Medeniyetin N├╝vesi NUR ┼×EHR─░

Mustafa K├ť├ç├ťKA┼×CI

tali@yuzaki.com

Varl─▒─č─▒n N├╗ru Peygamber EfendimizÔÇÖin te┼črifiyle Yesrib; Nur ┼×ehri h├óline gelir, Med├«ne-i M├╝nevvere olur.

Ba┼člang─▒├žta muhacirlere dokunan suyu, bo─čuk ve s─▒tmal─▒ havas─▒yla ┬źd├Âk├╝len┬╗ Yesrib, Fahr-i K├óinat EfendimizÔÇÖin duas─▒yla mutahhar ve m├╝nevver bir belde h├óline gelir.

Nur ┼×ehri nas─▒l EfendimizÔÇÖin duas─▒ bereketine havas─▒, suyu, tozu ve topra─č─▒yla ┼čifa kesilmi┼čse, EfendimizÔÇÖin y├╝ksek fet├ónetiyle ve parlak n├╝b├╝vvet n├╗runun besledi─či bas├«retiyle yapt─▒─č─▒ m├╝dahalelerle bu m├╝barek ┼čehirde, k─▒y├ómete kadar h├╝k├╝mferm├ó olacak ─░sl├óm medeniyetinin bir h├╝l├ósas─▒, n├╝vesi, tohumu at─▒lm─▒┼čt─▒.

Bir medeniyet, k├╝lt├╝r buhran─▒ ya┼čayan asr─▒m─▒z─▒n M├╝sl├╝manlar─▒ i├žin EfendimizÔÇÖin; YesribÔÇÖi Med├«ne-i M├╝nevvereÔÇÖye ├ževirmede takip etti─či usul ├žok m├╝him bir anahtard─▒r. Nur ┼×ehri, b├╝t├╝n mek├ónlar─▒m─▒za, ┼čehirlerimize, il├želerimize, beldelerimize, k├Âylerimize N├╗r-i MuhammedÔÇÖi yans─▒tmal─▒d─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde M├╝sl├╝manlar karde┼člik konusunda cidd├« problemler ya┼č─▒yorlar. ─░┼čte IrakÔÇÖ─▒n h├óli… Bu ─░sl├óm beldesinde birbirine hayat hakk─▒ tan─▒mayan mezhep ve etnik gruplar─▒n birbirini t├╝ketmesine, bu esnada da ├╝lkenin yer alt─▒ zenginliklerinin i┼čgalciler taraf─▒ndan gasp edilmesine ┼čahit olmaktay─▒z. Yesrib de hicretten ├Ânce buna benzer bir durumdayd─▒. ┼×ehrin yerli Arap kabileleri Evs ve Hazrec y─▒llard─▒r s├╝ren sava┼člarda birbirlerini t├╝ketirken, ┼čehrin sava┼č k─▒zd─▒r─▒c─▒ tacirleri Yahudiler, durumdan kirli bir menfaat ve siyas├« n├╝fuz elde ediyordu.

─░sl├ómÔÇÖ─▒n ┬źhilkatte e┼č, ├«manda karde┼č┬╗ tel├ókkisi ile husumeti ge├žmi┼čte b─▒rakan bu kabileler, ensar ismi alt─▒nda birle┼čtiler.

Bu kez ┼čehirlerine d─▒┼čar─▒dan gelen bir grupla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya idiler: Muhacirler…

├Äman─▒ g├Ânl├╝ne sindirmi┼č ens├ór-─▒ kiram i├žin varl─▒klar─▒n─▒ onlarla payla┼čmak bir derece kazanma vesilesiydi, fakat m├╝naf─▒klar i├žin bu durum bir i├ž yaras─▒yd─▒.

Hazret-i Peygamber -sall├ól-l├óhu aleyhi ve sellem- dostu dosta mu├óh├ót yani karde┼člik anla┼čmas─▒yla daha s─▒cak ba─člarla raptederken, d├╝┼čman─▒n tehlikesinden de Medine Vesikas─▒ÔÇÖyla emin oldu.

Birbirlerine miras b─▒rakmaya kadar varan g├╝├žl├╝ ba─člar ta┼č─▒yan karde┼člik anla┼čmas─▒yla hem muhacirlerin ihtiya├žlar─▒n─▒n giderilmesi, hem de iki farkl─▒ toplumun fertlerinin muhabbetle kayna┼čt─▒r─▒lmas─▒ sa─članm─▒┼čt─▒.

