GEN├çL─░─×─░M─░Z GELECE─×─░M─░ZD─░R

B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

Bir yaz boyunca ├ódeta sa─č─▒r ve dilsiz kalakalan, suskun duran koca koca okul binalar─▒ yine ┼čenleniyor… Ser├že ku┼člar─▒ c─▒v─▒lt─▒lar─▒yla, a├žan renk renk ├ži├žeklerle tekrar hay├ótiyet kazan─▒yor; bir bahar c├╝mb├╝┼č├╝yle girmeye haz─▒rlan─▒yor k─▒┼ča, onun renksiz ve so─čuk tabiat─▒na inat. Gelecek kayg─▒s─▒yla evl├ótlar─▒n─▒ e─čitim c├ómias─▒na em├ónet eden ebeveyn y├╝rekleri de buralar─▒ ┼čenlendiren minik y├╝reklerle, gen├ž y├╝reklerle beraber at─▒yor; onlarla hemh├ól oluyor. ─░l├óh├« kanun muktez├ós─▒nca, bu devreler ge├žilmeden olgunla┼č─▒lm─▒yor; gelecek bu temeller ├╝zerinde y├╝kseliyor. Onun i├žin de esas olan; temeli, us├╗l├╝ne uygun bir ┼čekilde ve sa─člam olarak atmak…

Yeni e─čitim devresinde takr├«ben, ilk ve orta ├Â─čretimde on alt─▒ milyon; y├╝ksek ├Â─čretimde de bir bu├žuk milyon talebe ders ba┼č─▒ yapacak. Bu say─▒; d├╝nyada kalk─▒nma gayretindeki bir├žok ├╝lkenin muhta├ž oldu─ču, aray─▒p da bulamad─▒─č─▒ bir de─čer. Ancak bizde, en az─▒ndan baz─▒ ├ževrelerce ┬źbir problem┬╗ olarak g├Âr├╝len, ┬źn├╝fus pl├ónlama┬╗lar─▒yla engellenmek istenen bir mesele.

T─▒pk─▒;

ÔÇťOkullar olmasayd─▒ ma├órifi ne g├╝zel idare ederdim.ÔÇŁ dedi─či riv├óyet edilen ma├órif vekilini hat─▒rlatacak tipte kolayc─▒ bir zihniyet bahis mevzuu.

Yani atalar─▒n;

ÔÇťAz─▒c─▒k a┼č─▒m; a─čr─▒s─▒z ba┼č─▒m.ÔÇŁ diye ifade ettikleri cinsten. H├ólbuki: ÔÇťHer nimet, bir k├╝lfet kar┼č─▒l─▒─č─▒d─▒r.ÔÇŁ Ne kadar emek sarf edilirse, elde edilecek semere de o kadar fazla olacakt─▒r.

├çocuklar, gen├žler bir milletin gelece─či mes├óbesinde olmakla; bu istikamette yeti┼čtirilmelerinde ne kadar ihtimam g├Âsterilse yeridir. Bir cemiyet, gen├žli─čini iyi yeti┼čtirebildi─či nispette yar─▒nlar─▒ndan ├╝mitv├ór olabilir; bayra─č─▒n─▒ ┼čanla, ┼čerefle istikb├óle ula┼čt─▒rabilir. K─▒sa zamanda neticeleri g├Âr├╝lemeyen bu uzun v├ódeli yat─▒r─▒m─▒, bir ├çin atas├Âz├╝ ┼č├Âyle ifade ediyor:

ÔÇťBir sene sonras─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan bu─čday ek; on sene sonras─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan meyve dik; y├╝z sene sonras─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan adam yeti┼čtir.ÔÇŁ Tarih bu m├ón├óda; de─čerlerini ta┼č─▒yacak insanlar yeti┼čtiremedi─či i├žin, f─▒trat─▒ndan sapm─▒┼č nesiller elinde parlay─▒p s├Ânm├╝┼č bir kavimler mezarl─▒─č─▒d─▒r ayn─▒ zamanda.

