B─░R KEM─░K AT DA G├ľR!

Mustafa K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

┼×irin k├Âpek yavrular─▒ kendi aralar─▒nda oyna┼čmaktad─▒r. Oradan Mevl├ón├ó ve talebeleri ge├žer. Talebelerden biri, k├Âpeklerin dost├óne oyunlar─▒na bakar ve;

ÔÇťÔÇôNe g├╝zel bir karde┼člik sergiliyorlar! Ke┼čke insanlar ┼ču k├Âpeklerden ibret alsa!ÔÇŁ der.

Hazret-i Mevl├ón├ó, manzaran─▒n masumiyetinden emin de─čildir, pe┼čin kanaatin hatal─▒ oldu─čunu hat─▒rlatarak ├Âl├ž├╝y├╝ verir:

ÔÇťÔÇôSen bir kemik at aralar─▒na da g├Âr karde┼čli─či!ÔÇŁ

Hazret-i Mevl├ón├ó, ger├žek karde┼čli─čin menfaat imtihan─▒ndan ge├žebilmi┼č karde┼člik oldu─čunu ├Âzetle ifade ediyor.

B├╝t├╝n d├╝nya menfaatleri bir kemik par├žas─▒ndan ibaret. Az b├╝y├╝k veya az k├╝├ž├╝k olmu┼č fark─▒ yok. Sonu├žta kemik… K├Âpekler, s─▒rtlanlar, akbabalar… Onlar le┼č ile beslenen, le┼čte bir g─▒da lezzeti bulan mahl├╗klar. Ya insan, c├«fe-i d├╝nya i├žin, d├╝nya denen le┼č i├žin karde┼čiyle bo─ču┼čmal─▒ m─▒? E┼črefo─člu R├╗m├« Hazretleri sebebi s├Âyl├╝yor:

Bu dünyâ cîfesin nefs iti komaz
G├Ân├╝lde azm-i d├«d├ór olmay─▒nca!

Demek d├╝nyaya k├Âpek nefsin g├Âz├╝yle, i┼čtahla bak─▒nca ge├žimsizlik, kavga ka├ž─▒n─▒lmaz oluyor. Bazen k├Âpeklikte de duram─▒yor, nefsin freni s─▒rtlanla┼č─▒yor, Mehmed ├ékifÔÇÖin tasvir etti─či c├óhiliyyedeki gibi:

S─▒rtlanlar─▒ ge├žmi┼čti be┼čer y─▒rt─▒c─▒l─▒kta,
Di┼čsiz mi bir insan? Onu karde┼čleri yerdi!

Karde┼člik imtihan─▒ndan muvaffak─▒yetle ├ž─▒kamay─▒┼č, menfaat ├žat─▒┼čmas─▒nda nefse ma─čl├╗biyetten kaynaklan─▒yor.

├ľnce ├Âz karde┼člere bakal─▒m:

Pek ├žok d├╝nya mal─▒ kavgas─▒n─▒n kli┼če bir mis├óli olan miras payla┼č─▒m─▒, nice karde┼čin aras─▒na giriyor. Hayatlar─▒nda yapt─▒klar─▒ ayr─▒mc─▒l─▒klarla evl├ótlar─▒ aras─▒nda menf├« duygular─▒ ba┼člatan anne-babalar, kocalar─▒n─▒ ailelerinden koparmay─▒ m├órifet bilen han─▒mlar ve nefsin ba┼č bel├ós─▒; haset, h─▒rs, en├óniyet… Zaten bir ka┼č─▒k suda f─▒rt─▒na koparmaya haz─▒r, bir k─▒sm─▒n─▒n aras─▒ zaten limon├« karde┼čler, babalar─▒ ├Âl├╝nce ya birbirine giriyor yahut da yedi kat yabanc─▒ gibi bir so─čuklu─ča d├╗├ž├ór oluyorlar.

