Moda Olmu┼č Tuhaf Meslek:BOZ YAP, YAP BOZ!

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

├çok g├╝zel bir ├žiftlik vard─▒. As─▒rl─▒k a─ča├žlara sahipti. ─░├žinde g├╝r├╝l g├╝r├╝l ─▒rmaklar ak─▒yordu. Her ├že┼čit sebze ve meyve her mevsim mevcuttu. Lezzetleri de lezzetti. Yaz-k─▒┼č, sadece bereket, s─▒rf bereketti.

├çiftlik, bu ┼čekilde nice y─▒llar mahir bah├ž─▒vanlar─▒n elinde g├╝zelle┼čtik├že g├╝zelle┼čiyordu. M├╝kemmelli─či, d├Ârt bir yanda me┼čhur olmu┼čtu.

Kimi g─▒pta etti, kimi k─▒skand─▒.

├çiftlik sahibinin o─člu da, -k─▒skananlar ├žatlas─▒n- kab├«linden daha iyi yeti┼čip de yeni at─▒l─▒mlar ve a├ž─▒l─▒mlar i├žin ├žiftlik d─▒┼č─▒nda e─čitim ald─▒. D─▒┼čar─▒da terbiye g├Ârd├╝.

Ancak;

Geri d├Ând├╝─č├╝nde; d─▒┼čar─▒n─▒n yeti┼čmi┼či, i├žerinin toyu idi. Ama kendisine sorarsan─▒z, bilgi ve tecr├╝be deposuydu.

Gel zaman git zaman, ├žiftli─čin i┼čleyi┼či onu s─▒kt─▒. Ald─▒─č─▒ d─▒┼č terbiye ile i├ž yap─▒y─▒ bir t├╝rl├╝ be─čenmiyordu. S─▒rf be─čenmedi─či i├žin her ┼čeye yanl─▒┼č g├Âz├╝yle ve olumsuzluk penceresinden bak─▒yordu. As─▒rl─▒k do─črulara bile e─čri damgas─▒ vuruyordu. Mevcut bah├ž─▒vanlar, onun bu garipliklerine set koyduk├ža da k├Âp├╝r├╝yordu. Y─▒llar─▒n o m├╝thi┼č ve mahir sanatk├órlar─▒n─▒, en b├╝y├╝k engel olarak g├Âr├╝yordu.

Neticede babas─▒ ├Âl├╝r ├Âlmez, ilk yapt─▒─č─▒ i┼č, ├žiftlikteki bah├ž─▒vanlar─▒ de─či┼čtirmek oldu. Kendi kafas─▒nda bir s├╝r├╝ d─▒┼č bak─▒┼čl─▒ toy bah├ž─▒van getirdi ├žiftli─če.

ÔÇťK├Ârler, sa─č─▒rlar / birbirini a─č─▒rlar.ÔÇŁ tarz─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ tuhafl─▒klar olu┼čturdular; a─č─▒zlar─▒ kulaklar─▒na vard─▒.

Bozup yapt─▒lar.

Yap─▒p bozdular.

Fidan terbiyesinin genleriyle oynad─▒lar, tekrar oynad─▒lar, yine oynad─▒lar.

Yeti┼čtiricili─čin disiplin ve ciddiyetini darmada─č─▒n ettiler.

Bu kiraz, bu erik, bu kestane, bu ceviz demenin s─▒n─▒rlar─▒n─▒ kald─▒rd─▒lar. Tutturamad─▒klar─▒n─▒ odun diye kesip yakt─▒lar. ├ľnceki kopmaz incelikler canlar─▒n─▒ s─▒kt─▒, onlar─▒ hemen kopacak ┼čekilde kal─▒nla┼čt─▒rd─▒lar.

Sanki getirmek i├žin koca ├žiftlikte sonu,
Genlerle oynayarak yedirdiler hormonu…

(Seyrî)

Kiraz feryat etti:

ÔÇťÔÇĺEy bah├ž─▒vanlar! Ne yap─▒yorsunuz? G├╝ya beni kurttan koruyaca─č─▒n─▒z─▒ s├Âyl├╝yorsunuz. Fakat siz beni as─▒l kendinizden koruyun! ├ç├╝nk├╝ r├╗humu budad─▒n─▒z. Dallar─▒msa ├žapak ├žapak. Sadece g├Âr├╝nt├╝ye, kaportaya ├žal─▒┼čt─▒n─▒z. Dillere destan tad─▒m─▒ saman gibi yapt─▒n─▒z.ÔÇŁ

Berikiler ├Âfkelendi:

