MERHAMET─░N─░Z─░ AKT─░FLE┼×T─░RD─░N─░Z M─░?

Mustafa K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

Bir grup arkada┼č, minib├╝s tarz─▒ bir ara├žla yolculuk yapmaktad─▒r. Trafi─čin yo─čun oldu─ču bir d├Ârt yol a─čz─▒nda, k─▒rm─▒z─▒ ─▒┼č─▒kta beklerlerken direksiyondakinin g├Âz├╝ne kald─▒r─▒m─▒n kenar─▒nda hareket eden bir ┼čey tak─▒l─▒r:

ÔÇô┼×uraya bak─▒n! Minicik bir yavru kedi!

Yorumlar ba┼člar:

ÔÇôAh yaz─▒k! Ezilir bu hayvanca─č─▒z!

┬ş┬şÔÇôSenin de g├Âzlerin iyi keskinmi┼č, nas─▒l da g├Ârd├╝n. Zor se├žiliyor vall├óhi…

┬şÔÇôYa ger├žekten, hayvanca─č─▒z geri de d├Ânse, ileri de gitse ezilir. Yaz─▒k!

ÔÇôSar─▒ sar─▒, ne de ┼čirin ┼čeymi┼č!

ÔÇôAnnesi nerede ki, niye b─▒rakm─▒┼č minicik yavrusunu?!.

Yorumlar, konu┼čmalar b├Âyle s├╝rerken biri kap─▒n─▒n koluna as─▒l─▒r ve ┼čof├Âre seslenir:

ÔÇôYe┼čil yanmadan ben ┼ču hayvanca─č─▒z─▒ al─▒vereyim!

Kedi kurtar─▒lm─▒┼čt─▒r. ┼×imdi ba┼čka diyaloglar ba┼člar:

ÔÇôHel├ól olsun sana, yufka y├╝rekli adamm─▒┼čs─▒n!

ÔÇôYahu pireli olmas─▒n bu hayvan?

ÔÇôBen kediden huylan─▒r─▒m, bir kenara koysayd─▒n!

Ya┼čanm─▒┼č veya hep ya┼čanmakta olan bir sahne…

Trafikte yolun kenar─▒na kan-revan i├žinde serilivermi┼č zavall─▒ bir kedi veya k├Âpe─či g├Ârmedi─čimiz ka├ž g├╝n ge├žiyor? Mezardan da mahrum asfalta serilen bu zavall─▒lar, birka├ž g├╝n toplumumuzun merhamet grafi─čini de g├Âsteriyorlar.

Asfaltta ezilmi┼č bir kedi, pek ├žok ┼čeyi ├Âzetliyor asl─▒nda. Beygirlerce g├╝├žlenen ve h─▒zlanan bir medeniyet, ┬źayg─▒rla┼čan nefisler┬╗ ve s─▒f─▒ra inen bir merhamet… Geli┼čen teknoloji; daha g├╝├žl├╝, daha h─▒zl─▒ diyor da, kesinlikle daha hassas, daha zarif demiyor:

Medeniyyet denilen g├Âzleri d├Ânm├╝┼č canavar
┬źH─▒z ve kuvvet┬╗ dedi hep, ba┼čka de─čer dinlemedi…
Resmeder h├óli ┼ču beygir g├╝c├╝ y├╝ksek Jaguar…
Bir de asfalt─▒ kanatm─▒┼č ┼ču minik yavru kedi!.. (T├ól├«)

H├ólbuki asker├« ve i├žtim├ó├« kuvvetin zirvesine varm─▒┼č, binlerce askeriyle yola ├ž─▒km─▒┼č ve haks─▒zl─▒kla ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č oldu─ču ┼čehri fethe giden Fahr-i K├óinat Efendimiz, yolda yavrular─▒n─▒ emziren bir k├Âpe─čin rahats─▒z edilmemesi i├žin tedbirler alm─▒┼čt─▒r.

Madd├« h├╝k├╝mranl─▒─č─▒n zirvesini temsil eden Hazret-i S├╝leyman ise; ya─č─▒z atlara, hatt├ó r├╝zg├órlara h├╝kmetmesine ra─čmen, mahl├╗kat─▒n en zay─▒flar─▒ndan olan kar─▒ncan─▒n merhamet talebine kulak verecek rikkattedir.

Peygamberleri ve Peygamberler Sultan─▒ EfendimizÔÇÖi takip eden ecdad─▒m─▒z─▒n da tavr─▒ ayn─▒ olmu┼č, imk├ónlar─▒n─▒ daima b├«├ž├órelere ├žare k─▒lmaya gayret etmi┼člerdir.

