Sa─čl─▒k ve Hastal─▒kta D├ť┼×├ťNCE G├ťC├ťN├ť KULLANAB─░LMEK

Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

ÔÇťSa─čl─▒k da bizim i├žin hastal─▒k da…ÔÇŁ deriz ama herhangi bir hastal─▒k te┼čhisiyle kar┼č─▒la┼č─▒nca ┼ča┼č─▒r─▒r, korkar ve ├╝z├╝l├╝r;

ÔÇť┼×imdi ne olacak?ÔÇŁ diyerek kendimizi karamsarl─▒─ča iteriz.

Hastal─▒─č─▒n verdi─či ac─▒yla ya┼čanan ┼čokla zihnen ├žok u├ž yorumlar yapt─▒ktan sonra uzun bir kabullenme s├╝reci ya┼čar─▒z.

ÔÇťNerede hata yapt─▒m, hayat─▒mda yanl─▒┼č olan ne t├╝r al─▒┼čkanl─▒klar─▒m vard─▒ da bu hastal─▒─ča yakaland─▒m?ÔÇŁ ┼čeklindeki kendini sorgulama s├╝recinden sonra da art─▒k yapabileceklerimize odaklan─▒r─▒z.

V├╝cudumuzun ya da herhangi bir organ─▒m─▒z─▒n hastalanmas─▒nda ve sonras─▒nda iyile┼čmesinde davran─▒┼člar─▒m─▒z kadar zihn├« ve r├╗h├« tepkilerimiz de ├Ânemlidir. ─░nsan biyo-psiko-sosyal bir varl─▒k oldu─čuna g├Âre hastalanmam─▒z─▒ ya da iyile┼čmemizi sadece biyolojik a├ž─▒dan ele almam─▒z do─čru olmayacakt─▒r. Sa─čl─▒kl─▒ olma ya da hastaland─▒─č─▒m─▒zda iyile┼čme h├óli ile ferd├« ve sosyal al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒z─▒n al├ókas─▒ oldu─ču kadar d├╝┼č├╝nce tarz─▒m─▒z─▒n, hislerimizin ve m├ónev├« boyutumuzun da al├ókas─▒ ├žoktur.

Tedavi s├╝recinde oldu─ču kadar hastalanmadan ├Ânceki s├╝re├žte de olumlu al─▒┼čkanl─▒klarla birlikte olumlu d├╝┼č├╝ncelere de ihtiyac─▒m─▒z vard─▒r. ┬źHastal─▒k┬╗ d├╝┼č├╝ncesinin ├╝zerimizde olu┼čturaca─č─▒ korku, baz─▒ olumlu davran─▒┼člar─▒ kazanmam─▒za sebep olacakt─▒r mutlaka. T─▒pk─▒ deprem korkusuyla sa─člam binalar yapmaya, trafik kazas─▒ korkusuyla emniyet kemeri takmaya, H1N1 korkusuyla da temizli─če ve el y─▒kama al─▒┼čkanl─▒─č─▒na art─▒k daha ├žok ├Ânem veriyor olmam─▒z gibi! Fakat bu korkunun dengeli olmas─▒ hayat─▒m─▒z─▒ alt├╝st etmemesi gerekir. Ba┼čka bir deyi┼čle tedbirli olmay─▒ sa─člayacak kadar endi┼če veya korku duyuyor olmam─▒z normaldir! Daha fazlas─▒, olumlu d├╝┼č├╝nce g├╝c├╝n├╝ engelleyecek bir etkiye sahiptir.

Hayatta oldu─čumuz s├╝rece v├╝cudumuzun her t├╝rl├╝ fonksiyonunu y├Âneten beynimiz gece-g├╝nd├╝z s├╝rekli ├žal─▒┼č─▒r, asla durmaz veya tatile ├ž─▒kmaz!

Bilim adamlar─▒n─▒n uzun zamandan beri s├Âyleyegeldikleri ┼čey beynimizde ├╝retti─čimiz d├╝┼č├╝ncelerin n├Âropeptit ad─▒ verilen bir kimyev├« madde salg─▒lad─▒─č─▒yd─▒. Bu kimyev├« madde, bir d├╝┼č├╝nceye sahip oldu─čumuzda beynimizde ├Âzel bir pencere a├ž─▒yor, d├╝┼č├╝nce sona erdi─činde ise pencereyi kapat─▒yordu. Mesel├ó kendimizi engellenmi┼č hissetti─čimizde, hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črad─▒─č─▒m─▒zda, tehdit edildi─čimizde ├Âfkelenerek ba─č─▒rma veya vurma iste─čimizin olu┼čmas─▒ n├Âropeptitlerin i┼čiydi. ├çaresiz, g├╝├žs├╝z, zavall─▒ oldu─čumuzu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝zde depresif ruh h├óline b├╝r├╝nmemiz de…

