G├ľN├ťLDEN G├ľN├ťLE

Âdem SARAÇ ademsarac@yyu.edu.tr

─░sl├óm, ayd─▒nl─▒kt─▒r…

M├╝sl├╝man, ayd─▒n insand─▒r…

─░┼čte bu realiteden hareketle ilk d├Ânemden ba┼člamak ├╝zere, ─░sl├óm g├╝ne┼či ile ayd─▒nlanma s├╝recine girenler, ayn─▒ zamanda ayd─▒nlatma s├╝recine de girmi┼č oluyorlard─▒. ─░sl├óm ile ayd─▒nlan─▒yor, yine ─░sl├óm ile ayd─▒nlat─▒yorlard─▒. Bu se├žkin ayd─▒n z├╝mre; karanl─▒klarda kalm─▒┼č ki┼čilerin de bu kutlu ayd─▒nl─▒k ile ayd─▒nlanmalar─▒ i├žin kollar─▒n─▒ s─▒vam─▒┼člar, yo─čun bir ├žal─▒┼čma i├žine girmi┼člerdi. ├ľyle ki; her f─▒rsat─▒ ├žok iyi bir ┼čekilde de─čerlendirerek, geceli-g├╝nd├╝zl├╝ ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒…

D├Ânem; gizli davet d├Ânemiydi, yani gizli olarak ferden ferd├ó davet yap─▒l─▒yordu. Bu bir g├Ân├╝l ve g├Ân├╝ll├╝ i┼čiydi. G├Ân├╝lden g├Ân├╝le bir davetti bu…

─░sl├ómÔÇÖa girme bahtiyarl─▒─č─▒na erenler; ba┼čta yak─▒nlar─▒ ve akrabalar─▒ olmak ├╝zere, herkesle bu bahtiyarl─▒─č─▒ payla┼čmak istiyorlard─▒. ─░nsanl─▒─č─▒ ┼čirkin ve cahiliyyenin her t├╝rl├╝ ├žirkinli─činden kurtarmak i├žin ├ž─▒rp─▒n─▒yorlard─▒.

Herkes ├╝zerine d├╝┼čeni bi-hakk─▒n yerine getirme ├žabas─▒ i├žindeydi. B├Âyle olunca da g├╝n ge├žtik├že m├╝sl├╝man listesine yeni isimler ekleniyordu. Erkekler, han─▒mlar, ├žocuklar… Herkes ├žok cidd├« bir ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒yordu. ├ľyle ki ─░sl├ómÔÇÖa davet, her kanaldan y├╝r├╝t├╝lmekteydi. Her m├╝sl├╝man, ├╝zerine d├╝┼čen g├Ârevi eksiksiz bir ┼čekilde ve b├╝y├╝k bir fed├ók├órl─▒k ile yerine getiriyordu. Her ├«man sahibi, ├«man ve ─░sl├óm n├╗runu ya┼čama ve yaymay─▒ a┼čk ve muhabbet h├óline getirmi┼čti. Bunun i├žin bu kutlu m├╝kellefiyeti a┼čk ve ┼čevk i├žinde yerine getiriyorlard─▒.

─░sl├óm davetinin ilk metod ve kural─▒ bizzat Allah ve Ras├╗l├╝ taraf─▒ndan konmu┼čtu: Gizli davet. D├óv├ó b├╝y├╝k bir d├óv├óyd─▒. G├Ânl├╝ temiz olanlar─▒n ve temizli─če y├Ânelenlerin d├óv├ós─▒yd─▒. Bu y├╝zden ├Ânce g├Ân├╝lden g├Ân├╝le aktar─▒l─▒yordu. G├Ân├╝ller k─▒vama gelince amellere yans─▒yordu.