Zira merhamet, g├╝├ž ve imk├ón artt─▒k├ža artmal─▒d─▒r. Bir ba┼čka ifadeyle g├╝├ž ve imk├ónlar merhametin gereklerine sarf edilmelidir.

Fakat her meselede oldu─ču gibi merhamet bahsinde de topu; topluma, kapitalizme, bat─▒n─▒n vah┼četine atarak s─▒yr─▒lmak do─čru de─čil. ├ç├╝nk├╝ toplum da fertlerden olu┼čuyor.

Bir fert olarak merhamet bahsinde bizim tavr─▒m─▒z ne?

Girizg├óh─▒m─▒zda verdi─čimiz bir grup arkada┼č─▒n konu┼čmalar─▒, asl─▒nda merhamet bahsinde ald─▒─č─▒m─▒z tav─▒rlar─▒ ├Âzetliyor:

Kimimiz bas─▒p gitti─či yolda bir zavall─▒ mahl├╗kun peri┼čan vaziyetini hissetmiyor bile.

Kimimiz onu fark edecek kadar olsun dikkat ve rikkat i├žinde.

Fakat ├žo─čumuz merhametin, hassasiyetin sadece l├óf─▒nday─▒z, yaz─▒klanmas─▒nday─▒z.

Kimimiz sorumlulu─ču ba┼čkas─▒na y─▒k─▒yor.

Kimimiz bizzat ka├ž─▒n─▒yor, ├ž├╝nk├╝ ├žok hassas! ─░├ži kald─▒rm─▒yor!

Kimimiz pay─▒na d├╝┼čen milyonda bir sorumlulu─ču yerine getirdi─či iddias─▒n─▒n rahatl─▒─č─▒nda…

Neticede hepimiz ac─▒ma duygusuna sahip oldu─čumuzu iddia ediyoruz. Ger├žekten de hi├žbirimiz bile bile bir kar─▒ncay─▒ da incitmeyece─čimiz gibi, bir kediyi de ezmeyiz. Fakat harekete ge├žmeyen ve ge├žirmeyen bir ac─▒ma duygusuna sahipsek bir yavru kediyi, ezilmekle ba┼č ba┼ča b─▒rakabiliyoruz.

Peri┼čan vaziyette oldu─čunu bile bile bir fakiri d├╝nya g├óilelerinin alt─▒nda ezilmeye terk edebiliyoruz.

Soka─ča d├╝┼čm├╝┼č tinerciler vicdan─▒m─▒z─▒ s─▒zlat─▒yor ama k─▒l─▒m─▒z─▒ k─▒p─▒rdatm─▒yor.

A├žl─▒kla pen├žele┼čen y├╝z binler, bize sadece israf etmeyelim, taba─č─▒m─▒zda k─▒r─▒nt─▒ b─▒rakmayal─▒m mesaj─▒ veriyor! Ancak o kadar harekete ge├žirebiliyor.

├ľte yandan;

Sadece aktif, faal bir merhamete sahip olanlar─▒m─▒z; ├ón─▒nda bir ├ž├Âz├╝m ├╝retiyor, zaman ay─▒r─▒yor, imk├ón ay─▒r─▒yor, m├╝dahale ediyor ve merhametinin semeresini ├Âb├╝r d├╝nyada kar┼č─▒la┼čmak ├╝zere amel defterine kaydetmi┼č oluyor.

O zaman sormal─▒y─▒z:

Merhametimiz aktif mi? ├çal─▒┼č─▒yor mu? Faal mi? Bizi harekete ge├žirebiliyor mu? Yoksa bir hislenme, hay─▒flanma, yaz─▒klanmadan m─▒ ibaret?

Sahibine; me┼čhur gazetecilik ├Âd├╝l├╝ olan PulitzerÔÇÖi kazand─▒rm─▒┼č, me┼čhur bir foto─čraf vard─▒r. A├žl─▒ktan ├Âlmek ├╝zere olan bir Afrikal─▒ bebek ve ba┼č─▒nda bekleyen bir akbaba… Asl─▒nda foto─čraf─▒n da foto─čraf─▒n─▒ ├žekersek, bebe─čin ba┼č─▒nda r─▒zk─▒n─▒ bekleyen ve istese de f─▒traten o yavruya merhamet hissedemeyecek ve elinden bir ┼čey gelmeyecek o akbabadan ba┼čka bir akbaba daha vard─▒r. ├ľd├╝l avc─▒s─▒ bir insan. Dram─▒ foto─čraflamaktan ba┼čka bir ┼čey yapmayan, karn─▒ tok bir bat─▒l─▒.

