G├Ânl├╝ Diriltecek Bir Bayram ─░├žin NE YAPMALI?

M. Ali E┼×MEL─░

seyri@yuzaki.com

Deliye her g├╝n bayram.

Ya ak─▒ll─▒ya?

Bunun cevab─▒, dertlere ve ─▒st─▒raplara g├Âre de─či┼čir.

Peki, ak─▒ll─▒ oldu─ču h├ólde her g├╝n bayram yapanlar─▒n durumu?

─░lk c├╝mleyle ayn─▒:

Deliye her g├╝n bayram.

B├╝t├╝n hayat─▒, bir deli bayram─▒ gibi ya┼čayanlar─▒n kulaklar─▒ ├ž─▒nlas─▒n! ├ç├╝nk├╝ deli bayram─▒, ene/ego/ben eksenli bencil bir bayramd─▒r. Vas─▒fs─▒zd─▒r. Bo┼čtur. M├ón├ódan ve muhtevadan mahrumdur. Bu sebeple delilikle bir arada vurgulanm─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ bayram─▒n h├╝viyeti, ba┼čkad─▒r, apayr─▒d─▒r. ├çok engin ve derindir. Bin bir hikmet ve r├╗h├óniyetle doludur.

Temel itibar─▒yla o;

Delilikten uzakl─▒k, idrak ve hakikate yak─▒nl─▒k ister. Ger├žek bayram bu nisbetle ya┼čan─▒r. Her h├ól├╝k├órda da, ak─▒ll─▒ ve bas├«retli olmaya ba─čl─▒d─▒r.

Bayramlar─▒n bu vas─▒fta ya┼čanmas─▒ arzusuyla Necip Faz─▒l, ┼ču suali sorar:

ÔÇťDeliyi ak─▒lland─▒racak, muzdaribi sevindirecek olan ger├žek bayram, hangi hamleye muhta├žt─▒r?ÔÇŁ

Çünkü bayramları bayram olarak sabitleyen hakikat, o rûhî hamledir.

Ancak o hamleyi ya da hamleleri ger├žekle┼čtirenler, ger├žek bir bayram ya┼čarlar.

O hamle;

G├Ân├╝lleri diriltecek bir hamledir.

G├Âzya┼člar─▒n─▒ silecek bir mendildir.

Yaralar─▒ ┼čifaya kavu┼čturacak bir merhemdir.

K├Ât├╝l├╝kleri bertaraf edecek bir hayr u hasenatt─▒r.

Mazlumlara sahip ├ž─▒kacak bir ┼čefkatli el, zalimleri de zulm├╝nden vazge├žirecek bir dirayettir.

Karga┼čalar─▒, kavgalar─▒, husumetleri ve hatalar─▒ ─▒slah edecek bir olgunluktur.

O hamle;

G├Ân├╝lleri diriltecek bir hamledir ki;

Delice bir cinnet ve ├ž─▒lg─▒nca bir gaflet i├žinde ya┼čay─▒┼č─▒, ak─▒ll─▒ca bir hayata d├Ân├╝┼čt├╝recek k─▒vamda kendine geli┼čtir.

Mahrumlar─▒, muhta├žlar─▒ ve kimsesizleri g├Ârebilmek ve onlara y├ór ve yard─▒mc─▒ olabilmektir.

Dostlarla kucakla┼č─▒rken, unuttu─čumuz y├╝ce do─črularla, g├╝zel ahl├ókla ve ├Âzbe├Âz medeniyetimizle de yeniden kucakla┼čabilmektir.

Mevtalar─▒m─▒z─▒ hat─▒rlamakt─▒r. Bu hat─▒rlay─▒┼č─▒n olu┼čturaca─č─▒ kalb├« k─▒vam─▒, ya┼čayanlara da yayabilmektir.

O hamle;

G├Ân├╝lleri diriltecek bir hamledir.

