KEZBAN HALA

Elif MENCET

Y├╝ce Yaratan, her insan─▒ farkl─▒ yaratt─▒─č─▒ gibi her insana tabiri caizse farkl─▒ birer senaryo belirleyerek d├╝nya sahnesine g├Ândermi┼č.

Kader s─▒rr─▒…

M├╝him olan bize bi├žilmi┼č rol├╝ en g├╝zel ┼čekilde oynayabilmek. Ge├žmi┼čte ya┼čanm─▒┼č veya ya┼čanmakta olan hayat hik├óyelerinden dersler ├ž─▒karmak da bu konuda bir yard─▒mc─▒…

Bilhassa baz─▒ hayat hik├óyeleri sanki herkese ibret olsun diye takdir edilmi┼č…

B├Âyle hayatlardan al─▒nacak en b├╝y├╝k hisselerden biri de halk irfan─▒n─▒n;

ÔÇťD├╝┼čmez kalkmaz bir Allah!ÔÇŁ

diyerek, Y├╗nus Emre HazretleriÔÇÖnin;

Gelimli gidimli d├╝nya,

├éhiri ├Âl├╝ml├╝ d├╝nya

diyerek dile getirdi─či kadere r─▒z├ó ikaz─▒…

Tesl├«miyet…

Rahmetli anneci─čimden dinlemekten b─▒kmad─▒─č─▒m, nereden nereye dedirten bir hik├óyesi vard─▒ Kezban HalaÔÇÖn─▒n…

Kezban Hala, babam─▒n uzak bir akrabas─▒… Bundan altm─▒┼č, yetmi┼č sene evvel K─▒r┼čehirÔÇÖde mutasarr─▒f bir beyin han─▒m─▒d─▒r. Babam─▒n anlatt─▒─č─▒na g├Âre u┼čaklar─▒n, hizmetk├órlar─▒n pervane oldu─ču, kap─▒s─▒nda o g├╝n├╝n en l├╝ks arabas─▒ olan yayl─▒lar─▒n bekledi─či bir konakta, l├╝ks bir hayat ya┼čamaktad─▒r. ┼×─▒k giyinmeyi seven, hayat dolu bir han─▒mefendi…

Fakat bu parlak ve g├╝zel g├╝nler ├žok uzun s├╝rmez. Talih, yava┼č yava┼č tersine d├Ânmeye ba┼člar. ├ľnce mutasarr─▒f olan beyi vefat eder. Ard─▒ndan cihan harbi ba┼člar.

Kezban Hala, altı erkek evlâdını;

Giden gelmiyor, acep ne i┼čtir?

dedirten cephelere bir bir g├Ânderir. Fakat evl├ótlar─▒ndan geriye d├Ânen yaln─▒zca be┼č ┼čeh├ódet ve bir kay─▒p haberidir. Bir bir giden yi─čitlerden sonra Kezban HalaÔÇÖn─▒n hayatta sar─▒ld─▒─č─▒ tek dal, kalan tek erkek torunudur. Kendisini onun okumas─▒na, yeti┼čmesine adar Kezban Hala. Alt─▒ evl├ód─▒ndan arta kalan tek varl─▒─č─▒n─▒ okutur, ├Â─čretmen olmas─▒n─▒ sa─člar. Torununun vazife al─▒p, AdanaÔÇÖya tayininin ├ž─▒kmas─▒yla, K─▒r┼čehirÔÇÖden ayr─▒l─▒k vakti de gelmi┼čtir.

Buraya kadar, sava┼č y─▒llar─▒nda oraya buraya savrulan, ┼čehid haberleriyle hayatlar─▒n─▒n ak─▒┼č─▒ de─či┼čen binlerce insan─▒nkinden ├žok da farkl─▒ de─čildir, Kezban HalaÔÇÖn─▒n hayat hik├óyesi… Fakat kaderde s─▒ras─▒n─▒ bekleyen ba┼čka tecell├«ler de vard─▒r.

O zamanlar, hele harp ┼čartlar─▒ alt─▒nda arsalar─▒n kayda de─čer bir k─▒ymeti de yoktur. Topraklar─▒, ba─č─▒-bah├žeyi terk etmek g├Âzlerine g├Âr├╝nmez, sadece y├╝kte hafif, pahada a─č─▒r e┼čyay─▒ al─▒p yola d├╝┼čerler. AdanaÔÇÖda m├╝stakil, iki-├╝├ž katl─▒ bir ev tutarlar. Yan binada iki ├žocuk sahibi bir ├Â─čretmen oturmaktad─▒r.

