KALB─░N─░ YARIP BAKTIN MI?

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

Bir iftar sofras─▒ndayd─▒k.

Oru├ž huz├╗runun kendini b├╝t├╝n├╝yle g├Âsterdi─či iftar vakti yakla┼čm─▒┼čt─▒.

─░htimamla haz─▒rlanan yer sofras─▒nda herkes s├╝k├╗t i├žerisinde ezan─▒ beklemekteydi.

Sofra ba┼č─▒nda yava┼č yava┼č ├žorbalar konmaya ba┼člad─▒.

S─▒cac─▒k ├žorbalar.

Bir ki┼či ayakta tencereyi tutuyor, bir ki┼či de tabaklar─▒ dolduruyordu.

Tencerenin alt─▒na denk gelen ki┼či ise kendisini e─čmi┼č, hizmet edenlerin i┼člerini kolayla┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒yordu. Fakat tencere onun tam tepesinde idi.

Ate┼čten yeni al─▒nm─▒┼č ve fokurtusu hen├╝z kesilmi┼č olan ├žorba tenceresi, tutan─▒n elinden kayabilir diye e─čilip b├╝k├╝len delikanl─▒y─▒ ikaz ettim:

ÔÇťÔÇôKenara ├žekilsen iyi olur!ÔÇŁ

S├Âz├╝m biter bitmez delikanl─▒ yerinden f─▒rlad─▒. ┼×a┼č─▒rd─▒m. Acaba ne olmu┼čtu? Dedi─čimden al─▒nm─▒┼č m─▒ idi? Fakat al─▒nacak bir ┼čey yoktu ki! Yine de yanl─▒┼č anlam─▒┼č olabilir d├╝┼č├╝ncesiyle kendisinden ├Âz├╝r dilemeye karar verdim.

Derken az sonra geldi. Havan─▒n s─▒cakl─▒─č─▒na ra─čmen s─▒rt─▒na ceket giymi┼čti. Merakla sordum:

ÔÇťÔÇôNiye kalk─▒p gittin?ÔÇŁ

Dedi ki:

ÔÇťÔÇôHocam, ceketini giyersen iyi olur, dediniz ya!ÔÇŁ

Allah Allaah.

Mesele buymu┼č demek. Hi├ž al├ókas─▒ yok g├Âr├╝nse de, ├╝zerine ├žorba d├Âk├╝lmemesi i├žin kenara ├žekilmesi i├žin yapt─▒─č─▒m ikaz─▒; zavall─▒ delikanl─▒, ceketini giymesi i├žin s├Âyledim zannetmi┼č. Aram─▒zda sadece bir metrelik mesafe olmas─▒na ra─čmen bu farkl─▒ alg─▒, bana ├žok c├ólib-i dikkat geldi. E─čer sormasam, benim dedi─čimi nas─▒l anlad─▒─č─▒n─▒ da asla bilemeyecektim.

Asl─▒nda delikanl─▒, yapt─▒─č─▒ davran─▒┼č─▒nda tamamen m├ózurdu. ├ç├╝nk├╝ anlad─▒─č─▒na g├Âre bir yans─▒mada bulundu. ├ťstelik, havan─▒n s─▒cakl─▒─č─▒na ald─▒rmadan ceket giydi.

Demek ki;

Muhatab─▒m─▒za ne s├Âyledi─čimiz m├╝him, ancak onun nas─▒l anlad─▒─č─▒ daha m├╝him. ├ç├╝nk├╝ muhatab─▒n icraat ve davran─▒┼č─▒, s├Âyledi─čimizden ziyade, onun anlad─▒─č─▒ ile orant─▒l─▒.

Bu bak─▒mdan insanlar─▒ ve davran─▒┼člar─▒n─▒ de─čerlendirirken bu husus mutlaka g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmal─▒. Yoksa ak─▒l da g├Ân├╝l de, zanlar─▒n ve yanl─▒┼č tespitlerin kurban─▒ olabiliyor.

Bu hakikat;

O iftar saatinde ├Âzel bir hisse oldu.

Bu hisse, bir ba┼čka ger├že─či daha anlatt─▒:

S├╗-i zan / ba┼čkas─▒ hakk─▒nda k├Ât├╝ d├╝┼č├╝nmek ve dedikodu neden haram? Hatt├ó ni├žin ├Âl├╝ eti yemek kadar ├žirkin?

