HEPS─░ B─░R ARADA…

┼×emsÔÇÖin Pe┼činde

Mustafa K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

Bir├žok fonksiyonun, bir├žok ├Âzelli─čin bir arada, tek bir yap─▒da bulunmas─▒; ├Ânemli bir meziyet… G├╝n├╝m├╝z teknolojisinin de pek ├žok ├╝r├╝nde ba┼čarmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ bu ├Âzellik, il├óh├« sanat─▒n ve il├óh├« takdirin hayranl─▒kla tem├ó┼č├ó edilen hususiyetlerinden biridir.

Bu ├Âzellik; nimeti, zaman ve ihtiya├ž ├že┼čitlili─či boyutlar─▒nda ├žarparak y├╝kseltir ve y├╝celtir.

Misal misal, konuyu a├žabiliriz.

Cen├ób-─▒ Hak, a├ž ve susuz ─░smailÔÇÖin ba┼č─▒nda d├Ârt d├Ânen ├žaresiz H├ócer V├ólidemizÔÇÖe zemzemi verdi. Alt─▒ ├╝st├╝ bir su kuyusu de─čildi bu. G├╝n├╝m├╝z imk├ónlar─▒yla da tespit edilebildi─či gibi, ├ž├Âl ortas─▒ndaki kesintisizlik ve bollu─čuyla hayretlerde b─▒rakan, y├╝ksek mineral de─čerlerine sahip bir m├╗cizeydi… M├╝sl├╝man olmak i├žin MekkeÔÇÖye geldi─činde Eb├╗ Zerr HazretleriÔÇÖnin tam iki ay, sadece zemzem ile beslendi─čini haber veriyor kitaplar─▒m─▒z. Efendimiz, zemzemin ├žok fonksiyonlulu─čunu;

ÔÇťZemzem suyu, ne i├žin i├žilirse onun i├žindir.ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Men├ósik, 78) buyurarak teyit ediyor. Su, g─▒da, il├ó├ž…

D├╝┼č├╝n├╝n; Allah Te├ól├ó; Hazret-i H├ócerÔÇÖe bir sofra indirse, birka├ž g├╝n idare ederdi. S├╝t├╝nden, etinden yararlanacaklar─▒ bir ke├ži, koyun lutfetse, ├Âmr├╝yle mahdut kalabilirdi. Uzun ├Âm├╝rl├╝ yaratsa o hayvan─▒n da beslenmesi problemi vard─▒… Zemzem… Basit g├Âr├╝n├╝ml├╝ bir ikram. Ama hem hayat├« su ihtiyac─▒n─▒, hem de temel g─▒da ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layacak bir hususiyette… Ayr─▒ca o su, hen├╝z bilinmeyen K├óbeÔÇÖden ├Ânce, c├ózibe merkezi olarak, orada bir ┼čehrin olu┼čmas─▒na da zemin oldu. Bug├╝n de d├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒ndaki m├╝sl├╝manlara ula┼čan bir ┼čebnem…

Mekke i├žin zemzem ne ise, Medine i├žin hurma o…

Hurma da besin de─čeri ├žok y├╝ksek bir g─▒da… Hi├žbir meyveye nasip olmayan bir besleyicilik onda sakl─▒. Bu sebeple KurÔÇÖ├ón, hurmay─▒ meyveden ayr─▒ olarak sayar. (er-Rahm├ón, 68) Zemzem ve hurma bir araya geldi─činde, neredeyse b├╝t├╝n ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒layan bir sofra ederler. Had├«s-i ┼čerifte m├╝ÔÇÖmine benzetilen hurma a─čac─▒; ya┼č ve kuru meyvesiyle stoklanabilir g├╝├žl├╝ bir g─▒da, i├žecek hammaddesi, dal ve yapraklar─▒yla ├ž├Âl ikliminde i┼č g├Âren bir ├žat─▒ malzemesi, hatt├ó ├žekirde─čiyle hayvan yemi. G├Âlgesi de o s─▒cak iklim i├žin bir bahar meltemi…

Son d├«nin mek├ón─▒nda, yine hepsi bir arada, ├žok ├Âzellikli bir nimet daha var:

Deve…

Hem binek, hem et ve s├╝t kayna─č─▒… Derisiyle de ├žad─▒r ve ev… Uzun s├╝re susuzlu─ča da dayan─▒kl─▒ bu ├ž├Âl dostu, di─čer co─črafyalardaki at, merkep, inek ve koyunun g├Ârd├╝─č├╝ vazifeyi tek ba┼č─▒na g├Âr├╝r.

