DÎNÎ EDEBİYAT ANTOLOJİLERİ

Ayla A─×ABEG├ťM aylaagabegum@hotmail.com

Siyas├«ler, gazeteciler, televizyoncular g├╝ndem de─či┼čtirmede olduk├ža m├óhirdirler. T├╝rkiyeÔÇÖnin gelece─čini d├╝┼č├╝nen, i├ži vatan a┼čk─▒yla dolu olan e─čitimciler ise; ┬źT├╝rkiyeÔÇÖnin -siyas├« olaylar─▒n d─▒┼č─▒nda- ├Ânemli g├╝ndemleri olmal─▒.┬╗ fikrinde birle┼čiyorlar.

Ahl├ók├« ├ž├Âz├╝lmeler gelece─čimizi tehdit ediyor. Ter├Âre, ┼čiddete ba┼čvuranlar─▒ oturumlarda milletvekilleri, siyas├« parti mensuplar─▒, ilim adamlar─▒ rahatl─▒kla savunabiliyor. Oturumu y├Ânetenler, gazete yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝rleri sessiz kalabiliyor. Oturumlardan birinde bir konu┼čmac─▒;

ÔÇťBug├╝n dikkatli olmazsak, arkadan gelen ┬źbir f─▒rlama nesil var┬╗ o zaman vakit ge├žmi┼č olur.ÔÇŁ diyordu.

Ben de bir e─čitimciyim; yeni nesillerin edebiyat ve sanat e─čitimiyle, ahl├ók├« de─čerlerimizle donanaca─č─▒na inand─▒─č─▒m i├žin b─▒k─▒p usanmadan yaz─▒yorum.

De─čerli edebiyat tarih├žimiz ve e─čitimcimiz Nihad S├ómi BANARLIÔÇÖn─▒n tespitleri ne kadar m├╝him:

ÔÇťYeni nesillerin din terbiyesi i├žin en tesirli vas─▒ta h├ól├ó edebiyatt─▒r. Edebiyat, bir g├╝zel sanat olarak ├Ânce insanlar─▒n d├«n├« heyecan─▒ndan do─čmu┼čtur. Onun say─▒s─▒z y├╝zy─▒llar kaplayan tek├óm├╝l├╝ de yine en ├žok vicdan d├╝nyalar─▒nda il├óh├« kudret kar┼č─▒s─▒ndaki heyecan─▒yla beslenmi┼čtir. D├óvudÔÇÖun Mez├ómirÔÇÖindeki s├Âz, saza yak─▒n bir telkin kudreti ta┼č─▒yordu. KurÔÇÖ├ón s├╗relerinde ise ┬źkel├óm┬╗ art─▒k m├╗s─▒k├« ├óletlerinden yard─▒m beklemeyecek kadar kuvvetli birer m├╗s─▒k├« c├╝mlesiydi.

As─▒rlarca ge├žici d├╝nya topraklar─▒nda iyilik, faz├«let, ├╝mit, ├«man ve rahmet ya─čd─▒ran edebiyat; son y├╝zy─▒llarda kendisini yaratan heyecana, eskisi kadar s├ód─▒k de─čildir. H├ólbuki bu asil heyecan, ┼čimdi her zamandan ├žok, kendi ├Âz evl├ód─▒ndan himmet bekliyor. ─░nsanl─▒─č─▒n vicdan d├╝nyas─▒n─▒ onarmak i├žin s├Âz sanat─▒na el atmas─▒ l├óz─▒m.

