E─čitimde Gaye; ┼×AHS─░YET E─×─░T─░M─░

Ayla A─×ABEG├ťM aylaagabegum@hotmail.com

─░lim ilim bilmektir,
─░lim kendin bilmektir.
Sen kendini bilmezsin,
Ya nice okumakt─▒r.
(Y├╗nus Emre)

├çocuk ve gen├žlerimizin nas─▒l e─čitildi─čini d├╝┼č├╝n├╝rken ├Ânce; ailelere, ├Â─čretmenlere, ders kitaplar─▒na, idarecilere, m├╝fredat programlar─▒na, okul binalar─▒na, ileti┼čim ara├žlar─▒na (televizyon, gazete, internet), ders kitab─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda okuduklar─▒na, e─čitimde sanat e─čitiminin yerine gen├žlerin zevklerine, al─▒┼čkanl─▒klar─▒na, bo┼č zamanlar─▒ nas─▒l de─čerlendirdiklerine bakarak bir inceleme yapmaya ihtiyac─▒m─▒z var. Bu inceleme sonunda e─čitimimizin h├óli ve d├╝zelmesi i├žin; ÔÇť┬źNeler yapabiliriz?┬╗ sorusunun cevab─▒n─▒ beraberce aramal─▒y─▒z.ÔÇŁ derken kimlere g├Ârev d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ de anlatmal─▒y─▒z. Veliler, ├Â─čretmenler, okul idarecileri, e─čitim bakanl─▒─č─▒n─▒n b├╝t├╝n mensuplar─▒, siyas├«lerimizin hepsi, medya patronlar─▒ ve ├žal─▒┼čanlar─▒, yazarlar, finans kayna─č─▒ zenginler, sivil toplum kurulu┼člar─▒… ├çocuklar─▒ ve gen├žleri seven b├╝t├╝n insanlar seferber olmal─▒d─▒r.

Yukar─▒da sayd─▒─č─▒m─▒z birimleri tek bir yaz─▒ i├žinde inceleyip sonuca varmak m├╝mk├╝n de─čil. E─čitimle ilgili bir vakf─▒n, derne─čin, medya organ─▒n─▒n, belediyelerin, Mill├« E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n, e─čitime g├Ân├╝l veren i┼čadamlar─▒n─▒n giri┼čimiyle ara┼čt─▒rmalar yap─▒l─▒r, projeler haz─▒rlan─▒r ve uygulamaya konur.

Hâdiselere bir bakalım;

AnadoluÔÇÖnun g├╝zel beldelerinden birinde, okul ├ž─▒k─▒┼č─▒nda, y├╝zleri maskeli ├žocuklar─▒n polise ta┼č att─▒─č─▒n─▒ g├Âren ├Â─črenciler; polisi ta┼člayan, y├╝zleri maskeli ├Â─črencilere ta┼č atmaya ba┼člarlar. Bir ba┼čka g├╝n okul ├ž─▒k─▒┼č─▒nda bir ├žocuk; ├Â─čretmenini, arkada┼č─▒n─▒ ve annesini b─▒├žakl─▒yor, bir ba┼čka g├╝n… ├Ârnekleri bitmez. Y├╝z├╝ne maske ge├žirip polisi ta┼člayan ├žocuk da, kendi akl─▒nca polisi sevdi─či i├žin maskeli gen├žlere ta┼č atmak zorunda hisseden ├žocuk da b─▒├žaklayan ├žocuk da su├žlu olan ├žocuklar ve gen├žler de bizim eserimiz, onlarla ├Âv├╝nebilir miyiz?

ÔÇťGe├žmi┼č y─▒llarda su├ž oran─▒ neden azd─▒, g├╝n ge├žtik├že su├žlu say─▒s─▒ neden art─▒yor, ├žareler neler olabilir?ÔÇŁ sorular─▒n─▒ cevaplamaya mecburuz.

K├Âk├╝ d─▒┼čar─▒da olan vak─▒flar─▒n, derneklerin, d├╝nyaya h├ókim olmaya ├žal─▒┼čan g├╝├žl├╝ ├╝lkelerin ve o ├╝lke zenginlerinin T├╝rkiyeÔÇÖde ├žocuklar, gen├žler, kad─▒nlar, aileler, topraklar─▒m─▒z─▒n zenginli─či, kaynaklar─▒m─▒z, tohumlar─▒m─▒z, ├╝r├╝nlerimiz, sa─čl─▒─č─▒m─▒z, genlerimiz konusundaki ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ okuduk├ža insan─▒n; ┬źBize sessiz kalmam─▒z, d├╝┼č├╝nmememiz, ├žal─▒┼čmamam─▒z, de─čerlerimizin kaybedilmesine susmam─▒z konular─▒nda bir b├╝y├╝ m├╝ yap─▒ld─▒?┬╗ diyesi geliyor. Eskiler bu h├óle; ┬ź├ľl├╝ topra─č─▒ serpilmi┼č.┬╗ derlerdi.

