NE ÇIKAR?

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

Arslan─▒n huzurundayd─▒lar.

Kedi, etraf─▒ndan ald─▒─č─▒ h─▒zla miyav miyav konu┼čuyordu:

ÔÇôVampirlik benim de hakk─▒m. Sadece kedilik yapmaya mecbur muyum? Bazen timsahl─▒k da yapsam ne ├ž─▒kar?

Fare z─▒plad─▒:

ÔÇôMadem ├Âyle; benim de kedilik hakk─▒m olmal─▒. Bir ├Âm├╝r sadece fare mi kalaca─č─▒m? Hatt├ó zaman zaman arslan da olabilirim. Fil bile olsam, ne ├ž─▒kar?

Bir ├Ârdek, vak vak sesiyle araya girdi:

ÔÇôYa benim neyim eksik hindiden, neyim noksan kargadan. Sadece ├Ârdek olarak m─▒ ya┼čamaya mahk├╗mum. Ben de biraz bayku┼č olsam ne ├ž─▒kar?

Ceylân da ortaya atıldı:

ÔÇôHepimiz bu da─člar─▒n ve ovalar─▒n par├žas─▒ oldu─čumuza g├Âre aram─▒zda e┼čitlik ┼čart. ├ľyleyse ┼ču kaplanlar gibi h├╝r ve h├╝k├╝mdar veziri olmak benim de hakk─▒m. Hep sadece ceyl├ón m─▒ kalaca─č─▒m? Bazen biraz da ├žakal kesilsem, ne ├ž─▒kar?

Çakal hopladı:

ÔÇôYava┼č ol nazl─▒ ceyl├ón! Pen├žem ka┼č─▒nmaya ba┼člad─▒. Ama galiba do─čru s├Âyl├╝yorsun, ben de sadece ├žakal olarak m─▒ ya┼čayaca─č─▒m? Biraz t├óvus gibi davranmaya hakk─▒m yok mu? Zaman zaman arslanl─▒k bize d├╝┼č├╝yor ya. Arada bir akbabal─▒k da yapsam ne ├ž─▒kar?

Kara bir sinek, arslan─▒n burnuna kondu:

ÔÇôArkada┼člara kat─▒l─▒yorum. Ben sadece sinek olunca nokta kadar kan emebilmek i├žin can─▒m ├ž─▒k─▒yor. Damarlar─▒ a─č─▒z tad─▒yla ─▒s─▒rabilmek i├žin y─▒lan olmak da hakk─▒m de─čil mi? Bazen de kartal olsam ne ├ž─▒kar?

Tilki, alk─▒┼člayarak s├Âze dald─▒:

ÔÇôHepinizi kutluyorum. ├ľzg├╝ven i┼čte bu! Daha nice haklar─▒m─▒z var. G├Âreceksiniz hepsini ke┼čfedece─čiz; hepsini fark edecek ve sahip olmak i├žin m├╝cadele verece─čiz. Haklar─▒m─▒z─▒ ve imk├ónlar─▒m─▒z─▒ daha da geni┼čletece─čiz. Geleneklerimiz ve ┼čimdiye kadar bize ├Â─čretilenler, buna m├╝saade etmiyorsa etmesin, ne ├ž─▒kar?

A─čustos b├Âce─či heyecanland─▒:

ÔÇôKimse kimseye kar─▒┼čma hakk─▒na sahip de─čil. ─░ster ├žal─▒┼č─▒r, ister ├žal─▒┼čmam. Ba┼čkas─▒na ne bundan? ─░stedi─čim gibi serbest olmak, keyfime ve can s─▒k─▒nt─▒ma g├Âre saz ├žalmak, kimseyi ilgilendirmez. Tabi├« arada s─▒rada kurtlar gibi ulumak da hakk─▒m olmal─▒. Kar─▒nca ├žatlas─▒n bana ne? Sonra sadece a─čustos b├Âce─či olarak m─▒ ya┼čayaca─č─▒m? Senede bir tane ay yok ki. Eyl├╝l var, mart var, nisan var. Biraz da ne┼čeli bir k├Âpek gibi keyfimce havlasam, ne ├ž─▒kar?