├ç├╝nk├╝ bunlar─▒n i├ži;

Y─▒─č─▒n y─▒─č─▒n yanl─▒┼č anlamalarla ve kas─▒tl─▒-kas─▒ts─▒z hatal─▒ yorumlamalarla dolu. S─▒radan ak─▒ll─▒ bir kimse bile; ┬źKu┼č iki ayakl─▒d─▒r, insan da iki ayakl─▒. ├ľyleyse insan ku┼čtur. Ku┼č da insan.┬╗ ┼čeklindeki bir yuvarlama kar┼č─▒s─▒nda el sallar ge├žer. Fakat hi├ž dikkat etmez ki, insanlarla m├╝nasebetlerinde en ├žok kulland─▒─č─▒ mant─▒k budur.

Yanl─▒┼č bildi─či ve hatal─▒ anlad─▒─č─▒ k├╝├ž├╝k bir meselede b├╝y├╝k yak─▒┼čt─▒rmalar olu┼čturur ve ├╝stelik muhatab─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ ve olmas─▒ imk├óns─▒z kuytularda koca koca yarg─▒lar istifler. Sonra onlar─▒ oduna d├Ân├╝┼čt├╝rerek tutu┼čturur da tutu┼čturur. Hele araya haset girmi┼čse, dedikodu kar─▒┼čm─▒┼čsa, yalan dolan s─▒zm─▒┼čsa, eyvah ki eyvah! Dost bile d├╝┼čman olmu┼č, d├╝┼čmansa canavar kesilmi┼č.

H├ólbuki yap─▒lmas─▒ gereken ┼čey, hatal─▒ bilgilerin birinci adresten test edilmesi. Yoksa do─čru cevap da hayal. L├ókin kimileri hayali sever ve onu se├žer. Fakat hayali se├žen dedikoducular ve haset├žiler, neticede kendi dumanlar─▒nda bo─čulmaktan kurtulamazlar. Zaten bir yere saklanarak gizli gizli fino k├Âpe─či havlay─▒┼č─▒, hi├žbir zaman insan─▒ arslan yapmaz. Korkakl─▒k ve haks─▒zl─▒─č─▒n ├žamurunda t─▒kanan topal bir zavall─▒ yapar.

Gelelim biz, bahsetti─čimiz iftarda g├Ânle akan Ramaz├ón-─▒ ┼čerif hissesine.

B├Âylesi durumlarda;

Bu m├╝b├órek ay, nas─▒l bir incelik ├Â─čretiyor bize?

E─čitim b├╝lb├╝l├╝ de, i┼čte oru├ž dal─▒na kondu!

Bakal─▒m neler s├Âyleyecek?

S├Âyle ey b├╝lb├╝l!

─░┼čte oru├ž dal─▒nda e─čitim b├╝lb├╝l├╝n├╝n dili ├ž├Âz├╝ld├╝.

O hikmet ve bas├«ret n├╝m├╗nesi b├╝lb├╝l, bak─▒n neler ┼čak─▒d─▒:

ÔÇťÔÇôEy g├Ân├╝l! ─░nsanlarla senin aranda bir mevzu ya┼čan─▒rsa sen sadece kendini m├«zan et! Kendinde olan─▒ g├Ârmeye ├žal─▒┼č. ├ç├╝nk├╝ ayar verme bak─▒m─▒ndan yaln─▒zca kendin hakk─▒nda s├Âz sahibisin. Sen kendini d├╝zeltirsen, e─čriler bile sana d├╝zg├╝n davran─▒r. Sen e─čri olursan, d├╝zg├╝nler bile sana e─čri davranmak mecburiyetinde kalabilir.

Ey g├Ân├╝l! ─░l├óh├« hakikatler d─▒┼č─▒ndaki mevzularda insanlar─▒ de─čerlendirirken oru├ž ├Âl├ž├╝lerine ri├óyet et. Mesel├ó, sana k├Ât├╝ bir s├Âz diyene mi rastlad─▒n, sak─▒n ├Âfkelenme! D├╝┼č├╝n ki, o ┼čah─▒s bilmeden oru├ž yiyen kimseye benzer. Mal├╗m; bir kimse unutarak tencere tencere yemek yese, testi testi su i├žse yine de orucu bozulmaz.