Nefsimizin ├žarp─▒kl─▒klar─▒n─▒ ve ├žalkant─▒lar─▒n─▒ s─▒r├ót-─▒ m├╝stakimde tezkiye edebilmektir.

B├╝t├╝n davran─▒┼č ve amellerimizi ┼čimdiden y├╝ce mizana koyup, ebed├« muhasebemizi yapabilmektir.

Z├óhir├« temizli─čin yan─▒nda m├ónev├« temizlikle p─▒r─▒l p─▒r─▒l olmakt─▒r.

O hamle, namazla ba┼člar. ├ç├╝nk├╝ o hamle;

Daimî bir namaz hâlinde olabilmektir.

O hamle;

G├Ân├╝lleri diriltecek bir hamledir.

M├«rac hamlesidir. ─░badet hamlesidir. ─░yilik hamlesidir. Do─čruluk hamlesidir.

K├╝f├╝rden, ┼čirkten ve nifaktan ka├ž─▒┼č hamlesidir. Fitne ve fesada d├╝┼čmeme hamlesidir. Kalb-i sel├«me sahip olabilme hamlesidir. Ancak M├╝sl├╝man olarak g├Â├žebilme gayretinin hamlesidir. Nihayet ebed├« kurtulu┼č hamlesidir.

O hamle;

G├Ân├╝lleri diriltecek bir hamledir.

Ger├žek bir tevbedir.

En do─čru y├Âneli┼čtir.

Hi├žbir ┼čekilde nank├Âr olmamakt─▒r.

G├╝c├╝ne g├Âre mutlaka infak ederek ┼č├╝kretmesini bilmektir.

L├╝ks├╝ ve israf─▒ terk etmektir.

├Äsar ve ihsan k─▒vam─▒na c├ón u g├Ân├╝lden bismill├óh demektir.

O hamle;

G├Ân├╝lleri diriltecek bir hamledir.

Acaba;

Bu bayramda b├Âyle bir hamlemiz olacak m─▒?

Gafili gafletten uyand─▒ran, zalimi zul├╝mden men eden, mazlumun g├Âzya┼č─▒n─▒ dindiren, muhta├ž ve muzdariplerin y├╝z├╝n├╝ g├╝ld├╝ren bayram hamleleri yapabilecek miyiz?

Yorgun g├Ân├╝llere hayat verebilecek miyiz?

Tarihimiz, bu mevzuda nice muhte┼čem h├ót─▒ralarla dolu. ─░┼čte istikl├ól ┼čairimiz M. ├ékifÔÇÖin anlatt─▒─č─▒ bir bayram h├ót─▒ras─▒:

├éf├ók b├╝t├╝n hande, cihan ba┼čka cihand─▒r;
Bayram ne kadar ho┼č, ne ┼čet├óretli zamand─▒r!
Heyc├ó-y─▒ ma├«┼četteki fery├ód-─▒ meh├«bin
D├╝ny├óda biraz dindi─či an varsa bu and─▒r.
Bayramda gelir y├óda ne ho┼č h├ót─▒ralar ki:
Bin ├Âmre verilmez, o kadar kadri girand─▒r.

Gelin de bayram─▒ F├ótihÔÇÖte seyredin, z├«r├ó
Hay├óle, h├ót─▒ra s─▒─čmaz o herc ├╝ merc-i saf├ó,
Kucakta gezdirilen bir kar─▒┼č ├žocuklardan
Tutun da, tâ dedemiz demlerinden arta kalan,
As─▒rlar ├Âl├ž├╝s├╝, boy boy as├ól─▒ nesle kadar,
B├╝y├╝k k├╝├ž├╝k b├╝t├╝n efr├ód-─▒ belde, hepsi de, var!
Ad─▒m ba┼č─▒nda kurulmu┼č be┼čik sal─▒ncaklar. (…)
Fakat bu levha-i hand├óna kar┼č─▒, pek ya┼čl─▒
Bir ihtiyar kad─▒n─▒n koltu─čunda, g├╝r ka┼čl─▒,
Uzunca sa├žl─▒ g├╝zel bir k─▒z a─člay─▒p duruyor.
Gelen ge├žen, bu ni├žin a─čl─▒yor? diyor, soruyor.
ÔÇôYet├«m ayol… Bana evl├ód bel├ós─▒d─▒r bu ac─▒.
├çocuk de─čil mi? ┬źSal─▒ncak!┬╗ diyor…
ÔÇôSal─▒ncak├ž─▒!
Kuzum, biraz bu da binsin… Ne var sev├ób─▒na say…