Bir sabah Kezban Hala, hayat─▒n─▒n en ├žileli d├Âneminin ba┼člad─▒─č─▒ndan habersizce uyan─▒r. Hay─▒rs─▒z torunu, ninesine ait elli alt─▒ adet sar─▒ liray─▒ da al─▒p, kom┼čusunun han─▒m─▒yla kay─▒plara kar─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Kezban Hala; bir zamanlar─▒n k├Â┼čkte, konakta ya┼čayan han─▒mefendisi, art─▒k kiras─▒n─▒ ├Âdeyemedi─či i├žin evden ├ž─▒kar─▒lacak, evsiz-yurtsuz kalacak zavall─▒ bir kad─▒nca─č─▒zd─▒r.

G├╝nlerce ev arar. Fakat hi├žbir geliri olmad─▒─č─▒ i├žin, kiras─▒n─▒ ├Âdeyemez; ┼č├ó┼čaal─▒, tantanal─▒ ge├žmi┼činin h├ót─▒ralar─▒ olan antika e┼čyalar─▒na bir bir el konulur. E┼čyalar bitince kendisi de kap─▒ d─▒┼č─▒na konur. Asil bir hayattan gelmenin nahifli─či, n├órinli─či bir tarafa, art─▒k hayat─▒n g├╝├žl├╝klerine g├Â─č├╝s gerecek bir ya┼čta da de─čildir. Peri┼čan bir h├óldedir. S─▒─č─▒nacak bir yer aramaktad─▒r.

AllahÔÇÖtan bir hay─▒rsever ├ž─▒kar kar┼č─▒s─▒na. Bu zat yaz─▒n ba─č evine gelince, Kezban Hala k─▒┼čl─▒k evinde; adam k─▒┼č─▒n ┼čehre gelince de ba─č evinde oturacak, g├Âzetip kollayacakt─▒r.

─░┼čte Kezban Hala ile anne-babam─▒n tan─▒┼čmas─▒ tam bu s─▒ralarda olur. Sene 1944ÔÇÖt├╝r. Annem ve babam evlenmi┼č, AdanaÔÇÖya yerle┼čmi┼člerdir. Babam PTTÔÇÖde ├žal─▒┼č─▒rken, K─▒r┼čehirli bir hem┼čehrisi; ya┼čl─▒ bir teyzenin y─▒llard─▒r, o─člunu arad─▒─č─▒n─▒, devrin zorluklar─▒ ve ya┼čl─▒l─▒k sebebiyle bir t├╝rl├╝ bulamad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek, tan─▒┼čt─▒rmay─▒ teklif eder.

Kezban Hala, torunundan g├Ârd├╝─č├╝ a─č─▒r ih├ónetten sonra, harpten d├Ânmeyen, kay─▒p o─čluna daha bir ├╝mit ba─člam─▒┼čt─▒r. Aradan ge├žen yirmi be┼č y─▒la ra─čmen, h├ól├ó;

ÔÇťÔÇôAcaba bir g├╝n ans─▒z─▒n ├ž─▒k─▒p da gelir mi?ÔÇŁ diye hayallerle kar─▒┼č─▒k ├╝mitlere sar─▒lmaktad─▒r. Babam─▒n ├Âzellikleri de kaderin cilvesi, kay─▒p o─čluna pek bir benzemektedir. ─░kisinin de ad─▒ H├╝seyin, anne-babalar─▒n─▒n isimleri bile tutmakta… Kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒nda;

ÔÇťÔÇôH├╝seyinÔÇÖim, yoksa sen misin?!.ÔÇŁ diye heyecanlan─▒r. Fakat babam;

ÔÇťÔÇôHay─▒r Kezban Hala, benim annem hayatta, babam da yeni vefat etti. Ben senin o─člun de─čilim ama, ben seni tan─▒yorum. Galiba babam ile karde┼č torunlar─▒s─▒n─▒z.ÔÇŁ diyerek akrabal─▒klar─▒n─▒ anlat─▒r. Bu ma─čdur ve vak├╗r insana;

ÔÇťÔÇôK─▒r┼čehirÔÇÖde k├╝├ž├╝k bir ├žocuktum. Benimle sizin kona─ča bir ┼čeyler yollarlard─▒. Sizi ve evinizi iyi hat─▒rl─▒yorum. Madem o─člunu ar─▒yorsun, bundan sonra o─člun benim!ÔÇŁ der ve g├Âzya┼člar─▒yla birbirlerine sar─▒l─▒rlar, ge├žmi┼či y├ód ederler.