ÔÇôHangi birini doyuracaks─▒n,

ÔÇôBirle┼čmi┼č Milletler bir ┼čeyler yapmal─▒!..

ÔÇôAma ├╝lkede de istikrar yokmu┼č can─▒m!

ÔÇôAy benim i├žim kald─▒rm─▒yor b├Âyle manzaralar─▒…

ÔÇôFil├ónca yard─▒m kurulu┼čuna ├╝├ž kuru┼č vermi┼čtim…

Bu ve benzeri bahanelere s─▒─č─▒nan ama yard─▒m edebilece─či h├ólde etmeyen bir insan… ├ťstelik yakalad─▒─č─▒ bu kare ile ┼č├Âhret, ├Âd├╝l ve para kazanm─▒┼č bir insan… Bu zavall─▒ gazeteci, bu ├želi┼čkiyi fark edecek kadar insan haysiyetine sahiptir. Vicdan azab─▒n─▒ daha fazla kald─▒ramaz ve kendine de merhametsizlik ederek ├Âde┼čmeyi se├žer, intihar eder. Yine kolay─▒, yine ┼č├Âhreti se├žmi┼čtir. H├ólbuki aktif bir merhamet; onu, sessiz-sedas─▒z Afrikal─▒ a├žlara ├Âmr├╝n├╝ adam─▒┼č bir yard─▒m g├Ân├╝ll├╝s├╝ olmaya te┼čvik etmeli de─čil miydi? Yine de foto─čraf─▒yla da, intihar─▒yla da a├žl─▒kla pen├žele┼čen insanlara dikkatleri ├žekmi┼č bu insan, kara k─▒ta i├žin pek ├žo─čumuzdan daha faydal─▒ olmu┼čtur.

Ya bizim merhametlerimiz aktif mi?

D├╝nyadaki b├╝t├╝n a├žlar─▒ doyuramay─▒z, b├╝t├╝n yaralar─▒ saramay─▒z, evet. Fakat bir husus tamamen elde edilemiyor diye tamamen terk de edilmez. Takdirin kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kard─▒─č─▒ her sahne ise bizim vebal hanemize yaz─▒l─▒r. Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n;

ÔÇťMuhta├žlardan y├╝z├╝n├╝ ├ževirme!ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 28) ikaz─▒ ne kadar m├╝him. Y├╝z├╝m├╝z├╝ ├ževirerek, bakmayarak, ilgilenmeyerek sorumluluktan ka├žamay─▒z.

Me┼čhurdur; ├ľmer bin Abd├╝laziz -rahmetull├óhi aleyh- zaman─▒nda, hay─▒r-hasenat yar─▒┼č─▒ sayesinde, zek├ót verilecek fakir bulunamad─▒─č─▒ seneler ya┼čanm─▒┼č. Bug├╝n ise bu durum dramatik bir tarzda ya┼čan─▒yor. Korunakl─▒, bek├žili, dikenli telli sitelerde oturup, kap─▒s─▒nda x-ray cihazlar─▒n─▒n oldu─ču i┼č merkezlerinde ├žal─▒┼čan kimi insanlar; fakir-fukar├óy─▒ AfrikaÔÇÖda ya┼čayan bir t├╝r zannedebiliyor. ─░nsan, kar┼č─▒la┼čabildi─či konular─▒ g├╝ndemine al─▒r. Fakirden, yoksuldan, kimsesizden tecrit edilmi┼č bir hayat, merhametsizli─če do─čru g├Ât├╝r├╝r.

H├ólbuki Cen├ób-─▒ Hak; fel├óha kavu┼čmu┼č m├╝ÔÇÖminlerin vas─▒flar─▒ aras─▒nda;

ÔÇťOnlar zek├ótta faaldirler.ÔÇŁ (el-M├╝ÔÇÖmin├╗n, 4) i┼čaretini vererek fakir-fukar├óy─▒ imk├ón sahibinin bulmas─▒n─▒ istiyor. Bir yandan fakire iffeti, hicab─▒ tavsiye ederek gizlenmeyi telkin ederken; di─čer yandan zengine onu bulmas─▒n─▒, hatt├ó s├«m├ós─▒ndan tan─▒mas─▒n─▒ i┼čaret ediyor. (Bkz. el-Bakara, 273)

Televizyon kar┼č─▒s─▒nda duygu s├Âm├╝r├╝s├╝ ├╝zerine kurulmu┼č programlarda dram seyredip a─člay─▒p rahatlamak insana bir ┼čey kazand─▒rmad─▒─č─▒ gibi, fakiri de zengini de vaziyetini ve hayr─▒n─▒ te┼čhire iterek toplumun m├ónev├« dokusunu tahrip eder.