├ç├╝nk├╝ bizim b├╝y├╝k m├╝ÔÇÖminlerimiz, hi├ž kimseden madd├«-m├ónev├« hi├žbir fayda beklemeksizin; s─▒rf g├Ân├╝llerindeki derin Allah sevgisiyle, g├╝zel ve samim├« eserler vermi┼č kimselerdir. Onlar─▒n bu t├╝r eserlerinden se├žilecek kuvvetli ve tesirli par├žalarla ortaya konulacak iyi haz─▒rlanm─▒┼č bir D├«n├« Edebiyat Antolojisi bug├╝n├╝n gen├ž g├Ân├╝llerini sa─člam bir ├«m├óna do─čru, hur├ófelere sapmaks─▒z─▒n y├╝r├╝tmekte pek├ól├ó faydal─▒ olabilir san─▒yorum.ÔÇŁ

├ÄMAN VE YA┼×AMA ├ťSL├ŤBU

Bizim nesil, lisede Nihad S├ómi BANARLI HocaÔÇÖn─▒n edebiyat kitaplar─▒yla yeti┼čti. Kitaplarda mill├« k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n en g├╝zel ├Ârneklerini ve a├ž─▒klamalar─▒n─▒ bulurduk. Sorular─▒nda bile bilgi verme heyecan─▒ vard─▒. Sonra yeni kitaplar piyasaya ├ž─▒kt─▒. Yetkililer, g├╝n├╝m├╝z edebiyat kitaplar─▒yla mukayese ederlerse fark─▒ anlayacaklard─▒r. Bu konulara girmemin sebebi; ├Âzel bir ilk├Â─čretim okulunda okuyan ├Â─črencilere tatilde okumalar─▒ i├žin verilen hik├óye kitaplar─▒ listesidir. Kitaplar─▒n hepsi terc├╝medir. ├çocuk, bir k─▒sm─▒n─▒ sevmeden okur.

Annesinin ald─▒─č─▒ Dede Korkut Hik├óyeleri ilgisini ├žeker ve zevkle okur. Dede Korkut Hik├óyeleri maceran─▒n yan─▒nda d├«n├« duygular─▒ da ihtiv├ó eder.

Hik├óyede Emren, Tek├╝rÔÇÖe;

ÔÇťSen darda kal─▒nca putlar─▒na yalvar─▒rs─▒n. Ben ├ólemleri yoktan var eden All├óhÔÇÖ─▒ma s─▒─č─▒n─▒yorum.ÔÇŁ der.

Nihad S├ómi BANARLI hik├óyeler i├žin de ├Ânemli bir tespitte bulunur:

ÔÇťKahramanlar menk─▒besi ├Âyle bir destan havas─▒ i├žinde anlat─▒lm─▒┼čt─▒r ki; okuyan, bu hik├óyedeki ├«m├ón─▒n birinci pl├óndaki rol├╝nden ziyade anÔÇÖanev├« kahramanl─▒k maceras─▒n─▒n tesiri alt─▒nda kal─▒r. ├Äman, okuyan─▒n r├╗huna tatl─▒ bir duygu gibi s─▒zar. ├ľyle hissedilir ki, bu sava┼čta zaferi temin eden ┼čey, madd├« insan g├╝c├╝yle birle┼čen, m├ónev├« ├«man kuvvetidir.ÔÇŁ

Bu d├╝┼č├╝ncelerde e─čitimcilere yol g├Âsterilmektedir.

Dede Korkut Hik├óyeleriÔÇÖni dikkatle okudu─čumuz zaman, o devir halk─▒n─▒n d├╝┼č├╝ncelerini, duygular─▒n─▒, inan─▒┼člar─▒n─▒, ahl├ók anlay─▒┼člar─▒n─▒, tabiatta var olan b├╝t├╝n canl─▒lara hayranl─▒klar─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Aile ba─člar─▒ ├Ânemlidir, ├žocuk e─čitimi ile ilgili ├Ârnekler vard─▒r. T├Âreye uygun T├╝rk milletinin ve idarecilerinin ├Âzelliklerini de g├Âr├╝rken, All├óhÔÇÖa olan saf ve temiz duygular─▒n─▒n yans─▒mas─▒ ┼čiirli bir dille anlat─▒l─▒r. 1947 y─▒l─▒na kadar Azerbaycan okullar─▒nda ders kitab─▒ olarak okutulurken Sovyet Rusya taraf─▒ndan yasaklanm─▒┼čt─▒r.