Kolay de─čildir, fele─čin ├žemberinden ge├žmek. Kolay de─čildir, konaklardan ├ž─▒k─▒p bir yerlere s─▒─č─▒nacak h├óle d├╝┼čmek… ─░syan yumruk gibi gelir bo─čaza oturur, g├Ân├╝l ne f─▒rt─▒nalarla bo─ču┼čur. Babac─▒─č─▒m anlat─▒rken hep g├Âzleri dolard─▒, nereden nereye diyerek…

Babam b─▒rakmaz Kezban HalaÔÇÖy─▒… Evimize yak─▒n bir yerde ev tutulur, orada oturur. Annem de her t├╝rl├╝ ihtiyac─▒na ko┼čar. Ben de d├Ârt-be┼č ya┼člar─▒nda bir ├žocuk g├Âz├╝yle bu g├╝nlere ┼čahit oldum. Hayal meyal hat─▒rlad─▒─č─▒m evi; her katta birer oda bulunan eski, ah┼čap bir binayd─▒. Yerde serili bir has─▒r, kenarda yata─č─▒, ufak-tefek e┼čyalar, bodi├ž denilen bak─▒r s├╝rahi ve bardak yerine kullan─▒lan o minik, sevimli bak─▒r tas… Benim en ├žok da o bak─▒r kap ├žekerdi ilgimi. Her gitti─čimde;

ÔÇťÔÇôHala bunu bana versene!ÔÇŁ derdim.

O da;

ÔÇťÔÇô┼×imdi onunla su i├žiyorum, ben ├Âl├╝nce sana versinler.ÔÇŁ derdi.

O k├╝├ž├╝k d├╝nyamda; ├Âl├╝m ne ola ki ├Âl├╝nce vereceklermi┼č diye d├╝┼č├╝n├╝r, ne zaman ├Âlecek diye de merak ederdim!

Rahmetli annem, Kezban HalaÔÇÖn─▒n ├žama┼č─▒rlar─▒n─▒ y─▒kard─▒. Bir g├╝n yast─▒k k─▒l─▒flar─▒ndaki lekeleri bir t├╝rl├╝ ├ž─▒karamaz. Getirdi─činde de;

ÔÇťÔÇôHalac─▒─č─▒m ne kadar y─▒kad─▒ysam da bu lekeleri ├ž─▒karamad─▒m, ne lekesiymi┼č bu?ÔÇŁ deyince ┼ču h├╝z├╝nl├╝ cevab─▒ al─▒r:

ÔÇťÔÇôEvl├ód─▒m onlar benim g├Âzya┼člar─▒m… O kadar ├žok a─člad─▒m ki art─▒k g├Âzlerimden ya┼č yerine kan geldi, elbette ├ž─▒kmaz!..ÔÇŁ

Musibetler, sabredersek birer nasibe d├Ân├╝┼č├╝yor. Bunca ├žileden sonra Kezban Hala, Mevl├óÔÇÖs─▒na o kadar yakla┼č─▒yor ki… Madde ellerinden ├žekildik├že o m├ón├óya, m├óneviy├óta sar─▒l─▒yor.

Ve vef├ó… ├ľz torunundan hay─▒rs─▒zl─▒k ve cef├ón─▒n en a─č─▒r─▒n─▒ g├Ârm├╝┼čken, nisbeten uzak bir akrabas─▒ olan babamdan g├Ârd├╝─č├╝ al├óka onu ├žok duyguland─▒rm─▒┼čt─▒r. Babam ger├žekten samim├« bir yak─▒nl─▒k g├Âstermi┼č Kezban HalaÔÇÖya. ├ľyle ki, ba┼č─▒ndan ge├žen onca g├óileye ve mahrumiyete ra─čmen kahve tiryakili─činden vazge├žemeyen ve babama;

ÔÇťÔÇôH├╝seyinÔÇÖim, bana ekmek alma, kahve al!ÔÇŁ diyen Kezban HalaÔÇÖn─▒n kahvesini dah├« eksik etmemi┼č. Olduk├ža zor bulunmas─▒na ra─čmen.

