Ba┼čar─▒n─▒n Yolu SABIR YOKU┼×U

Hayat Notlar─▒

Ahmet Z─░YLAN

Hangi meslekten olursan ol; ister edebiyat├ž─▒ ol, istersen tarih├ži, ister doktor ol, ister m├╝hendis, ister sanayici ol, istersen t├╝ccar, ne olursan ol… ─░┼činde ba┼čar─▒l─▒ olmak istiyorsan;

1. ├ľnce m├╝te┼čebbis olacaks─▒n,

2. ─░┼čini seveceksin… ├ľyle b├Âyle de─čil, r├╝yanda g├Ârecek kadar ├žok seveceksin.

3. ─░┼čine ilgin olacak, i┼činle ilgili bilgin olacak. Bilgini art─▒racaks─▒n. E─čer ara┼čt─▒rm─▒yor, takip etmiyor, kitaplar─▒n─▒ okumuyor;

┬źBenim bilgim, tecr├╝bem bana yeter!┬╗ diyorsan i┼čin bitmi┼č demektir.

4. ├çal─▒┼čacaks─▒n, ├žal─▒┼čacaks─▒n, ├žal─▒┼čacaks─▒n. Sab─▒rla, sebatla ├žal─▒┼čacaks─▒n. Allah izin verinceye, kilitleri a├ž─▒ncaya kadar y─▒lmadan, olumsuzluklara boyun e─čmeden devam edeceksin.

B├╝t├╝n bunlar─▒ da tev├ózu i├žinde, d├╝r├╝st olarak s├╝rd├╝r├╝rsen, muvaffakiyet All├óhÔÇÖ─▒n izniyle gelir.

Bu maddeler, hayat─▒n tecr├╝besiyle, ac─▒-tatl─▒ ya┼čanan h├ót─▒ralar─▒n i├žinden s├╝z├╝l├╝yor. ─░├žinde benim i├žin ├žok anlaml─▒ i┼čaretler olan bir freze alma hik├óyemiz vard─▒r.

├ľnce m├╝te┼čebbislik… Ayakkab─▒ kalfal─▒─č─▒nda borcu-harc─▒ d├╝┼č├╝nmeden gelen rahat kazanc─▒ b─▒rakm─▒┼č─▒z, daha zahmetli, daha ├žok ├žal─▒┼čma gerektiren ve risk ihtiva eden yola girmi┼čiz.

Bir freze makinesi al─▒p ayakkab─▒ taban─▒ ve kenar─▒ tesviye edece─čiz.

Akl─▒m─▒z orada, g├Ânl├╝m├╝z orada. ├ç├╝nk├╝ i┼čimizi seviyoruz. Te┼čbihte hata olmaz, m├╝ridin ┼čeyhini sevdi─či gibi, ├╝mmetin peygamberini sevdi─či gibi…

─░┼č olarak, i┼č olsun diye de─čil, a┼čk olarak…

─░┼či sevince ilgi ve al├óka g├Âsteriyorsun. ─░lgiye d├Ân├╝┼čmeyen bir sevgi a┼čk de─čildir. Sevince, ilgilenince, kitab─▒n─▒ okuyorsun, ara┼čt─▒r─▒yorsun, bilene soruyorsun, i┼činin pe┼činde oluyorsun. Ama bilgi ve tecr├╝be artt─▒k├ža kibir-gurur de─čil tev├ózu art─▒yor, ├ž├╝nk├╝ i┼čin Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa bakan taraf─▒n─▒, nasip taraf─▒n─▒ ihmal etmiyorsun.

Sevgi ve ilgi ile bilgiye ula┼č─▒nca geriye ├╝retmek kal─▒yor. ├çal─▒┼čmak, gayret etmek. Fazla ├žal─▒┼č─▒yorsun, fazla mesai veriyorsun. Sevgi oldu─ču i├žin, a┼čk oldu─ču i├žin yorulmuyorsun da. O kadar ki, ak┼čam oluyor, ├Â─čle yeme─čini yedin mi, yemedin mi, hat─▒rlayam─▒yorsun.

Bu freze tezg├óh─▒ alma hik├óyemizde bunlar─▒ ad─▒m ad─▒m ya┼čad─▒k…

Sene 1961. Taze bir m├╝te┼čebbis olarak ─░stanbulÔÇÖa geldik, ara┼čt─▒rd─▒k, bir freze tezg├óh─▒ al─▒yoruz. Fakat makineyi ├žal─▒┼čt─▒rmay─▒ bilmiyoruz. Ayakkab─▒c─▒l─▒k mesle─čimiz, bu i┼či de nas─▒l yapaca─č─▒m─▒z─▒ biliyoruz ama makineyi tan─▒mak l├óz─▒m. Adama;

ÔÇťÔÇôG├Âster!ÔÇŁ diyorum, k├╝├ž├╝ms├╝yor:

ÔÇťÔÇôBe┼č-alt─▒ ay ├žal─▒┼čmadan ├ž├Âzemezsin!ÔÇŁ diye ak─▒l veriyor.

