Y├ťR├ťD├ť, Y├ťR├ťD├ť…

H├╝d├óy├« ├ťSK├ťDARLI

Bu yaz─▒ dizisi, hayal├« bir roman tekni─čiyle de─čil, cemiyetin i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ h├ódiseler ve ulv├« hakikatler etraf─▒nda olu┼čan ger├žekleri ve meseleleri canland─▒rma, tasvir, konu┼čma ve sohbet ├╝sl├╗bu ile kaleme al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bir yanda zulmet ve onun h├╝sran dolu ahv├óli, di─čer yanda ezel├« ve ebed├« n├╗run nimet ve bereketli ahv├óli. Bu ikisinin aras─▒nda zulmetten n├╗ra a├ž─▒lan bir hid├óyet penceresi…

Orhan, Y├╗nus DedeÔÇÖnin sohbetinden ├ž─▒kt─▒ktan sonra ├ódeta bahar mevsiminde ve m├╝stesn├ó bir g├╝l bah├žesinde huz├╗run zirvesini ya┼čayan talihli bir ku┼č gibiydi. Durmadan ┼čak─▒yan bir ku┼č gibi. Bu sebeple d├Ân├╝┼č yolunda durmadan kendisi konu┼čtu, Doktor Selim Bey de tebess├╝mle mukabele etti:

ÔÇôDoktor amca, ├Âmr├╝mde b├Âyle g├╝zel insan g├Ârmedim. G├Ârmeden ├Ânce bahsetseler, b├Âyle insanlar─▒n var oldu─čuna inanmazd─▒m.

ÔÇô├ľyle evl├ód─▒m, m├óneviy├ót─▒n g├╝zelli─či i┼čte bu. O g├╝zellik, bizim g├Ârd├╝─č├╝m├╝zden daha g├╝zeldir.

ÔÇô─░n┼č├óallah Rabbim bize hisseler nas├«b eyler.

ÔÇô─░n┼č├óallah evl├ód─▒m.

ÔÇôDoktor Amca; Y├╗nus DedeÔÇÖnin hem s├Âyledikleri hem de ┼čahsiyeti, y─▒llard─▒r bo┼člukta ├ž─▒rp─▒nan r├╗humu da g├Ânl├╝m├╝ de doldurdu. Ne olur doktor amca, haftaya da gidelim!

ÔÇôElbette evl├ód─▒m, ayn─▒ ┼čekilde bulu┼čur, gideriz in┼č├óallah!

ÔÇôDoktor Amca, size nas─▒l te┼čekk├╝r edece─čimi bilemiyorum.

ÔÇôAman evl├ód─▒m! Her ┼čey All├óhÔÇÖ─▒n lutfu, hepimiz OÔÇÖna ┼č├╝kredece─čiz.

Muhabbetle kucakla┼čt─▒lar. Her ikisi de evlerinin yolunu tuttu─čunda g├Ân├╝lleri bamba┼čka huzur i├žindeydi.

Orhan, Doktor Selim bey g├Âzden kaybolana kadar arkas─▒ndan seyretti. Ona bir kat daha minnetle doluydu. Onunla kar┼č─▒la┼čt─▒rd─▒─č─▒ i├žin All├óhÔÇÖa ┼č├╝kretti. Onun sayesinde gaflet uykusundan uyanm─▒┼č, u├žurumun kenar─▒ndan d├Ânm├╝┼čt├╝ ve bug├╝n kat─▒ld─▒─č─▒ sohbetle de g├Ânl├╝ bamba┼čka bir k─▒vam alm─▒┼čt─▒. ├ľyle ki, kendisine k├óbus gibi gelen amcas─▒n─▒n evine bile huzurla gidecekti art─▒k. ├ç├╝nk├╝ bir karar vermi┼čti.