Yetim sevindirenin ├Âmr├╝ ├žok olur…
ÔÇôHay hay!
Hemen o k─▒z da sal─▒ncak├ž─▒n─▒n m├╝r├╝vvetine,
Kat─▒ld─▒ a─člamayan k─▒zlar─▒n ┼čet├óretine.

O k├╝├ž├╝k k─▒zca─č─▒z─▒ sevindiren g├Ân├╝llerin torunlar─▒ da, acaba, bu bayramda o k├╝├ž├╝k k─▒zca─č─▒z─▒n bug├╝nk├╝ k├╝├ž├╝k torunlar─▒n─▒ sevindirebilecek mi?

Acaba;

Matemlerin civar─▒nda yine ger├žek bayramlar ya┼čanacak m─▒? Bir veya birka├ž ki┼činin sevinciyle de─čil herkesin toplu bir ┼čekilde sevinciyle huzur dolu bayramlar, ya┼čanacak m─▒?

Acaba;

Hi├ž u─čranmam─▒┼č yokluk k├Â┼čelerine u─črayabilecek miyiz?

Acaba;

Ebediyetimizi zehirleyen f├ón├« ve bo┼č felsefelerin m├╝teverrim/veremli iklimlerinden ve ├ž─▒kmaz sokaklar─▒ndan s─▒yr─▒labilecek bir ┼čuurlanma hamlesi yap─▒labilecek mi?

Acaba;

┬źGer├žek bir bayram i├žin neler yapmal─▒y─▒z?┬╗ sualini tefekk├╝r h├ólinde olabilecek ve tespit etti─čimiz yapabileceklerimizi sa─člam niyetlerle hayata ge├žirebilecek miyiz?

E─čer m├╝sbet cevaplar olu┼čturabilirsek;

─░┼čte o zaman bayram─▒n ne oldu─čunu idrak eder ve onun hazz─▒n─▒ ger├žek bir huzur i├žinde tadar─▒z. Ve bu f├ón├« hayat, art─▒k ebed├« bayram─▒n haz─▒rl─▒─č─▒ ile ge├žer. Her g├╝n├╝m├╝z bir ba┼čka bereketin bayram kap─▒s─▒n─▒ aralaya aralaya bizi cennetin e┼či─čine ula┼čt─▒r─▒r.

Fakat aksi olursa;

Bayram─▒n ba─čr─▒nda yatsak bile, o bizim g├Ânl├╝m├╝ze hi├ž u─čramaz. Hele ac─▒lara kar┼č─▒ sa─č─▒rsak, etraf─▒m─▒zdaki feryatlara kar┼č─▒ duyars─▒zsak, vicd├ón├« faaliyetlerden m├ónev├« e─čitim faaliyetlerine kadar hangi meselede ilgisizsek, bizim i├žin bayramlar sadece l├╝gatte kal─▒r. Sadece elbiselerin ├╝t├╝s├╝nde g├Âze ├žarpar. Kuru tebriklerin harfleri aras─▒nda can ├žeki┼čir.

O h├ólde ger├žek bayram─▒n ne oldu─čunu bir de ┼čiir dilinden okuyal─▒m:

Sevd├ó ┼čak─▒yan b├╝lb├╝l├╝m├╝n ├╝lkeri bayram,
Al al tutu┼čan gonca g├╝l├╝n kevseri bayram!..