ÔÇťÔÇĺSus, aptal kiraz! G├Ârm├╝yor musun biz senin ayars─▒z ├žehreni nazl─▒ gelinler gibi g├╝zelle┼čtirdik.ÔÇŁ

Karpuz devreye girdi:

ÔÇťÔÇĺAma i├žini de mezara at─▒lacak h├óle getirdiniz!ÔÇŁ

Bah├ž─▒vanlardan biri tehdit etti:

ÔÇťÔÇĺBana bak karpuz, senin bu i┼člere akl─▒n ermez. Biliyorsun ki bir topuzluk can─▒n var.ÔÇŁ

M─▒s─▒r, aradan ba┼č kald─▒rd─▒:

ÔÇťÔÇĺOlmaz olsun can─▒m─▒z. Can dedi─čin, sahibine tatl─▒ gelir. Bize ise, art─▒k ac─▒ biber gibi. Art─▒k sadece g├Âr├╝nt├╝m m─▒s─▒r. ├ľnceki leziz ├Âzelliklerimse ┼ču an tamamen k─▒s─▒r. Eskiden ┼čif├ó da─č─▒t─▒yordum, ┼čimdi ise hangi hastal─▒─č─▒n tetik├žisiyim bilmiyorum…ÔÇŁ

Berikiler iyice sinir k├╝p├╝ oldu:

ÔÇťÔÇĺHaddinizi bilin! Bizim sayemizde para eder oldunuz.ÔÇŁ

┼×eftali de m─▒s─▒r gibi patlad─▒:

ÔÇťÔÇĺPara eder olduk ama, de─čer ve itibar─▒m─▒z─▒ kaybettik. Eskiden ├╝├ž kuru┼č etsek de, ├╝├ž bin faydam─▒z vard─▒. ┼×imdi ├╝├ž binlik etsek bile, ├╝├ž kuru┼čluk faydam─▒z kalmad─▒. ├ťstelik, yeni ├ž─▒kan bir s├╝r├╝ ├žaresiz hastal─▒─č─▒n da sebebi olmaya ba┼člad─▒k. Nereye varacak bu i┼čin sonu?ÔÇŁ

Tart─▒┼čmalar bamteline dokununca berikiler birden a─č─▒z de─či┼čtirdiler:

ÔÇťÔÇĺEy g├╝zel a─ča├žlar, g├╝zel meyveler, g├╝zel sebzeler! Ni├žin b├Âyle garip garip konu┼čuyorsunuz. Sizin hayat─▒n─▒z bizden ├Ânce s─▒radand─▒, sadece monotondu. ┼×imdi ├Âyle mi? Bak─▒n ne kadar hareketlilik geldi. Bak─▒n; sizler de neler yapabilece─činizi g├Âsterdiniz. Kendinizi ispatlad─▒n─▒z. Fark etmiyor musunuz, sizi g├Ârenler art─▒k parmaklar─▒n─▒ ─▒s─▒r─▒yor. G├╝ndemlere de art─▒k sizin a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒z saltanat kurdu. ├ľnceden sadece kullan─▒l─▒yordunuz, ┼čimdi ise h├╝kmediyorsunuz. ─░nsanlar─▒n s─▒hhati i├žin ├Ânceden basit bir hizmet├ži gibiydiniz, fakat ┼čimdi belirleyici bir g├╝ce ve tesire sahipsiniz. Art─▒k sizi kaale almak zorundalar. Bunlar az ┼čey mi?ÔÇŁ

B├Âyle cil├ól─▒ ve can tuza─č─▒ s├Âzler kar┼č─▒s─▒nda a─ča├žlar─▒n ├žo─ču, boyun b├╝kt├╝:

ÔÇťÔÇĺDo─čru. Aynen dedikleriniz gibi oldu.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇĺEvet, evet. Daha ├Ânemli h├óle geldik.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇĺElbette. Art─▒k daha g├╝├žl├╝y├╝z.ÔÇŁ

Baz─▒ a─ča├žlar─▒n itirazlar─▒ ise, yo─čun ve g├╝mb├╝rt├╝l├╝ alk─▒┼člar─▒n aras─▒nda ├ódeta kayboldu, hi├ž duyulmad─▒ bile.

Sonraki g├╝nler, ayn─▒ ihti┼čamla ge├žmedi. Baz─▒ hormonlar ve oynanm─▒┼č genler y├╝z├╝nden cenaze haberleri gelince; bah├ž─▒vanlar, ilk ├Ânce kand─▒rd─▒klar─▒ bitkilere ve a─ča├žlara k─▒yd─▒lar. Kimine orak vurdular, kimine balta sallad─▒lar.