Sonunda makineyi ald─▒k, kaporay─▒ verdik, makine s├Âk├╝lmeden ├Ânce sat─▒n ald─▒─č─▒m─▒z adam;

ÔÇťÔÇôHaydi otur da bir yap bakal─▒m, yapabilecek misin?ÔÇŁ dedi. Ben oturdum sandalyeye, ba┼člad─▒m ├žal─▒┼čmaya, adam hayret etti:

ÔÇťSen bunu daha evvel yapt─▒n m─▒? Sen bu i┼či daha ├Ânce yapm─▒┼č gibi hareket ediyorsun. ├çok g├╝zel yap─▒yorsun.ÔÇŁ deyince

ÔÇťÔÇôKarde┼čim, ben ├žal─▒┼čmak istiyordum, vermiyordunuz. Ben gece r├╝yamda sabaha kadar bu i┼či yap─▒yordum.ÔÇŁ

Bu, i┼čin bilgi taraf─▒…

Neyse, frezeyi s├Âkt├╝ler, tam 38 par├ža… Koydular kamyona, memlekete g├Ât├╝r├╝yoruz. Vard─▒k memlekete a├žt─▒k, say─▒yoruz 38 par├ža, ama o makine de─čil… Hi├ž i┼če yaramayan par├žalar… K├Âr, ├Âl├╝ b─▒├žaklar… Biz acemiyiz ya, anlayamayaca─č─▒z, u─čra┼č─▒p duraca─č─▒z.

─░nsafs─▒zl─▒k…

Ta ─░stanbulÔÇÖdan AntepÔÇÖe bir heves getirmi┼čiz, i┼č var, ├žal─▒┼čaca─č─▒z. Yap─▒lan hareket sabredilecek gibi de─čil. Fakat sab─▒r da ┼čart…

Kalkt─▒k tekrar ─░stanbulÔÇÖa gittik. ─░┼če yaramaz makine par├žalar─▒n─▒ da getirdik… Dedim ki adama:

ÔÇťSen bunlarla ├žal─▒┼č bakal─▒m. Sen burada bunlarla m─▒ ├žal─▒┼č─▒yordun?ÔÇŁ

Adam k─▒v─▒rmaya ├žal─▒┼čt─▒, topu ├žal─▒┼čanlar─▒n─▒n ├╝st├╝ne atmay─▒ denedi. Ama olmad─▒. Ben s├Âz├╝n├╝ kestim:

┬źBen, senden bunlar─▒n paras─▒n─▒ istemiyorum, bunlar nereden al─▒n─▒yorsa, ┼čimdi benim ├Ân├╝me d├╝┼čeceksin, gidip oradan yenilerini alaca─č─▒z. Sana bunu d├óv├ó etmeye gelmedim.┬╗

Gittik hepsinin yenisini ald─▒k. AntepÔÇÖe tekrar taze bir heyecanla d├Ând├╝k. Kurduk ├žal─▒┼čaca─č─▒z. Fakat ├žilemiz hen├╝z bitmemi┼č. Sab─▒r imtihan─▒ dolmam─▒┼č.

─░kinci kez gidip, onca zahmetle getirdi─čimiz frezenin motoru, 110 volta ayarl─▒ imi┼č, AntepÔÇÖte 220 voltta ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒nca yan─▒yor.

Hik├óye ├žok ac─▒kl─▒…

Yeni motor l├óz─▒m. Eskisini sard─▒rmak bir hafta s├╝r├╝yor. Fakat bizim elimizde onca i┼č, m├╝┼čterilerin i┼čleri bekledi─či i├žin sabr─▒m─▒z yok. S─▒k─▒┼čt─▒r─▒yorlar.

Yeni bir motor l├óz─▒m…

Bir beygir g├╝c├╝nde bir motor…

B├Âyle bir motor, o zamanlar 175 lira… ┼×imdinin paras─▒yla da a┼ča─č─▒ yukar─▒ ayn─▒…

Fakat para yok! Zaten freze i┼čine girerken alabilece─čimiz yerlerden bor├ž alm─▒┼č─▒z. Art─▒k hi├žbir yerden bor├ž alam─▒yoruz. ─░nanm─▒yor insanlar. ├çok ac─▒.