Aileden topluluk ve toplumlar ├Âl├že─čine ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒zda da durum ayn─▒. D├╝nden bug├╝ne karde┼člik d├óv├ós─▒n─▒ buland─▒ran ne varsa menfaatleri payla┼čamamak etraf─▒nda d├Ân├╝yor.

─░htil├óflar ─▒rk├«, etnik farkl─▒l─▒ktan kaynaklanm─▒yor. Bug├╝n nasyonalizmin, ÔÇťulus devlet├žilikÔÇŁ cereyanlar─▒n─▒n neticesinde o taraf a─č─▒rl─▒kl─▒ g├Âr├╝n├╝yor; fakat AnadoluÔÇÖnun beylikler d├Âneminde ve o d├Ânemden ├ž─▒k─▒┼čta ya┼čad─▒─č─▒ s─▒k─▒nt─▒lar─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝zde, o g├╝n T├╝rk beyliklerinin birbiriyle bo─ču┼čtu─čunu, Osmanl─▒ya kar┼č─▒ BizansÔÇÖla, Ha├žl─▒yla anla┼čan beyliklerin mevcudiyetini hat─▒rlad─▒─č─▒m─▒zda karde┼člik mayas─▒n─▒ buland─▒ran─▒n ─▒rk, millet farkl─▒l─▒─č─▒ olmad─▒─č─▒n─▒, bunun yaln─▒zca i┼čin bahanesi edildi─čini anlar─▒z.

─░┼čte a├ž─▒k bir delil: Ge├žti─čimiz aylarda kad─▒n, ├žocuk, ya┼čl─▒ demeden 44 ki┼čiyi katledenler, maktulleri ile akraba idiler.

Mesele ne etnik, ne d├«n├«, ne ba┼čka bir ┼čey…

Konu menfaat payla┼č─▒m─▒.

Mesele, menfaati b├Âl├╝┼čememek… Bencillik… Haset…

Çaresi?

E┼čitlik mi?

Haklar─▒n, paylar─▒n, ortak menfaatlerin e┼čit ┼čekilde, ├ódilce b├Âl├╝┼č├╝m├╝ m├╝?

Hay─▒r.

┼×a┼č─▒rt─▒c─▒ ama ├žare e┼čitlik de─čil.

Yine bir hik├óye ile maksad─▒m─▒z─▒ a├žabiliriz.

─░ki maymun bir elma bulmu┼č. Mal ortak. Ama payla┼čam─▒yorlar. Oradan ge├žen tilkiye;

ÔÇťÔÇôBiz ┼ču elmay─▒ b├Âl├╝┼čemedik, ikimize bir pay eder misin?ÔÇŁ demi┼čler.

A├ž─▒kg├Âz tilki;

ÔÇťÔÇôHay hay,ÔÇŁ demi┼č. Elmay─▒ ikiye b├Âlm├╝┼č;

ÔÇťÔÇôBuyurun!ÔÇŁ demi┼č. Maymunun biri itiraz etmi┼č;

ÔÇťÔÇôOnunki daha fazla oldu!ÔÇŁ

Tilki;

ÔÇťÔÇô├çaresi var!ÔÇŁ demi┼č. Fazla denilen yar─▒dan, bir ince dilim kesip, ┬źbo┼ča verece─čine┬╗ a─čz─▒na atm─▒┼č. Bu kez di─čer maymun s─▒├žram─▒┼č:

ÔÇťÔÇôOlmaaaz! Bu sefer benim pay─▒m, onunkinden az oldu!ÔÇŁ

Tilki ayn─▒ ÔÇťe┼čitli─či sa─člamaÔÇŁ metodunu birka├ž kez daha uygulam─▒┼č, fakat itirazlar devam etmi┼č. Sonunda ortada kabuklar─▒na yap─▒┼č─▒k bir tutamdan ba┼čka taksim edecek elma da kalmay─▒nca, karn─▒n─▒ doyuran tilki;

ÔÇťÔÇôTaksimimi be─čenmiyorsan─▒z, ne h├óliniz varsa g├Âr├╝n can─▒m!ÔÇŁ deyip s─▒v─▒┼čm─▒┼č. ─░ki maymun b├Âl├╝┼čemedikleri i├žin tilkiye yedirdikleri elman─▒n art─▒─č─▒na bak─▒p bak─▒p kafalar─▒n─▒ ka┼č─▒m─▒┼člar.