Medine Vesikas─▒ ise d├╝┼čman─▒n aya─č─▒na dolanan bir hukuk├« belge oldu. ─░hanet eden Yahudi kavimleri bu vesikaya koyduklar─▒ imza sebebiyle cezaland─▒r─▒ld─▒lar. Efendimiz ilk ad─▒m─▒nda dosta-d├╝┼čmana hak ve hukuka ba─čl─▒l─▒─č─▒ ├Â─čretiyordu.

Efendimiz hayat─▒ boyunca ensarla muhacirler ve muhacirlerle m├╝naf─▒klar aras─▒nda ├ž─▒kmas─▒ muhtemel ├žeki┼čmelerin ├Ân├╝ne fir├ósetli ad─▒mlarla ge├žti. Basit meselelerden tutu┼čabilecek ate┼či c├óhiliyeye d├Ânmeme ikazlar─▒yla s├Ând├╝rd├╝.

Hazret-i Peygamber, hicret etti─či ┼čehrinde ilk i┼č olarak ┼čehrin merkezini te┼čkil edecek Mescid-i Nebev├«ÔÇÖsini in┼ča etti. Hayat─▒n merkezine ibadet, ┼čehrin merkezine m├óbed yara┼č─▒rd─▒ ├ž├╝nk├╝.

Buras─▒ ┼čehrin sadece m├óbedi de─čil, ayn─▒ zamanda idar├« merkezi, me┼čveret meclisi, adliyesi, h├óriciyesi, e─čitim merkezi ve imareti idi. M├ónev├« atmosferiyle de cennetten bir k├Â┼če idi.

Nur ┼×ehrinin akislerini ┼čehirlerimize yans─▒tt─▒─č─▒m─▒z devirlerde, beldelerimizin merkez noktalar─▒nda hep k├╝lliyeler, S├╝leymaniyeler, Selimiyeler vard─▒… Fakat g├╝n├╝m├╝z├╝n milyon n├╝fuslu koca koca ┼čehirlerinde ┼čehrin merkezine neon ─▒┼č─▒kl─▒ al─▒┼čveri┼č merkezleri yahut dev g├Âkdelenler yerle┼čmi┼č durumda…

Mekke i├žin Hazret-i ─░brahimÔÇÖin yapt─▒─č─▒ harem il├ón─▒n─▒, Hazret-i Peygamber Medine i├žin yapt─▒. B├Âylece ┼čehir kutsiyet ve dokunulmazl─▒k elde etti. ┼×ehrin s─▒n─▒rlar─▒ belirlendi. N├╝fus say─▒m─▒ yap─▒ld─▒. ┼×ehirde baz─▒ bah├že ve kuyular, yani g─▒da ve su kaynaklar─▒ vak─▒f h├óline geldi. ├çevrecilik ve ┼čehircili─čin en m├╝him temelleri at─▒l─▒yordu.

Yesrib bir tar─▒m ┼čehriydi. Ensar ziraati se├žmi┼č, ticaret ┼čehrin Yahudilerine kalm─▒┼čt─▒. Zira├« mahsullerin tart─▒lmas─▒nda, sat─▒lmas─▒nda usuls├╝zl├╝kleri ├ódet h├óline getirmi┼č olanlar vard─▒. Hazret-i Ras├╗l-i Ekrem ve Nebiyy-i Muhterem Efendimiz MedineÔÇÖde ilk i┼člerden biri olarak Medine ├žar┼č─▒s─▒n─▒ kurdu, denetimlerle al─▒┼čveri┼č ahl├ók─▒n─▒ tesis etti.

ÔÇťBen bir muallim olarak g├Ânderildim.ÔÇŁ buyuran Fahr-i ├élem -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz geldi─či belde halk─▒n─▒n meziyetlerini de ├Âne ├ž─▒kard─▒. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde Kuba ahalisinin temizli─če olan d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝ methedildi. Medinelilerin s─▒cakkanl─▒ misafirperverlikleri, ├«sar vas─▒flar─▒ kendilerine ┬źensar┬╗ unvan─▒n─▒ getirdi. ┼×ehrin yerlileri aras─▒nda ba┼člang─▒├žta say─▒lar─▒ hayli kalabal─▒k olan m├╝naf─▒klar bile ilm-i siyaset ile yava┼č yava┼č kazan─▒ld─▒. ┬ź┼×ehrinizi elinizden al─▒yorlar.┬╗ ┼čeklindeki kara propagandaya malzeme verecek ┼čekilde sert├že ├╝zerlerine gidilmedi.

