DA─×LAR

Zahit GENÇ zahitgenc@gmail.com

Da─člar; g├╝├ž ve kuvvetin, heybet ve ihti┼čam─▒n, y├╝celik ve azametin, sarpl─▒─č─▒n, a┼č─▒lmazl─▒─č─▒n, sertli─čin tims├ólidir.

┬źDa─člar─▒ seviyor musunuz?┬╗ diye sorulsa inan─▒yorum ki ├žo─čumuz; ┬źEvet!┬╗ diye cevap verecektir. ├ç├╝nk├╝ onlar─▒n b├╝y├╝k k├╝├ž├╝k b├╝t├╝n insanlar─▒n hayat─▒nda ├Ânemli yeri var. Daha ├žocuklu─čumuzda masallarda Kaf Da─č─▒ÔÇÖn─▒, efs├ónelerde A─čr─▒ Da─č─▒ÔÇÖn─▒, destanlarda K├Âro─člu ile birlikte Bolu da─člar─▒n─▒, ├çaml─▒belleri ├Â─črenmi┼č ve bunlarla hayallerimizi s├╝slemi┼čtik.

K├╝├ž├╝k bir ├žocuk iken akl─▒m─▒z─▒, g├Ânl├╝m├╝z├╝ dolduran, ruh d├╝nyam─▒za giren, r├╝yalar─▒m─▒zda dola┼čan da─člar─▒ bug├╝n dah├« unutabildik mi? Bir├žok ├╝lkeleri, b├Âlgeleri, hatt├ó tarih├« olaylar─▒ bunlar sayesinde h├óf─▒zam─▒zda ya┼čatm─▒yor muyuz?

Sevgili PeygamberimizÔÇÖle birlikte Hira / Nur Da─č─▒ÔÇÖn─▒ ├Â─črenip sevmedik mi? Hazret-i Musa -aleyhissel├óm- ile Tur Da─č─▒ÔÇÖn─▒, Nuh -aleyhissel├óm- ile C├╗d├« Da─č─▒ÔÇÖn─▒ tan─▒mad─▒k m─▒? Hazret-i Hamza ile Uhud Da─č─▒ÔÇÖn─▒, binlerce askerimizin donarak ┼čehid oldu─ču Sar─▒kam─▒┼č-All├óhu Ekber Da─č─▒ÔÇÖn─▒ i├žimiz s─▒zlayarak hat─▒rlam─▒yor muyuz?

├çe┼čitli sebeplerle gezip g├Ârd├╝─č├╝m├╝z, oturup kald─▒─č─▒m─▒z ┼čehirlerimizden bug├╝n en ├žok hat─▒rlad─▒─č─▒m─▒z da o b├Âlgelerin da─člar─▒d─▒r. ErzurumÔÇÖun Paland├ÂkenÔÇÖi, AnkaraÔÇÖn─▒n H├╝seyin GaziÔÇÖsi, KaradenizÔÇÖin Canik, DenizliÔÇÖnin Babada─člar─▒ h├ól├ó g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nden gitmemektedir.

Kayseri deyince ErciyesÔÇÖi, Akdeniz B├Âlgesi deyince Toroslar─▒ hat─▒rlamamak m├╝mk├╝n m├╝? ┼×eyh ┼×├ómilÔÇÖi destanla┼čt─▒ran onu ┬źKafkas Kartal─▒┬╗ yapan ondaki ├«man ve yi─čitli─čin yan─▒ s─▒ra bu da─člar de─čil mi? T├╝rkistan kahraman─▒ Osman BaturÔÇÖu Altay ve Tanr─▒ da─člar─▒yla tan─▒mad─▒k m─▒? FerhatÔÇÖ─▒n sevda imtihan─▒ da─člarda ge├žmedi mi?

Vatan savunmas─▒yla al├ókal─▒ bir konferansta da─člar─▒n bug├╝n bile ne kadar ├Ânemli oldu─čunu dinlemi┼č, hayret etmi┼čtim. Orta Asya bozk─▒rlar─▒ndan AnadoluÔÇÖya gelen atalar─▒m─▒z, da─člar ├╝lkesi diyebilece─čimiz bu topraklar─▒ sevmi┼č ve vatan edinmi┼čler.

Masallarda, destanlarda, ┼čiirlerde ├žok s─▒k rastlanan da─člar; ┼čairlerimize, ediplerimize, ressamlar─▒m─▒za ilham kayna─č─▒ olmu┼č, ├ó┼č─▒klar─▒m─▒z─▒n, ozanlar─▒m─▒z─▒n dilinden t├╝rk├╝ olarak d├Âk├╝lm├╝┼č.