─░yi bir heyet taraf─▒ndan haz─▒rlanacak antoloji, ├žocuklar─▒m─▒za ve gen├žlerimize yeni ufuklar a├žacakt─▒r. Bilgisayar ├ža─č─▒nda bile bu hik├óyelerin zevkle okundu─čunu bir annenin anlatmas─▒ bizi yeniden d├╝┼č├╝nd├╝r├╝yor. Ta┼č atan ├žocuklara ceza vermeme kanunu ├ž─▒kar─▒l─▒rken; ┬źOnlar─▒n r├╗hunu nelerle besleyece─čiz?┬╗ sorusu g├╝ndemde olmaya de─čmez mi?

Haz─▒rlayaca─č─▒m─▒z antolojiler, gelecek g├╝nlerin siyas├«lerini, yazarlar─▒n─▒, ilim adamlar─▒n─▒ da etkileyecektir. Bu arada ├Â─čretmen ve annelerin yeti┼čmesi, bu kaynaktan beslenen sanatk├órlarla, televizyon ve film yap─▒mc─▒lar─▒yla olacakt─▒r.

├ľ─čretmenlik yapt─▒─č─▒m y─▒llarda baz─▒ s─▒n─▒flarda sene sonu kompozisyon yaz─▒l─▒s─▒nda;

ÔÇťB├╝t├╝n imk├ónlar size verilseydi, e─čitimde neleri, nas─▒l de─či┼čtirirdiniz?ÔÇŁ sorusunu cevaplamalar─▒n─▒ isterdim. Not vermeyece─čim ve isimlerini de yazmamalar─▒n─▒ istedi─čim i├žin heyecanla yazarlard─▒. ├ľ─čretmenleri, i┼čledi─čimiz edebiyat derslerini tenkit etmek serbestti. Cevaplar─▒ okumak benim de ufkumu geni┼čletiyordu.

┼×u anda bana;

ÔÇťSize b├╝t├╝n imk├ónlar verilse ve zengin olsan─▒z ne yapard─▒n─▒z?ÔÇŁ sorusu sorulsa hemen hayal kurmaya ba┼člard─▒m. Rekl├óm alma kayg─▒s─▒ olmayan bir televizyon kurard─▒m. Bir ├žocu─čun ve gencin yeti┼čmesinde ├Ânemli olan noktalar─▒, d├╝┼č├╝nen insanlarla beraber maddeler h├óline getirir; sonra bu maddeleri dikkate alan programlar, filmler, diziler, oturumlar ve ┼ču anda televizyonlarda olmayan programlar─▒n yap─▒lmas─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒na iyi bir ekiple ba┼člard─▒m. Hayal kurmam bitti─či an yaz─▒lar─▒mla, konu┼čmalar─▒mla ayn─▒ gayeye hizmet etmeye devam ederim.

D├«n├« edebiyat antolojimize devam edelim ve yolumuz Mevl├ón├ó diyar─▒na d├╝┼čs├╝n. Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝ndeminde olan konularda Mevl├ón├óÔÇÖdan yard─▒m isteyelim:

ÔÇťPadi┼čahlarla, mevk├« sahipleriyle bir arada bulunmak bir y├Ânden tehlikelidir. Onlar─▒n nefisleri kuvvetlenip bir ejderh├ó gibi olur. Onlarla konu┼čup onlar─▒n dostlu─čunu iddia ve mallar─▒n─▒ kabul eden kimse mutlaka onlar─▒n keyfine g├Âre konu┼čur. Hat─▒rlar─▒ ho┼č olsun diye onlar─▒n k├Ât├╝ d├╝┼č├╝ncelerini benimser ve aksini s├Âyleyemez. ─░┼čte bu, as─▒l tehlikedir. ├ç├╝nk├╝ onlar─▒n taraf─▒n─▒ tutarak, as─▒l taraf─▒ unuturlar. All├óhÔÇÖ─▒, halk─▒ sana yabanc─▒ b─▒rakman─▒n d├«ne zarar─▒ vard─▒r.ÔÇŁ (F├«hi M├ó F├«h)