Hik├óye ne kadar tan─▒d─▒k de─čil mi?

├ťmmetin h├óline bir bakarsak, durumun pek farkl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârebiliriz. Afganistan… Irak… D├╝n Osmanl─▒ÔÇÖyla kanad─▒n─▒n alt─▒ndaki m├╝sl├╝man milletlerin ya┼čad─▒klar─▒, ondan ├Ânce End├╝l├╝s… Ondan ├Ânce H├╝l├óg├╗ musibetini ba┼č─▒m─▒za sard─▒ran peri┼čanl─▒klar… ├Âncesinde Emev├«ler…

Neyi b├Âl├╝┼čemediler, niye b├Âl├╝┼čemediler!..

Tekrar g├╝n├╝m├╝ze ve ├╝lkemize d├Ânersek, ├╝lkenin ma─čdur az─▒nl─▒─č─▒ym─▒┼č, mazlum alacakl─▒s─▒ym─▒┼č gibi davranan baz─▒ gruplar…

Meseleyi istikl├ól, h├╝rriyet noktas─▒ndan g├Ârmek isteyenler de hi├ž bo┼čuna yorulmas─▒n; dosta t├ób├« olmamak i├žin n├ómerde ittib├ón─▒n bir m├ón├ós─▒ olabilir mi?

Karde┼člerin birbiriyle kavgas─▒na hakem olarak ├ža─č─▒r─▒lmak, Kom├╝nist RusyaÔÇÖn─▒n, bir numaral─▒ i┼čgal bahanesiydi. G├╝n├╝m├╝zde de petrol kokusu pe┼čindeki ┼čahin g├Âr├╝n├╝ml├╝ s─▒rtlanlar─▒n.

┼×imdi de ├╝lkemizin i├žindeki karde┼člik problemleri i├žin; Br├╝kselÔÇÖe, KopenhagÔÇÖa, LaheyÔÇÖe ko┼čanlar, dal├ólette de─čilse gaflette de─čil mi?

Y─▒llarca bu hususlarda tek ├žarenin din oldu─čunu s├Âyledik. Elbette ideal m├ón├óda do─čru. All├óhÔÇÖa inanc─▒n verece─či, yarat─▒lm─▒┼ča YaratanÔÇÖ─▒ndan dolay─▒ muhabbet ve mahl├╗kata H├ól─▒k nazar─▒yla ┼čefkat ├žok m├╝him… Ayn─▒ PeygamberÔÇÖin ├╝mmeti olma ┼čuurunun birle┼čtiricili─či ├žok ├Ânemli… Fakat KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim de beyan ediyor ki; ┬źaz─▒c─▒k menfaat┬╗ i├žin, din de sat─▒l─▒yor, ├óhiret de. Ayn─▒ anneden do─čan evl├ótlar nas─▒l birbirine has─▒m kesilebiliyorsa, ayn─▒ k─▒bleye y├Ânelen kullar da birbirlerine ters d├╝┼čebiliyorlar.

As─▒l mesele menfaat ├žat─▒┼čmas─▒.

Ya ├žaresi?