Horoz, kanat ├ž─▒rpt─▒:

ÔÇôTebrikler. Ben de sadece horoz olmaktan b─▒kt─▒m. Papa─čandan neyim eksik? O her sesi deniyor, taklit ediyor. Hatt├ó insanlar gibi konu┼čabiliyor. Ben de onun gibi h├╝r hareket edece─čim bundan sonra. Hani belki tuhaf ama senaryo sanat─▒ ad─▒na e┼ček sesini bile denesem, ne ├ž─▒kar ki?

Bunun gibi pek ├žok mahl├╗kat, uzun uzad─▒ya konu┼čtu, konu┼čtu.

Ba┼č─▒ndan beri hepsini sessiz bir ┼čekilde dinleyen arslan da s├Âylenenler kar┼č─▒s─▒nda heveslenmi┼č gibiydi:

ÔÇôNe desem? Belki… Evet evet! Konu┼čtuklar─▒n─▒z bana g├Âre de mant─▒kl─▒, ama…

Bu c├╝mleleri f─▒rsat bilen tilki, i┼č ba┼čka tarafa kaymas─▒n diye hemen ta┼č─▒ gedi─čine koydu:

ÔÇôArt─▒k s─▒n─▒rlar kalkmal─▒. Her ┼čeyin s─▒n─▒rs─▒z oldu─ču bir d├╝nyada ya┼č─▒yoruz. Art─▒k ├Âyle veya b├Âyle ne d├╝┼č├╝n├╝rsek, onu yapmak hakk─▒m─▒z. Bundan daha normal ne olabilir ki! Hayal ettiklerimiz hakk─▒m─▒z de─čil mi? Do─čruymu┼č, yanl─▒┼čm─▒┼č kayg─▒s─▒ndan art─▒k kurtulma zaman─▒. ┼×u, yasak; bu, k├Ât├╝; o, olmaz gibi ┼čeyleri, bo┼ču bo┼čuna kendimiz uydurmu┼čuz; asl─▒nda her ┼čey mubah, her ┼čey hakk─▒m─▒z. Bundan sonra s─▒n─▒r tan─▒mayaca─č─▒z.

Onlar─▒n bu iradesiz, nefs├ón├« ve ahmak├ža konu┼čmalar─▒n─▒ hakikat dal─▒nda dinleyen idrak b├╝lb├╝l├╝, ├╝z├╝nt├╝l├╝ bir ┼čekilde s├Âz al─▒p ├«kaz etmek istedi ise de onca ┼čamata aras─▒nda sesini duyuramad─▒.

Yine de duyurmak i├žin ├ž─▒rp─▒nd─▒ durdu.

Sonunda;

Onun bu ├ž─▒rp─▒n─▒┼č─▒n─▒ ma─črur bir karga fark etti. Serde, b├╝lb├╝l├╝ rezil etmek i├žin ortal─▒─č─▒ bast─▒ran gak sesi ile sordu:

ÔÇôHey ┼ča┼čk─▒n b├╝lb├╝l! Herkes MersinÔÇÖe, sen tersine! Ne geveleyip duruyorsun? De bakal─▒m, ne diyeceksin!

B├╝lb├╝l, kargan─▒n bu i─čneleyici ifadelerine ald─▒rmadan dedi ki:

ÔÇôEy dostlar! ├ç─▒ld─▒rd─▒n─▒z m─▒ siz? Kendi n├óm─▒n─▒za yanl─▒┼č olan ne varsa onlar─▒ nas─▒l olur da hak zannedersiniz?

