KARDE┼×L─░K ELZEM OLDU

Ayd─▒n TALAY aydintalay@gmail.com

Y├╝ce ─░sl├óm; insanlar─▒ m├ónev├« hastal─▒k ve a┼č─▒r─▒l─▒klara s├╝r├╝kleyecek her t├╝rl├╝ ink├órc─▒l─▒k, sap─▒kl─▒k, ┼čirk ve m├╝naf─▒kl─▒ktan uzakla┼čt─▒r─▒p karde┼č yapmak i├žin g├Ânderilmi┼čtir. KurÔÇÖ├ón her y├Ân├╝yle ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir ┼čifa kayna─č─▒ olup sa─člam inan├žla ruhlara s├╝rur ve huzur sa─člar, mutluluk yollar─▒n─▒ g├Âsterir. Nitekim Hucur├ót S├╗resiÔÇÖnin 13. ├óyetinde me├ólen ┼č├Âyle buyurulur:

ÔÇťEy insanlar do─črusu biz sizi bir erkekle bir di┼čiden yaratt─▒k. Ve birbirinizle tan─▒┼čman─▒z i├žin sizi kavim ve kabilelere ay─▒rd─▒k. Muhakkak ki Allah nezdinde en de─čerli olan─▒n─▒z OÔÇÖndan en ├žok korkan─▒n─▒zd─▒r…ÔÇŁ

Yedi as─▒rd─▒r me┼čÔÇÖalesi i├žimizde yanan koca Y├╗nus ne g├╝zel s├Âyler:

Ben gelmedim davi i├žin
Benim i┼čim sevi i├žin
Dostun evi g├Ân├╝llerdir
G├Ân├╝ller yapmaya geldim.

16. y├╝zy─▒la kadar m├╝tefekkir yeti┼čtirmede ve teknikte en ileri seviyede oldu─čumuz; ├Ânce Rabbimizin emrettiklerini sonra kese, kasa ve midemizi d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z i├žin b├╝t├╝n d├╝nyaya karde┼čli─či; ├žal─▒┼čma, gayret ve h├ól dilimizle yayabiliyorduk. G├╝n├╝m├╝zde karde┼čli─či dert olmaktan ├ž─▒kar─▒p t├ól├« bir mesele h├óline getirdi─čimiz i├žin ba┼č─▒m─▒za gelmedik kalm─▒yor. ├ç├╝nk├╝ K├óin├ót─▒n Sevgilisi -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Tirmiz├«ÔÇÖde ge├žen bir had├«s-i ┼čeriflerinde ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťKim ─░sl├ómÔÇÖ─▒ dert edinmezse Cen├ób-─▒ Hak onu dertleriyle ba┼č ba┼ča b─▒rak─▒r.ÔÇŁ Karde┼člik r├╗hu ne zaman filizlenip meyveye durmaya ba┼člarsa ┼čeytan ve onun u┼čaklar─▒ tabiat─▒yla rahats─▒z olup her t├╝rl├╝ oyunlar─▒na ba┼člam─▒┼člard─▒r. Ama ger├žek karde┼člik g├╝ndemden d├╝┼č├╝r├╝lmeyip ona tam teslim olundu─čunda ise rezil vaziyete mahk├╗m olmu┼člard─▒r. Bu bak─▒mdan M├╝sl├╝manlar basit hesaplara ve sun├« g├╝ndemlere tak─▒lmay─▒p karde┼člik r├╗hunu geli┼čtirmeyi ama├ž edinmelidir. Hucur├ót S├╗resiÔÇÖnin 10. ├óyetinde Cen├ób-─▒ Hak;

ÔÇťM├╝ÔÇÖminler ancak karde┼čtir. ├ľyleyse karde┼člerinizin aras─▒n─▒ d├╝zeltin ve AllahÔÇÖtan korkun ki esirgenesiniz.ÔÇŁ buyurmaktad─▒r.