E┼čitlik bile de─čil…

Daha da ├Âtesi…

Fed├ók├órl─▒k…

Di─čerg├óml─▒k…

─░┼č i┼čten ge├žmeden, ba┼čtan, samim├« bir fed├ók├órl─▒k, ├╝cretini HakÔÇÖtan bekleyen bir ├«sar ┼čuuru; karde┼čli─čin en b├╝y├╝k koruyucusu…

S├Âzden ibaret de─čil… Ya┼čanm─▒┼č, tecr├╝beyle sabit:

─░┼čte ensar… Y─▒llarca birbiriyle sava┼čm─▒┼č olan Evs ve HazrecÔÇÖin, ├«man ile kayna┼čarak yeniden kazand─▒─č─▒ en hakik├« ├╝st kimlik…

Onların en büyük vasfı fedâkârlık.

├ľnce babas─▒n─▒n katilini affedip, ayn─▒ safta namaza durabilme fed├ók├órl─▒─č─▒…

Sonra bir de ┼čehirlerine gelen muh├ócirlere g├Ân├╝llerini ve kap─▒lar─▒n─▒ a├žarak yapt─▒klar─▒ madd├« fed├ók├órl─▒k… E┼čitli─či esas almad─▒lar; ┬źKarde┼čim daha fazla als─▒n!┬╗, ┼čuuruyla bereketlendirdiler mahsullerini…

Sonra kendilerinin ├žekti─či onca zahmetten sonra gelen yeni m├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ fed├ók├órl─▒k… ─░┼čin b├╝t├╝n s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ ├žekmi┼č ensar─▒n, muh├ócir├«nin g├Âzleri ├Ân├╝nde Hazret-i Peygamber y├╝zer y├╝zer deve da─č─▒t─▒yor, art─▒k boynu b├╝k├╝k h├óle gelmi┼č y─▒llar─▒n d├╝┼čmanlar─▒na…

Çünkü onlar;

ÔÇťD├╝nya onlar─▒n, ├óhiret bizim olsun istemez misin y├ó ├ľmer?!.ÔÇŁ buyuran Fahr-i K├óin├ótÔÇÖ─▒n h├óliyle h├óllenmi┼člerdi… D├╝nya menfaatine metelik vermemeyi ├Â─črenmi┼člerdi. Onlar kanaat ank─ülar─▒, h├ó┼č├ó akbabalar gibi d├╝nyaya ├╝┼č├╝┼čecek de─čillerdi:

C├«fe-i d├╝ny├ó de─čil herkes gibi matl├╗bumuz,
Bir b├Âl├╝k ank─ülar─▒z K─üf-─▒ kan├óat bekleriz. (Fuz├╗l├«)

O ┼čuurla yeti┼čen nesillerde de karde┼člik o fed├ók├órl─▒klarla peki┼čti.

─░┼čte ├ľmer bin Abd├╝laziz… Bug├╝nk├╝ bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla; ┬źB├╝y├╝k rantlar─▒n d├Ând├╝─č├╝ yer┬╗e gelirken han─▒m─▒na, m├╝cevherlerini hazineye ba─č─▒┼člama ┼čart─▒ ko┼čtu.

Fed├ók├órl─▒k g├Âsteren, karde┼člerini ihs├óna bo─čan, d├╝nyaya metelik vermeyen bir karde┼če, haset daha az y├Ânelir. Efendisinin yedi─činden yiyen, giydi─činden giyen bir k├Âle ka├žar m─▒, isyan eder mi? ─░stisn├ólar hep olur ama kolayca da yok olur.

Fakat bu karde┼čin karde┼če fed├ók├órl─▒─č─▒, karde┼čin karde┼čini kendi nefsine tercihi; kanunlar─▒n, Avrupa kriterlerinin zoruyla da─č─▒t─▒lan ul├╗feler ┼čeklinde olursa faydas─▒z. ├ç├╝nk├╝ kazan kalkt─▒k├ža ul├╗fe da─č─▒t─▒l─▒rsa, o kazan da yerine oturmuyor. O zaman verilenler; ihsan de─čil ┬źsus pay─▒┬╗ oluyor. A├žg├Âzl├╝ f─▒rsat├ž─▒lara daha fazla alman─▒n da yolu g├Âsterilmi┼č oluyor. Bunu da; ┬źE┼čit olmad─▒!┬╗ diye tutturan maymunlar─▒n ├ók─▒beti takip ediyor.