Madd├« ve m├ónev├«, k├╝lt├╝rel ve d├«n├«, tarih├« ve co─čraf├« a├ž─▒lardan bizim insan─▒m─▒z─▒n hayat─▒nda b├╝y├╝k yeri olan da─člar; bilmiyorum di─čer milletlerin k├╝lt├╝r├╝nde, inanc─▒nda, hayalinde bu kadar yer tutuyor mu?

B├╝t├╝n bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra; ├çukurovaÔÇÖn─▒n insanlar─▒ olarak kavurucu yaz s─▒caklar─▒ndan kurtulmak i├žin da─člar─▒n ├╝zerindeki so─čuk p─▒narl─▒ serin yaylalar─▒ da yaz aylar─▒nda mesken edindi─čimizi, bu yaylalar─▒n mek├ón─▒ olan Nur da─člar─▒n─▒ da ├Âzelli─či ve g├╝zelli─či a├ž─▒s─▒ndan dile getirmeliyim.

├ťzerine ├ž─▒k─▒p konaklad─▒─č─▒m─▒z, bereketiyle an─▒lan ve bilinen bu Nur da─člar─▒ ki, bilhassa Osmaniye ve yak─▒n ├ževrelerin hayat─▒nda b├╝y├╝k yeri olan tek kelime ile muhte┼čem da─člard─▒r.

Meyveli, meyvesiz yirmi, otuz ├že┼čit a─čac─▒n; y├╝zlerce bitki ve reng├órenk ├ži├že─čin yer ald─▒─č─▒, bu b├Âlge insan─▒n─▒n i├žli-d─▒┼čl─▒ oldu─ču, sarma┼č dola┼č, kucak kuca─ča ya┼čad─▒─č─▒ ve yaylad─▒─č─▒; ku┼č c─▒v─▒lt─▒l─▒, geyikli, tav┼čanl─▒, bereketli; k─▒┼č─▒n enginlerden karl─▒ tepelerini seyretti─čimiz, yaz─▒n y├╝ksek tepelerinden ├çukurovaÔÇÖn─▒n d├╝zl├╝─č├╝n├╝ tem├ó┼č├ó etti─čimiz ve b├Âylece bir ├Âm├╝r s├╝rd├╝─č├╝m├╝z, yumru yumru yerleri, sivri sivri tepeleri, ince belleri, y├╝ce ba┼člar─▒, koca ta┼člar─▒, ┬źAllah Allah!┬╗ dedirten derin dereleri olan, ard─▒├ž ve ├žam kokulu Nur da─člar─▒…

Biz da─č deyince; ormanl─▒k, g├╝zellik, bereket ve bolluk anl─▒yor, so─čuk p─▒narlar─▒, temiz havay─▒, renk renk ├ži├žekleri, ├že┼čitli kelebekleri, ku┼člar─▒ ve di─čer canl─▒lar─▒ hat─▒rl─▒yoruz.

K─▒┼č─▒, yemye┼čil OsmaniyeÔÇÖde; yaz─▒, yemye┼čil Nur da─člar─▒nda ge├žiren insanlar─▒z. Ye┼čilin i├žinde do─čup ye┼čilin i├žinde b├╝y├╝yoruz. Da─č demek bizim i├žin ye┼čillik, y├╝celik, yi─čitlik demektir. ├ťzerinde bir a─ča├ž olmayan, hatt├ó bir ot bitmeyen kupkuru, ta┼č gibi, piramit gibi toprak y─▒─č─▒nlar─▒ -onlar─▒n kendilerine g├Âre ├Âzelli─či olsa da- bizi fazla etkilemiyor.

Ayr─▒ca Nur da─člar─▒n─▒n g├╝zel, serin, ┼čirin yaylalar─▒ da bizim i├žin birer e─čitim-├Â─čretim yuvas─▒ olmu┼čtur. Buralarda yaz KurÔÇÖ├ón kurslar─▒ a├ž─▒lm─▒┼č, y├╝ce kitab─▒m─▒z─▒ bu da─č ba┼člar─▒nda ├Â─črenmi┼čizdir. Dere boyu uzay─▒p giden, tepelerde, yama├žlarda yank─▒lanan nice sabah ezanlar─▒yla uyanm─▒┼č─▒zd─▒r.

Bu da─č tepelerinde nice vakitler g├╝ne┼čin bat─▒┼č─▒n─▒, g├Âz alabildi─čine uzanan ├çukurova topraklar─▒n─▒, hatt├ó tepelerden ayaklar─▒m─▒z─▒n alt─▒nda kalan beyaz bulut da─člar─▒n─▒ heyecan ve zevkle seyretmi┼čizdir.

