HAYALDEK─░ VE GER├çEKTEK─░…

M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

├ľnceki yaz─▒da;

Cevapl─▒ bir imtihan─▒n incelikleri ├╝zerinde durmu┼čtum. E─čitimin kendimizde ve biz olmas─▒ y├Ân├╝ne, cevab─▒ i├žinde bir bilmeceyi a├ž─▒klayarak dikkat ├žekmi┼čtim. Yaz─▒y─▒ okuyanlara, o bilmecenin ne m├ón├óya geldi─čini sordum. Orada da belirtti─čim gibi, cevab─▒, ├╝stelik yaz─▒daki a├ž─▒klamalara ra─čmen baz─▒lar─▒, yine de benden istediler.

Bilmece ┼čuydu:

ÔÇťKan k─▒rm─▒z─▒, s├╝t beyaz, f─▒nd─▒k kabu─čuna s─▒─čar, kale kap─▒s─▒na s─▒─čmaz!ÔÇŁ

Bu sefer, s├Âz├╝ uzatmadan cevab─▒ hemen verelim:

Kan, evet k─▒rm─▒z─▒d─▒r,

S├╝t de beyazd─▒r.

F─▒nd─▒k, kendi kabu─čuna elbette s─▒─čar.

Kale de, kap─▒s─▒na zaten s─▒─čmaz.

Yani sorulan, s├Âylenenin ta kendisi.

Fakat ilk bak─▒┼čta anla┼č─▒lm─▒yor. Hele insan, cevap i├žin su├óle de─čil de ba┼čka yere odaklanm─▒┼čsa, hi├ž anla┼č─▒lm─▒yor. A├ž─▒klama yap─▒lsa bile. Ancak do─črudan cevap verilince; ┬źAaa, ├Âyle miydi? Asl─▒nda fark eder gibi oldum, ama…┬╗ deniliyor.

Bunun belirgin bir ┬źniyesi┬╗, ├Ânceki yaz─▒da anlat─▒ld─▒. Fakat yine de cevab─▒ anlamayanlar─▒n olmas─▒, bir ┬źniyesi┬╗ne daha dikkat ├žekmeyi gerektirdi.

Hat─▒rlayal─▒m:

Birinci niyenin sebebi; cevab─▒, insan─▒n, sual i├žinde de─čil, sual d─▒┼č─▒nda aramas─▒yd─▒. Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n ah─▒rda y├╝z├╝─č├╝n├╝ kaybedip de d─▒┼čar─▒da aramas─▒ gibi. Demi┼čler ki:

ÔÇĺHocam, madem ah─▒rda kaybettin, ni├žin d─▒┼čar─▒da ar─▒yorsun?

ÔÇĺAh─▒r karanl─▒k, orada g├Âremiyorum. Fakat d─▒┼čar─▒s─▒ ayd─▒nl─▒k. O y├╝zden burada ar─▒yorum.

Do─čuda gece ya┼čan─▒rken kaybolan e─čitim, sanat, insanl─▒k, zenginlik ve medeniyet y├╝z├╝─č├╝n├╝ bat─▒n─▒n batmakta olan g├╝nd├╝z├╝nde, yani i├žeride de─čil de d─▒┼čar─▒da arayanlar─▒n kulaklar─▒ ├ž─▒nlas─▒n!

Hoca, d─▒┼čar─▒da y├╝z├╝─č├╝n├╝ bulamad─▒ tabi├«. ├ç├╝nk├╝ ├žare, y├╝z├╝k neredeyse orada aramakt─▒.

Yani bir cevap, ancak su├ólinin i├žinde aranmal─▒. Orada aramayanlar, dolan─▒p dururlar. En basit ┼čeyi bile bilemezler. Sonra birtak─▒m cevaplar uydurur ve ona inan─▒rlar. Bilmeyenin kar┼č─▒s─▒nda da o cevaplar─▒ tak─▒r tak─▒r savunurlar.

Neyse.

Gelelim bilememenin ikinci ┬źniyesi┬╗ne.