Hazret-i Ali -rad─▒yall├óhu anh- M─▒s─▒rÔÇÖa vali tayin etti─či M├ólik bin el-Haris el-E┼čterÔÇÖe yazd─▒─č─▒ emirn├ómede bir idareciye oldu─ču kadar her insana yap─▒lacak en g├╝zel nasihati ┼č├Âyle ├«rad ediyor:

ÔÇťRaiyye (idare edilenler) i├žin kalbinde muhabbet, merhamet duygular─▒, l├╝tuf meyilleri besle. Sak─▒n b├«├žarelerin ba┼č─▒na, kendilerini yutmay─▒ ganimet bilen y─▒rt─▒c─▒ bir canavar kesilme! ├ç├╝nk├╝ bunlar iki s─▒n─▒ft─▒r: Ya dinde karde┼čin, ya hilkatte bir e┼čindir. Evet kendilerinden zelle (k├╝├ž├╝k hatalar) s├ód─▒r olabilir; kendilerine birtak─▒m ├ór─▒zalar gelebilir. Hata ile yahut kas─▒tl─▒ olarak i┼čledikleri kabahatlerden dolay─▒ ellerinden tutup yola getirmek pek m├╝mk├╝nd├╝r. Kendi hakk─▒nda nas─▒l All├óhÔÇÖ─▒n aff─▒n─▒, ba─č─▒┼člamas─▒n─▒ istersen, sen de onlara af ve ba─č─▒┼člamay─▒ kar┼č─▒l─▒ks─▒z sa├ž. Sak─▒n hi├žbir aff─▒ndan dolay─▒ asla pi┼čman olma; sak─▒n hi├žbir cezaland─▒rman i├žin de sevinme. Bir de sak─▒n; ┬źBen k├ómil kudret sahibiyim, emrederim itaat ederler.┬╗ deme. ├ç├╝nk├╝ bu; kalbi fes├óda, d├«ni zaafa ve u─črat─▒r ve insan─▒ fel├ókete yakla┼čt─▒r─▒r.ÔÇŁ

S─▒caktan ve susuzluktan ├žatlay─▒p yar─▒lan toprak ne kadar suya muhta├žsa k├╝├ž├╝k hesaplar kar┼č─▒s─▒nda bunalan insan─▒m─▒z da o derece karde┼čli─če ve muhabbete muhta├žt─▒r. Ras├╗l-i Ekrem -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz bir g├╝n Mescid-i Nebev├«ÔÇÖde sah├ób├«lerle konu┼čurken;

ÔÇťEy ash├ób─▒m sizler benim arkada┼člar─▒ms─▒n─▒z. Fakat ├Âyle bir zaman gelecek beni g├Ârmedikleri h├ólde ve her t├╝rl├╝ tehlike i├žinde s├╝nnetime sar─▒lan m├╝ÔÇÖminler olacakt─▒r. ─░┼čte onlar benim karde┼člerimdir.ÔÇŁ buyurmu┼čtur. Cen├ób-─▒ Hak bizleri ├óhirzaman olan g├╝n├╝m├╝zde bu necip Peygamber karde┼č ve dostlar─▒ndan ve onlara hizmetk├órl─▒ktan ay─▒rmas─▒n.

Ayn─▒ apartman i├žinde kap─▒ kom┼čular b─▒rak─▒n tan─▒┼čmay─▒, girip ├ž─▒karken bile sel├óm vermiyor. Meclislerde, i┼čyerlerinde birbirimizin hatas─▒n─▒ ├Ârtmeye de─čil ├ódeta hayk─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒yoruz. Modernizm, ilgisiz insan ├╝retmekten ba┼čka bir ┼čey ne yaz─▒k ki ├╝retemedi. Sokaklar ├Âfke ve h─▒rstan kabaran insanlarla dolu. B├╝t├╝n d├╝nyay─▒ s─▒rt─▒m─▒zda ta┼č─▒yormu┼čuz gibi y├╝z├╝m├╝z bir t├╝rl├╝ g├╝lm├╝yor. All├óhÔÇÖ─▒n Sevgilisi Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin had├«sini hat─▒rlayal─▒m:

ÔÇťBirbirinizi sevmedik├že m├╝ÔÇÖmin olamazs─▒n─▒z. M├╝min olmad─▒k├ža da cennete giremezsiniz.ÔÇŁ