─░nsanl─▒─ča her bak─▒mdan en g├╝zel ├Ârnek olan Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz; memur edildi─či vazifesi m├╗cibince, zaman─▒n─▒ in┼ča edecek ve gelece─čin de teminat─▒ olacak insan─▒n e─čitimine adam─▒┼čt─▒r m├╝b├órek hayat─▒n─▒. Tebli─č edilen y├╝ce de─čerler manz├╗mesi de, HakkÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒na uygun muhtevada, d├╝nya ve ├óhiret sa├ódetini kazanacak k─▒ratta insan yeti┼čtirmeye y├Âneliktir. Cahiliye cemiyetini ┬źasr-─▒ sa├ódet┬╗e y├╝kseltirken, -Aleyhissal├ót├╝ vessel├óm- EfendimizÔÇÖin huz├╗runda pek ├žok gen├ž sah├ób├« vard─▒. Mescid-i Nebev├«ÔÇÖnin bir k├Â┼česi de e─čitim faaliyetlerine tahsis edilmi┼čti. Merhamet ve ┼čefkat tims├óli EfendimizÔÇÖin etraf─▒, her ya┼čtan sah├ób├« taraf─▒ndan emsalsiz bir sevgi h├ólesi ile ├ževrilmi┼čti. ├ľyle ki; izin verilmemesine ra─čmen, hen├╝z k─▒l─▒c─▒n─▒ bile ta┼č─▒yamayacak ya┼čtaki ├žocuklar, cihad a┼čk─▒yla orduya kar─▒┼č─▒yorlard─▒.

M├╝sbet sonu├žlar dev┼čirebilmek i├žin; her ┼čey gibi, tefekk├╝r de sa─člam bir zemin ├╝zerinde cereyan etmelidir. Bu muhta├ž olunan esas da ├«mand─▒r. Bundan mahrum olan b├╝t├╝n d├╝┼č├╝nceler, fikir hareketleri, insanlar─▒ yanl─▒┼č yollara, dal├ólet girdaplar─▒na sevk etmi┼č; suk├╗t-─▒ hayallere u─čratm─▒┼čt─▒r. ─░nsanlar─▒n hayr─▒na olabilecek bu kadar ilm├« ve sosyal geli┼čmelere ra─čmen h├╝sranlara d├╗├ž├ór kalmak; bilgi ├ža─č─▒ denilen zaman─▒m─▒z─▒n ac─▒ bir ger├že─čidir. Y├╝ksek tahsil seviyesini tamamlam─▒┼č, en ileri e─čitimlerden ge├žmi┼č ┬źayd─▒n┬╗ vas─▒fl─▒ olmas─▒ gereken pek ├žok ki┼činin ┬źorganize su├ž ├žeteleri┬╗ mensuplar─▒ olarak mahkemelerde arz-─▒ endam etmeleri ba┼čka ne ile izah edilebilir?

Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, insanlar─▒n yollar─▒n─▒ ┼ča┼č─▒rmamalar─▒ i├žin ┼č├Âyle ├«kaz buyuruyor:

ÔÇťSize iki ┼čey b─▒rak─▒yorum. Bunlara s─▒ms─▒k─▒ sar─▒ld─▒─č─▒n─▒z m├╝ddet├že asla dal├ólete d├╝┼čmezsiniz: All├óhÔÇÖ─▒n kitab─▒ ve Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝n s├╝nneti.ÔÇŁ (MuvattaÔÇś, Kader, 3) ├ťmmeti ├╝zerine ┼čefkat ve merhametle titreyen Efendimiz; yine gelece─či ta┼č─▒yacak olan ├žocuklar─▒n yeti┼čtirilmeleri i├žin de, hus├╗siyle ┼ču tembihatta bulunuyor:

ÔÇť├çocuklar─▒n─▒z─▒ ├╝├ž hususta yeti┼čtirin: Peygamber sevgisi, ehlibeyt sevgisi ve KurÔÇÖ├ón k─▒raati…ÔÇŁ (M├╝n├óv├«, I, 226)

O Varl─▒k N├╗ru -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- hi├žbir ┼čeyi nazariyatta b─▒rakmam─▒┼č; e─čitimin en ├Ânemli d├╝sturu olan tatbikat─▒yla da i┼čaret buyurmu┼čtur. Bu c├╝mleden olarak ├žocuk terbiyesi us├╗l├╝n├╝ de bizzat, on ya┼č─▒nda iken hizmetine verilen Enes bin M├ólik -rad─▒yall├óhu anh- Hazretleri vas─▒tas─▒yla g├Âstermi┼čtir. Ebeveynin ├žocukla ilgili mesÔÇÖ├╗liyetini; ┬źhi├žbir baban─▒n ├žocu─čuna g├╝zel terbiyeden daha ├╝st├╝n bir ┼čey veremeyece─či┬╗ ┼čeklinde ifade buyuran -Aleyhissal├ót├╝ vessel├óm- Efendimiz;

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒n yolunda y├╝r├╝yen bir gencin, k─▒y├ómet g├╝n├╝nde Ar┼čÔÇÖ─▒n g├Âlgesinde g├Âlgelenece─čini…ÔÇŁ m├╝jdeliyor.