Mehmet SAVA┼× Hocam─▒z─▒n s─▒k s─▒k aktard─▒─č─▒ bir yoruma g├Âre, Arap milleti deve eti yiyerek ondaki bir hasleti kazanm─▒┼č: Seh├óvet… Denildi─čine g├Âre deve, di─čer mahl├╗kat gibi su ba┼č─▒nda kavga etmez, arkada┼č─▒n─▒ tercih edermi┼č.

S─▒rf deve eti yemelerinden midir bilinmez ama c├Âmertlik; son d├«nin ├╝mmetinin ilk halkas─▒n─▒ olu┼čturacak milletin temel ├Âzelli─či… Neredeyse b├╝t├╝n g├╝zel ahl├ók hasletlerini ih├óta edecek bir g├╝zellikteki bu haslet; hacc─▒n m├╝b├órek zeminine sahip ├ž─▒k─▒lmas─▒, Rahm├ónÔÇÖ─▒n misafirlerine g├╝zel davran─▒lmas─▒ ve Son PeygamberÔÇÖe kucak a├ž─▒lmas─▒ noktalar─▒nda b├╝y├╝k bir fonksiyon icra etmi┼čtir.

Yine hepsi bir arada…

Bu zeminde in┼ča edilen ─░sl├ómÔÇÖ─▒n m├óbedi de, ibadetg├óh olman─▒n yan─▒nda, mektep, yurt, mahkeme, isti┼č├óre meclisi ve kararg├óh idi…

Yine hepsi bir arada…

Namaz; madd├«-m├ónev├« temizlik, zikir, hamd, ┼č├╝k├╝r, du├ó, KurÔÇÖ├ón til├óveti, r├╝k├╗, secde, s├╝k├╗n ve hareket, halvet ve i├žtim├ó├«le┼čmek, zaman terbiyesi, uyku d├╝zeni, h├óf─▒za tekrar─▒, ezan ve k─▒raat ile kendine mahsus m├╗s─▒k├«… gibi pek ├žok fonksiyonu birlikte icra eder. Mesel├ó namaz; ├žok hareketli bir tempo i├žin, bir m├╝ddet yava┼člama ve sakinle┼čme f─▒rsat─▒ iken, ├žok sabit-hareketsiz bir hayat i├žin de canl─▒l─▒k vesilesidir.

Hac ise; namaz─▒n yan─▒na, ihram─▒, tavaf─▒, y├╝r├╝y├╝┼č├╝, saÔÇśyi, vakfeleri, ┼čeytan ta┼člamay─▒, t─▒ra┼č─▒, kurban─▒, sadakay─▒, sefer, gurbet ve benzeri fed├ók├órl─▒klar─▒, hatt├ó orucu koyarak, ├žok yo─čun bir ib├ódet mevsimi ya┼čat─▒r. Bu da ib├ódetlerin ┬źhepsi bir arada┬╗s─▒ olsa gerektir.

├çok ├Âzellikli olmak KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖin de hususiyetidir. Ayn─▒ anda, av├óma da hav├óssa da hitap edebilmek, mil├ód├« 6. asr─▒n ├ž├Âl├╝ndeki bir ├žad─▒ra da, 21. y├╝zy─▒l─▒n pl├ózas─▒na da ve bilmeyiz daha ka├ž asra daha seslenebilmek… Hem til├óvetiyle m├╗sik├« ve ├óhenge sahip olmak, hem s├Âz ve sanatlar─▒yla fes├óhat ve bel├ógat devlerini diz ├ž├Âkt├╝rmek, hem fikir ve mant─▒─č─▒yla her ├že┼čit itiraz─▒ susturmak, hem s─▒r ve hikmetleriyle bin bir g├Ân├╝lde bin bir farkl─▒ tecell├«ye m├ókes olmak, ayn─▒ anda hem m├╝ÔÇÖmine ┼čif├ó hem k├ófire h├╝sran olabilmek… Ancak KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n ┼č├ón─▒ndand─▒r. Ayn─▒ ├óyet; fakih i├žin ayr─▒, kel├ómc─▒ i├žin ayr─▒, s├╗f├« i├žin apayr─▒ m├ón├ólar─▒ ayn─▒ anda ihtiv├ó eder. Bu listeye, sosyolog, psikolog, biyolog… gibi daha pek ├žok ihtisas sahibini ekleyebilirsiniz.