Cemiyet hayat─▒n─▒n siyas├« ve iktisad├« ihtiya├žlar─▒n─▒ d├╝zenleyen Peygamber Efendimiz, ┼čehrin k├╝lt├╝r hayat─▒na da ┼čekil ve ├óhenk verecekti elbette. C├óhiliye YesribÔÇÖi, Mec├╗s├« ─░ranÔÇÖdan gelme Nevruz ve Mihrican adl─▒ iki ithal bayram─▒ e─člencelerle kutluyordu.

Kendi ├Ârflerinde, geleneklerinde olmayan, Arap takvimine de ait olmayan bu bayramlar birer yabanc─▒la┼čma i┼čaretiydi ├ódeta. S├╝k├╗tu dah├« tasvip ve takrir demek olan Hazret-i Muhammed Mustaf├ó -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- bu konuya da m├╝dahale etti. Peygamberler Sultan─▒;

ÔÇťAllah sizin i├žin o iki g├╝n├╝, hay─▒rl─▒ iki g├╝nle, Kurban ve Ramazan bayramlar─▒yla de─či┼čtirmi┼čtir.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óvud, Sal├ót, 245) buyurarak bu hususta da k─▒y├ómete kadar gelecek b├╝t├╝n M├╝sl├╝manlara bir ders verdi.

C├óhiliyyeÔÇÖde bu ithal bayramlarda oyun-e─člence h├ókimdi. All├óhÔÇÖ─▒n bah┼četti─či bayramlarda ise lezzet h├óline gelen namaz, kurban, s─▒la-i rahim, ikram, hediyele┼čme gibi ibadetler yer alacakt─▒.

EfendimizÔÇÖin sadece iptal de─čil ibd├ól etmesi, yani hay─▒rl─▒, g├╝zel bir alternatif getirerek, zararl─▒ olan eskiyi ortadan kald─▒rmas─▒ da apayr─▒ bir hikmettir. G├╝zel ┼čeylerle alternatif sunulmad─▒k├ža cemiyetleri ve fertleri k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒klar─▒ndan vazge├žirmek kolay de─čildir.

Ecdad─▒m─▒z da EfendimizÔÇÖin g├Âsterdi─či bu yol ├╝zerinde gittiler. Gittikleri yerlerde H─▒ristiyanlar─▒n din├« g├╝nlerine kar┼č─▒l─▒k, baz─▒lar─▒ zay─▒f da olsa seleften gelen hadis ve rivayetlerle ┼čekillenen A┼čure, M├«rac, Reg├óib, Berat gibi geceleri ihya ettiler. ┼×enlikleri de i├žerisinde ikram, payla┼čma, yard─▒mla┼čma, sevgiyi art─▒rma gibi hay─▒rlar ├žer├ževesinde y├╝r├╝tt├╝ler. G├╝nl├╝k hayat─▒ canland─▒ran bu gibi vesileleri mevlidler, merhumlar─▒n arkas─▒ndan d├╝zenlenen geceler ile olduk├ža zenginle┼čtirdiler. Fakat son as─▒rda p├╝ritenli─čimiz / ar─▒nd─▒rmac─▒l─▒─č─▒m─▒z tuttu ve; ┬źKitapta s├╝nnette yok!┬╗ diye s├╗ret-i haktan g├Âr├╝nerek bu gibi merasimlerin ├žo─čunu takvimimizden temizledik…

Fakat tabiat bo┼čluk kabul etmedi. Bug├╝n g├╝ndemimize ve takvimimize bir s├╝r├╝ ithal g├╝n girmekte…

Noel, kamufl├ój ismiyle y─▒lba┼č─▒, a├ž─▒k ismiyle Santa Klaus g├╝n├╝…

Sevgililer G├╝n├╝ s├╝sl├╝ ismiyle pazarlanan Sen Valentin g├╝n├╝…

Feminizm h├ót─▒ras─▒ Kad─▒nlar g├╝n├╝ ve kapitalizm yaras─▒ i┼č├ži bayram─▒…

Bir ├Âm├╝rl├╝k vefa borcunun ┬źsenede bir g├╝n┬╗lerle tel├ófisi, vicdan pansuman─▒ babalar g├╝n├╝, analar g├╝n├╝, ├Â─čretmenler g├╝n├╝…