ÔÇťDoktor Selim amcan─▒n bana yard─▒mc─▒ oldu─ču gibi ben de akrabalar─▒ma yard─▒mc─▒ olmal─▒, yol g├Âstermeliyim. Onlar da benim eski h├ólim gibi hid├óyete muhta├ž.ÔÇŁ

Bu d├╝┼č├╝nce ile ├ódet├ó o da bir m├óneviyat doktoru olmu┼č gibiydi. Bu tefekk├╝r, r├╗huna ferahl─▒k vermi┼čti. O vakte kadar day─▒s─▒n─▒n da yengesinin de amcas─▒n─▒n da kendisine yapt─▒klar─▒n─▒n ac─▒s─▒ i├žinden silindi. Y├╝re─čini ac─▒tan diken gibi h├ódiseler ve h├ót─▒ralar bertar├óf oldu. Akrabalar─▒na kar┼č─▒ olan ├Âfkesi, art─▒k ac─▒maya d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝.

Sakin sakin y├╝r├╝d├╝.

Bug├╝n arabaya binmek istemiyordu.

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝.

Bir sokak k├Â┼česinde dikkatini ├žekti:

Tombul bir kediyle iri bir k├Âpek bo─ču┼čuyordu. Kedi, ac─▒ sesler ├ž─▒kararak pen├že atmaya ├žal─▒┼č─▒yor, k├Âpek de ├Âfke ile havlayarak onu ─▒s─▒rmaya u─čra┼č─▒yordu. Ba─č─▒rt─▒lar─▒ birbirine kar─▒┼čm─▒┼čt─▒. ├ľylece g─▒rtlak g─▒rtla─ča bir ba┼čka soka─ča dald─▒lar.

Orhan, onlar─▒n kayboldu─ču yere dalg─▒n dalg─▒n bakarken ellerini sem├óya kald─▒rd─▒:

ÔÇťY├ó Rabb├«; beni kedi olarak da yaratabilirdin, k├Âpek olarak da yaratabilirdin. Fakat l├╝tuf ve kereminle, Sen beni insan olarak yaratt─▒n. Ama yaz─▒k ki ┼čimdiye kadar ┼ču mahl├╗kat gibi ya┼čad─▒m. Oysa insan olarak ya┼čamak ne k─▒ymetli imi┼č. Y├╗nus Dedeler gibi, Doktor Selim amcalar gibi ya┼čamak, ne b├╝y├╝k ┼čerefmi┼č. Bundan sonra ne olur All├óhÔÇÖ─▒m, beni hep onlar gibi ya┼čat.ÔÇŁ

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝.

Hafif ya─čmur ├žiseliyordu. Damlalar─▒ seyretti. Onlar─▒n yere d├╝┼č├╝┼č├╝ne bakt─▒. Toprakla kayna┼čmas─▒n─▒ izledi. Toprak her damlay─▒ hemen yudumluyordu. Fakat sadece kendine de─čil, ├╝zerinde kim varsa hepsine de kana kana i├žiriyordu. Bitkilere, b├Ârt├╝ b├Âceklere, kurda ku┼ča, insanlara, her varl─▒─ča ikr├óm ediyordu. Hele ┼ču k├╝├ž├╝k solucan─▒n h├óli. D├╝┼č├╝nd├╝:

ÔÇťRabbim; dev├ós├ó varl─▒klara ayr─▒ bir hayat, k├╝├ž├╝c├╝k varl─▒klara da ayr─▒ bir hayat vermi┼č. Kar─▒ncan─▒n da solucan─▒n da bir hayat tarz─▒ var. Allah onlar─▒n r─▒zk─▒n─▒ da veriyor. O ufac─▒k varl─▒klar─▒ da unutmuyor. Ne muhte┼čem bir kudret! Ne muazzam sanat ve saltanat! All├óhÔÇÖ─▒m, sen ne b├╝y├╝ks├╝n!ÔÇŁ

R├╗hunda yeni bir ferahl─▒k duydu.

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝.