Onun bu bas├«retli ├«kaz─▒, o vakte kadar olu┼čan heyecan s─▒cakl─▒─č─▒n─▒n ├╝st├╝ne so─čuk su gibi d├Âk├╝l├╝nce suratlar bir anda be┼č kar─▒┼č oldu. Hep birden tepki ile feryat ettiler:

ÔÇôEy b├╝lb├╝l! Bu parazit ses, sana yak─▒┼čmad─▒. Bu k─▒skan├žl─▒k, senin gibi g├╝l ├ó┼č─▒─č─▒na hi├ž gitmedi. Belki akl─▒n k─▒t kald─▒, belki de sana meydan kalmad─▒ zannedip b├Âyle yap─▒yorsun. Fakat merak etme, senin de bir s├╝r├╝ haklar─▒n var. Onlar─▒ fark etmeye bak!

Hicranl─▒ b├╝lb├╝l, muhataplar─▒n─▒n bu gafletleri kar┼č─▒s─▒nda inledi:

ÔÇô Siz k├Âr olmu┼čsunuz. Yaz─▒k ki bana da k├Âr olmay─▒ tavsiye ediyorsunuz!

Hain tilki, marifetli b├╝lb├╝l├╝n mant─▒kl─▒ ve dengeli s├Âzlerinin ad─▒m ad─▒m ├Ânceki konu┼čmalar─▒ alt├╝st edece─čini hissetti. Tel├ó┼čla itiraz etti:

ÔÇôSen zaten ku┼č beyinlisin! Bu ger├žeklerden ne anlars─▒n! Bari sus da, ├Âfkelerimizin t├╝k├╝r├╝kleri seni bo─čmas─▒n!

Fakat her ┼čeye ra─čmen a─č─▒rba┼čl─▒ davranmas─▒n─▒ bilen arslan, meseleye el koydu:

ÔÇôDur hele ey tilki! Burada s├Âz verip alma, benim hakk─▒m! Ben varken b├╝lb├╝l├╝ sen susturmaya kalkma! B─▒rak o da s├Âyleyece─čini s├Âylesin!

ÔÇôAma efendim, g├Âr├╝yorsunuz ki z─▒rval─▒yor.

ÔÇôBekle biraz. Acele etme. ├ľnce iyice dinleyelim. Sonra de─čerlendiririz. E─čer z─▒rvalarsa, ben onu ak┼čam ├žerezi yapmas─▒n─▒ bilirim. Ama evvel├ó kulak kesilelim. ┼×imdi, ey b├╝lb├╝l, haydi s├Âz sende, diyece─čini a├ž─▒k├ža s├Âyle!

B├╝lb├╝l, rahat bir nefes ald─▒ ve tane tane anlatmaya ba┼člad─▒:

ÔÇôEy dostlar! S├Âz g├╝zel bir yere geldi. ─░sterseniz o g├╝zel yerden tefekk├╝r kitab─▒n─▒ a├žal─▒m. Hani, az evvel i├žinizden arslan olabilme hakk─▒ndan bahsedenler olmu┼čtu. Fakat ┼ču anda arslan─▒n yan─▒nda bu iste─čin ne h├╝km├╝ kald─▒? G├Âr├╝ld├╝ ki bu bahisler, sadece kuru bir l├ók─▒rd─▒ imi┼č. ─░┼čte tilkinin arslanl─▒k manevras─▒ da, ger├žek arslan─▒n pen├žesine toslad─▒. Ge├žersiz bir yalan olarak buhar oldu. Di─čer olmayacak isteklerin de ├ók─▒beti b├Âyle olacak. ├ťstelik kendi haklar─▒n─▒z─▒ da ziyan edecek. Yani olmas─▒ m├╝mk├╝n olmayan ┼čeyler, asla hak de─čil, sadece ahmakl─▒k. Olmayan haklar─▒n pe┼čine d├╝┼čmek gafleti ve aptall─▒─č─▒ da, her zaman eldeki haklar─▒ da heba eden, kaybettiren bir ak─▒l hastal─▒─č─▒. Daha da ilerledi─činde bu hastal─▒k, iradenin ve kalbin ├Âl├╝m├╝ demek. Kald─▒ ki nerede bir yanl─▒┼č var, onu hak zannetmek ne b├╝y├╝k cinayet! Nerede bir isyan var, g├╝nah var, fel├óket var, rez├ólet var ise onlar─▒ hak zannetmek, ne ac─▒ bir azap ├žukuru!