┬źAsr-─▒ sa├ódet┬╗ iklimini, as─▒rdan asra, k─▒tadan k─▒taya, fevkal├óde geni┼č bir zaman ve mek├ón boyutunda; iyi yeti┼čtirilmi┼č nesiller ta┼č─▒m─▒┼čt─▒. Bu bak─▒mdan; onlara v├óris olan g├╝n├╝m├╝z cemiyeti hangi keyfiyeti h├óizdir? Ebeveynler, okullar, bas─▒n, resm├« ve sivil m├╝esseseler, haberle┼čme vas─▒talar─▒… nesillerin yeti┼čtirilmelerinde ne kadar tesirli veya en az─▒ndan bunu ne kadar mesele addetmektedirler? ├çocuklar─▒m─▒z;

ÔÇťDaha d├╝n ├Âlen arkada┼č─▒m benden k├╝├ž├╝kt├╝.ÔÇŁ diyerek ko┼ča ko┼ča camiye giden ve bu ┼čuuruyla Hazret-i ├ľmer -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒ a─člatan ├žocu─čun ruh h├óliyle ne nispette uyumludur? Gen├žlerimiz, yirmi bir ya┼č─▒nda ─░stanbulÔÇÖu fethederek, Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin m├╝jdesine mazhar olan Fatih Sultan Mehmed HanÔÇÖ─▒n r├╗h├« ve zihn├« donan─▒m─▒ndan ne ├Âl├ž├╝de hissedard─▒r? Gen├žlerin ├Ârnek ald─▒─č─▒ ┼čahsiyetler kimlerdir ve gaye olarak ├Ânlerine hangi hedefler konmaktad─▒r? Nesillerin e─čitiminde, mevc├╗d├ót i├žerisinde mesÔÇÖ├╗liyet sahibi tek varl─▒k olarak; u├žsuz bucaks─▒z k├óinattaki idrak ├Âtesi sonsuz hikmetleri anlamaya ├žal─▒┼čacak tefekk├╝r derinli─čini kazand─▒rmak gibi bir esas var m─▒d─▒r?..

Okul ├ž─▒k─▒┼člar─▒, caddeler, parklar, ara├žlar gibi toplu bulunulan yerlerde ├žocuklar─▒n, gen├žlerin ve yeti┼čkinlerin hareketleri, birbirleriyle m├╝nasebetleri, konu┼čmalar─▒, tav─▒r ve davran─▒┼člar─▒; bug├╝n├╝m├╝z ve gelece─čimiz i├žin hi├ž de m├╝sbet kanaatler uyand─▒rm─▒yor.

Bug├╝nlerde bas─▒nda yer alan, kayg─▒ verici, d├╝┼č├╝nd├╝ren iki h├ódise ┼č├Âyle:

Birisi ─░ngiltereÔÇÖde:

Bir gen├ž ├žok yak─▒n bir arkada┼č─▒n─▒, fec├« ┼čekilde ├Âld├╝r├╝r. Sebep de; bir di─čer arkada┼č─▒n─▒n ┼čaka ile; ┬źOnu ├Âld├╝r├╝rsen sana bir kahvalt─▒!┬╗ demesi.

Ondan a┼ča─č─▒ kalmayan di─čeri de bizden:

Bir ilimizde, y├╝ksek bir binan─▒n tepesine ├ž─▒kan ├╝├ž kafadar, d├╝rb├╝nl├╝ t├╝fekle a┼ča─č─▒dan ge├žmekte olanlar ├╝zerinde at─▒┼č t├ólimi yaparlar…

Heyh├ót; gen├ž hayatlar, nas─▒l da beyh├╗de yere heder olup gidiyor! B├Âyle elem veren manzaralar; d├╝nyev├« (sek├╝ler) cereyanlarla savrulan nesillerin d├╗├ž├ór kald─▒─č─▒ hazin ├ók─▒betin bir tez├óh├╝r├╝d├╝r; i├žtim├ó├« hayat─▒m─▒z─▒n bir aynas─▒d─▒r. Hele de gelece─čimiz mes├óbesindeki gen├žlerimiz bak─▒m─▒ndan… Onlar─▒n ├╝mit edilen diri bir r├╗h├« k─▒vam─▒ g├Âsterememe endi┼česi, daha da vahim.

