YAHYA KEMALÔÇÖDEN N├ťKTELER

Prof. Dr. Nihat ├ľZTOPRAK

noztoprak@marmara.edu.tr

Tan─▒nm─▒┼č tezkirecilerimizden Lat├«f├« (├Â. 1582), bilge ki┼čilere g├Âre ┼čairlerin vehb├« ve kesb├« olmak ├╝zere iki k─▒sma ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âyler. Allah vergisi ┼čairlik kabiliyeti olanlar vehb├«, ├žal─▒┼čmayla sonradan kazananlar kesb├«dir. Bunlar─▒n aras─▒nda sahte alt─▒nla alt─▒n, bill├╗rla gevher, sihirle m├╗cize aras─▒ndaki kadar b├╝y├╝k fark vard─▒r. Vehb├« ┼čair, yetene─čiyle s├Âyler; kesb├« ┼čair ise taklit ve inceleme ile s├Âyler. B├╝y├╝k ┼čiir m├╝nekkidi Lat├«f├« bunlar aras─▒ndaki fark─▒ da ┼čuna benzetir: Vehb├« ┼čiir, cazibe ve g├╝zelli─či olan bir dilber; kesb├« ┼čiir ise iri g├Âzl├╝, donuk, cazibe ve albenisi olmayan sade y├╝zl├╝ bir g├╝zeldir.1

20. y├╝zy─▒l─▒n b├╝y├╝k ┼čairi Yahya Kemal (2 Aral─▒k 1884-1 Kas─▒m 1958) de bana g├Âre vehb├« olanlardand─▒r. Allah taraf─▒ndan ├Âzel olarak ┼čiir yetene─čiyle donat─▒lm─▒┼č, ├ža─č─▒rd─▒─č─▒ an ilham perilerinin u├žarak geldi─či, arad─▒─č─▒ ilham─▒n c├Âmert├že sunuldu─ču All├óhÔÇÖ─▒n sevgili kulu olan bir ┼čairdir. Zira ilham, All├óhÔÇÖ─▒n sevdi─či kullar─▒na v├ók├« olur. ├ľl├╝m├╝ ├╝zerinden 50 y─▒l ge├žmesine ra─čmen her ge├žen y─▒l hayranl─▒k halkas─▒ biraz daha geni┼člemekte, h├ól├ó b├╝y├╝k ┼čair olarak dimdik ayaktad─▒r. O h├ól├ó ┼čiirleriyle kalpleri fethetmeye devam ediyor. Demek ki y─▒llar kaliteyi eskitemiyor. Onun d├Âneminde hatt├ó sonra ya┼čayanlar─▒n bir├žo─ču unutuldu bile. Zaman denilen bu f├ón├« kal─▒b─▒ y─▒rtmak ve ┬ź├ón-─▒ d├óim┬╗ s─▒rr─▒na ermek b├╝y├╝k sanatk├órlara has bir meziyet herh├ólde. Yahya Kemal i┼čte bu de─či┼čmeyen zaman─▒ temsil ediyor.

Bu ulv├« ├Âzelliklerinden dolay─▒ aradan yar─▒m as─▒r ge├žmesine ra─čmen edebiyat mahfillerinde h├ól├ó onun ┼čiirleri konuk edilmekte, h├ót─▒ralar─▒ anlat─▒lmakta, n├╝ktelerinden, fikirlerinden istifade edilmekte ve T├╝rk milletinin kalbindeki m├╝mtaz yeri korunmaktad─▒r. Onu ebed├«le┼čtiren hususlar─▒ Abd├╝lhak ┼×inasi H─░SAR ┼ču s├Âzleriyle ├Âzetlemi┼čtir:

ÔÇťKendisi her zaman n├╝kte ile konu┼čur, mizah├« s├Âzleri aras─▒na m─▒sralar yerle┼čtirir, bu n├╝ktelerini, mizah├« manz├╗melerini de ┼čiirleri gibi itina ile tashih, tadil ve ikmal ederdi. Fakat bilhassa ┼čiirleri ├Âyle tashihlerle o kadar b├╝y├╝k bir ustal─▒kla yap─▒l─▒rd─▒ ki tashih edilmi┼č bu m─▒sralar en g├╝zelleri aras─▒nda bulunurdu. Onun o s├Âzleri, n├╝kteleri, hicivleri, m─▒sralar─▒, manz├╗meleri, de─či┼čmeleri o zamanlar─▒m─▒z─▒n g├╝nler ve gecelerine kar─▒┼čan zevklerimizdi.ÔÇŁ2

Ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde, ┼čairler ve devlet adamlar─▒yla sohbetlerinde ge├žen, ekseriyetle dil, edebiyat, siyaset, ┼čiir ve ┼čair ├╝zerine n├╝kteleri dillerde dola┼č─▒rd─▒. Bazen kendi ┼čiirleri ve ┼čairli─či hakk─▒nda bazen ba┼čka ┼čairler ve ┼čiirleri hakk─▒nda geli┼čen n├╝ktelere kilosu ve yeme─če d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝ ├╝zerine olu┼čan n├╝kteleri de il├óve etmek gerekir.

S├Âz├╝ uzatmadan n├╝ktelerinden ├Ârnekler sunal─▒m ve b├╝y├╝k ┼čairi bu n├╝ktelerinden tan─▒yal─▒m:

NE YALANLAR ATIYORSUN?

Yahya Kemal k─▒vrak zek├ós─▒yla m├╝┼čk├╝l g├Âr├╝nen her durumdan kolayca ├ž─▒kmas─▒n─▒ becerirdi. Bir g├╝n Mehmed ├ékifÔÇÖle (├Â. 1936) oturmu┼č sohbet ederlerken patavats─▒zl─▒─č─▒ ve y├╝zs├╝zl├╝─č├╝ ile tan─▒nan biri yanlar─▒na geldi. Yahya KemalÔÇÖin heyecanla bir ┼čeyler anlatt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝nce;

ÔÇťÔÇô├ťstad yine ne yalanlar at─▒yorsun bakal─▒m!ÔÇŁ diyerek hi├ž beklenmedik bir m├╝nasebetsizlik yapt─▒. Mehmed ├ékif ┼ča┼č─▒rd─▒, k─▒zard─▒ ve ├╝stad─▒n y├╝z├╝ne bakt─▒. ├ťstad hi├ž bozulmam─▒┼čt─▒. ├ékifÔÇÖi de kurtarmak ve de rahatlatmak istercesine bu densize hak etti─či cevab─▒ verdi:

ÔÇťÔÇô├ťstad, ├ékifÔÇÖe seni methediyordum!..ÔÇŁ3

┼×A┼×KIN SER├çE

├ťstad, g├Ârd├╝─č├╝ olaylar kar┼č─▒s─▒nda kolayca beyit s├Âyleyebilen ┼čairlerdendi. K─▒r┼čehir mebusu Yahya Galib Bey, bir g├╝n fesinden p├╝sk├╝l├╝n├╝ ├ž─▒karm─▒┼č fakat ibi─či ├ž─▒karmay─▒ unutmu┼č ve ├Âylece soka─ča ├ž─▒km─▒┼čt─▒. ├çar┼č─▒dan ge├žerken tepesindeki sivri ibi─či t├╝nek zanneden bir ser├že ku┼ču usulca gelip ├╝zerine konmu┼čtu. Bu manzaray─▒ g├Âren Yahya Kemal gayri ihtiyar├« vezn-i ben├ón (parmak ├Âl├ž├╝s├╝/hece ├Âl├ž├╝s├╝) ile ┼ču beyti yazmaktan kendini alamam─▒┼čt─▒:

Bak─▒n bir ser├že konmu┼č ada┼č─▒m─▒n ba┼č─▒na,
Hayran olmu┼č mutlaka fesinin kuma┼č─▒na.4

ESK─░ ┼×─░─░RLE ─░L─░┼×K─░S─░

G├ľZ├ť M├ť, K├ľK├ť M├ť M├éZ├ÄDE?