Bir ├ži├žek├ži d├╝kk├ón─▒n─▒n ├Ân├╝nden ge├žiyordu. ├çi├žek├ži, b├╝y├╝k bir ├«tin├ó ile i┼čini yap─▒yordu. Birine buket haz─▒rl─▒yor, birine de ├želenk haz─▒rl─▒yordu. ├Ätin├ól─▒yd─▒, fakat elindeki ├ži├žeklerin sanatk├ór─▒ndan belki de habersizdi. Orhan, reng├órenk ├ži├žeklerin g├╝zelliklerine hayran hayran bakarak m─▒r─▒ldand─▒:

ÔÇťAcaba bu adam, hi├ž d├╝┼č├╝n├╝yor mu ki; bu ├ži├žekler topraktan nas─▒l ├ž─▒k─▒yor, bu g├╝ller nas─▒l a├ž─▒yor? Onlardaki renk renk desenleri kim tasarl─▒yor, boyalar─▒ kim haz─▒rl─▒yor, kim ├╝retiyor? Kim bu muhte┼čem sanat─▒n sanatk├ór─▒? Acaba bu ├ži├žek├ži bunun fark─▒nda m─▒? Yoksa on kuru┼č kazanay─▒m diye, g├╝zelim ├ži├žeklere sadece madde ve menfaat g├Âz├╝yle mi bak─▒yor? Para kazand─▒ran bir ├žak─▒l y─▒─č─▒n─▒ ile ├ži├žek buketlerinin aras─▒nda acaba fark g├Ârebiliyor mu, g├Âremiyor mu?ÔÇŁ

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝…

Bir hastah├óne g├Ârd├╝. ├écil servisin ├Ân├╝nde bir s├╝r├╝ insan vard─▒. Tel├ó┼čl─▒ ko┼ču┼čturmalar, heyecanl─▒ ve endi┼čeli hareketlilikler ve sakin doktorlar vard─▒. Hastalar inliyordu. Yine Doktor Selim Beyi hat─▒rlad─▒:

ÔÇťBurada inleyen hastalar─▒n da acaba bir Doktor Selim beyleri var m─▒yd─▒? ┼×efkat ve merhametleri ne kadard─▒? Buradaki doktorlar, t─▒p ilmini, daha do─črusu All├óhÔÇÖ─▒n koydu─ču ┼čif├ó i├žin gerekli s─▒hhat k─üidelerini okurlarken ruhlar─▒n─▒ da e─čittiler mi, g├Ân├╝llerini de incitmeyecek ve incinmeyecek bir k─▒vamda incelttiler mi? Yoksa hastalara kar┼č─▒ kasap ed├ós─▒ m─▒ i├žindeler?ÔÇŁ

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝…

Biraz dalg─▒nla┼čm─▒┼čt─▒ ki ac─▒ bir fren sesiyle irkildi.

Sol taraf─▒nda bir araba, yol kenar─▒ndaki dire─če ├žarpm─▒┼čt─▒. AllahÔÇÖtan ki, yava┼č oldu─ču i├žin az darbe alm─▒┼čt─▒. ─░ki ki┼či vard─▒ i├žinde. ┼×of├Âr indi. Di─čeri kald─▒. Arabada kalan ┼čah─▒s, oturdu─ču koltukta garip bir ┼čekilde sa─čdaki cam─▒ silip duruyordu. Ya┼čad─▒─č─▒ kaza umurunda bile de─čildi. ┼×of├Âr├╝n de ondan farkl─▒ taraf─▒ yoktu. ─░ndi─či arabay─▒ iki saniye seyretti, sonra anahtar─▒n─▒ bir kenara f─▒rlatt─▒ ve rastgele y├╝r├╝meye ba┼člad─▒. Ne kendisinin ne arabas─▒n─▒n fark─▒nda idi. Bir sa─ča devriliyor, bir sola devriliyordu.