D├╝┼č├╝nmek; Allah Te├ól├ó -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖnun, insanlara ihsan buyurdu─ču, onu di─čer varl─▒klardan ay─▒r─▒p, mahl├╗kat─▒n en ┼čereflisi k─▒lan bir nimet. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde, hikmetleri anlamaya ve ibret almaya te┼čvik sadedinde, s─▒k s─▒k d├╝┼č├╝nmeye davet edilir bu sebeple. Had├«s-i ┼čeriflerde de bu hususa; ┬źn├ófile ib├ódetlerden daha hay─▒rl─▒ oldu─ču┬╗ buyurularak, ayr─▒ bir ├Ânem atfedilir. ─░nsan─▒n kem├ól├ót─▒, ilmin geli┼čmesi, bar─▒┼č─▒n tesisi, cemiyetin y├╝kselmesi bu esasa istinat eder.

Frans─▒z filozof Descartes de, bu alt─▒n ger├že─či, me┼čhur; ÔÇťD├╝┼č├╝n├╝yorum; o h├ólde var─▒m.ÔÇŁ s├Âz├╝yle ifade ediyor. Tefekk├╝r├╝n, insan─▒n al├ómet-i f├órikas─▒ oldu─ču hususunu, Mevl├ón├ó Hazretleri de ┼č├Âyle bir misalle izah buyurur:

ÔÇťBir ├Âk├╝z Ba─čdatÔÇÖa gelir. ┼×ehri ba┼čtanba┼ča gezip dola┼č─▒r. B├╝t├╝n o zevki, ho┼člu─ču, tad─▒, tuzu g├Ârmez de; g├Âre g├Âre karpuz kabu─čunu g├Âr├╝r.ÔÇŁ

Canl─▒n─▒n en k├╝├ž├╝k yap─▒ maddesi olan h├╝crenin ├žekirde─čindeki genlerde kodlanm─▒┼č olan bilgilerin, y├╝zlerce cilt ansiklopedi muhtevas─▒nda oldu─ču belirtiliyor. Bu bak─▒mdan u├žsuz bucaks─▒z k├óinat, sonsuz ├že┼čitlilikte ve say─▒da varl─▒klarla beraber, k├╝nh├╝ne v├ók─▒f olunamayacak bir esrar hazinesidir; bir h├órikul├ódelikler me┼čheridir. Bu esrar perdesini biraz aralayan N├ób├«, g├Âz kama┼čt─▒ran hakikati ┼č├Âyle terenn├╝m eder.

Kitâb-ı kâinât esrâr-ı hikmetle lebâlebdir;
┼×ik├óyet cehlden fery├ód b├«-idrakliktendir.

Bu muazzam kitab─▒n sat─▒rlar─▒n─▒ okumak bir h├╝ner, sat─▒r aralar─▒n─▒ okumak ayr─▒ bir h├╝nerdir. Rec├óiz├óde Mahmud Ekrem, b├Âyle bir okumada v├ók─▒f olunacak s─▒rr─▒ da ┼č├Âyle ifade ediyor:

Bir Kit├óbull├óh-─▒ aÔÇśzamd─▒r ser├óser k├óinat
Hangi harfi yoklasan, m├ón├ós─▒ hep Allah ├ž─▒kar.

─░nsanlara ilk emir;

ÔÇťYaratan Rabbinin ad─▒yla oku.ÔÇŁ (el-Al├ók,1) olarak buyuruluyor. E─čitim sistemi sa─člam ve do─čru bir d├╝┼č├╝nce zemini yerle┼čtirme anlay─▒┼č─▒ ├žer├ževesinde yeniden tanzim edilebilirse; do─čru okuman─▒n ┼čifresi de ├ž├Âz├╝lebilecektir. Bu s├╗retle de k├óinat kitab─▒n─▒ okuyabilme h├╝neri kazand─▒r─▒labilecek, d├╝nyada bar─▒┼č─▒n ve sa├ódetin yolu a├ž─▒lacakt─▒r. K├óin├ót─▒n harc─▒n─▒n kar─▒ld─▒─č─▒ sevgi, adalet, yard─▒mla┼čma, m├╝s├ómaha, intizam… gibi b├╝t├╝n g├╝zel faz├«letler g├Ân├╝l ├ólemine sinecektir. Varl─▒─č─▒n─▒n ┼čuuruna varan, rahmet nazar─▒yla ├ževreye bakma ist├«d├ód─▒n─▒ kazanan nesiller; uhdelerine tevd├« buyurulan ┬źhil├ófet┬╗ vazifesini bi-hakk─▒n yerine getirerek, d├╝nyay─▒ g├╝lz├óra ├ževirme gayretinde olacaklard─▒r.