Hilmi G├ťREL isminde zanaatk├ór, maharetli bir kom┼čumuz da o zaman bize yard─▒mc─▒ oluyor. Vefat etti, Allah gan├« gan├« rahmet eylesin. Ak─▒l hastas─▒ bir han─▒m─▒ vard─▒, onunla ilgileniyordu. Kalan zaman─▒nda da bizim yard─▒m─▒m─▒za ko┼čuyordu. Efendi, zarif bir insan.

Bu Hilmi BeyÔÇÖle m├╝┼čterek bir kom┼čumuz var:

Nejat YETK─░N.

Motor satar. Hilmi BeyÔÇÖle birlikte gittik Nejat YETK─░NÔÇÖe:

ÔÇťÔÇôBir beygir g├╝c├╝nde motora ihtiyac─▒m─▒z var. Fiyat─▒ ne kadar?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇô175 lira.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôBu motoru bize vereceksin, bir hafta sonra paras─▒n─▒ verece─čiz. ┼×imdi param─▒z yok.ÔÇŁ

Nejat Bey oral─▒ olmad─▒:

ÔÇťÔÇôEt borcu olur, ci─čer borcu olmaz. Bunu borca veremeyiz.ÔÇŁ

Kom┼čum Hilmi G├ťREL m├╝dahale etti:

ÔÇťÔÇôBak, d├╝kk├ón─▒m─▒z kar┼č─▒ kar┼č─▒ya… Paray─▒ ben ├Âdeyece─čim. Bu adam ├Âdemeyecek. Bor├ž benim borcum!ÔÇŁ

Fakat adam Nuh diyor, peygamber demedi:

ÔÇťÔÇôKim ├Âderse ├Âdesin; ben prensip sahibi bir insan─▒m, veremem.ÔÇŁ

D├╝kk├ónda so─čuk bir r├╝zg├ór esti. Hilmi Efendi de mahcup oldu. ├çar┼č─▒da Hilmi Efendi diye an─▒lan bir adam da bizim hat─▒r─▒m─▒za, bize sahip ├ž─▒kmak isterken terslenmi┼č oldu.

Hilmi G├ťRELÔÇÖle beraber d├Ând├╝k d├╝kk├óna…

Sordu:

ÔÇťÔÇô┼×imdi ne yapacaks─▒n? Ald─▒─č─▒n onca i┼č ne olacak? Hepsine mahcup mu olacaks─▒n?ÔÇŁ

Cevab─▒m acziyet i├žinde yutkunmak:

ÔÇťÔÇôNe yapay─▒m? Ba┼čka ├žarem yok, babamda yok, anamda yok. Var olanlar─▒n hepsini toparlad─▒k. Kimseden isteyecek durumum da yok. Bekleyece─čiz bir hafta. M├╝┼čterilerden de getiren getirir, g├Ât├╝ren g├Ât├╝r├╝r. All├óhÔÇÖ─▒n dedi─či olur.ÔÇŁ

O da diyecek bir ┼čey bulamad─▒. Ba┼č─▒n─▒ sallad─▒. Gitti. Bize de ├žaresiz bir ┼čekilde d├╝kk├ónda beklemek d├╝┼čt├╝.

Daha yar─▒m saat ge├žmemi┼čti, bir de bakt─▒m Hilmi Bey, elinde ihtiya├ž duydu─čumuz motor, sallaya sallaya geliyor.

O ├ón─▒ ve bu dostu hi├ž unutmuyorum. Sanki bana d├╝nyay─▒ getiriyor. O g├╝n benim i├žin, bir hafta v├ódeyle bir motor alacak kadar paray─▒ bor├ž vermek, ├žok b├╝y├╝k mebl├ó─člarla yard─▒m etmekten daha k─▒ymetliydi. ─░┼čte Hilmi Bey, o g├╝n o b├╝y├╝k iyili─či yapm─▒┼čt─▒.

Motoru sallaya sallaya geliyordu. Gitmi┼č, alm─▒┼čt─▒ bir yerden, nereden alm─▒┼čsa. Paras─▒n─▒ da demek bulmu┼čtu, nereden bulmu┼čsa.

Sordum:

ÔÇťÔÇôNereden ald─▒n?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôNe yapacaks─▒n? ├ťz├╝m├╝n├╝ ye, ba─č─▒n─▒ sorma.ÔÇŁ

B├Âyle zorluklar, b├Âyle ├žileler… B├Âyle de g├╝zellikler…

┼×imdi tezg├óh─▒ kurmu┼č; i┼čin ├žal─▒┼čma, gayret ve emek devresine gelmi┼čtik. ├ľyle ├žal─▒┼č─▒yorum ki, 18 saat ├žal─▒┼čma, 2 saat gidi┼č-geli┼č, onca yorgunlu─čun ├╝zerine 4 saat de uyku… Ellerim s├óbit dura dura donuyor, hareket etmez h├óle geliyor. Oynat─▒yorum oynat─▒yorum a├ž─▒lm─▒yor.