─░┼čte ey g├Ân├╝l! Herkesi b├Âyle kabul et. Ne yapsalar da, neler deseler de, bilmeden oru├ž yiyen ve b├Âylece oru├žlar─▒ bozulmayan kimseler olarak d├╝┼č├╝n!

Do─črusu da zaten bu.

├ç├╝nk├╝ aksini s├Âyleyecek hi├žbir a├ž─▒k kap─▒ bulamazs─▒n. ├ç├╝nk├╝ kimsenin kalbini yar─▒p bakmaya imk├ón─▒n yok. Bir kimsenin hatal─▒ davran─▒┼č─▒ndaki kas─▒tl─▒l─▒─č─▒ bilmek, onun kalbini yar─▒p bakmad─▒k├ža m├╝mk├╝n de─čil. Bu m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒na g├Âre hatal─▒ zannetti─čin t├╝m davran─▒┼člar─▒, bilmeden oru├ž yemek ┼čeklinde g├Ârmeye mecbursun. Senin bilebilece─čin sadece bu kadar. ├ľtesi ancak HakkÔÇÖa ├ó┼čik├ór. Sana ise sadece me├žhul.

O hâlde;

Sak─▒n ola ki, me├žhul├╝ ta┼člayarak kendi kafan─▒ yaralama! Kimi hatal─▒ ve kusurlu g├Ârsen, unutarak oru├ž yiyip de Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n;

┬źBu BenÔÇÖim keremim, oru├ž bozulmam─▒┼čt─▒r.┬╗ buyru─ču ekseninde g├Âr. ├ç├╝nk├╝ y├╝ce Allah, kullar─▒n─▒ hatalar─▒yla seviyor.

Tekrar s├Âyl├╝yorum, unutma;

Hangi m├╝sl├╝man─▒ oru├ž yiyor g├Ârsen, sak─▒n ola kas─▒tl─▒ yedi─čini d├╝┼č├╝nme! E─čer nefsin ├Âyle d├╝┼č├╝nmeye kalk─▒┼č─▒rsa de ki:

Kalbini yar─▒p bakt─▒n m─▒?

Ey g├Ân├╝l!

Bu d├╝st├╗ru, insanlar─▒n davran─▒┼člar─▒ kar┼č─▒s─▒nda da samimiyetle ger├žekle┼čtirsen, o zaman her g├Ârd├╝─č├╝n├╝ H─▒z─▒r bilme makam─▒na ula┼č─▒rs─▒n, o zaman her gecen kadir olurÔÇŽÔÇŁ

Hakikaten ├Âyle de─čil mi?

Sâlih kullar nasıl sâlih oldu?

Bu ├Âl├ž├╝ ile.

Gafil kullar nas─▒l gaflete d├╝┼čt├╝?

Bu ├Âl├ž├╝ye dikkatsizlik y├╝z├╝nden. ├ç├╝nk├╝ bir mevzu, bir problem veya istenmeyen bir durum oldu─čunda insanlar─▒n de─čerlendirmeleri, birden y├╝z seksen derece de─či┼čir. Bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒ da de─či┼čir. Hele sevgi ├Âfkeye d├Ân├╝┼čm├╝┼čse, de─či┼čmeyen taraf kalmaz.

Oysa;

─░nsanlar, yapt─▒klar─▒ de─čerlendirmeleri, muhataplar─▒n─▒n kalplerini yarm─▒┼č gibi bir tav─▒r i├žinde olmasalar; problemler bile ├ž├Âz├╝m kesilir de b├╝y├╝k hakikatlerin kap─▒s─▒ ve anahtar─▒ olur. Bu da bir yana, g├Ân├╝l, bamba┼čka bir huzur ve sek├«net i├žinde ya┼čar. ├ťzerine da─č gibi problemler ├ž├Âkse de insan yine y─▒k─▒lmaz.

Fakat tersi olursa, her ┼čey alt├╝st olur.

O zaman;

Ak─▒llar ve g├Ân├╝ller, do─črudan ziyade yanl─▒┼ča inanmaya haz─▒r h├óle gelir. Sevaptan fazla g├╝nah─▒ sevmeye haz─▒r vaziyete d├Âner. Hakikatten ├žok iftira ve yalana m├╝sait olur. K─▒saca aldanmaya uygun, aldat─▒lmaya da elveri┼čli bir profil ortaya ├ž─▒kar.