Saflar─▒m─▒z─▒ s─▒kla┼čt─▒r─▒p, karde┼čli─čimizi peki┼čtirdik├že g├╝├žl├╝ ve sa─člam bedene zarar veremeyen ┼čer odaklar─▒ d├Âk├╝l├╝p gideceklerdir. Onun i├žin karde┼člik ve birlik r├╗huna sahip oldu─čumuz m├╝ddet├že asla y─▒k─▒lmayaca─č─▒m─▒z─▒ kendine mahsus usl├╗bu i├žinde merhum Mehmed ├ékif ┼č├Âyle dile getirmektedir:

─░sl├ómÔÇÖ─▒, evet tefrikalar kast─▒, kavurdu:
Karde┼č, bilerek, bilmeyerek, karde┼či vurdu.
Can gitti, vatan gitti, b─▒├žak d├«ne dayand─▒;
Lâkin, o zaman silkinerek birden uyandı.
Bir g├Âr ki: Bug├╝n can da onun, kan da onundur;
D├╝ny├ó da onun, din de onun, ┼čan da onundur:
Bin par├ža olan vahdeti ba─člarken uhuvvet,
G├Ârsen, ezel├« r├ób─▒ta bir buldu ki kuvvet:
Saldırsa da kırk ehl-i salîb ordusu, kol kol,
D├Ârt y├╝z bu kadar milyon esir olmaz, emin ol.2

Bedi├╝zzaman Hazretleri Mekt├╗b├ótÔÇÖ─▒n 22. Mektubunda yer alan Uhuvvet Ris├ólesiÔÇÖnde karde┼člik duygusunu hepimizin ders alaca─č─▒ bi├žimde i┼čler:

ÔÇťAd├óvet etmek istersen kalbindeki ad├óvete ad├óvet et; onun refÔÇÖine ├žal─▒┼č.

Ehl-i kin ve ad├óvet; hem nefsine hem m├╝ÔÇÖmin karde┼čine hem rahmet-i il├óhiyeye zulmeder, tecav├╝z eder. Acaba bir g├╝n ad├óvete de─čmeyen bir ┼čeye, bir sene kin ve ad├óvetle mukabele etmeyi hangi insaf kabul eder. H├ólbuki m├╝ÔÇÖmin karde┼činden sana gelen bir fenal─▒─č─▒, b├╝t├╝n b├╝t├╝n ona verip, onu mahk├╗m edemezsin.

Çünkü;

Evvel├ó kaderin onda bir hissesi var. Onu ├ž─▒kar─▒p o kader ve kaza hissesine kar┼č─▒ r─▒z├ó ile mukabele etmek gerektir.

S├óniyen: Nefis ve ┼čeytan─▒n hissesini de ay─▒r─▒p o adama ad├óvet de─čil, belki nefsine ma─čl├╗p oldu─čundan ac─▒mak ve ned├ómet edece─čini beklemek.

S├ólisen: Sen kendi nefsinde g├Ârmedi─čin veya g├Ârmek istemedi─čin kusurunu g├Âr; bir hisse de ona ver.ÔÇŁ

─░nsanlar─▒ affetmek, onlara kar┼č─▒l─▒ks─▒z iyilik yapmak ve her f─▒rsatta elindekinden ba┼čkalar─▒n─▒ da istifade ettirmek bir peygamber ahl├ók─▒d─▒r.

Y├╗nus Emre merhum All├óhÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒ ├žer├ževesinde bak─▒ld─▒─č─▒ zaman a┼čk─▒n ve ger├žek ├ó┼č─▒k─▒n kim oldu─čunu ┼č├Âyle ifade eder:

Yetmi┼č iki millete kurban ol, ├ó┼č─▒k isen
T├ó ├ó┼č─▒klar saf─▒nda imam olas─▒n s├ód─▒k

Etraf─▒m─▒zda yang─▒n olsa da, d├╝┼čmanlar her t├╝rl├╝ gizli pl├ón ve emelleri pe┼činde ko┼ču┼čsa da bize em├ónet olarak b─▒rak─▒lan KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖe sar─▒laca─č─▒z. S├Âzlerimizi yine Y├╗nus Emre ile noktal─▒yoruz:

Gelin tan─▒┼č olal─▒m,
─░┼či kolay k─▒lal─▒m.
Sevelim, sevilelim
D├╝nya kimseye kalmaz.

_________________
1 Hazret-i Ali Diyor ki, Diyanet Yayınları, Ter: M. Âkif, s. 4.

2 M. Âkif ERSOY, Safahat, c. 2, s. 930.