Mutlak sona bir ad─▒m daha yakla┼čman─▒n hat─▒rlat─▒c─▒s─▒, olsa olsa bir muhasebe ve tefekk├╝r g├╝n├╝ olmas─▒ gerekirken, pasta kremas─▒na bulanan, ego tatmini partilerine bahane ya┼č g├╝nleri…

Beraberinde bat─▒n─▒n muharref dininin ├ódetlerini ve b├ót─▒l izmlerinin s├╝pr├╝nt├╝lerini ta┼č─▒yan bu g├╝nleri uyan─▒k g├Âz ve g├Ân├╝llerin takvimine almamas─▒ ┼čart.

Ama t─▒pk─▒ Hazret-i Peygam-berÔÇÖin NevruzÔÇÖu MihricanÔÇÖ─▒ kald─▒r─▒rken yerine Kurban ve Ramaz├ónÔÇÖ─▒ ikame etti─či gibi, kendi inan├ž ve ├Ârf d├╝nyas─▒n─▒n bayramlar─▒na, kandillerine, g├╝nlerine, y─▒l d├Ân├╝mlerine sahip ├ž─▒kmas─▒ da ┼čart…

Temelinde t├╝ketmek olan bat─▒ uygarl─▒─č─▒n─▒n1 g├╝nleri, geceleri keyif ve e─člence dolu… Ama esas hayat─▒ ├óhiret g├Âren bak─▒┼č a├ž─▒m─▒z; nefsin, ├žukurlara ├žeken keyiflerine de─čil, r├╗hun, yukar─▒lara y├╝kselten m├ónev├« lezzetlerine talip olmay─▒ tavsiye ediyor. Bu da nefs├ón├« g├Âzlerde s─▒k─▒c─▒, bunalt─▒c─▒ g├Âr├╝l├╝yor.

Tarih boyunca M├╝sl├╝manlar i├žin Haremeyn, i├že do─čru bir hicretin adresi oldu. Hac ve umrenin mek├ón─▒ olan Hicaz; kendi beldesinde arad─▒─č─▒ ┼čuur iklimini bulamayanlar─▒n var─▒p s─▒─č─▒nd─▒─č─▒ bir liman, Allah ve Ras├╗l├╝ÔÇÖne kom┼čulu─čun talep edildi─či hicretlerin adresi oldu.
Bu muhacirlerden merhum ┼čair Ali Ulvi KURUCUÔÇÖnun babas─▒n─▒, devrin Konyal─▒ ├ólim ve m├╝r┼čidlerinden Fahri Efendi hicret karar─▒ndan dolay─▒ tebrik ettikten sonra kendisine ┼ču hat─▒rlatmada bulunur:

ÔÇťYaln─▒z, Med├«ne-i M├╝nevvere i├žin, gideni ilkin bir s─▒kar, derler. O s─▒kt─▒ktan sonra a├ž─▒l─▒r, derler. S─▒kt─▒─č─▒ zaman da yavrum sizi imtihan ediyor bilin. ├çile m├╝ddetidir. O ├žile dolar, imtihan─▒n─▒z─▒n m├╝ddeti biter, imtihan─▒ kazan─▒rs─▒n─▒z in┼č├óallah…ÔÇŁ2

Biz de hayat─▒m─▒za nebev├« d├╝sturlar─▒ nak┼čederken, medeniyetimize Med├«ne-i M├╝nevvereÔÇÖnin n├╗runu naklederken ba┼čta nefsin teredd├╝tleriyle, bunalt─▒lar─▒yla kar┼č─▒la┼č─▒yoruz.

Fakat sabredersek unutmayal─▒m ki Nur ┼×ehrinin ayd─▒nl─▒─č─▒ ve ┼čifas─▒ bizi bekliyor.

1 Dilimizde uyduruk├ža kelimelerin varl─▒─č─▒ bazen b├Âyle bir hayra vesile oluyor. Mill├« k├Âklere sahip medeniyet kelimesi m├╝sbet m├ón├óya yerle┼čirken, s─▒rf madde temelli, menf├« y├Ânleri olan ┬źcivilization┬╗ i├žin uygarl─▒k tabiri tam oturuyor!
2 M. Ertu─črul D├ťZDA─×, ├ťstad Ali Ulvi KURUCU H├ót─▒ralar c. 1, s. 92.