Rahmet ve merhamet mevzuuna lisan a├ž─▒s─▒ndan da bakarsak, iki m├ón├ó ile kar┼č─▒la┼č─▒yoruz:

1. Kalpteki rikkat, duyarl─▒l─▒k, yufka y├╝reklilik…

2. O duyarl─▒l─▒─č─▒n, hassasiyetin neticesinde oraya ├ž─▒kan fiil├« merhamet. ─░yilik, yard─▒m, affetme, setretme ilh.

Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n merhameti; histen ibaret, zaman zaman zaaf da olabilen rikkat de─čildir. OÔÇÖnun rahmeti, fiil├« tecell├«lerdir. Nas─▒l Cen├ób-─▒ Hak Sem├«ÔÇÖdir, i┼čiticidir, fakat be┼čer├« m├ón├óda bir kula─č─▒ yoktur; ayn─▒ ┼čekilde; o merhametlidir, ama merhameti, kalp s─▒zlamas─▒ de─čil; yard─▒md─▒r, nusrettir, ma─čfirettir, setrdir, ihsand─▒r, l├╝tufdur, ba─č─▒┼čt─▒r… yani fiildir, aksiyondur.

┬źVeÔÇÖrhamn├ó / (Rabbimiz) bize merhamet eyle!┬╗ (el-Bakara, 286) diye du├ó etti─čimizde de maksad─▒m─▒z, All├óhÔÇÖ─▒n bize fiilen rahmetini indirmesi niyaz─▒d─▒r. Sadece birinci m├ón├ódan ibaret bir ac─▒nmay─▒, ac─▒nacak h├ólde kalmay─▒ kimse istemez zaten…

Merhamet etti─čimiz ki┼čiyi / varl─▒─č─▒ o ac─▒nas─▒ h├ólden kurtarm─▒yorsak, merhametimiz ac─▒nacak h├ólde demektir. Kendini ├óciz hissetme acziyetine d├╝┼čm├╝┼č bir yufka y├╝reklinin g├Âzya┼člar─▒na de─čil, ├ž├Âl ikliminde de olsa bir f─▒rsat─▒n─▒ bulup kurak ve ma─čmum s├«nelere inebilen bereketli ya─čmurlara rahmet denir.

Bizim i├žin de l├╝zumlu olan, faydal─▒ olan; Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n rahmeti, yani aktif merhamettir. Ba─č─▒┼člamakt─▒r, ├Ârtmektir, ─▒slah etmektir, yard─▒m etmektir, el uzatmakt─▒r, payla┼čmakt─▒r, tebess├╝md├╝r… Yerdekilere fiilen merhamet edersek, g├Âktekiler de bize ayn─▒ ┼čekilde mu├ómele edeceklerdir. (Eb├╗ D├óvud, Edeb, 58; Tirmiz├«, Birr, 16)

─░lmin faydal─▒s─▒, ├«m├ón─▒n amel-i s├ólihle korunan─▒ gibi merhametin de harekete ge├žiricisi l├óz─▒m. Kabaran bir merhamet, bir nehir gibi infaka d├Ân├╝┼čmeli… Merhametin kabar─▒┼č─▒yla, infak aras─▒na giren zaman mesafesi nehrin debisini d├╝┼č├╝r├╝r! Bu sebeple Efendimiz, hemen her i┼čte teenniyi, yani durup d├╝┼č├╝nerek i┼č yapmay─▒ tavsiye ederken, ├óhirete y├Ânelen amelleri, sadaka ve infak─▒ istisn├ó ediyor. (Eb├╗ D├óv├╗d, Edeb, 11/4810)

O h├ólde f─▒rsat bu f─▒rsat…

Rahmet iklimi Ramaz├ón-─▒ ┼čerif; merhametimizi aktif h├óle getirebilmemiz i├žin, oru├žla nefislerimize fren, r├╗humuza ve vicdan─▒m─▒za fer veriyor. M├óneviyat heyecan─▒, maddiyat endi┼čelerini koval─▒yor. Zek├ót─▒, fidyeyi ve fitreyi g├╝ndemimize getirerek, nefsimizin mazeretlerini susturuyor. ─░ftar sofralar─▒yla, bayramla┼čma meclisleriyle akrabam─▒z─▒n, e┼č ve dostumuzun h├ólinden haberdar olma imk├ón─▒ getiriyor.

Bu rahmet ay─▒nda merhametimizi faalle┼čtirebilmek temennisiyle…