Okullar─▒m─▒z vard─▒; a─ča├žlar─▒n g├Âlgesinde nefes al─▒rd─▒k, renk renk g├╝lleri seyrederdik. Sonra oyun oynayarak derslerin yorgunlu─čundan uzakla┼č─▒rd─▒k. Toplant─▒ salonlar─▒m─▒z vard─▒; yar─▒┼čmalar yapard─▒k, ┼čiirler okur, ┼čark─▒ ve t├╝rk├╝ler s├Âylerdik. K├╝t├╝phanemiz vard─▒, inceleme yapmak i├žin, kitap okumak i├žin, al─▒p evde okumak i├žin g├╝ler y├╝zl├╝ k├╝t├╝phane memurlar─▒m─▒z vard─▒. ├çocuklara kitaplar─▒ sevdirmek i├žin, okumay─▒ seven ├žocuklara m├╝k├ófat veren ├Â─čretmenlerimiz ve idarecilerimiz vard─▒. Muhakkak ┼čimdi de vard─▒r. Say─▒lar─▒ ge├žmi┼če g├Âre artm─▒┼č m─▒? Ka├ž okulumuzun memuru olan k├╝t├╝phanesi var? Ka├ž okulumuzun bah├žesinde a─ča├žlar, ├ži├žekler var.

Bilgisayar odalar─▒m─▒z ve internetten ├Âdev yap─▒p, ayn─▒ ├Âdevi fotokopi yapt─▒rm─▒┼č gibi ├Â─čretmene veren ├žocuklar─▒m─▒z var. Biri ├ž─▒k─▒p da;

ÔÇť├ľ─čretmen robot de─čil; ayn─▒ kaynaktan al─▒nan, emek verilmeyen ├Âdev, ├Â─čretmeni s─▒kar, ├žocu─ča da faydal─▒ olmaz!ÔÇŁ demiyor, diyemiyor… Sonra beton duvarlar aras─▒nda ├ži├žek a├žmas─▒n─▒ bekliyoruz. Duygusuz, hayalsiz, not pe┼činde, dershane pe┼činde ko┼čan ├žocuklar ve onlar─▒n anneleri. Kara ta┼čta ye┼čil ot biter mi?

├ľ─čretmenler, dershaneler, okul idarecileri, ├Âzel okullar; imtihan sonu├žlar─▒ndan sonra ba┼čar─▒l─▒ ├Â─črencileriyle ├Âv├╝nme yar─▒┼č─▒ndalar. ├édeta ├Âzel kurulu┼člar, testlerde ba┼čar─▒l─▒ olan ├Â─črencileri avlama;

ÔÇťBenim ├Â─črencim, benim dershanem, benim okulum…ÔÇŁ diyerek ├Âv├╝nme pe┼čindeler. ├ľv├╝nmenin sonunda neler kazanacaklar─▒n─▒, ay─▒p olmas─▒n diye s├Âylemeyelim. Oysa bu ├╝lkenin ┼čahsiyetli insanlara ihtiyac─▒ var. ┼×ahsiyet, ├žocuklukta ve gen├žlikte kazan─▒l─▒r. Ba┼čar─▒; ┼čahsiyetli olman─▒n bir b├Âl├╝m├╝d├╝r, tamam─▒ de─čil. Di─čer b├Âl├╝mleri nerede verece─čiz? Ba┼čar─▒ tek ba┼č─▒na bir hi├žtir. Testlerde arka arkaya g├Ârd├╝─č├╝ be┼č ┼č─▒k aras─▒ndan do─čruyu bulup i┼čaretleyen, ba┼čar─▒l─▒ denilen ├Â─črenci, sorular─▒ tek tek sordu─čunuz zaman etrafl─▒ca cevap veremeyecektir.

H├ólbuki e─čitimin ve ├Â─čretmenin g├Ârevi; ├Â─črenirken d├╝┼č├╝nd├╝rmek, bazen ┼ča┼č─▒rtmak, hayret ettirmek, hayran b─▒rakmak, mukayeseler yapt─▒r─▒p soru sorarak ├Â─črenmelerini sa─člamakt─▒r. Peygamber Efendimiz;

ÔÇťRabbim, hayretimi art─▒r.ÔÇŁ diye du├ó eder.

Pop├╝ler k├╝lt├╝r├╝n ├╝r├╝n├╝ olan vas─▒talarla ┼čahsiyetli insan yeti┼čebilir mi? Tarihimiz, k├╝lt├╝r├╝m├╝z, dilimiz, ┼čiirimiz, ┼čark─▒lar─▒m─▒z, t├╝rk├╝lerimiz, mehterimiz, a─č─▒tlar─▒m─▒z…

├çocuk ve gen├ž; okulda, dershanede k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n inceliklerini anlayabiliyor mu? Evde aile, bu k├╝lt├╝r├╝n i├žinde b├╝y├╝medi─či i├žin etkisiz kal─▒yor. ─░nternet, televizyon, bas─▒n; ayn─▒ pop├╝ler k├╝lt├╝r├╝n unsurlar─▒ i├žinde yuvarlan─▒p gidiyor. Sevin├žlerimizi, heyecanlar─▒m─▒z─▒, ├╝z├╝nt├╝lerimizi ifade ┼čekillerimiz de─či┼čiyor. ├ľl├╝m haberinin arkas─▒ndan;