O da;

Bir ┼čeyin ger├že─čine de─čil de hayaline g├Âre hareketten kaynaklanmakta. ─░nsan, hayal ├óleminde her ┼čekilde d├╝┼č├╝nebilir, ama bunu ger├žekle kar─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ zaman ortaya ┼ču garabet ├ž─▒kar:

─░rice bir hindi vard─▒. Akranlar─▒ndan da hayli b├╝y├╝k├žeydi. H├óline bakarak durmadan kabar─▒r, kendi k─▒ymeti hakk─▒nda gece g├╝nd├╝z hayal kurard─▒. Etraf─▒na; ┬źBana ni├žin b├╝lb├╝lden fazla de─čer vermiyorsunuz?┬╗ dercesine; ┬źGul├╗, gul├╗, gul├╗…┬╗ avazlar─▒yla hayk─▒r─▒rd─▒.

Bir g├╝n b├╝lb├╝lle kar┼č─▒la┼čt─▒. ─░├žini her g├╝n kavuran bir itiraz ile sordu:

ÔÇôEy b├╝lb├╝l, ben senden daha c├╝sseli, daha kilolu ve daha b├╝y├╝k oldu─čum h├ólde ni├žin sen benden daha de─čerli say─▒l─▒yorsun? Bu b├╝y├╝k bir haks─▒zl─▒k de─čil mi?

Hindinin sapland─▒─č─▒ ruh h├ólini fark eden b├╝lb├╝l, do─črudan cevap verdi:

ÔÇôEy hindi, c├╝ssen b├╝y├╝k ama sesin yok.

ÔÇôNas─▒l yok. Senden daha g├╝r bir sese sahibim.

ÔÇôDo─čru, sesin g├╝r. Fakat tats─▒z bir ses. Sadece ba─č─▒rmaya m├╝sait. Ne yapsan benim gibi ┼čak─▒yam─▒yorsun.

ÔÇôPek├ól├ó sesi bir tarafa b─▒rakal─▒m. Benim kadar derin d├╝┼č├╝nen biri daha var m─▒? Yok. Her g├╝n uzun uzun d├╝┼č├╝nen en b├╝y├╝k d├╝┼č├╝n├╝r benim. Bunu niye g├Ârm├╝yorlar?

ÔÇĺDo─čru, her g├╝n uzunca d├╝┼č├╝n├╝yorsun. Fakat!

ÔÇĺNe demek fakat?

ÔÇô┼×u demek ki, o kadar d├╝┼č├╝n├╝rl├╝─č├╝ne ra─čmen sende ger├žek bir d├╝┼č├╝nce, faydal─▒ bir tefekk├╝r yok. D├╝┼č├╝nd├╝klerinin hepsi de bombo┼č hayal. Hi├žbirinde i┼če yarar k├╝├ž├╝c├╝k bir fikir dah├« yok. Hem sonra…

ÔÇôSonras─▒ da ne?

ÔÇôSeni y├╝celtecek, bir a┼čk─▒n da yok. A┼čk─▒n olmad─▒─č─▒ i├žin baksana, kanad─▒n oldu─ču h├ólde bir t├╝rl├╝ u├žam─▒yorsun.

ÔÇôEvet y├╝ce bir a┼čk─▒m yok ama, g├Ârm├╝yor musun ben noellerin bir numaras─▒y─▒m.

ÔÇĺNoelde bir numaral─▒k, hi├žbir numara etmez. Bu, hasbah├žede son numara demektir. Ey hindi, unutma; ba┼čkalar─▒na meze olmakla bizim ba─č─▒m─▒zda de─čerli olamazs─▒n.

ÔÇôTamam da ey b├╝lb├╝l! Benim heybet ve ha┼čmetimi g├Âz ard─▒ ediyorsun!

ÔÇôSen ┼či┼čkin balon gibi kabarmay─▒ heybet ve ha┼čmet mi zannediyorsun?

ÔÇôYa ne?

ÔÇôNe oldu─čunu, bir b─▒├ža─č─▒n ├žilesi g─▒rtla─č─▒na dayand─▒─č─▒ an ne h├óle geldi─čine bak da anla!

ÔÇôYeter be b├╝lb├╝l! Sen de amma patavats─▒zm─▒┼čs─▒n. Hayalimi alt-├╝st ettin. Hi├ž d├╝┼č├╝nmedi─čim ger├žeklerle y├╝re─čimi ac─▒tt─▒n. Senin dediklerin do─čru da benim dediklerim tamamen yalan m─▒ yani?