Yahya KemalÔÇÖi kendi d├Âneminde ele┼čtirenlerin bir├žo─ču onun kabiliyetini, bilgisini, samimiyetini teslim ederler, ancak ge├žmi┼čte kald─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nerek onun bu y├Ân├╝n├╝ tenkit ederlerdi. Ziya G├ľKALP (├Â. 1924) onun Osmanl─▒ tarih ve k├╝lt├╝r├╝ne d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝ ├«m├ó ederek ┼č├Âyle su├žlad─▒:

Har├ób├«sin har├ób├ót├« de─čilsin,
G├Âz├╝n maz├«dedir ├ót├« de─čilsin!

Bu tenkide Yahya KemalÔÇÖin yakla┼č─▒m─▒ ise ayn─▒ tarzda ve muhte┼čemdir:

Ne harâbî ne harâbâtîyim,
K├Âk├╝ maz├«de olan ├ót├«yim!5

Ziya G├ľKALPÔÇÖin s├Âzlerine irtic├ólen verdi─či bu cevap bizlere b├╝y├╝k ┼čairin k├Âklerini m├óz├«nin engin derinliklerine salarak ├ót├«ye k─▒ymetli fikirler ve tahass├╝sler nakletti─čini g├Âstermi┼čtir. ┼×├╝phesiz ki bu servet gelecek nesiller i├žin t├╝kenmez bir hazine olarak kalacakt─▒r.

Yahya Kemal d├«van ┼čiirini ├žok iyi s├╝zm├╝┼č ve incelemi┼čtir. ┼×iirinin teknik ve fikir temellerini eski ┼čiir ├╝zerine oturtarak Ali Nihat TARLANÔÇÖ─▒n da dedi─či gibi yeni ┼čiirler yazm─▒┼čt─▒r. Eskiye ├Âyle v├ók─▒ft─▒r ki bir toplant─▒da Ziya Pa┼čaÔÇÖn─▒n, ┼čiir antolojisi say─▒lan Har├ób├ót adl─▒ eserinde rastlad─▒─č─▒ bir ├žok yanl─▒┼ča i┼čaret etmi┼čtir. Mesel├ó bu eserde Yavuz Selim (├Â. 1520)ÔÇÖe m├ól edilen;

┼×├«rler pen├že-i kahr─▒mdan olurken lerz├ón,
Beni bir g├Âzleri ├óh├╗ya zeb├╗n etdi felek.

beyti ile sona eren ┼čiirinin 19. y├╝zy─▒l ┼čairlerinden H─▒z─▒rz├óde Said Beyin oldu─čunu, bunun YavuzÔÇÖa ait olamayaca─č─▒n─▒n dilinden de anla┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ anlatm─▒┼čt─▒. Yine ayn─▒ toplant─▒da;

E┼čÔÇÖ├ór─▒ b├Âyle s├Âyler ├╝st├ód s├Âyleyince

m─▒sra─▒n─▒n san─▒ld─▒─č─▒ gibi N├óil├«-i Kad├«m (├Â. 1666)ÔÇÖin olmad─▒─č─▒n─▒, N├óil├«ÔÇÖnin bunu tazmin6 etti─čini anlatm─▒┼čt─▒r.7

MEHTER TAKIMI

Yahya KemalÔÇÖin ge├žmi┼čte kald─▒─č─▒n─▒ vurgulayan ├žok s├Âz s├Âylenmi┼čtir. Bunlardan biri de Moda vapurunda Beh├žet KemalÔÇÖle ├çall─▒ ─░brahim konu┼čurlarken vuk├╗ bulmu┼čtur. Beh├žet Kemal, ├çall─▒ ─░brahimÔÇÖin Yahya Kemal hakk─▒ndaki d├╝┼č├╝ncelerini sordu. ├çall─▒:

ÔÇťMademki bir ┼čair hakk─▒ndaki fikirlerimi soruyorsun, hi├ž ┼čiir s├Âylemedim ama bu sefer cevab─▒m─▒ ┼čiirle vereyim.ÔÇŁ diyerek il├óve etti:

Ey mehter tak─▒m─▒ gibi geride kalan saz

Bunun ├╝zerine Beh├žet Kemal g├╝lerek;