Ey dostlar!

Hi├ž d├╝┼č├╝nm├╝yor musunuz; bir sine─čin k─▒l ucu kadar k├╝├ž├╝k a─čz─▒n─▒ fil borusu olarak kullanmak ne m├╝mk├╝n? Bir kar─▒┼č suya bile giremeyen bir kediden timsah olur mu?

Sonra;

Olunmak istenen ┼čeyler, niye hep k├Ât├╝ ve olumsuzluk deposu olan istekler?

Enini sonunu hi├ž hesap etmeden, kuru kuruya; ┬źNe ├ž─▒kar?┬╗ gibi bo┼č bir gaz─▒n alevine kurban olmak, ak─▒l ve mant─▒─č─▒ yak─▒p k├╝l etmez mi? Zehir i├žmeye; ┬źNe ├ž─▒kar?┬╗ denebilir mi? Cehennem azab─▒na; ┬źNe ├ž─▒kar?┬╗ diye bir cesaret g├Âsterilebilir mi?

Ey dostlar!

┼×unu hat─▒rdan hi├ž ├ž─▒karmamak gerek:

Bir kedi, tutup da vampirli─či hak zannederse, eyvah onun kedili─čine!

Bir ser├že, akbabal─▒─č─▒ hak zannederse, eyvah onun ser├želi─čine!

Bir bal─▒k, ate┼č ├╝st├╝ndeki tavaya uzan─▒p yatmay─▒ hak zannederse, eyvah onun bal─▒kl─▒─č─▒na!

Kez├ó bir g├╝vercin, kuzgun olmay─▒ hak zannederse, eyvah onun g├╝vercinli─čine!

Kez├ó bir ceyl├ón, ├žakall─▒─č─▒ hak zannederse, eyvah onun ceyl├ónl─▒─č─▒na!

Kez├ó bir horoz, e┼čekli─či hak ve sanat zannederse, eyvah onun horozlu─čuna!

Ey dostlar!

Her varl─▒k; kendi ├Âzel cinsi, ├žap─▒, kapasitesi, alan─▒ ve ekseni ├žer├ževesinde k─▒ymetli olur. Bulundu─ču pozisyon ve a┼čamaya g├Âre hareket etti─či nisbette de─čerli ve dengeli, huzurlu ve ┼čuurlu olur. Ekvatorda iken kendisini SibiryaÔÇÖda zanneden bir maymun, ├╝zerine iki post daha ├žekmeye kalkar da s─▒caktan ├ž─▒ld─▒r─▒r. Ya da SibiryaÔÇÖdaki bir ay─▒, kendini ekvatorda zannedip k├╝rk├╝n├╝ bir kenara f─▒rlatmaya kalk─▒┼č─▒r da donarak ├Âlmeye mahk├╗m olur.

O hâlde ey dostlar!

Siz kendinizi tan─▒maya bak─▒n! H├ólinize ve olman─▒z gereken yap─▒ya g├Âre hareket edin! Unutmay─▒n ki, bir kedi, ├Âm├╝r boyu sadece kedidir ve yaln─▒zca kedilikte ba┼čar─▒l─▒d─▒r. Di─čer mahl├╗kat da b├Âyledir.

Ey dostlar!