Aralar─▒nda da;

ÔÇťÔÇĺBunlar yapt─▒─č─▒m─▒z muhte┼čem denemelerin ilki. Bu kadar ─▒skarta normal. Ayn─▒ h─▒zla ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒za devam…ÔÇŁ dediler.

Bozdular yapt─▒lar.

Yapt─▒lar bozdular.

Her a─čac─▒n ve sebzenin biyolojisi ve psikolojisi yeniden tasarland─▒. Tasarland─▒─č─▒ gibi uyguland─▒. Kirli ticaret de i┼če iyice el at─▒nca, ipin ucu tamamen ka├žt─▒. Sakatl─▒klar ortaya s├╝r├╝l├╝rken bir yandan da pl├ónl─▒ paket tedbirler pazarland─▒. Onlar da bozuldu, yap─▒ld─▒. Yap─▒ld─▒, bozuldu.

Ve;

Hayat kayna─č─▒ olan koca ├žiftlik, memat kayna─č─▒ h├óline de geldi.

D─▒┼č bak─▒┼čl─▒ sinsi ayar metodu, i├žte y─▒─č─▒nla ├ór─▒za meydana getirdi. D─▒┼č─▒/ambal├ój─▒ olduk├ža m├╝spet/olumlu, fakat i├ži/motoru alabildi─čine menf├«/olumsuz yakla┼č─▒mlar ve geli┼čmeler t├╝redi. Y─▒ld─▒z gibi f─▒tratlar kayd─▒. ┼×ahsiyet duvarlar─▒nda; do─čruluktan ve sa─člaml─▒ktan ziyade e─črilik ve ├ž├╝r├╝kl├╝─če ├ž─▒kan kap─▒lar a├ž─▒ld─▒. Anlay─▒┼člar, sadece birilerine bol para kazand─▒racak ┼čekle sokuldu. Prensipler ve tedbirler; tembellik ve at├óleti, gaflet ve ceh├óleti, ars─▒zl─▒k ve d├╝zenbazl─▒─č─▒, sahte ustal─▒k ve ├žaps─▒zl─▒─č─▒, k─▒saca tutars─▒zl─▒k ve dengesizli─či k├Âr├╝kleyici bir h├óle d├Ân├╝┼čt├╝r├╝ld├╝.

Bu hengâmede artık neler olmuyor ki!

─░┼čte suyu ├ž─▒kt─▒.

─░nternette birileri ├Ânce vir├╝s ├╝retiyor, sonra da antivir├╝s program─▒ sat─▒yor. ├ťretti─či vir├╝slerin yapt─▒─č─▒ tahribat, ne umurunda! O, tamamen kazanaca─č─▒ paran─▒n pe┼činde. ┼×u kadar bilgisayar ├ž├Âkm├╝┼č, ┼ču kadar ├Ânemli bilgiler u├žmu┼č, hi├ž ├Ânemi yok! ├ťstelik adam─▒n can─▒ ne kadar yanarsa o kadar iyi. ├ç├╝nk├╝ can yanmadan kimse ├žare aramaz. ├çare aranmas─▒ i├žin mutlaka can yanmas─▒ l├óz─▒m. ─░┼čte tam o anda; ┬ź├çareniz bu!┬╗ diye bol bol sat─▒┼č patlamas─▒.

Sonra. Birileri yatt─▒─č─▒ yerden K─ür├╗n gibi zengin.

Ama K─ür├╗n zenginli─či.

Bu metot, ayn─▒ vir├╝sle bug├╝n her alana s─▒├žrad─▒ maalesef.

Hatt├ó t─▒bba da e─čitime de s─▒├žrad─▒.

Birileri para kazans─▒n diye sadece g─▒dalarla de─čil, onlar─▒ yiyen insanlarla da oynan─▒yor.

├ľnce hastal─▒k ve ceh├ólet vir├╝sleri ├╝retiliyor, sonra i┼čte ├žaresi denilerek neler neler yutturuluyor.

Bunlardan biri de;

─░┼čten kaytarman─▒n, ├žal─▒┼čmaktan ka├žman─▒n, sorumluluklardan kurtulman─▒n ve her t├╝rl├╝ yanl─▒┼čl─▒k ve k├Ât├╝l├╝kleri yapabilmenin joker anahtar─▒ gibi kullan─▒lan bir ┼čablon mazeret ve bahane:

┬źPsikolojim bozuk!┬╗

├ťstelik;

Bu sahada, para kazanmak isteyenler taraf─▒ndan ├╝retilen;

┬źAdam─▒n psikolojisi bozuksa, kesinlikle ├╝st├╝ne varmamal─▒!┬╗ yakla┼č─▒m─▒ da var.