Aksine fed├ók├órl─▒klar samim├« olmal─▒. Pazarl─▒k kokan, siyaset kokan aflar peki┼čtirmiyor karde┼čli─či. ├Äm├ón─▒n, ge├žmi┼či sildi─čine ├«man ederek affetmek birle┼čtiriyor kalpleri.

Birli─čin yolunu daha elli sene evvel birbirinin bo─čaz─▒na sar─▒lm─▒┼č AvrupaÔÇÖdan sormak giran gelmiyor mu? Onlar─▒n verece─či ak─▒l, o pis a─č─▒zlar─▒n k─▒lavuzlu─ču insan─▒ nereye g├Ât├╝r├╝r? Kendileri sel├ómeti; tek birlik, tek para birimi, ortak meclisler, ortak kriterler alt─▒nda birle┼čmekte ararken, kulaklara f─▒s─▒ldad─▒klar─▒ ayr─▒l─▒k├ž─▒l─▒─ča itibar edilir mi? Di─čer taraftan karde┼či y─▒lana sar─▒lacak h├óle getiren a─čabeyli─če ne demeli?

Bug├╝n sadece bat─▒ men┼čeli bir teknik olan empatiyi bilmeyenimiz kalmad─▒. Ya bizim kavramlar─▒m─▒z? Karde┼člik d├óv├ós─▒n─▒n yeg├óne ├žaresi olan ┬źdi─čerg├óml─▒k ve ├«s├ór┬╗ kelimelerini, b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču dindar ailelerin evl├ótlar─▒ olan 200 civar─▒nda gence bir vesile ile sordum. Maalesef hi├žbirinden do─čru cevab─▒ alamad─▒m. Kelimeler; ya┼čayan, ihtiya├ž duyulan, ifadeye b├╝r├╝nd├╝r├╝lmek istenen h├ódise, his ve hasletler i├žin l├óz─▒md─▒r. Bug├╝n bu kelimeler dilimizde yoksa hayat─▒m─▒zda da yok demektir.

Yine de ├╝mitsiz olmayaca─č─▒z. ├ç├╝nk├╝ kalpleri teÔÇÖl├«f eden AllahÔÇÖt─▒r. Cen├ób-─▒ Hak, Hazret-i PeygamberÔÇÖe hitaben ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťVe (Allah), onlar─▒n kalplerini birle┼čtirmi┼čtir. Sen yery├╝z├╝nde bulunan her ┼čeyi verseydin, yine onlar─▒n g├Ân├╝llerini birle┼čtiremezdin, fakat Allah onlar─▒n aralar─▒n─▒ bulup kayna┼čt─▒rd─▒. ├ç├╝nk├╝ O, mutlak galiptir, hikmet sahibidir.ÔÇŁ (el-Enf├ól, 63)

O h├ólde du├ó, OÔÇÖna yalvarma zaman─▒.

Korusun bizleri Mevlâ, ulu Kahhar korusun!
Yurdu, Mevl├óÔÇÖm─▒za i├žten yakaranlar korusun!

├ťmmetin birli─či, karde┼čli─či hem dirli─čini,
Bozulan ba─člar─▒ tekrar onaranlar korusun!

Din, n├ómus, vatan u─črunda ┼čeh├«d ol dense;
Cana minnet bilecek can do─čuranlar korusun!

─░ntikam hissini hilmiyle yenip sabr─▒ se├žen,
Merhamet sembol├╝, g├Âz g├Âz ya┼čaranlar korusun!

Kutlu d├óv├ós─▒n─▒ asl├«, can─▒ t├ól├« g├Ârerek,
Hak i├žin ├Âlmeyi bin kez ba┼čaranlar korusun! (T├ól├«)