┬źMek├ón─▒ cennet olsun, Allah rahmet eylesin…┬╗ demeyi unuttuk. Cenaze alk─▒┼člarla u─čurlan─▒yor. ├ťz├╝nt├╝l├╝ aile fertlerine;

┬źTopra─č─▒ bol olsun.┬╗ diyecek duruma geldik. Eskiler;

ÔÇťT├╝rk├╝leri yakanlar (s├Âyleyenler), kanun koyuculardan kuvvetlidirler. ├ç├╝nk├╝ t├╝rk├╝lerin konular─▒; halk─▒n ├╝z├╝nt├╝leri, sevin├žleri, duygular─▒ ve hasretleridir…ÔÇŁ derlerdi.

T├╝rk├╝ler halk─▒nd─▒r onun i├žin y├╝zy─▒llarca ya┼čar.

Kanunlar ise konur, y─▒llar sonra ihtiyaca g├Âre de─či┼čir…

T├╝rk├╝lerin s├Âylendi─či yerler vatand─▒r. S├Âylemeyi unuttu─čunuz zaman, s├Âylemeyi bilmedi─činiz zaman topraklar─▒m─▒z vatan olmaktan ├ž─▒kar, ba┼čka na─čmeler y├╝kselir. ├çocuklar─▒m─▒z beraberce bozulmam─▒┼č t├╝rk├╝leri, mar┼člar─▒ s├Âyleyebiliyor mu? Bunlar ders kitaplar─▒nda yer alabiliyor mu? Ezberlerinde ka├ž g├╝zel t├╝rk├╝ var?

Ya m├ónev├« atmosferin i├žinde il├óh├« dinlerken tempo tutup alk─▒┼člayan gen├žlere ne demeli?

Okullar─▒m─▒zda sanat e─čitimine yer veriliyor mu? Ortak ┼čuurun olu┼čmas─▒ sanatla olur. ┼×ark─▒larla, ┼čiirlerle, hik├óyelerle, tiyatroyla ve sanat─▒n b├╝t├╝n dallar─▒yla ilgilenmeye heveslendirmekle k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n g├╝zellikleri verilebilir. Sevgi, fed├ók├órl─▒k, d├╝r├╝stl├╝k, yurt ve millet sevgisi, yarat─▒lm─▒┼č olan b├╝t├╝n varl─▒klar─▒ sevme ve koruma duygusu gibi hasletler; sanat─▒n b├╝t├╝n vas─▒talar─▒ kullan─▒larak verilebilir.

Fuz├╗l├«ÔÇÖnin dedi─či gibi:

Dert ├žok, hem-dert yok…

Kime anlatal─▒m, ├žare ne?

Bir bahar g├╝n├╝, g├╝zel d├╝┼č├╝nceler i├žinde;

┬źBen ne yapabilirim, biz ne yapabiliriz?┬╗ diye ├╝mitle yola ├ž─▒kal─▒m. ├ľn├╝m├╝zde bir tatil var, bu tatili de─čerlendirelim. Hik├óyelerle, k─▒ssalarla, ┼čiirlerle, il├óh├«lerle, boyalarla, kalemlerle, du├ólarla onlar─▒n d├╝nyalar─▒n─▒ renklendirelim. Yapt─▒klar─▒n─▒ kontrol edelim. ├ľ─črenmek istiyormu┼č gibi, okuduklar─▒yla ilgili sorular soral─▒m. Veliler;

┬źBen ne anlar─▒m?┬╗ demesin. Onlar─▒n okuduklar─▒n─▒ bir kere de size okumas─▒n─▒ isteyerek, onu dinledi─činizi, ilgilendi─činizi fark ettirin. Onlar─▒ m├╝k├ófatland─▒r─▒n.

├ťsk├╝dar Belediyesi, ├ťsk├╝darÔÇÖ─▒ mor salk─▒mlarla donat─▒yor. ├çocuklar─▒m─▒z bahar─▒n g├╝zelli─čini fark etsin; ruhlar─▒ renk renk ├ži├žeklerin, ye┼čillerin i├žinde g├╝zel duygularla dolsun. Evinizin bah├žesi olmasa bile, pencerelerde, saks─▒larda yeti┼čtirecekleri ├ži├žeklerin bak─▒m─▒n─▒ onlar yaps─▒n. O zaman yollardaki ├ži├žekleri sevmesini ├Â─črenip koparmayacaklar. Y─▒llar sonra bir bahar g├╝n├╝, bah├žeye diktikleri bir a─čac─▒n nas─▒l meyve verdi─čini, saks─▒lardaki ├ži├žeklerin renklerini, kokular─▒n─▒ ve onlarla beraber ya┼čayan arkada┼člar─▒n─▒, b├╝y├╝klerini hat─▒rlayacaklar…