KurÔÇÖ├ón m├╗cizesinin zemininde ise, yine ┬źhepsi bir arada┬╗ bir altyap─▒ vard─▒r. Arap Yar─▒madas─▒ÔÇÖn─▒n n├╝zul asr─▒ndaki tek k├╝lt├╝r varl─▒─č─▒n─▒n lisan olmas─▒… ┼×iir olmas─▒… Bel├ógat olmas─▒…

Her ne kadar son as─▒rlar─▒nda putperestlik ve ceh├ólet bata─č─▒na saplanm─▒┼č olsa da, Hicaz; Hazret-i ─░brahimÔÇÖin as─▒rlar ├Âncesinden ├ž├Âl├╝n ba─čr─▒na em├ónet etti─či, saklad─▒─č─▒ bir ├žekirdek idi. Aradan ge├žen as─▒rlarda, d├╝nyan─▒n s├óir yerlerinde ya┼čanan hi├žbir ┼čeyin g├Âlgesi d├╝┼čmemeliydi, son d├«nin ├╝zerine… Fakat ├╝mm├« bir kavim, bir medeniyet in┼ča etmemi┼č, ilmi ve sanat─▒ olmam─▒┼č bir millet, nas─▒l en y├╝ksek hakikatleri ihtiv├ó edecek bir kitapla, en y├╝ksek medeniyete davet edilecekti? ─░┼čte bu s─▒rr─▒, lis├ón─▒n ├žok y├Ânl├╝l├╝─č├╝ ├ž├Âzd├╝.

B├╝t├╝n bu ├žok fonksiyonlu haz─▒rl─▒k; son peygamber i├žindir ki, O Neb├«ler Sultan─▒ da, b├╝t├╝n peygamberlerin m├╝stesn├ó hususiyetlerini ┼čahs─▒nda toplamak, hem insan hem cin t├óifesine ris├ólet vazifesine sahip olmak, yediden yetmi┼če herkese hitap edebilmek ve en g├╝zel ┼čekilde ├Ârnek olabilmek, co─črafyas─▒n─▒n b├╝t├╝n leh├želeriyle ├óyetleri tebli─č edebilmek, hepsi en y├╝ksek ├Âl├ž├╝lerde ve en do─čru zeminde olmak ├╝zere;

Hem en sevdiklerinin katillerine dah├« kanat geren af ve hilmi; hem de ├Âmr├╝n├╝n son on y─▒l─▒ gazvelerde ge├žen cihangirce izzeti;

Hem; ┬źBen kurutulmu┼č et yiyen kad─▒n─▒n o─čluyum.┬╗ (─░bn-i M├óce, EtÔÇśime, 30) s├Âz├╝n├╝n samimiyetindeki mahviyet ve tev├ózuu;

Hem de; ┬źEneÔÇÖn-nebiyy├╝ l├ó kezib! EneÔÇÖbn├╝ Abdilmuttalib!┬╗ diye g├╝rleyerek HuneynÔÇÖde harbi ├ževiren azamet ve ├Âzg├╝veni;

Hem has─▒r ├╝st├╝nde yatan z├╝hd, fakr ve kanaati, hem bir anda y├╝zlerce deve ba─č─▒┼člayan, y├╝zlerce kurban kesen isti─čn├ó ve seh├óveti;

Bir yanda ├╝mm├«li─či, di─čer yanda il├óh├« terbiyeyle yeti┼čmesi neticesinde cihan─▒n e┼čine rastlamad─▒─č─▒ y├╝celikte muallimli─či,

Bir yanda yetimli─či, bir yanda as├óleti,

Milletleraras─▒ ticaret tecr├╝besi, dillere destan d├╝r├╝stl├╝─č├╝, g├╝venilirli─či, ahde vef├ós─▒, y├╝ksek zek├ó ve fet├ónetiyle girift tart─▒┼čmalar─▒ ├ž├Âz├╝veren arabuluculu─ču, H─▒lf├╝ÔÇÖl-F├╝dul gibi cemiyetlere ko┼čmas─▒yla cemiyet meseleleriyle al├ókadarl─▒─č─▒, bunun yan─▒nda uzleti, tefekk├╝r├╝, hit├óbeti, v├╝cut zindeli─či, temizli─či…

B├╝t├╝n ├╝mmetinin nas├«bi nisbetinde idrak edebildiklerini nakil s├╗retinde de olsa; saymaya dilin t├ókatinin, sayfalar─▒n hacminin yeti┼čemeyece─či hasletleriyle;

Peygamber Efendimiz de ├žok y├Ânl├╝l├╝─č├╝n en emsalsiz n├╝m├╗nesidir.

Pekâlâ bütün bunlardan alınacak ders nedir?