ÔÇôHay─▒r, fakat onun k├╝├ž├╝k karde┼či…

ÔÇôNe demek bu?

ÔÇô┼×u demek ki b├╝t├╝n s├Âylediklerin sadece hayal ├žer├ževesinde do─čru, l├ókin ger├žek a├ž─▒s─▒ndan ise hepsi ambal├ój─▒ cil├ól─▒ bir yalan─▒n aldatmacas─▒. Ho┼čuna gitti─či i├žin kolayca aldand─▒─č─▒n bir aldatmaca…

B├╝lb├╝l├╝n bu keskin s├Âzleri ├╝zerine hindi sustu. Kanatlar─▒n─▒ k─▒sarak tekrar derin derin d├╝┼č├╝ncelere dald─▒.

Hayal ile ger├že─čin bu kar┼č─▒la┼čmas─▒, ├žok ac─▒ olmu┼čtu.

Hindi, ne kadar anlad─▒ bilemeyiz ama bize a├ž─▒k├ža anlatm─▒┼č oldu ki;

Hayaller, mutlaka hakikat testine t├ób├« tutulmal─▒. ├ç├╝nk├╝ hakikatleri hayale saplamak, hayali de hakikat sanmak, en yanl─▒┼č d├╝┼č├╝n├╝┼č. Ger├že─či g├Ârmeye ve ger├žek├ži davranmaya en b├╝y├╝k engel. Hayat─▒ alt-├╝st eden ├žengel bir yakla┼č─▒m.

├ľyle de─čil mi?

Bir ├žocukca─č─▒z, bakars─▒n─▒z hayalinde dev gibi bir pehlivan─▒ yenmi┼č, devirmi┼čtir. Alt─▒ ya┼č─▒ndaki bir yavru, hayalinde on tane b├╝y├╝k kahraman─▒ alt etmi┼čtir. Bir dilsiz, en b├╝y├╝k hatipleri susturmu┼čtur.

Fakat;

Bunlar─▒ ger├žekten kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirmeye kalksan─▒z, o zaman ne olaca─č─▒n─▒ s├Âylemeye bile gerek yok. Fakat ger├žekle y├╝zle┼čmeden, o bo┼č hayalleri b├╝y├╝k bir ger├žek sand─▒─č─▒n─▒zda bir g├╝n kar┼č─▒la┼čaca─č─▒n─▒z hakikatin tokad─▒ ise ├žok a─č─▒r. Ger├žeklerden uzak her hayal, insan─▒ peri┼čan eden veballerle dolu.

Buna ra─čmen yine de insanlar ona kanmakta. ├ç├╝nk├╝ c─▒l─▒z da olsa g├╝├žl├╝ olmak var. ├çirkin de olsa g├╝zel olmak, bilmiyor olsa da bilmek, haks─▒z da olsa hakl─▒ ├ž─▒kmak, berbat da olsa m├╝kemmel say─▒lmak var. Var babam var. B├Âyle varlara kim z─▒plamaz ki.

Fakat zavall─▒ hindi gibi o ┼čekil z─▒playanlar;

Yaln─▒zca hayalde g├╝├žl├╝.

Sadece hayalde g├╝zel.

Ancak hayalde hakl─▒.

Bir tek hayalde m├╝kemmel.

O y├╝zden hi├žbir k─▒ymet-i harbiyeleri yok.

Çünkü;

Hayal├« kartal g├╝c├╝, bir sine─čin pen├žesinde can verir. Hayal├« g├╝zellik, ger├že─čin n├╗runda kara bir leke gibi kal─▒r. Hayal├« hakl─▒l─▒k, ger├žek ├Ân├╝nde yerin dibine ge├žer. Hayal├« m├╝kemmellik; ┬źHaydi maharetini g├Âster!┬╗ denince toz duman olur. Hepsi de hayalin sahte ┼či┼čirmelerinden ibaret. Bazen iyilik ve g├╝zellik deposu sand─▒─č─▒n─▒z, bir de bakars─▒n─▒z ki ├žirkinlik ve k├Ât├╝l├╝k f─▒├ž─▒s─▒. Yuh dersiniz bu kadar─▒na da.