Kezban Hala, bu al├ókaya kar┼č─▒l─▒k K─▒r┼čehirÔÇÖde, ┼čehrin k─▒ymetli yerinde kalan arsalar─▒n─▒ babama devretmek istemi┼čti. Vefat─▒ndan sonra asla affetmedi─či hay─▒rs─▒z torununa hi├žbir ┼čey kalmas─▒n istiyordu. Fakat babam;

ÔÇťÔÇôYoo halac─▒─č─▒m, ben sana Allah r─▒z├ós─▒ i├žin bak─▒yorum, bir menfaat i├žin de─čil. E─čer kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ burada al─▒rsam ├óhirete bir ┼čey kalmaz. Bana Rabbim daha ├žo─čunu verir.ÔÇŁ diyerek kabul etmez…

Son g├╝nlerini ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde anneme de;

ÔÇťÔÇôUfak-tefek e┼čyam var sak─▒n kimseye verme, hepsi senin olsun.ÔÇŁ diye tembih eder.

Annem;

ÔÇťÔÇôHalac─▒─č─▒m benim var isteyen als─▒n.ÔÇŁ diyor ama hala ─▒srarc─▒…

Son g├╝nleri ve son anlar─▒ h├ól├ó g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nde.

O benim istedi─čim bak─▒r tasa zemzem koydular, anneci─čim pamukla dudaklar─▒n─▒ ─▒slat─▒yordu. ─░ki-├╝├ž g├╝n b├Âyle yatt─▒ktan sonra sa─č elini kula─č─▒na g├Ât├╝r├╝p bir ┼čeyler s├Âyl├╝yor k─▒s─▒k sesle, annem merak edip e─čiliyor bir de g├Âr├╝yor ki kendi kendine sal├ó okuyor. Sal├ó bittikten sonra da;

ÔÇťKezban kulun ├Âld├╝…ÔÇŁ diyor ve son nefesini veriyor.

Konu kom┼ču gelip cenazesinde bulunuyorlar, torununa kesinlikle haber verilmesini istememi┼čse de babam, yine de son g├Ârevidir diyerek ├ža─č─▒r─▒yor. Torun cenazede peri┼čan ve yapt─▒klar─▒na bin pi┼čman vaziyette imi┼č. Annem;

┬źBen hayatta bir erke─čin bu kadar a─člad─▒─č─▒n─▒ hi├ž g├Ârmedim.┬╗ derdi. Ama neye yarar…

Kom┼čular haladan bir h├ót─▒ra olsun, diye evinden kimi makas, kimi havan, kimi tabak ve kimi kahve de─čirmeni ilh. e┼čyalar─▒n─▒ al─▒p gitmi┼čler. Annem zaten istemedi─či i├žin bir ┼čey s├Âylememi┼č.

Fakat ertesi sabah erkenden annemin kap─▒s─▒ ├žal─▒n─▒yor, bir ki┼či hari├ž kim ne ald─▒ysa geri getiriyor ve hepsi ayn─▒ sebebi s├Âyl├╝yorlar:

ÔÇťÔÇôHala bizi r├╝yam─▒zda kovalad─▒; ┬ź├çabuk ald─▒─č─▒n─▒ HaticeÔÇÖye g├Ât├╝r! Ben ona vasiyet ettim!┬╗ dedi.ÔÇŁ diyorlar.

┼×imdi aradan bir o kadar sene daha ge├žtikten sonra, Kezban HalaÔÇÖn─▒n f─▒rt─▒nal─▒ ve ibretli hayat─▒n─▒ kaleme al─▒rken, evimin en g├╝zel k├Â┼česinde h├ót─▒ralar─▒mla birlikte saklad─▒─č─▒m o k├╝├ž├╝k kalayl─▒ tasa bak─▒yorum ve art─▒k ├Âl├╝m├╝n ne demek oldu─čunu biliyorum.