─░┼čte k├╝├ž├╝k bir ├Ârnek:

─░ki hindi konu┼čuyordu:

ÔÇôDuydun mu, horoz yumurta yapm─▒┼č!

ÔÇôOlmayacak i┼č.

ÔÇôEvet ├Âyle. Fakat olmu┼č.

ÔÇôCinsi bozuk horozmu┼č. Hi├ž beklemezdim.

ÔÇôBen de beklemezdim. Art─▒k onunla arkada┼čl─▒─č─▒ kesece─čim.

ÔÇôBen de ayn─▒ karar─▒ ald─▒m.

Bu s─▒rada b├╝lb├╝l araya girdi:

ÔÇôBunu kimden duydunuz?

Hindiler, ne gerek var, dercesine cevap verdiler:

ÔÇôTilki karde┼č s├Âyledi. Ne olmu┼č ki!

ÔÇôNe olacak? Horozu avlamak i├žin f─▒rsat kollayan bir tilkiden ba┼čka t├╝rl├╝ bir l├ók─▒rd─▒ beklenir mi? Hi├ž bunu d├╝┼č├╝nmediniz mi?

ÔÇô┼×eey…

ÔÇôPeki, g├Âz├╝n├╝zle g├Ârd├╝n├╝z m├╝ tilkinin dedi─čini?

ÔÇôG├Ârmedik!

ÔÇôNe diye g├Ârm├╝┼č gibi konu┼čuyorsunuz?

ÔÇôHerkes konu┼čuyor.

ÔÇôDedikodu b├Âyle bir ┼čey zaten. Herkes konu┼čur. Fakat hi├ž kimse i┼čin asl─▒n─▒ bilmez. Bilmeyenlerin ├žoklu─ču ya da yanl─▒┼č bilenlerin say─▒ fazlal─▒─č─▒, olmam─▒┼č─▒ olmu┼č yapar m─▒? Bir yalan yayg─▒nla┼čt─▒ diye do─čru say─▒l─▒r m─▒?

ÔÇô?!.

Do─čru say─▒lmaz tabi├«. Ancak anlama ├Âzelli─či bozulanlar a├ž─▒s─▒ndan do─čru say─▒l─▒r. Fakat bu da, ger├že─či de─či┼čtirmez.

Ger├žek ne?

Do─črunun ├Âz├╝.

Do─čruyu bulmak?

Hem zor hem kolay.

Ba┼čkalar─▒n─▒n hatalar─▒yla u─čra┼č─▒p kendini unutanlar i├žin ├žok zor.

Kendi hatalar─▒yla u─čra┼č─▒p ba┼čkalar─▒n─▒n hatalar─▒n─▒ unutanlar i├žin ├žok kolay.

Do─čruyu bulmak ve do─čru davranmak;

─░nsanlar─▒n kalplerini yar─▒p bakm─▒┼č├žas─▒na hareket edenler i├žin ├žok ├žok zor.

Unutarak yiyenlerin oru├žlar─▒ bozulmaz, prensibinden yola ├ž─▒karak hatalar kar┼č─▒s─▒nda bas├«retli davranan ve herkese H─▒z─▒r, her geceye de kadir g├Âz├╝yle bakabilenler a├ž─▒s─▒ndan da ├žok ├žok kolay.

├ľyleyse;

Muhataplar─▒m─▒z─▒ hatal─▒ ve su├žlu il├ón etmeden ├Ânce sormak l├óz─▒m:

Kalbini yar─▒p bakt─▒n m─▒?

Bu m├╝b├órek ay─▒n nurlu hil├óli i├žinde bu ahl├óka erebilirsek ne mutlu!

Hem yerde hem g├Âkte huz├╗run anahtar─▒ bu ahl├ókÔÇŽ

Bu ahl├óka sahip olmayanlar, bin bir haks─▒zl─▒k ve yanl─▒┼č i├žinde peri┼čan.

Bu ahl├óka sahip olanlar da, o peri┼čanl─▒ktan muhafaza alt─▒nda.

Rabbim nasib eylesin!

├ém├«nÔÇŽ