Dolay─▒s─▒yla;

Bir ┼čeyin hayalde ne olup olmad─▒─č─▒ de─čil ger├žekte ne olup olmad─▒─č─▒ ├Ânemli.

Bu bak─▒mdan hi├žbir meselede;

Sadece hayaldeki g├╝zelli─če bakmamal─▒.

Hayaldeki hakl─▒l─▒─ča da.

Hayal├« do─črulu─ča da.

Hayal├« m├╝kemmelli─če de.

Hayal├« ba┼čar─▒ya da.

├ç├╝nk├╝ bunlar─▒n hepsi ki┼činin ba┼č─▒na nihayetinde i┼č a├žar, bel├ó olur, aya─č─▒na dolan─▒r, bir g├╝n duvara toslat─▒r, ┼čok eder, ├Âyle bir a─člat─▒r ki mendil yetmez.

O hâlde;

Hayat─▒ olu┼čturan her sahada; ilimde, e─čitimde, ticarette, hizmette, ailede, ├ževrede her ┼čeyde ve her yerde ger├žek├ži bir yakla┼č─▒m, en birinci ┼čart.

Daima;

Hedefler de idealler de ger├žek├ži olmal─▒, onlara ula┼čmak i├žin at─▒lan ad─▒mlar da. ├ç├╝nk├╝ ger├žek├ži olunmayan ideallerin hayale saplanm─▒┼č sarho┼člar─▒, b├╝y├╝k hakikat ├Ân├╝nde ay─▒ld─▒klar─▒ zaman, kendilerini sadece masa ba┼č─▒nda uyumu┼č bulurlar. Her ┼čeyleri, o uykunun ├╝├ž-be┼č saniyelik r├╝yas─▒ndan ibaret kal─▒r.

Bu sebeple;

Hayat boyu; problemlerin, meselelerin, h├ódiselerin ve her ├že┼čit dertlerin ├ž├Âz├╝m noktas─▒nda ├Ânce onlar─▒n ger├žeklerine bakmal─▒.

Bize yans─▒yan suallerin ├Ânce ger├žeklerini g├Ârmeli.

Yoksa;

Kolay yoldan insan─▒ i├žine ├žeken hayaller; g├Âzleri ├óm├ó, kulaklar─▒ sa─č─▒r, kalpleri anlay─▒┼čs─▒z eder.

G├Âr├╝lebilecek olan─▒ bile g├Âremezsiniz, duyulabilecek olan─▒ bile i┼čitemezsiniz, anla┼č─▒labilecek olan─▒ bile anlayamazs─▒n─▒z.

├ťstelik;

Bug├╝n├╝n cil├óc─▒ d├╝nyas─▒, Noeller y├╝z├╝nden hindileri ├Âne ├ž─▒kar─▒yor. ┼×i┼čik ├Âzelliklerle de─čerli olmay─▒ ├Â─čretiyor. Y├╝ce ger├žeklerden uzak bombo┼č hayallere sapt─▒r─▒yor. Sadece hayalde g├╝zel ve g├╝├žl├╝ olmay─▒ telkin ediyor.

Demiyor ki;

Hakikatine hayalin bile eri┼čemeyece─či ger├žek bir g├╝zelli─če k├Âr olup da hi├žbir hakikati olmayan bombo┼č bir hayal mahsul├╝ yalan bir g├╝zelli─če kendini kapt─▒rmak kadar b├╝y├╝k bir aptall─▒k olamaz.

Demiyor ki;

Hayal de, i┼čin bir ger├že─či. Ama ger├žeklere a├ž─▒l─▒m i├žin l├óz─▒m olan bir ufuk malzemesi olarak. Yoksa ger├že─čin ├Ân├╝ne perde olsun diye de─čil.

Demiyor ki;

Ba┼čkalar─▒ bunu hi├ž demeyecek.

Demesin.

Biz diyelim.

├ľnce ┼čunu diyelim:

Hayaldeki ile ger├žektekini ayn─▒la┼čt─▒rmal─▒y─▒z.

Bilhassa e─čitimde…

O zaman nicedir ├ž├Âz├╝lemeyen b├╝t├╝n sualler, tekrar en do─čru cevaplar─▒n─▒ bulacakt─▒r.