Var n├╝ktelerinle ba─č─▒r avaz avaz
Ey mehter tak─▒m─▒ gibi geride kalan saz

diyerek tekrarlad─▒.8

Yahya KemalÔÇÖin eskili─čine dair s├Âylenenlere cevab─▒ biz vermeyelim 15.08.1955ÔÇÖte Hamdi AKALINÔÇÖ─▒n yazd─▒─č─▒ iki d├Ârtl├╝kten ikincisi ile Akal─▒nÔÇÖa verdirtelim:

Sesi T├╝rk ┼čiÔÇÖrinde atan bir nab─▒z,
Bir ses ki dola┼č─▒r ufku hep yaln─▒z,
O sese nesilden nesle muhtac─▒z,
Gayr─▒s─▒ hicvile ta┼članmal─▒d─▒r!9

Bize g├Âre de Yahya Kemal benli─čimizin ┼čiirini yazd─▒. Onun hayal ├ólemi bize tarihimizi, ├ževremizi, kendimizi hat─▒rlatt─▒. Hem de mill├« r├╗hu derinden duyan bu insan bu r├╗hu ve esteti─či bize yepyeni bir dille verdi. Asl─▒nda o, eski ┼čiirin de poetik anlay─▒┼č─▒nda temel olan yenile┼čmeyi, taklitten kurtulmay─▒, bikr-i m├ón├óy─▒ ger├žekle┼čtirdi.

─░LM─░ YOK, VEHM─░ VAR

┼×airler ayn─▒ zamanda dil ustas─▒d─▒rlar. ├ç├╝nk├╝ ba┼čar─▒l─▒ ┼čiir dilin ba┼čar─▒l─▒ kullan─▒lmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. Yahya Kemal de Tarih├« T├╝rkiye T├╝rk├žesini en iyi bilen ┼čairlerimizdendir. Onun anlay─▒┼č─▒na g├Âre T├╝rk├žede kullan─▒lan b├╝t├╝n kelimeler T├╝rk├žele┼čmi┼čtir. Onlar─▒ atmak bir binan─▒n duvar─▒ndan tu─čla s├Âkmek gibidir. ─░┼čte bu hassasiyetinden dolay─▒ Atat├╝rkÔÇÖ├╝n dil ├žal─▒┼čmalar─▒na davetine;

ÔÇťÔÇôBenim ya┼čayan T├╝rk├žeye kar┼č─▒ bir vehmim vard─▒r, benim dilde ilmim yok, yaln─▒z b├Âyle bir vehmim vard─▒r. Bu vehmimle ba┼č ba┼ča kalmak istiyorum, beni affetsinler!ÔÇŁ diyerek icabet etmez.

Aradan zaman ge├žer. Bir g├╝n Atat├╝rk, Yahya KemalÔÇÖden ┬źSes┬╗ ve ┬źA├ž─▒k Deniz┬╗ ┼čiirlerini dinledikten sonra toplant─▒dakilere;

ÔÇťÔÇôBeyler i┼čte hakik├« ve g├╝zel T├╝rk├že budur.ÔÇŁ der ve Yahya KemalÔÇÖe;

ÔÇťÔÇôSiz hakl─▒s─▒n─▒z.ÔÇŁ diye iltifat eder.

Ard─▒ndan yan─▒ndakilere d├Ânerek,

ÔÇťÔÇôG├Âr├╝yorsunuz ya beyler Yahya Kemal Beyin vehmi, sizin ilminizi ma─čl├╗p etti.ÔÇŁ der.10

İSTÎDAT

Yahya Kemal kelimelerin anlamlar─▒na g├Âre yerli yerince kullan─▒lmas─▒na ├Âzen g├Âsterirdi. Bu y├╝zden yanl─▒┼č kullan─▒mlar─▒ kendi ├╝sl├╗buyla ince bir n├╝kteyle tenkit ederdi. N├╝kteleri ├Âyle zarif olurdu ki muhatap ├╝z├╝lemezdi.