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- davetini ilk ├╝├ž y─▒l gizli olarak s├╝rd├╝rd├╝. ─░sl├ómÔÇÖ─▒ hen├╝z toplu yerlerde a├ž─▒klam─▒yordu. OÔÇÖnun ir┼čad─▒ ile yeti┼čen sah├óbe de OÔÇÖnun geli┼čtirdi─či metodu uyguluyordu. Her ┼čey b├╝y├╝k bir titizlikle yap─▒l─▒yordu. Buna ra─čmen m├╝┼črikler yava┼č yava┼č durumu anlamaya ba┼člam─▒┼člard─▒. Sadece ├«tikad├« anlamda de─čil, hayat─▒n her y├Ân├╝ne yans─▒yan bir de─či┼čim s├╝reci ba┼člam─▒┼čt─▒ ├ž├╝nk├╝. De─či┼čim olduk├ža, tepkiler de olacakt─▒. ─░sl├óm g├╝zelli─či ile g├╝zelle┼čenler, etraflar─▒na g├╝zellik sa├ž─▒yorlard─▒. Fakat b├╝t├╝n hayatlar─▒ ├žirkinlik i├žinde ge├žen m├╝┼črikler; bu g├╝zelli─če y├Ânelmek yerine ├žok farkl─▒ bir ┼čekilde tepki g├Âstermi┼čler, ayd─▒nl─▒─č─▒n ├Ân├╝ne karanl─▒k ile ├ž─▒km─▒┼člard─▒.

├ľnceleri ald─▒rmaz bir tav─▒r sergileyen m├╝┼črikler; zaman ge├žtik├že hid├óyet g├╝ne┼čiyle g├Ân├╝llerini ayd─▒nlatanlara hor bakmaya ve s├Âzl├╝ hakaretlerde bulunmaya ba┼člam─▒┼člard─▒. Ama bunlar─▒n hi├žbiri; k├óinatta en b├╝y├╝k kuvvet olan All├óhÔÇÖa ├«man hakikatini kalplerine nak┼četmi┼č bulunan bu sa├ódet asr─▒n─▒n se├žkin insanlar─▒n─▒ korkutmuyor, inan├ž ve amelinden geri ├ževiremiyor, hatt├ó en ufak bir teredd├╝de bile d├╝┼č├╝remiyordu.

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, All├óhÔÇÖ─▒n emrini yerine getirmeye koyulurken; ├Ânce insanlar─▒ tek olan All├óhÔÇÖa kulluk etmeye ve putlardan vazge├žmeye davetle ba┼člam─▒┼čt─▒. Ama O, ┼čimdilik gizlice davet ediyordu. Bunun i├žin Hazret-i Peygamber; daveti Mekkelilerin umum├« toplant─▒lar─▒nda a├ž─▒─ča vurmuyordu ve kendisine akrabal─▒k ba─č─▒ ile ba─čl─▒ olanlara, eskiden beri tan─▒d─▒k olanlara ve g├╝vendiklerine ├Âncelik veriyordu.

─░sl├óm ile ┼čereflenenler, Hazret-i Peygamber ile gizlice bulu┼čuyorlard─▒. Onlardan herhangi biri, bir ┼čeyi ├Â─črenmek istese; m├╝┼čriklerin bak─▒┼člar─▒ndan gizlenerek MekkeÔÇÖnin civar─▒ndaki vadilere gider, ├Â─črenmesi ve yapmas─▒ gerekeni mutlaka yapard─▒.

─░sl├ómÔÇÖa girenlerin say─▒s─▒ artt─▒k├ža Allah Ras├╗l├╝, t├ólim ve ir┼čad ihtiya├žlar─▒n─▒ gidermek ve onlarla bulu┼čmak i├žin ErkamÔÇÖ─▒n evini merkez olarak se├žti.

┼×├╝phesiz ki, Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin bu ilk y─▒llarda ─░sl├ómÔÇÖa daveti gizli tutmas─▒, kendi can─▒ndan korkusu sebebiyle de─čildi. Kald─▒ ki O; kendisini bu davetle g├Ârevlendiren ve Peygamber olarak se├žen All├óhÔÇÖ─▒n, OÔÇÖnu insanlardan korumaya ve himaye etmeye k─üdir oldu─čunu kesinlikle biliyordu. ┼×ayet Allah, ilk g├╝nden itibaren insanlar─▒n aras─▒nda daveti alen├« olarak a├ž─▒klamas─▒n─▒ emretseydi, elbette O; bu konuda kendisine ├Âlece─či yer g├Âsterilmi┼č olsa bile, yine bundan bir dakika geri durmazd─▒. Fakat Allah -celle cel├ól├╝h├╗- ilk devrede OÔÇÖna daveti gizli olarak s├╝rd├╝rmesini, ancak ├žok g├╝vendi─či ve kendisine inanaca─č─▒n─▒ yak├«nen bildi─či kimselere a├žmas─▒n─▒ ilham etmi┼čti. Bu sadece bir tedbir de─čil, cihan┼č├╝mul olan ─░sl├ómÔÇÖ─▒n cihan┼č├╝mul bir metoduydu. Yeri ve zaman─▒ geldik├že ayn─▒ metot ile hareket edilmesi gerekti─čine dair il├óh├« bir ihsand─▒.

