ kelimenin do─čdu─ču zamandan bu yana e─čitim hayat─▒nda ya┼čanan modernle┼čme, bu kelimenin de modern bir mant─▒kla yap─▒lan ├Â─čretim faaliyetlerini temsil eder h├óle gelmesine sebep olmu┼čtur. Hatt├ó e─čitim denilince zihinlerde beliren tasavvur; daima dil, matematik, fen vb. ilimlerin ├Â─čretildi─či s─▒n─▒flard─▒r.

Din e─čitimi terkibinin ise zihinlerdeki tasavvuru ├žo─ču zaman menf├« unsurlarla g├Âlgelidir. Mesel├ó din e─čitiminin hem maksat hem metod bak─▒m─▒ndan geri ve ├ža─čd─▒┼č─▒ (!) oldu─ču kanaati yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r.

Din e─čitimi denilince; k├╝├ž├╝k pencereli lo┼č medreselerde iki dizi ├╝st├╝nde oturmu┼č ezbere ├žal─▒┼čan, eli de─čnekli hocas─▒ i├žeri girince ├╝rk├╝p sinen zavall─▒ talebeler akla getirilir.

Din e─čitiminin her zaman b├Âyle verilmi┼č oldu─ču iddias─▒ bile tarihin b├╝t├╝n devirleri i├žin ge├žerli de─čilken; h├ól├ó din e─čitiminin bu ┼čekilde verildi─či zann─▒, habersiz ailelerin ├žocuklar─▒n─▒ din e─čitimine y├Ânlendirmesine m├ón├« olmaktad─▒r. H├ólbuki din e─čitiminin hem maksat hem de metod olarak gayet modern olmas─▒ ve zaman─▒n imk├ónlar─▒ndan yararlanmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r.

Asl─▒nda e─čitim faaliyetlerinin a┼č─▒r─▒ otoriter ve ├žocuk f─▒trat─▒n─▒ zorlayan nitelikte olmas─▒n─▒n sebebi din de─čil, zaman─▒n e─čitim anlay─▒┼č─▒d─▒r.

Devletin fert olarak insandan daha ├Ânemli say─▒ld─▒─č─▒ devirlerde, e─čitimin as─▒l maksad─▒; devlet kadrolar─▒na uygun eleman yeti┼čtirmek olmu┼čtur. B├Âyle devirlerde devlet ideolojisine ba─čl─▒ vatanda┼člar ve devletin istedi─či nitelikte asker├«-sivil memurlar yeti┼čtirmek i├žin a┼č─▒r─▒ otoriter e─čitim metodlar─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Tarihin bir├žok d├Âneminde dinden son derece uzak ideolojilere sahip ├╝lkelerde de b├Âyle f─▒trat─▒ zorlayan talim-terbiye programlar─▒n─▒n uyguland─▒─č─▒ bilinmektedir. Hatt├ó g├╝n├╝m├╝zde; ├çin gibi devletlerde de ferdin temel haklar─▒, devletin otoritesinin g├Âlgesindedir. Sadece ├çinÔÇÖde de─čil bir├žok ├╝lkede e─čitim anlay─▒┼č─▒nda de─či┼čim g├Âr├╝lse ve modern insan├«-ferdiyet├ži anlay─▒┼ča yer verilse de h├ól├ó e─čitimin temel maksad─▒ tam m├ón├ós─▒yla; ┬źferdin sahip oldu─ču ist├«d├ód─▒ geli┼čtirmesi, hayat gayesine ula┼čmas─▒, bunun i├žin ihtiya├ž duyaca─č─▒ becerilerle donanmas─▒ ve gerekli k├╝lt├╝r├╝ edinmesi…┬╗ de─čildir. Bir├žok ├╝lke, ya devletin ya da piyasalar─▒n istedi─či formasyonda i┼č g├╝c├╝ yeti┼čtirmekle ilgilenmektedir. Bu mant─▒k; istedi─či kadar modern binalarda veriliyor olsun, maksad─▒ ve felsefesi itibar─▒yla ┬źmodern┬╗ de─čildir.

San─▒lan─▒n aksine d├«n├« e─čitim; temel e─čitim felsefesi itibar─▒yla modern zannedilen, ama piyasalar─▒n istedi─či eleman─▒ yeti┼čtirmeyi hedeflemekten ├Âte bir k├╝lt├╝r kazand─▒rmayan e─čitimden ├žok daha moderndir, ileridir. Bilhassa uygun bir metotla ve zengin bir k├╝lt├╝r atmosferi i├žinde; yani kuru ezberle de─čil, tefekk├╝r ve irfanla bezeli bir d├«n├« ilim; ├žocuk ve gen├žlerimizi, kendini in┼ča etmekte daha ba┼čar─▒l─▒ birer fert h├óline getirir. ├ç├╝nk├╝ d├«n├« k├╝lt├╝r├╝n insana bak─▒┼č─▒, onu sadece i┼čg├╝c├╝ olarak de─čil, All├óhÔÇÖ─▒n yaratt─▒─č─▒ bir varl─▒k, hitap etti─či bir kul ve yery├╝z├╝nde imk├ón sahibi k─▒l─▒p imtihan etti─či bir hal├«fe olarak g├Ârme temelindedir. Bu bak─▒┼č ise insan─▒n kendini in┼ča etmesinde en l├╝zumlu bir ihtiya├ž olan ┬źkendi de─čerinin ve sorumlulu─čunun fark─▒nda olma┬╗ unsurunu i├žinde bar─▒nd─▒r─▒r.

KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ├žizgisinde ihy├ó edilecek bir d├«n├« e─čitim; maksad─▒yla oldu─ču kadar metoduyla da son derece modern, yani ilme ve ├ólem┼č├╝mul de─čerlere uygundur. ├ç├╝nk├╝ d├«n├« e─čitimin en ├Ânemli metodu olan d├«n├« metinler, modern pedagoji ilminin tavsiye etti─či unsurlarla ├Âr├╝l├╝d├╝r.

Modern pedagoji; ┬ź├žocuk ve gen├žlerin, m├╝cerred mefhumlar─▒ ve tarifleri do─črudan alg─▒layamayaca─č─▒n─▒┬╗ s├Âyler. Bu mefhumlar─▒, hayal g├╝c├╝ne resimler ├žizen tasvirler e┼čli─činde ve hik├óyeler i├žindeki ┼čah─▒slarla m├╝┼čahhas h├óle getirmeyi tavsiye eder. KurÔÇÖ├ón ve hadislerde ge├žen k─▒ssalar tam da bu metoda uygun e─čitim malzemeleridir. Bu k─▒ssalar; her ya┼čtan, her anlay─▒┼čtan insana farkl─▒ derinliklerde bilgiler verir.

All├óhÔÇÖ─▒n n├ó-m├╝ten├óh├« ve ak─▒llara s─▒─čmayan Z├ót─▒ ├╝zerinde d├╝┼č├╝nmek muhal iken, bu k─▒ssalar sayesinde OÔÇÖnun kullar─▒yla m├╝nasebetlerine ├Ârnekler verilir ve b├Âylece y├╝ce s─▒fatlar─▒ m├╝┼čahhas h├óle getirilir. Hem bu k─▒ssalar, peygamberlerin ┼čahs─▒nda g├╝zel davran─▒┼č ├Ârneklerini hik├óyelerle ortaya koyar ve bin bir ibretle ├Âr├╝l├╝d├╝r.

Ayr─▒ca KurÔÇÖ├ón ve hadisler, e─čitim biliminin tavsiye etti─či ba┼čka bir├žok metodu da kullan─▒r. Mesel├ó; ├Ânemli hususlar─▒ tekrar etmek, maddeler h├óline getirip s─▒ralamak, bazen ├Âzetleyerek hat─▒rlatmak, baz─▒ b├Âl├╝mlerde ├Ârneklerle tafsil├óta girmek gibi bir├žok e─čitim ilmine uygun metodu; KurÔÇÖ├ón ve hadislerde g├Âr├╝yoruz.

Yani d├«n├« e─čitim, asla zamana uygun olmayan bir e─čitim de─čil; aksine her zamanda ge├žerli olan e─čitim metodlar─▒na gayet uygun bir e─čitimdir. Hem bilhassa zaman─▒m─▒zda d├«n├« e─čitimin ├Ânemi kat kat artm─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ g├╝n├╝m├╝z insan─▒n─▒n hayatta kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ zorluklar; eski zamanlardaki insanlar gibi ├ževreden gelen zorluklar de─čil, bizzat kendi nefsinden gelen zay─▒fl─▒klard─▒r.

Bug├╝n insanlar─▒n ├žo─ču kurakl─▒k sebebiyle a├žl─▒k ├žekmiyor; kendi nefsine h├ókim olamay─▒p yapt─▒─č─▒ harcamalar sebebiyle bor├ž y├╝k├╝ alt─▒na giriyor.

Yahut salg─▒n hastal─▒klara tutulmuyor; iradesizli─či sebebiyle zararl─▒ g─▒dalar yedi─činden hastalan─▒yor.

├ço─ču insan han─▒m─▒n─▒ do─čumda veya kocas─▒n─▒ sava┼čta kaybetmiyor; kendi huysuzlu─ču sebebiyle yuvas─▒n─▒ y─▒k─▒yor.

Bunun ├Ârneklerini ├žo─čaltmak m├╝mk├╝n. K─▒sacas─▒ g├╝n├╝m├╝z insan─▒, kendi nefsinden ├žekiyor. Elinde nefsini terbiye etmek i├žin; gaye, prensip ve metot bulunmad─▒─č─▒ i├žin nefsinin eline esir d├╝┼č├╝yor.

Modern denilen e─čitim ise; ├žocuklara hayatta hi├ž l├óz─▒m olmayacak bilgileri y├╝kl├╝yor, ama en l├╝zumlu bilgiyi vermiyor. ├çocuklar d├╝nyan─▒n ve atmosferin katmanlar─▒n─▒ biliyor ama kendi nefsinin katmanlar─▒n─▒ bilmiyor. ├ť├žgenin a├ž─▒lar─▒n─▒ biliyor ama kabir d├Ârtgenine girince kendisine faydal─▒ olacak bilgilerden habersiz…

Bug├╝n b├╝t├╝n d├╝nya; modern ad─▒ alt─▒nda verilen ama hi├ž de modern, yani e─čitim ilminin verilerine uygun ve ferdin kendini in┼čas─▒na faydal─▒ olmayan e─čitim sisteminin, sonu├žlar─▒ ├╝zerinde konu┼čuyor.

B├Âyle bir zamanda bizlerin, d├«n├« e─čitimi; zihinlerdeki menf├« tasavvurlardan uzak bir ┼čekilde yap─▒land─▒rmam─▒z ve bunu insan─▒m─▒za tan─▒tmam─▒z en b├╝y├╝k hizmet oluyor. Allah; bu hizmete eme─či ge├žen herkese m├╝k├ófatlar─▒n─▒ kat kat versin ve hepimize bu e─čitim hizmetlerine destek olmay─▒ nasip etsin.