─░yi yeti┼čmi┼č ilim adamlar─▒n─▒, gazetecileri, se├žim zaman─▒ ├že┼čitli vaatlerle partilerine almak isterler. ─░├žlerinde inand─▒─č─▒m insanlar varsa, kabul etmesinler diye du├ó ederim. Kabul etmeleri, fark─▒na varmadan siyaset ├žark─▒n─▒n i├žinde erimeleri demektir. ├çark─▒n i├žine girerek direnmek cesaret ister.

Mevl├ón├ó, idealindeki h├╝k├╝mdar─▒ tasvir eder. ÔÇťPadi┼čah ona derler ki; padi┼čahl─▒─č─▒ kendisinden olsun, hazinelerden de─čil…ÔÇŁ

Adalet konusunda kad─▒lar─▒ tarif ederken son derece dikkatlidir. ÔÇťKad─▒ (h├ókim) tanr─▒ terazisidir, kilesine ┼čeytan hilesi giremez. O, hasetlerin ├žeki┼čmelerinin makas─▒d─▒r. ─░ki d├╝┼čman─▒n sava┼č─▒n─▒, dedikodusunu keser. O, k─▒y├ómetteki adalet denizinin bir katresidir.ÔÇŁ

Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n d├╝nyas─▒nda tahsil, ayd─▒nlat─▒lm─▒┼č r├╗hun y├╝ce maksatlar─▒na hizmet etmeli, insanl─▒─č─▒n menfaatine kullan─▒lmal─▒ ve ki┼čilerin hayat├« ihtiya├žlar─▒na cevap vermelidir. ─░lim, kalbe, r├╗ha hizmet etmeli, daima onun hizmetinde kalmal─▒, fakat ona kalp h├╝kmetmeye kalkmamal─▒d─▒r…

G├╝n├╝m├╝zde her konuda bat─▒y─▒ ├Ârnek al─▒rken bir daha d├╝┼č├╝nelim. D├╝nyaya h├╝kmetti─čimiz g├╝nleri hat─▒rlayal─▒m.

Haz─▒rlayaca─č─▒m─▒z antoloji fak├╝ltelerde de okutulmal─▒ diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. Bir devir ya┼č─▒yoruz:

Doktorumuz var, bir k─▒sm─▒ bizi ┼čif├óya hasret b─▒rakt─▒;

Hâkimimiz, savcımız var, bir kısmı bizi adalete hasret bıraktı;

Diplomal─▒ siyaset├žilerimiz var, bizi yalans─▒z bir d├╝nyaya hasret b─▒rakt─▒… saymaya devam edebiliriz.

Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- bir had├«s-i ┼čeriflerinde ┼č├Âyle buyurmaktad─▒r:

ÔÇťBilginlerin k├Ât├╝s├╝ emirleri ziyaret edendir, emirlerin iyisi bilginleri ziyaret edendir. Fakirlerin kap─▒s─▒na gelen bir emir ne kadar ho┼č ve emirlerin kap─▒s─▒ndaki fakir ne kadar k├Ât├╝d├╝r.ÔÇŁ

Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n d├╝nyas─▒ndaki ilim adamlar─▒n─▒, siyaset├žileri, tacirleri, hak├«mleri velh├ós─▒l ger├žek ├«man sahibi insanlar─▒ yeti┼čtirmek ma├órifimizin g├Ârevi olmal─▒. Aksamalar─▒, projeleri, korkusuz ve d├╝r├╝st├že dile getirmek; ├«man sahibi yazarlar─▒n, d├╝┼č├╝nenlerin g├Ârevidir. Biz yazarsak, konu┼čursak halk ve ilgililer bilgilenecektir.