Bir g├╝n gen├ž ┼čairlerden biri fena ├Âks├╝r├╝yordu. A├ž─▒klama yapmak l├╝zumu hissederek;

ÔÇťÔÇôBende verem ist├«dad─▒ var da efendim.ÔÇŁ demek gafletinde bulundu. Yahya Kemal ┬źist├«dat┬╗ kelimesinin yanl─▒┼č kullan─▒m─▒na ├╝z├╝ld├╝ ama baba ┼čefkatiyle yakla┼čarak zarif├óne ┼č├Âyle tenkit etti:

ÔÇťÔÇôY├ó evlad─▒m, demek sende verem bile ist├«dat h├ólinde.ÔÇŁ11

T├ťRK├çE SEVDASI

Yahya KemalÔÇÖin T├╝rk├že sevdas─▒n─▒ ve g├╝zel konu┼čmaya d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝ vurgulayan bir h├ódise de ┼č├Âyle geli┼čmi┼čtir:

H├ól ve tavr─▒ ┼čairi olduk├ža etkileyen g├╝zel bir han─▒m─▒ ├╝stad g├╝nlerce takip etmeye ba┼člar. Bir g├╝n Ada vapurunda ├ž─▒k─▒┼čta kad─▒n─▒n bek├žiyle konu┼čmas─▒na ┼čahit olur. Kad─▒n bed bir sesle;

ÔÇťA be kuzum, siz ─░stanbullular ne dubarac─▒ insanlars─▒n─▒z.ÔÇŁ diyerek bek├žiye ├ž─▒k─▒┼č─▒r.

Bu sesi duyan ve bu ┼č├«veyi i┼čiten T├╝rk├že sevdal─▒s─▒ ┼čair, kad─▒na yakla┼čmak ┼č├Âyle dursun, ondan k├Â┼če-bucak ka├žmaya ├žal─▒┼č─▒r.12

┼×─░─░RLE ME┼×GUL OLMAK

┼×iirlerini yazarken titizlenirdi. Bir kelime, hatt├ó bir virg├╝l i├žin saatlerce, g├╝nlerce d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ olurdu. Ortalarda g├Âr├╝nmedi─či bir g├╝n Yahya KemalÔÇÖe sormu┼člar;

ÔÇťÔÇô├ťstad bug├╝n ne ile me┼čguld├╝n├╝z, g├Âr├╝nmediniz?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôBir ┼čiir ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒yordum.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôBitirdiniz mi?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôHay─▒r! Sabahleyin bir virg├╝l koymu┼čtum. Ak┼čama kadar d├╝┼č├╝nd├╝m, onu da be─čenmedim sildim.ÔÇŁ13

YAHYÂ-YI KEMAL OLMAK

Yahya KemalÔÇÖin T├╝rk├že hususunda en ufak bir kusura bile tahamm├╝l├╝ yoktu. L├ókin kar┼č─▒s─▒ndakinin kusurunu ba─č─▒rarak, k─▒zarak y├╝z├╝ne vurmaz, bazen alayl─▒ bazen alays─▒z ince bir n├╝kteyle bildirmeye ├žal─▒┼č─▒rd─▒. Erbab─▒nca hemen anla┼č─▒lan bu uyar─▒lar uzun s├╝re hat─▒rdan ├ž─▒kmayacak tesirler uyand─▒r─▒rd─▒.

Benzeri bir uyar─▒y─▒ da Ahmet Hamdi TANPINARÔÇÖ─▒n nezaretindeki mezuniyet imtihan─▒na kat─▒ld─▒─č─▒nda yapm─▒┼čt─▒.

─░mtihan s─▒ras─▒nda bir ├Â─črenci ┬źElh├ón-─▒ ┼×it├ó┬╗ ┼čairinden s├╝rekli ┬źCen├ób-─▒ ┼×eh├óbeddin┬╗ diye s├Âz ediyordu. Olmayacak yerde yap─▒lan bu terkibi d├╝zeltmese olmazd─▒. Yan─▒ndaki Tanp─▒narÔÇÖa d├Ânerek rica etti:

ÔÇťÔÇôEy Ahmed-i Hamd├« sak─▒n ola ki bu delikanl─▒ya beni sorma? Bu ya┼čtan sonra Yahy├ó-y─▒ Kemal olmak istemem.ÔÇŁ14

Hata sahibini k─▒rmadan yap─▒lan bu t├╝r uyar─▒lar dostlar ba┼č─▒na!