Di─čer yandan bilim adamlar─▒n─▒n yeni ke┼čfettikleri ┼čey ise ba─č─▒┼č─▒kl─▒k h├╝crelerimiz ├╝zerinde n├Âropeptitler i├žin ├Âzel bir y├╝kleme r─▒ht─▒m─▒n─▒n olu┼čuydu. Yani bakterileri, vir├╝sleri, mantarlar─▒, parazitleri, kanser h├╝crelerini yenen ba─č─▒┼č─▒kl─▒k h├╝crelerimizin ├╝zerinde belirli maddeleri ├Âz├╝mlemek i├žin belirli r─▒ht─▒mlar─▒n oldu─ču biliniyordu; fakat d├╝┼č├╝ncenin ├╝retti─či n├Âropeptitler i├žin ├Âzel r─▒ht─▒mlar─▒n oldu─čunu yeni ke┼čfettiler. Bu ┼ču demekti; ba─č─▒┼č─▒kl─▒k h├╝crelerimizin hastal─▒─ča cevab─▒, d├╝┼č├╝ncelerimiz taraf─▒ndan belirleniyordu.

Yani i├žti─čimiz il├ó├žlar─▒n faydas─▒n─▒n olaca─č─▒n─▒ zannetmiyorsak netice tam da zannetti─čimiz gibi olacakt─▒. Ya da placebo etkisindeki gibi, i├žti─čimiz il├ó├žlar─▒n farmakolojik olarak hi├žbir faydas─▒ olmamas─▒na ra─čmen; birileri taraf─▒ndan ger├žekten i┼če yarad─▒─č─▒na inand─▒r─▒lm─▒┼čsak netice yine tam da inand─▒─č─▒m─▒z gibi olacakt─▒. Kaplumba─ča kan─▒ndan, kirpi etinden ┼čifa bulanlar da isabet etti─či i├žin de─čil ├╝mit etti─či i├žin ┼čifa buluyorlard─▒. Hasta olmadan ├Ânce de; ┬źKapt─▒m ┼čifay─▒!┬╗ ┼čeklindeki d├╝┼č├╝nce hasta olmam─▒z i├žin v├╝cudu hastal─▒─ča haz─▒r h├óle getiriyor yani beynimiz n├Âropeptitler ├╝retiyordu.

Bunlar─▒n hepsinin ├Âtesinde s├Âylemek istedi─čimiz ┼čey, gerek hasta olmadan ├Ânceki s├╝re├žte gerekse ┼čifa bulma s├╝recinde ├«m├ón─▒n ve tesl├«miyetin olumlu d├╝┼č├╝nceler i├žin n├Âropeptit ├╝retmedeki g├╝c├╝d├╝r. ÔÇťEyvah! Mikrop kapt─▒m.ÔÇŁ d├╝┼č├╝ncesinin olu┼čturdu─ču endi┼če ve negatif d├╝┼č├╝nce tarz─▒yla;

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒n dedi─či olur, O beni koruyacakt─▒r!ÔÇŁ d├╝┼č├╝ncesinin olu┼čturdu─ču g├╝ven ve pozitif d├╝┼č├╝nce aras─▒nda, sonu├ž itibar─▒yla da─člar kadar fark vard─▒r. Olumlu d├╝┼č├╝n├╝p ├╝mitvar olanlar─▒n daha az hasta oldu─ču ve hastaland─▒─č─▒nda da daha ├žabuk iyile┼čti─či ilm├« bir ger├žektir.

Modern anlamda d├╝┼č├╝nce g├╝c├╝ denilen ┼čeyin kl├ósik m├ón├ódaki tarifi budur; OÔÇÖnun bizi seviyor oldu─čuna ve hakk─▒m─▒zda hep iyi olan─▒ istedi─čine inanmak, OÔÇÖna g├╝venmek, OÔÇÖna dayanmak, kendimizi rahat ve g├╝vende hissetmek…

Rabbimiz ┬źHaf├«z┬╗ ve ┬ź┼×├óf├«┬╗ isimleriyle her zaman tecell├« edecektir elbet. L├ókin olumlu d├╝┼č├╝nce g├╝c├╝nden istifade etmesini bilerek OÔÇÖnun hakk─▒nda ┬źh├╝sn-i zan┬╗ besleyebilenlere!..