N├«├žin yeni giymek, ata binmek san─▒yorlar?
A┼čk─▒n ezel├« secdesi, ├«man teri bayram!..

Ey cemre, sabah ya─čmurunun incileriyle,
Elbet iki ├ólemde g├Ân├╝l cevheri bayram!..

├ť├ž goncaya ├óm├óde de─čil y├ód─▒ bah├ór─▒n
Has bah├žede bin bir ├ži├že─čin me┼čheri bayram!..

Muht├óca huzur verdi─či an, bayram olur g├╝n,
Mahr├╗ma ta┼čan mutlulu─čun g├Âkleri bayram!..

Bayram günüdür, memnun olurken fukarâlar,
─░hs├ón ile ┬źY├ó Rab┬╗ diyenin anberi bayram!..

R├╗hun ve tenin kanseri say sahte sevinci,
Her t├╝rl├╝ marazdan ka├žan─▒n g├Âz feri bayram!..

Sütler gibi berrak aya pervâne hayâta
Sa─čdan verilen nurlu amel defteri bayram!..

Bayram, pi┼čirip haml─▒─č─▒ sevd├ó ile yanmak,
Y├ór ufkuna d├╝ny├ó ba─č─▒n─▒n ne┼čteri bayram!..

Gel-ge├ž iki g├╝nl├╝k g├╝l├╝┼č├╝n na─čmesi sanma,
Sonsuz, ebedî bir zaferin mehteri bayram!..

Tebrîk edenin Hazret-i Peygamber olursa,
G├Ânl├╝m, o zaman m├╝jdelerin ekberi bayram!..

R├óm ol; ┬źGiriniz cennete!┬╗ ikr├óm─▒na Seyr├«,
R├óm ol; ebed├« y├óri tem├ó┼č├ó yeri bayram!..

Hep g├Âz g├Âze eyler ya┼čanan pe┼č pe┼če m├«r├óc,
C├ónan ki okur hutbeyi, can minberi bayram…
(Seyrî)

Bu mahiyetleriyle bayram, ├ódeta insan─▒n ┼čahsiyet ve m├ónev├« durumunu belirleyici bir k─▒stast─▒r. O derecede ki, Hazret-i Mevl├ón├ó ger├žek bayram─▒n y├╝ce s─▒rlar─▒ndan mahrum olan m├╝nkirleri, bo┼č davullara benzetmekte ve onlar─▒n pay─▒n─▒n sadece tokmak yemek oldu─čunu ifade ederek ┼č├Âyle demektedir:

ÔÇťEy g├Ân├╝lleri olmayan bo┼č davullar! Can bayram─▒ndan pay─▒n─▒z, ancak tokmak yemektir.ÔÇŁ

ÔÇťK─▒y├ómet bir bayramd─▒r. Dinsizler de o bayram─▒n davuludur. Biz de g├╝l gibi a├ž─▒l─▒p g├╝len bayram─▒n halk─▒ gibiyiz.ÔÇŁ

Ayn─▒ eksende d├╝┼č├╝nen M. ├ékif de ┼ču hat─▒rlatmada bulunur:

Yok r├ób─▒ta ba┼čka, varsa din var.
┬źBayram!┬╗ diye ey kucakla┼čan halk,
─░nsanlar─▒ hangi kayd ba─člar?
Sen dîn ile pâyidâr olursun;
Din gitti mi târumâr olursun!