Peygamber Efendimiz;

ÔÇťHizmet├žinize siz ne yiyorsan─▒z onu yedirin, siz ne giyiyorsan─▒z onu giydirin.ÔÇŁ buyuruyorsa, kendimizden ba┼člayarak ├ževremize bakal─▒m.

S─▒cak bir yaz g├╝n├╝ apartman─▒m─▒z─▒ temizlemek i├žin gelen kap─▒c─▒ya, masam─▒zda misafirimize ikram etti─čimiz dondurmal─▒ pastadan ikram edebiliyor muyuz?

Al─▒┼čveri┼č yaparken ├žocuklar─▒m─▒za en pahal─▒ giysileri almak yerine daha az masraf ederek, zor durumda olanlar─▒n ├žocuklar─▒n─▒ da sevindirebiliyor muyuz?

├ľ─čretmensek bu g├╝zel duygularla gen├žlerimizi yeti┼čtirebiliyor muyuz?

─░┼čadam─▒ isek i┼č├ži ve memurlar─▒m─▒z─▒n dertleriyle dertlenebiliyor muyuz?

├çocuklar─▒m─▒z en pahal─▒ ├Âzel okullarda okurken onlar─▒n ├žocuklar─▒yla da ilgilenebiliyor muyuz?

─░dareci isek, ─░sl├óm├« adaleti sa─člayabiliyor muyuz?

Baz─▒ makamlara geldi─čimiz g├╝nle, ayr─▒ld─▒─č─▒m─▒z g├╝n aras─▒nda hayat─▒m─▒zda olan de─či┼čikli─či fark edebiliyor muyuz?

Sorulara korkmadan, cesurca verdi─čimiz cevaplar; ├«man noktas─▒nda bulundu─čumuz yeri belirleyecektir.

Bu kadar hareketli bir hayat─▒n i├žinde her ak┼čam yatarken; ÔÇťHesaba ├žekilmeden ├Ânce kendimizi hesaba ├žekebiliyor muyuz?ÔÇŁ

S├╝rekli ┼čik├óyet eden bir toplum olduk. Elimde bir k├╝├ž├╝k bro┼č├╝r var. Y─▒llar ├Âncesinden kitab─▒m─▒n aras─▒nda kalm─▒┼č. ┬źBeni g├Âr!┬╗ der gibi kitab─▒n aras─▒ndan f─▒rlad─▒. ├ťsk├╝dar Yay─▒nevi emek ├žekmi┼č, bayramda da─č─▒t─▒lmak ├╝zere sekiz sahifelik bir bro┼č├╝r yay─▒nlam─▒┼č. ─░├žinde edebiyat─▒m─▒zdan g├╝zel ├Ârnekler var; bayramla, namazla ilgili bilgiler, ├Ârnek ┼čiirler yer al─▒yor.

Son sahifeden bir b├Âl├╝m:

Bitmeyen bor├žlar, s├Âz dinlemeyen ├žocuklar, l├╝zumsuz masraflar, gereksiz istekler, sel├óm bile vermeyen kom┼čular, gelip gitmeyi unutan akrabalar, ┬źkriz var i┼č yok┬╗ bunal─▒mlar─▒, ┬ź├žok huzursuzum┬╗ l├ók─▒rd─▒lar─▒…

┬źNE OLUYOR B─░ZE?┬╗ hepimiz topluca ┼č├╝kretmeyi unuttuk, ├žaresine de bakm─▒yoruz ve okumuyoruz…

Hi├ž olmazsa bayramlarda al─▒┼čveri┼č merkezleri bu tarz kitap├ž─▒klar yay─▒nlay─▒p da─č─▒tsa, bizim antolojimiz b├Âl├╝m b├Âl├╝m yay─▒nlanabilir.

Halka hizmetin HakkÔÇÖa hizmet oldu─čunu bir bilebilsek…