Herkes, kendine r├óz─▒ olsun! Kendi vazifesine r├óz─▒ olsun! Ekmek aras─▒ zehirli fikirlerin, nefs├óniyetin ve gafletin sahte tad─▒na ald─▒rmas─▒n! Hele ki; haramlar─▒n, yanl─▒┼člar─▒n, g├╝nahlar─▒n ve azap tuza─č─▒ bo┼č heveslerin kap─▒s─▒n─▒ hi├žbir ┼čekilde aralamas─▒n! ─░syanlar─▒n ve ├ós├«liklerin kuca─č─▒nda z├óhiren g├Âze ├žarpmayan fakat mutlaka mevcut olan azap may─▒nlar─▒, bir hak de─čil, dayan─▒lamayacak kadar ac─▒ bir il├óh├« kah─▒rd─▒r, fel├ókettir, bel├ód─▒r, h├╝srand─▒r.

Ey dostlar!

Kendinize gelin! Sizin ├žareniz sizde. Sizin ┼čifan─▒z i├žinizde, sizlikte.ÔÇŁ

B├╝lb├╝l, bu ┼čekilde anlatt─▒k├ža anlatt─▒.

E─čitim notlar─▒na ya─čmur misali m├ón├ólar sa├ž─▒ld─▒.

O m├ón├ólardan nice hakikat g├╝lleri a├ž─▒ld─▒.

Anla┼č─▒ld─▒ ki;

─░nsan, ger├žekle┼čtirdi─či b├╝t├╝n yersizlikleri, gafletleri, hatalar─▒, g├╝nahlar─▒, genellikle hak zannedince yap─▒yor. ├ç├╝nk├╝ onun nefsi, hak zannetti─činde ├ž├Âp├╝ bile alt─▒n yerine koyma ├Âzelli─čine sahip. Dolay─▒s─▒yla en olmad─▒k ve olmayacak i┼čleri insan, s─▒rf bu sebeple irtik├óp ediyor.

E─čer hak zannetmi┼čse, en b├╝y├╝k g├╝nahlar─▒ bile en b├╝y├╝k sevaptan daha istekli ve h─▒rsl─▒ bir ┼čekilde ├žekinmeden i┼čliyor.

Maalesef bug├╝n, bu ger├že─či bir t├╝rl├╝ g├Âremeyen yanl─▒┼č e─čitim sistemi, hatalar─▒ bir hak h├óline getirdi. Tembelli─či ve savruklu─ču bile bir hak olarak prensiple┼čtirdi. Ars─▒zl─▒─č─▒ ve u─čursuzlu─ču da bir hak olarak s─▒n─▒flara soktu. Ceh├ólet ve rez├óletleri de bir hak sadedinde allay─▒p pullad─▒.

Netice;

─░├ži bo┼č diplomalar ├╝retildi. ─░simleri olan, fakat ┼čahsiyetleri olmayan y─▒─č─▒nlar t├╝retildi.

O ak─▒mda;

┼×─▒mar─▒kl─▒k, giri┼čkenlik hakk─▒.

Edepsiz tav─▒rlar, en sa─člam ├Âzg├╝ven ve fikrini rahat s├Âyleyebilme hakk─▒.

Tembellik, zekilik hakk─▒.

Ars─▒zl─▒k, s─▒n─▒rs─▒z d├╝┼č├╝nebilme hakk─▒.

Dengesizlik, her ┼čeyi de─čerlendirebilme ve ├Âl├žebilme hakk─▒.

Bo┼čbo─čazl─▒k, onur ve ┼čeref hakk─▒.

Haramlar, ├Âzel ki┼čilik hakk─▒.

Mekruhlar, bundan ne ├ž─▒kar ifadesinin hakk─▒.

Geriye ne kald─▒? Hi├žbir ┼čey.

Bu yanl─▒┼č ve ┼či┼čirme haklar, insandaki g├╝zel ├Âzellikleri de balon misali i├ži bo┼č h├óle getiriyor ne yaz─▒k ki.