├ľzellikle ├óhirzamanda, b├Âyle bir d├«nin mensubu, b├Âyle e┼čsiz bir PeygamberÔÇÖin ├╝mmetine d├╝┼čen de, ├žok y├Ânl├╝, ├žok ├Âzellikli olmakt─▒r. ├çok kanatl─▒, ├žok lisanl─▒, ├žok fonksiyonlu, her parma─č─▒nda ayr─▒ bir maharet olan insan─▒n hizmet verimi, fonksiyonlar─▒n─▒n ├že┼čitlili─čine paralel olarak katlan─▒r. Art─▒ de─čil ├žarp─▒ ile ├žo─čal─▒r.

Bilhassa yeni nesillerin yeti┼čtirilmesinde, ├žok y├Ânl├╝l├╝k ihmal edilmemelidir. Yaln─▒zca uzmanla┼čma sahas─▒nda bir zaruret olan bran┼čla┼čma; ilk ve orta ├Â─čretime, hatt├ó lisansa dah├« indirilmemelidir. KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ yaln─▒z imam-hatipli ve il├óhiyat├ž─▒lar iyi bir ┼čekilde ├Â─črenmeli anlay─▒┼č─▒n─▒n yanl─▒┼čl─▒─č─▒ gibi, tarihini bilmek, dilini ve edebiyat─▒n─▒ tan─▒mak gibi k├╝lt├╝rel vazifelerin, fen sahas─▒nda y├╝ksek tahsil ve meslek kovalayacak bir gencin ilgi alan─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda g├Âr├╝lmesi de f├óhi┼č bir hatad─▒r. Tarih, edebiyat, tefekk├╝r gibi sosyal bilimler sahalar─▒nda bombo┼č bir doktor veya m├╝hendis, ruhsuz bir hesap makinesinden farks─▒zd─▒r. DNA ┼čifrelerinin ├ž├Âz├╝ld├╝─č├╝ bir as─▒rda, insan─▒n yarat─▒l─▒┼č─▒n─▒ anlatan ├óyetleri, sadece Taber├« gibi tefsirlerle anlamaya ve anlatmaya ├žal─▒┼čan bir m├╝fessir de, tarihe mal olmu┼č demektir.

Okul ba┼čar─▒s─▒ yan─▒nda, sosyal organizasyon ve hizmet kabiliyeti, art─▒ donan─▒m kazand─▒r─▒c─▒ okuma, ezberleme, ├Â─črenme faaliyetleri, beden terbiyesi ve ge├žmi┼čte derg├óhlarda kazand─▒r─▒lan irade terbiyesi de bir arada y├╝r├╝t├╝lmelidir. Ancak b├Âyle dolu dolu ge├žecek bir tahsil ├ža─č─▒ ile ├žok y├Ânl├╝, ├žok fonksiyonlu ┼čahsiyetler yeti┼čebilir.

B├╝y├╝klerimizin s├Âyledi─či gibi, mal─▒n zek├ót─▒n─▒n k─▒rkta bir gibi belirli ├Âl├ž├╝leri var; fakat hizmette asgar├« ├Âl├ž├╝ nedir bilmiyoruz. ┬źHakk─▒yla cehdedin!┬╗ (el-Hacc, 78) emrine uyarak, hizmetin ┬źhakk─▒n─▒ verebilmek┬╗ nas─▒l m├╝mk├╝n olacakt─▒r?

Demek ki, insan; devreye sokabildi─či b├╝t├╝n fonksiyonlar─▒yla hizmet etmekle m├╝kelleftir. ├ét─▒l kalan y├Ânler, insan i├žin birer kay─▒pt─▒r. Vazife ad─▒na birer noksand─▒r.

Bug├╝n d├╝nyan─▒n ├ófet b├Âlgelerine giden misyonerler, sadece papaz s─▒fatlar─▒yla g├Ârev yapm─▒yorlar. ├ço─ču kez; doktor, hem┼čire, ─░ngilizce ├Â─čretmeni, turist rehberi ve benzeri bir s─▒fatla, asl├« maksatlar─▒n─▒ gizleyecek bir ba┼čka y├Ânle ├Âne ├ž─▒k─▒yorlar. Maksat k├Ât├╝ olabilir, fakat metot masum… ├ç├╝nk├╝, problemini ├ž├Âzd├╝─č├╝m├╝z insan bizimdir ve ne kadar fazla y├Âne ve fonksiyona sahip isek, o kadar ├žok problem ├ž├Âzer, o kadar ├žok g├Ân├╝l kazan─▒r─▒z.