Bu yakla┼č─▒mla bir de;

┬źAman ┼čimdilik yapt─▒─č─▒ hatalar─▒ ve su├žlar─▒ g├Ârmeyelim, hele ├Ânce ┼čunun psikolojisini bir d├╝zeltelim de…ÔÇŁ ┼čeklindeki ┼ča┼čk─▒n tav─▒r.

Tabi├« bu f─▒rsatlar─▒ g├Âren bozuk psikoloji sak─▒zc─▒lar─▒ da art─▒k a─č─▒zlar─▒ndan o sak─▒z─▒ ├ž─▒kar─▒rlar m─▒? Hi├ž b├Âyle bir ge├žer ak├žeye sahipken adamlar─▒n psikolojisi d├╝zelir mi? D├╝zelmemesi, d├╝zelmesinden y├╝z kat daha k├órl─▒ iken kim bozuk psikoloji sak─▒z─▒n─▒ b─▒rak─▒r?

B─▒rakm─▒yorlar zaten.

Her naneyi yiyorlar, yediriyorlar ve ayn─▒ sak─▒z─▒ ├ži─čniyorlar. ├çamurlansa da, mikroplansa da a─č─▒zlar─▒nda tutuyorlar o sak─▒z─▒.

Nas─▒lsa;

Bu durum, bundan para kazanacaklar─▒n i┼čine daha fazla geliyor.

Netice;

Ortada ne e─čitim kal─▒yor, ne terbiye, ne ─▒slah!

Aksine;

Var olan terbiye ve ─▒slah─▒ da baltalamak ve mahvetmek gibi bir icraat alan─▒ olu┼čuyor. T├ó ki birileri kazans─▒n!..

Baz─▒ psikologluklar da, bu ┼čekliyle ister-istemez ├ódeta bir pislik-kologluk olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor.

H├ólbuki psikoloji, ├žok m├╝him bir saha.

L├ókin her sahada oldu─ču gibi yerinde kullan─▒labildi─či ├Âl├ž├╝de. Dengeyi bozmak i├žin de─čil, sa─člamla┼čt─▒rmak i├žin de─čerlendirildi─či nisbette. H├ólet-i r├╗hiye ilmi h├óli, ancak kendi toplumunun medeniyet ve de─čerleriyle tesis edilmesi h├ólinde. Ancak o zaman hayat├« derecede faydal─▒.

Yani ├Ânce;

Yap─▒ ta┼člar─▒ kuvvetli ├Âr├╝lmeli. S├╝tunlar tam oturmal─▒.

B├Âyle olursa;
─░ncir a─čac─▒, Eb├╗ Cehil karpuzu gibi davranmaz. ├ç├╝nk├╝ istese de buna f─▒rsat ve imk├ón bulamaz.

─░┼čte psikoloji, h├ólet-i r├╗hiye ilmi olarak bunu ba┼čard─▒─č─▒ an, tarih├« bir mil├ót ger├žekle┼čtirmi┼č olur.

Aksi hâlde;

Kendi ├╝retti─či y─▒─č─▒nla vir├╝s├╝n girdab─▒nda dolap beygirli─či yapar durur.

Kestanede timsah duygular─▒n─▒ normal kabul ederek bunu ge├žerli sayman─▒n t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ndan kurtulamaz. B├╝lb├╝le kargal─▒k te┼čhisi koyup da an─▒rt─▒ tedavisi uygulamaktan ├žekinmeyen mant─▒─č─▒n─▒ formatlayamaz.

Durmadan yeni yeni fiyaskolarla kar┼č─▒la┼č─▒r.

Kar┼č─▒la┼čt─▒k├ža da;

┬źBoz-yap┬╗a sar─▒l─▒r.

┬źYap-boz┬╗a as─▒l─▒r.

Bir k─▒s─▒r d├Âng├╝, devam edip gider.

De─čer mi?

Ne m├╝mk├╝n!

├ľyleyse art─▒k;

G─▒da ve sa─čl─▒k camias─▒ da, ┬źboz-yap ile yap-boz┬╗lardan vazge├žmeli.

Bilhassa e─čitim camias─▒ da.

Zira.

Tarihten bug├╝ne;

Dev ┼čahsiyetlerin nas─▒l yeti┼čti─či ve yeti┼čmedi─či g├╝n gibi ├ó┼čik├ór…