Anla┼č─▒lan, ikisi de zilzurna sarho┼čtu. Zavall─▒lar, hi├žbir ┼čeyin fark─▒nda de─čildiler. Yapt─▒klar─▒ kazay─▒ dah├« idr├ók edemiyorlard─▒. Ay─▒kken bilememi┼čler, sarho┼čken hi├ž bilmiyorlard─▒ ki; Yolculuklar─▒ nereye? Gidi┼čleri nereye? O sarho┼č ad─▒mlar─▒ nereye?

Orhan, ibretle d├╝┼č├╝nd├╝:

ÔÇťBu adamlar─▒n h├óli, benim eski h├ólim. Bir zamanlar ben de b├Âyleydim. Anl─▒yorum ki; Doktor Selim amcan─▒n bana yapt─▒─č─▒ gibi bunlara ac─▒mak l├óz─▒m. Ac─▒mak i├žin de g├╝naha olan nefreti, g├╝nahk├óra ta┼č─▒rmamak l├óz─▒m. ├ç├╝nk├╝ bunlar─▒n ├žo─ču, ellerinden tutacak Doktor Selimleri olmad─▒─č─▒ i├žin bu vaziyette. Doktor Selimleri olsa, belki de b├Âyle olmazlard─▒. Me─čer bu d├╝nyan─▒n Doktor Selimlere ne kadar ├žok ihtiyac─▒ varm─▒┼č…ÔÇŁ

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝…

G├Ârd├╝─č├╝ her k├Â┼če ayr─▒ bir ibretti. ─░nsanlar─▒n heyecanlar─▒, hevesleri, tel├ó┼člar─▒ ve ihtiraslar─▒ farkl─▒ farkl─▒yd─▒. Kimisi g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒nda g├╝ne┼či kaybetmi┼č, ┼ča┼čk─▒n ┼ča┼čk─▒n dola┼č─▒yordu. Kimi sef├óletini sa├ódet zannetmi┼č; s─▒ms─▒k─▒ sar─▒l─▒yor, hid├óyet ikliminden ka├ž─▒yordu.

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝…

G├╝zerg├óh─▒ Ba─čdat CaddesiÔÇÖnden ge├žiyordu. Bir araba, y├╝ksek sesle ├žald─▒─č─▒ m├╝zik kirlili─či ile kulaklar─▒n─▒ patlat─▒rcas─▒na yan─▒nda ge├žerken ├óniden korktu. ─░rkildi ve h─▒zland─▒. Buradan ├žabuk ge├žmeliydi. Bir s├╝r├╝ garip yerler ve insanlar vard─▒. ├ç─▒lg─▒nca e─členenler, yar─▒ ├ž─▒plak sefiller… Sanki bu insanlar, g├Âzlerinin ├Ân├╝ne parmaklar─▒n─▒ koymu┼č, hakikat n├╗runu hi├ž g├Ârmek istemeden ya┼č─▒yorlard─▒.

├ľnceleri imrendi─či k─▒z-erkek karmakar─▒┼č─▒k tablolara Orhan, ┼čimdi bir m├ón├ó veremiyordu:

Yar─▒n bunlar nas─▒l anne olacak? Nas─▒l baba olacak?

Bu insanlar, ni├žin d├╝nyaya geldiklerini, ni├žin ya┼čad─▒klar─▒n─▒, nereye gideceklerini, az─▒c─▒k da olsa d├╝┼č├╝nm├╝yorlar m─▒yd─▒? Yolculu─čun hangi tarafa oldu─čunu hi├ž anlam─▒yorlar m─▒yd─▒?

Y├╝re─či ac─▒d─▒;

ÔÇťG├╝ya bunlar─▒n ├žo─ču tahsilli!ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nd├╝.