K├ť├ç├ťK ┼×EYLER

Kendisi bu ┼čekilde zarif├óne uyar─▒larla muhatab─▒ incitmeden tenkitlerde bulundu─ču h├ólde, onu k─▒skananlar ve sevmeyenler ona kar┼č─▒ ayn─▒ nezaketi ├žok g├Âr├╝yorlard─▒. Belki de ┼čairin dedi─či gibi mayalar─▒nda bu vard─▒. Yine b├Âyle bir yaz─▒ yay─▒mlanm─▒┼čt─▒. Yahya Kemal bunu duyunca ├╝z├╝ld├╝. Bir arkada┼č─▒ ise onu teselli etmek amac─▒yla;

ÔÇťÔÇô├ťstad ald─▒r─▒┼č etmeyin gitsin, bunlar k├╝├ž├╝k ┼čeyler.ÔÇŁ dedi.

├ťstad ona ┼ču cevab─▒ verdi:

ÔÇťÔÇôEvet ama insan─▒ rahats─▒z eden bu k├╝├ž├╝k ┼čeylerdir. Sen b├╝y├╝k bir da─č─▒n tepesine ├ž─▒k─▒p oturabilirsin ama, i─čne ├╝zerinde oturman m├╝mk├╝n m├╝?ÔÇŁ15

GAR─░P B─░R KE┼×─░F

M├╗s─▒k├«ye de hayli d├╝┼čk├╝n olan sanatk├ór Yahya KemalÔÇÖe bir zat rica eder;

ÔÇťÔÇôBir ├žalg─▒ ├óleti icat ettim. G├Ârenler pek ho┼čland─▒. Sizin de fikrinizi almak istiyorum. Nas─▒l anlatay─▒m: ┼×ekli kanuna benziyor. Fakat ud gibi de ├žal─▒nabilir. Dikine tutup yay kullan─▒rsak, kemandan daha latif ses verir! Zahmet olmazsa; bir g├╝n bizim eve te┼črif edip dinlemek, fikir vermek tenezz├╝l├╝nde bulunur musunuz?ÔÇŁ

M├╗s─▒k├«ye ├ó┼č─▒k olan ├╝stad bu garip ├óleti merak edip teklifi kabul etmi┼č. G├Ârmeye gitti─činde davet eden ki┼či:

ÔÇť─░┼čte, ke┼čfim budur, ismi de ┼×erareÔÇÖdir.ÔÇŁ diyerek ke┼čfini g├Âstermi┼č. ├ťstad k─▒v─▒lc─▒m anlam─▒ndaki isminden hareketle;

ÔÇťÔÇôDemek bu, i├žinizde yanan m├╗s─▒k├« ate┼činin bir k─▒v─▒lc─▒m─▒.ÔÇŁ demi┼č.

├ťstad─▒n etkilendi─čini d├╝┼č├╝nen k├ó┼čif, ├óletinin h├╝nerini g├Âstermek i├žin taksime ba┼člam─▒┼č. G├Âm├╝ld├╝─č├╝ koltukta kulak veren ┼čair bakm─▒┼č ki adam pek acem├« fakat ├žaresiz dinlemeye devam etmi┼č.

Aradan yar─▒m saat, bir saat ge├žmi┼č ama taksimi bitmemi┼č. Nihayet bir bu├žuk saat sonunda me┼čhur m├╗s─▒k├«┼činas kendisi kadar me┼čhur (!) ┬ź┼čerare┬╗sini elinden b─▒rak─▒r b─▒rakmaz ├╝stad;

ÔÇťÔÇôMemnun oldum… H├órikul├óde bir icat!ÔÇŁ diyerek kendini soka─ča atm─▒┼č ve ┼ču k─▒tay─▒ yazm─▒┼č:

Bir olmayacak mahalle gittik

Yand─▒k adam─▒n ┼×erareÔÇÖsinden

Tercih olunur bu hâle dimdik

D├╝┼čsek Beyaz─▒t minaresinden!..16

M├ŤY-─░ J├ťL├ÄDEM

Yahya KemalÔÇÖle birlikte yabanc─▒lar─▒n da bulundu─ču bir mecliste ┬źm├╗y-i j├╝l├«dem┬╗ ├žal─▒nmaktad─▒r.