Hele yama├žlar─▒ boydan boya s├╝sleyen sar─▒ ├ži├žekler insana Y├╗nus EmreÔÇÖnin ┬źSar─▒ ├çi├žek┬╗ il├óhisini hat─▒rlat─▒r. Ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze m├ón├ó ├ólemlerinde dola┼čt─▒r─▒p g├Ân├╝llere co┼čku verir.

Birbirinden ayr─▒ ├Âzellikleri ve g├╝zellikleri olan da─člar, ovalar, ├ž├Âller ve denizler; her biri d├╝nya hayat─▒n─▒n bir par├žas─▒, hepsi insan i├žin, ibretle bakabilene…

Denizler de─či┼čkendir bazen sakin olur, bu h├óli ┬źdeniz s├╝tliman┬╗ ya da ┬źdeniz ├žar┼čaf gibi┬╗ deyimleri ile ifadelendirilir. Bazen h─▒r├ž─▒nla┼č─▒r dalgalar da─č gibi olur, o zaman da ┬źdeniz k├╝kredi┬╗, ┬źdeniz kudurdu┬╗ denir. Bu h├óliyle deniz korkutur. U├žsuz bucaks─▒z uzay─▒p giden ovalar─▒n yapayaln─▒z ve ─▒ss─▒z g├Âr├╝nt├╝s├╝ ise insana s├╝k├╗net vermekle birlikte sessiz ve derin bir ├╝rperti verir. ├ç├Âller ise ─▒ss─▒z, sar─▒, kuru ve ├ž─▒ld─▒rtan s─▒cakl─▒─č─▒ ile g├Ân├╝llere korkun├ž bir duygu yerle┼čtirir, ├Âl├╝m├╝ ├ža─čr─▒┼čt─▒r─▒r, deh┼čet verir.

Ya da─člar!..

Da─člar─▒n zirvesine do─čru ├ž─▒kt─▒k├ža hava berrakla┼č─▒r, manzara derinle┼čir, duygular depre┼čir. ─░nsan g├Âklere do─čru y├╝kseldi─čini hisseder. Heyecan─▒ artar, hayreti artar. Zirveye ├ž─▒k─▒p t├ó tepelerden enginlere bakmak da bir ba┼čka haz verir insana.

Velh├ós─▒l ormanlar─▒n u─čultusu, derelerin ┼č─▒r─▒lt─▒s─▒, ku┼člar─▒n c─▒v─▒lt─▒s─▒, r├╝zg├ór─▒n f─▒s─▒lt─▒s─▒, yapraklar─▒n h─▒┼č─▒rt─▒s─▒ g├╝r ormanlarla kapl─▒ da─člar─▒n en bariz ├Âzellikleri.

├ç├Âller ├Âl├╝m, deniz hasret ve hareket, ova s├╝k├╗net ve bereket, da─člar ise heybet, ha┼čyet ve ihti┼čam ├ža─čr─▒┼čt─▒r─▒r. A─č─▒zda dil, a─ča├žta dal, kovanda bal ne kadar tabi├« ise; derede sel, ovada yol, tepede yel o kadar tabi├«dir.

Yap─▒lar─▒na ve vas─▒flar─▒na g├Âre da─člar ├že┼čit ├že┼čittir: G├Ârkemli y├╝ce da─člar, heybetli ulu da─člar, ba┼č─▒ karl─▒ ala da─člar, uzay─▒p giden s─▒ra da─člar, bereketli mor da─člar ve k─▒ra├ž boz da─člar…

Y├╝ce Rabbimizin;

ÔÇťDa─člar─▒ yerlerin ├živisi k─▒lmad─▒k m─▒?ÔÇŁ (en-Nebe, 7) diye buyurmas─▒ndan anl─▒yoruz ki, onlar ├že┼čitli hikmetleri ihtiva eden birer tabiat harikalar─▒ olarak yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Bu da─člar ki, evliy├ólara, enbiy├ólara yer; yi─čitlere y├ór; ovalar ├╝zerine ser olmu┼člard─▒r. Y├╝celik, y├╝kseklik, heybetlik onlarda; ye┼čillik, g├╝zellik, uzlet onlarda; ├žetin k─▒┼člar, sert r├╝zg├órlar, serin yazlar, so─čuk p─▒narlar, ┼čirin yaylalar onlardad─▒r…

Bu da─člar ki, yi─čitli─čin sesi, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ilk nefesi, kutlulu─čun, mutlulu─čun, bereketin simgesi ve Rabbimizin insanlara bah┼četti─či b├╝y├╝k nimetlerden bir tanesidir.