Belki kimisinin iki-├╝├ž ├╝niversite bitirmi┼čli─či vard─▒. Ama her ┼čeyleriyle beh├«m├« bir hayat─▒n zeb├╗nu idiler. Esas tahsilden ve esas e─čitimden hi├žbir nasipleri yok gibiydi. ├ç─▒kmaz sokaklar─▒n peri┼čan yolcular─▒yd─▒. Hayat─▒n hangi girdab─▒nda hel├ók olacaklar─▒ me├žhuld├╝. Okyanus ortas─▒nda d├╝meni k─▒r─▒lan bir gemiden farks─▒zd─▒lar.

D├╝┼č├╝nd├╝:

ÔÇťE─čitim dedi─čin, Doktor Selim gibi insanlar yeti┼čtirmeli. ─░nsan─▒ insan yapmal─▒. Di─čer varl─▒klar gibi ya┼čamay─▒ k├Âr├╝kleyen tahsil, ger├žek bir tahsil de─čildir. Zengini ┼č─▒martan, fakiri isyana s├╝r├╝kleyen tahsil; e─čitim de─čil, ancak tehlikedir. Maddeten olsun, m├ónen olsun; yetimleri, kimsesizleri, muhta├žlar─▒ ve muzdaripleri unutturan tahsil, ─▒st─▒raplarla doludur.ÔÇŁ

Karar verdi:

ÔÇťO h├ólde ben esas tahsilin pe┼činde olmal─▒y─▒m. Yoksa h├ólim, eskisi gibi bunlardan farks─▒z olur. Doktor Selim amcan─▒n dedi─či gibi liseyi a├ž─▒ktan bitirme imk├ón─▒m var. ─░ki kanatl─▒ bir e─čitim i├žin vakit ge├žmeden esas tahsile ┬źBismill├óh!┬╗ demeliyim. Sonra il├óhiyat, edebiyat, tarih veya t─▒p… Bakal─▒m kabiliyetim hangisine elveri┼čli? Ancak ill├ó esas tahsil. ─░ll├ó Doktor Selim gibi ┼čahsiyetli yeti┼čmek… Etraf─▒ma y├╝re─čimden merhamet ve rahmet tevzi etmek.ÔÇŁÔÇŁ

Orhan; bu d├╝┼č├╝nceler i├žinde kald─▒r─▒mlar─▒ ad─▒mlarken, e─čri sokaklarda g├Ârd├╝─č├╝ daha nice manzara ile r├╗hen s─▒k─▒ld─▒. Y├╗nus DedeÔÇÖnin sohbetinde tatt─▒─č─▒ feyzi ve ya┼čad─▒─č─▒ huz├╗ru kaybetmemek i├žin baz─▒ yollardan ka├žarcas─▒na ge├žti. ├ç├╝nk├╝ nice k├Â┼čeler ve yerler, insanlar─▒n m├óneviyat mezbelesi gibiydi. ├ťst ├╝ste y─▒─č─▒lm─▒┼č ├ž├Âp y─▒─č─▒nlar─▒ gibi. ┼×ekil ┼čekil tipler. K─▒l─▒ktan k─▒l─▒─ča girmi┼č tipler. Sa├ódeti, sef├ólette arayanlar─▒n ┼čeytanca h├ólleri.

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝…

Fark─▒nda olmadan ├žok tan─▒d─▒k bir yerden ge├žmek ├╝zereydi. Bir an teredd├╝t etti. Sonra kararl─▒ bir ┼čekilde y├╝r├╝meye devam etti. Bir zamanlar s─▒k├ža u─črad─▒─č─▒ bir yerdi. Kalben d├╝zelmeye ba┼člad─▒─č─▒ andan sonra u─čramak istemedi─či bir mek├ón. Olacak ya, Tilki ┼×evket de kap─▒dayd─▒.

Onu g├Âr├╝nce birden s─▒├žrad─▒ Tilki:

ÔÇĺOrhan, a┼čk olsun sana! Ho┼č geldin diyece─čim ama k─▒rg─▒n ve k─▒zg─▒n─▒m. Ka├ž sefer ektin bizi! Ay─▒p ettin…

Orhan kararl─▒ cevap verdi:

ÔÇĺBen art─▒k bu mek├ónlara elveda dedim. Kendimi ye┼čertecek as─▒l ve ger├žek topra─č─▒m─▒ bulup sizi de─čil, g├Ânl├╝m├╝ oraya ektim. ─░n┼č├óallah bir g├╝n siz de o topra─č─▒n fidan─▒ olursunuz.