├ç├╝nk├╝ din gitti mi ne bayram kal─▒r ne seyran. ├ç├╝nk├╝ bayram─▒n ├Âz├╝, HakkÔÇÖ─▒n, kulundan memnuniyet ve r─▒z├ós─▒na ba─čl─▒d─▒r. O memnuniyet ve r─▒z├óya g├Âre bayramlar ┼čekillenir. Yine Hazret-i Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n ifadesiyle:

ÔÇťPadi┼čah─▒n arzusuna g├Âre kararan, zifir├« karanl─▒k olan bir gece bile, y├╝z binlerce bayram g├╝n├╝ olmay─▒ kendine ay─▒p sayar, utan─▒r. ├ç├╝nk├╝ kesilse de padi┼čaha boyun b├╝ken ba┼č, iftihar ve ├Âvg├╝ye l├óy─▒kt─▒r. Fakat ba┼čkas─▒na uyup giden, ba┼čkas─▒na e─čilen ba┼č ise, ancak utan─▒lacak bir ba┼čt─▒r.ÔÇŁ

─░ftihar edilecek ba┼č─▒n ak─▒ll─▒l─▒k ve bas├«retinin aksine utan─▒lacak ba┼č─▒n ham├ókat ve delili─či ├Ân pl├óndad─▒r. Bu delilik ve ham├ókatla o ba┼č, her ┼čeyde menf├«/olumsuz/negatif e─čilimler g├Âsterir. G├╝ne┼čin olgunla┼čt─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒na bakmaz, yak─▒c─▒l─▒─č─▒ndan ┼čik├óyet eder. Ya─čmurun bereketine dikkat etmez, kendisini ─▒slatt─▒─č─▒ndan yak─▒n─▒r. R├╝zg├ór─▒n faydalar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmez, y├╝z├╝ne ├žarpan tokat diye de─čerlendirir. Y─▒─č─▒nla art─▒n─▒n aras─▒ndan bir tanesini k─▒rpa k─▒rpa ille de bir eksi ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼č─▒r ve b├╝t├╝n mant─▒─č─▒n─▒ da o eksinin ├╝zerine in┼ča edebilmek i├žin ├ž─▒rp─▒n─▒r. T─▒pk─▒ TemelÔÇÖin f─▒kras─▒nda oldu─ču gibi:

Temel, h├ókim kar┼č─▒s─▒ndad─▒r. Su├žu da cinayet. Ancak o, bir t├╝rl├╝ c├╝rm├╝n├╝ kabullenmemektedir. H├ókim ne dese, TemelÔÇÖin verdi─či cevap sadece:

ÔÇťÔÇôSu├žsuzum!ÔÇŁ demekten ibarettir.

En nihayet h├ókim ├Âfkeyle hayk─▒r─▒r:

ÔÇťÔÇôNe demek su├žsuzum?! Seni o cinayeti i┼člerken g├Ârenler var!ÔÇŁ

Temel de ayn─▒ ├Âfkeyle patlar:

ÔÇťÔÇô─░yi de h├ókim bey, g├Ârmeyen bir s├╝r├╝ insan var! Ni├žin g├Ârmeyenlerin daha ├žok oldu─čunu bile bile onlar─▒ h├ól├ó hesaba katm─▒yorsunuz?ÔÇŁ

┬źNe tuhaf mant─▒k! Olur mu ├Âyle ┼čey!┬╗ diyeceksiniz belki. Ya da; ┬źF─▒kra can─▒m!┬╗ deyip ge├žeceksiniz. Fakat ├Âyle de─čil. Mevzu insano─člu olunca bu ├žarp─▒k mant─▒─č─▒n akla hayale gelmeyen nice ger├žeklerine ┼čahit oluyorsunuz.

Nefsine ma─čl├╗p insano─člu, bu mant─▒kla ne gaflar, ne yanl─▒┼člar, ne melÔÇÖunluklar yap─▒yor. Hele ihtiraslar g├Âzleri b├╝r├╝m├╝┼čse, nefs├óniyet g├Ân├╝lleri i┼čgal etmi┼čse, inan├žs─▒zl─▒k iradeleri peri┼čan h├óle getirmi┼čse, ihl├ós ve samimiyetsizlik g├╝zel ve faziletli davran─▒┼člar─▒ kuru bir ├ódet ve yapmac─▒k hareketler zindan─▒na hapsetmi┼čse, f─▒kradaki mant─▒─č─▒n y├╝z binlerce tezah├╝r├╝yle kar┼č─▒la┼č─▒yorsunuz.