Bu yorgunlu─čun semeresi ne?

Ayakkab─▒c─▒l─▒kta 11-12 saat ├žal─▒┼č─▒p 180 lira kazan─▒rken, freze i┼činde 18 ├žal─▒┼č─▒p sadece 120 lira kazan─▒yoruz. Akla zarar bir i┼č. ├ťstelik eski i┼čimize g├Âre daha kirli…

Kendi kendime;

┬źKalfal─▒k yerine, durdu─čum yerde ba┼č─▒m─▒ bel├óya m─▒ soktum?┬╗ diyorum.

┬źM├╝te┼čebbislik b├Âyle mi olmal─▒?┬╗ diyorum.

Adam bulmak bir ba┼čka dert:

ÔÇťGel karde┼čim ├ťzeyir, gel benim arkada┼č─▒m, gel fil├ónca, ┼čuraya ortak ol. Ben, bu kadar ├žileyle bu i┼či kurdum. Sen gel ortak ol, borcunu kazanc─▒m─▒zdan ├Âdeyelim, yan yana ├žal─▒┼čal─▒m.ÔÇŁ

Biri geldi, bir hafta ├žal─▒┼čt─▒. O bir hafta da, ona ├Â─čretmek i├žin ├žal─▒┼čt─▒m. Fakat bir haftan─▒n sonunda ka├žt─▒. Bir g├╝n sonra, Pazartesi g├╝n├╝ geldi. Sordum:

ÔÇťÔÇôNiye gelmiyorsun?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôNiye geleyim? Benim ayakkab─▒c─▒l─▒kta ├╝st├╝m-ba┼č─▒m temiz. Eve gidiyordum temizdi. Sana uydum, buraya geldim. Eve gittim, han─▒m diyor ki:

┬źNe bu ├╝st├╝n-ba┼č─▒n tamirci gibi?┬╗ Annem diyor ki:

┬źBu ├╝st├╝n├╝n-ba┼č─▒n─▒n pisli─či ne tamirci gibi…┬╗ Ben de onlara dedim ki:

┬ź├ťst├╝m-ba┼č─▒m kara ama cebim de dolu olacak para!┬╗ Hafta sonu oldu, ├╝st├╝m-ba┼č─▒m kara, cebimde yok para. Ben buraya niye geleyim? Sen bana daha;

┬źNiye gelmiyorsun?┬╗ diye soruyorsun.ÔÇŁ

─░┼čin h├óli o g├╝nlerde hakikaten b├Âyle… ┬źEli hamur, karn─▒ a├ž denilen cinsten…┬╗ Ama ben sabrediyorum. Elbet g├╝├žl├╝kleri, zorluklar─▒ kolayl─▒k takip edecek diye inan─▒yorum.

O ├óna kadar gelen i┼č├žiler 3 g├╝n 5 g├╝n ├žal─▒┼č─▒p ayr─▒l─▒yorlar. Onlara ├žal─▒┼čmay─▒ ├Â─čreteyim derken ben de ├žal─▒┼čam─▒yorum.

├çok m├╝┼čkil durumday─▒m.

Sıkıntıdan tesisi satmaya kalkıyorum. Fakat alıcı da bulamıyorum. Çünkü zarar ediyorum.

Yapt─▒─č─▒m i┼če bin defa pi┼čman─▒m. ┬źNereden de bu i┼če girdim!┬╗ diye yak─▒n─▒yorum. Yenilik yapay─▒m derken baltay─▒ ta┼ča vurmu┼č vaziyetteyim, ne yapaca─č─▒m─▒ bilmiyorum.

Satay─▒m diyorum yakla┼čan yok. Ortak edeyim diyorum yakla┼čan yok.

Eski i┼čimin iki kat─▒ ├žal─▒┼č─▒yorum. Eski kazanc─▒m─▒n yar─▒s─▒n─▒ kazanam─▒yorum. ├ťstelik bir hayli borcum var. S─▒k─▒nt─▒n─▒n zirvesindeyim. Bunal─▒mday─▒m.

Art─▒k kim gelirse almayaca─č─▒m, tek ba┼č─▒na ├žal─▒┼č─▒r─▒m, diye karar ald─▒m.

Ne olursa olsun sab─▒r ve sebat ┼čart. Bana ve herkese Allah sab─▒r ve sebat versin, derken i┼čin ┼čekli de─či┼čmeye ba┼člad─▒.

(Devam─▒ gelecek say─▒da)