Kl├ósik m├╗s─▒k├«mizin en h├órikul├óde bestelerinden biri olan besteden ├žok etkilenen bir Frans─▒z kad─▒n tekrar tekrar ├žald─▒r─▒p dinlemi┼č, mest olmu┼č. Bir ara Yahya KemalÔÇÖe e─čilip:

ÔÇťÔÇôM├ón├ós─▒ da ne g├╝zel kim bilir. L├╝tfen terc├╝me eder misiniz?ÔÇŁ demez mi?

Frans─▒zcaya terc├╝mesi zor ve sakil olan ┼čark─▒n─▒n m─▒sra─▒ ┼č├Âyledir:

Mûy-i jülîdem oluptur serde Anka lânesi!

(G├╝ftek├ór─▒n kafas─▒ndaki o kar─▒┼č─▒k, peri┼čan sa├žlar Ank─ü yuvas─▒ olmu┼č!)

Frans─▒z kad─▒n bilhassa ilk kelimeleri (m├╗y-─▒ j├╝l├«dem) tekrar ederek anlam─▒n─▒ ├Â─črenmekte ─▒srar edince ├╝stad─▒m─▒z,

ÔÇťÔÇôM├╗y-i j├╝l├«dem, ┬źMa jolie dame!┬╗ demektir!ÔÇŁ diyerek n├╝ktedanl─▒─č─▒ ile bu zor durumu atlatmas─▒n─▒ bilmi┼čtir.17

________________

1 Lat├«f├« Tezkiresi, Haz: Mustafa ─░SEN, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Yay., Ankara 1990, s. 285.

2 Abd├╝lhak ┼×inasi H─░SAR, Ahmet Ha┼čim-Yahya KemalÔÇÖe Veda, 3. bask─▒, ├ľt├╝ken Yay., ─░stanbul 1979, s. 169.
3 Hilmi Y├ťCEBA┼×, B├╝t├╝n Cepheleriyle Yahya Kemal-Hayat─▒-H├ót─▒ralar─▒-┼×iirleri, Aka Kitabevi, 4. bask─▒, ─░stanbul 1962, s. 111.
4 Hilmi Y├ťCEBA┼×, a.g.e., s. 120.
5 Be┼čir AYVAZO─×LU, Yahya Kemal Ansiklopedik Biyografi, Korpus K├╝lt├╝r Sanat Yay., ─░stanbul 2007, s. 491.
6 Tazmin: Ba┼čkas─▒na ait olan bir m─▒sra veya beyti isim belirterek veya etmeyerek intihal ve tesad├╝f olmaks─▒z─▒n kendi ┼čiirine alma sanat─▒d─▒r.
7 Hilmi Y├ťCEBA┼×, a.g.e., s. 241-242. (Muzaffer AKALIN, Vatan, 11. 11. 1958ÔÇÖden nakle
8 Hilmi Y├ťCEBA┼×, a.g.e , s. 126.
9 Hilmi Y├ťCEBA┼×, a.g.e, s. 164.
10 Mehmet Nuri YARDIM, Edebiyatımızın Güleryüzü, Çatı Kitapları, İstanbul (Tarihsiz), s. 174-175.
11 Mehmet Nuri YARDIM, a.g.e, s. 172.
12 Mehmet Nuri YARDIM, a.g.e, s. 179.
13 Mehmet Nuri YARDIM, a.g.e, s. 178.
14 Mehmet Nuri YARDIM, a.g.e, s. 178.
15 Mehmet Nuri YARDIM, a.g.e, s. 177.
16 Hilmi Y├ťCEBA┼×, a.g.e., s. 77-78. (Necdet R├╝┼čt├╝ EFE, Zafer, 28.11.1954ÔÇÖten naklen)
17 Hilmi Y├ťCEBA┼×, a.g.e., s. 133. (V├ó-N├╗, Ak┼čam, 17.11.1949ÔÇÖdan naklen)