Ras├╗lull├óhÔÇÖ─▒n davette geli┼čtirdi─či bu metottan da anla┼č─▒l─▒yor ki, O; AllahÔÇÖtan ald─▒─č─▒n─▒ tebli─č eden bir Neb├« s─▒fat─▒n─▒n yan─▒nda, ayn─▒ zamanda siyaset-i ┼čerÔÇśiyyede deh├ó bir liderdi.

─░sl├ómÔÇÖ─▒n ilk g├╝nlerinde tevhid ├«tikad─▒ ile namazdan ba┼čka hi├žbir ib├ódet, emir ve yasak yoktu. Vahiy iniyor ve tevhidin muhtelif y├Ânlerini beyan ediyordu. Ayr─▒ca onlar─▒; nefislerini tezkiye etmeye, g├╝zel ahl├ók sahibi olmaya te┼čvik etti─či gibi, cennet ve cehennemden de bahsediyordu. Yine ilk ├óyetler, kalpleri a├ž─▒p ruhlar─▒ besleyen g├╝zellikleri ihtiva etmekteydi.

Neb├« -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- kendisine ├«man edenleri tezkiye ediyor, Kitab ve hikmeti ├Â─čretiyor, inananlar─▒; kalp temizli─čine, ahl├ók g├╝zelli─čine, iffete, do─črulu─ča te┼čvik ediyordu. H├ós─▒l─▒ onlar─▒ karanl─▒klardan ayd─▒nl─▒─ča ├ž─▒kar─▒yordu. Onlara S─▒r├ót-─▒ M├╝stak├«mÔÇÖi (dosdo─čru yolu) g├Âsteriyor ve onlar─▒ All├óhÔÇÖ─▒n d├«nine sar─▒lmak, ipine (KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖe) s─▒ms─▒k─▒ tutunmak ├╝zere e─čitiyordu. Onlara All├óhÔÇÖ─▒n emirleri hususunda sebat ve istikamet a┼č─▒l─▒yordu.

Bu bir g├Ân├╝l ve g├Ân├╝ll├╝ i┼čiydi. A┼čk ve muhabbet i┼čiydi. G├Ânl├╝n├╝n tamam─▒n─▒ Allah ve Ras├╗l├╝ÔÇÖne verenler, g├Ân├╝llerinin tamam─▒ndan istifade ederlerdi. Kendi g├Ânl├╝nden istifade edemeyen, ba┼čka g├Ân├╝llerden de istifade edemezdi. Al─▒┼čveri┼č g├Ân├╝lden g├Ân├╝le olurdu ├ž├╝nk├╝.

─░sl├óm tarihini dikkatli bir ┼čekilde inceledi─čimiz zaman, ilk m├╝sl├╝manlar─▒n ilk g├Ân├╝ll├╝ler olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Asr-─▒ sa├ódet d├Ânemi dedi─čimiz o nurlu ve onurlu d├Ânem, b├╝t├╝n├╝yle g├Ân├╝ll├╝lerden olu┼čan g├Ân├╝ll├╝ler d├Ânemi olarak ├ž─▒k─▒yor ├Ân├╝m├╝ze.

Allah ve Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝n r─▒z├ós─▒ istikametinde hareket eden, KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ile ┼čekillenen o se├žkin g├Ân├╝ll├╝ler; g├Ân├╝lden g├Ân├╝le aktard─▒klar─▒ kutlu mesaj─▒, hayatlar─▒n─▒n gayesi h├óline getirmi┼člerdi.

Peygamber EfendimizÔÇÖin metodu buydu ├ž├╝nk├╝…

-Sall├óll├óhu aleyhi ve sellem…-