Oysa;

Her ┼čey, yerli yerince kullan─▒ld─▒─č─▒ nisbette g├╝zel. Ayak, ayak olarak kullan─▒l─▒rsa g├╝zel ve faydal─▒. Onu hayalen punduna getirip de kafa yerine kullanma aptall─▒─č─▒na kalk─▒┼č─▒l─▒rsa, tedavisi ve tel├ófisi olmayan t─▒kan─▒kl─▒klar, aksamalar ve peri┼čanl─▒klar i├žerisinde o nimet ziyan olur. Ayn─▒ ger├žek, b├╝t├╝n nimetler i├žin ge├žerli.

Dolay─▒s─▒yla;

Her nimeti, onun alan─▒ ve muhtevas─▒ i├žinde de─čerlendirmeli. Herkesi de. Bir talebe, ne olursa olsun hoca de─čildir, talebedir. E─čer o, bunu unutup da ┼čairin;

G├Âr z├óhidi kim s├óhib-i ir┼č├ód olay─▒n der,
D├╝n mektebe vard─▒, bug├╝n ├╝st├ód olay─▒n der…

┼čeklinde bir tav─▒r i├žerisine girerek kendisini all├óme-i cihan san─▒rsa, hi├žbir zaman verimli bir talebe olamaz. Talebe olamad─▒k├ža da asla hoca olamaz. Olmas─▒ da m├╝mk├╝n de─čil. ├ç├╝nk├╝ talebeli─či anlamam─▒┼č ve ger├žekle┼čtirememi┼čtir.

H├ólbuki talebelik de, b├╝t├╝n i┼čler gibi ancak kendi haddi ve s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde tecelli eder. Bunun ba┼čka ┼č─▒k ve ihtimali yoktur. Ba┼čka bir ┼č─▒kk─▒, her zaman arayanlar olmu┼čtur, fakat bulabilmek daima imk├óns─▒z ifadesi i├žinde kalm─▒┼čt─▒r.

H├ós─▒l─▒ e─čitim;

├ľnce bu meseleyi tam m├ón├ós─▒yla halletmesini bilmeli. Yoksa en a─č─▒r yanl─▒┼ča kadar her ┼čeyi hak zanneden tipler aras─▒nda hi├žbir zaman b├╝y├╝k ┼čahsiyetler yeti┼čtirebilme imk├ón─▒n─▒ bulamaz. ├édeta e─čitme hakk─▒n─▒ kaybeder. Bunu fark etmeyen talebe de, e─čitilme hakk─▒ndan mahrum kal─▒r. O zaman vay e─čitimin h├óline! Vay e─čitilenin h├óline! Vay yar─▒nlar─▒n h├óline!

H├ól b├Âyleyken;

Bug├╝nk├╝ gen├žlerin ├Ân├╝nde olabilecekleri o kadar ├žok ┼či┼čirme ┼čeyler var ki, olmayacak derecede. Adam olma hakk─▒n─▒ ├Âld├╝recek kadar a┼č─▒r─▒. E─čitilmi┼č ve okumu┼č olabilme hakk─▒n─▒ yok edecek nisbette cahilce.

H├ólbuki e─čitimin talebe a├ž─▒s─▒ndan tek hakk─▒, her bak─▒mdan e─čitilmi┼č olmak. Hoca a├ž─▒s─▒ndan da tek hakk─▒, e─čitmi┼č olmak. Bu bir mahk├╗miyet de─čil, tatl─▒ bir mecburiyet. Bu mecburiyeti anlayamayanlar, iki d├╝nyada da ac─▒ mahk├╗miyetler ve mahrumiyetlerin zeb├╗nu.

Yani e─čitme ├žer├ževesi d─▒┼č─▒ndaki hak zannetmelerin tamam─▒, tuzak. Tamam─▒, e─čitimden uzak.

O uzak ve tuzak kayg─▒lar─▒n ve de sahte haklar─▒n hepsi de bo┼č!

Bunu idrak etmeyenlerin elde ettikleri neticeler ise, tamamen n├óho┼č!..

Ne ├ž─▒kar? demek, m├╝mk├╝n de─čil.