Tilki ┼ča┼č─▒rd─▒:

ÔÇĺNe oldu sana b├Âyle? S├Âzlerin de h├ólin de bir de─či┼čik. Hele gel i├žeri ┼č├Âyle.

Orhan, k─▒p─▒rdamad─▒:

ÔÇĺOras─▒ i├žeri girilecek de─čil, sadece d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒lacak bir yer!

Tilki sesini y├╝kseltti:

ÔÇôSen akl─▒n─▒ kaybetmi┼čsin!

Orhan;

ÔÇťÔÇôHay─▒r, kaybetmedim. As─▒l ┼čimdi akl─▒m yerine geldi.ÔÇŁ dedi ve Tilki ile arkada┼člar─▒na ac─▒yarak bakt─▒. Sonra sordu:

ÔÇô┼×u benim aln─▒mda aptal m─▒ yaz─▒yor? Zaman─▒nda hakikaten aptalm─▒┼č─▒m. Kendimi bo┼č sevdalarda neredeyse hel├ók edecektim. Ebed├« hayat─▒n ├óhiret hayat─▒ oldu─čunun ve d├╝nyan─▒n da bir imtihan mek├ón─▒ oldu─čunun fark─▒nda de─čildim. Bug├╝n ise, yeni uykudan uyanan bir ki┼činin mahmurlu─ču ve silkini┼či i├žinde ayr─▒ bir d├╝nyaya g├Âz a├žt─▒m.

ÔÇĺOoo, sen sofu olmu┼čsun Orhan! Nas─▒l oldu yahu! R├╝yada g├Ârsem inanmazd─▒m. ├ľyle de─čil mi arkada┼člar?

Toplu bir kahkaha y├╝kseldi.

Bunun ├╝zerine Orhan, onlara cevap vermeyi gereksiz g├Ârd├╝. Ac─▒yarak bakt─▒. Yine kararl─▒ ad─▒mlarla y├╝r├╝y├╝p gitti.

Y├╝r├╝d├╝, y├╝r├╝d├╝…

Son ge├žti─či yerde i├ži hayli darlanm─▒┼čt─▒. Bir zamanlar ko┼čtu─ču sefil kimselerden ┼č├╝k├╝r ki bug├╝n ka├žarcas─▒na ayr─▒lm─▒┼čt─▒. Onlarla ge├žirdi─či y─▒llara hay─▒fland─▒. Onlarla yaz─▒k etti─či g├╝nlerini kah─▒rla hat─▒rlad─▒ ve y├╝re─či bir daha burkuldu.

Ferahlamak ihtiyac─▒ hissetti. Y├╗nus DedeÔÇÖnin sohbetinde teneff├╝s etti─či havay─▒ tekrar tekrar y├╝re─čine doldurmak i├žin derin derin nefes ald─▒. Biraz rahatlad─▒. Fakat ge├žti─či yerden ├╝zerine yans─▒yan gafleti iyice defetmek istiyordu.

Vakit de ilerlemi┼čti. Doktor Selim Beyi bu saatte rahats─▒z etmek olmazd─▒. M├╝tereddit bir h├ólde d├╝┼č├╝n├╝rken uzaktan g├Ârd├╝─č├╝ S├╝leymaniye minareleri, ├ódeta ona muhabbetle el sall─▒yor ve kendisini buyur ediyor gibiydi.

Karar verdi:

ÔÇťYats─▒y─▒ S├╝leymaniyeÔÇÖde k─▒lay─▒m…ÔÇŁ

Kalbini All├óhÔÇÖa y├Âneltti ve y├╝r├╝d├╝…