Ezc├╝mle, bayramlardaki eski tatlar kalm─▒yorsa i┼čte bundan dolay─▒ kalm─▒yor.

Kimileri ├ž├╝r├╝k bir vicdan ile; ┬źBenimle mi ├žal─▒┼čt─▒? Sapasa─člam adam, kazans─▒n da yesin!┬╗ diyerek bilip bilmeden ger├žek gariplerin ferini s├Ând├╝r├╝yor.

Kimileri;

Bayramda susuz kalsa ne var halk─▒ bu ┼čehrin

Bizler b├╝t├╝n eyy├óm─▒ teyemm├╝mle ge├žirdik!
(Faruk Nafiz)

anlay─▒┼č─▒yla damarlar─▒ kurutuyor.

Kimileri; ┬źBu onlar─▒n ├žilesi, kim bilir ne yapt─▒lar da bu fel├óketi hak ettiler!┬╗ gibi l├ók─▒rd─▒larla sava┼člar alt─▒nda inleyen zavall─▒lar─▒n ac─▒ feryatlar─▒na kulak t─▒k─▒yor. Kendi mesÔÇÖ├╗liyetini d├╝┼č├╝nm├╝yor.

Kimileri; ┬źBu zamanda b├Âyle! Yeni neslin ger├žekleri bunlar! ├ľyle veya b├Âyle kabullenmek zorunday─▒z.┬╗ ┼čeklinde bas├«retsiz ve cahil├óne c├╝mlelerle gelece─či kuracak olan yavrular─▒n, gen├žlerin bin bir batakl─▒─ča s├╝r├╝klenmesini tabi├« kar┼č─▒l─▒yor, umursam─▒yor, hele ├ž├Âz├╝mden ve gayretten yana k─▒l─▒n─▒ k─▒p─▒rdatm─▒yor.

B├Âyleleri i├žin nas─▒l bir bayramdan s├Âz edilebilir?

Belli ki onlar─▒n nazar─▒nda bayram, sadece bir ┼čah─▒s ismi.

Fakat idrak edemiyorlar ki bayram, kuru kuruya bir ┼čah─▒s ismi de─čil! O, en g├╝zel kulluk ├Âl├ž├╝leri i├žerisinde m├╝┼čahhas bir h├óle getirilmi┼č husus├« bir h├╝viyet. Vas─▒flar─▒, hasletleri ve faziletleri ile bir ┼čahsiyet m├╝hr├╝. Bu bak─▒mdan, kuru kalabal─▒klar─▒n kupkuru e─člencelerinden olu┼čan bir ifade de asla de─čil! O, dolu dolu ya┼čanan bir ├«man ve insaniyet iksiri ki, g├Ân├╝lleri diriltici ve ebed├«le┼čtirici bir lutf-i il├óh├«…

─░┼čte bu sebepledir ki;

Tek ba┼č─▒na bayram olmaz. Ancak herkesin ayn─▒ g├╝zel duygularla ve do─čru bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒yla yo─črulmas─▒yla, yani herkesle bayram olur. ┼×iirin diliyle:

Yerden g├Â─če sevd├ó dolu eksen iledir,
Bayram dedi─čim, ben iledir, sen iledir,
A┼čk ehli bilir; ├žulla de─čil, pulla de─čil,
Bayram, ebed├« y├ór ile, y├óren iledir… (Seyr├«)

Yine ┼čiirin diliyle:

Bayram, fukarânın sevinen yüzleridir,
Bayram, gureb├ón─▒n silinen g├Âzleridir,
Bayram; ├Âlenin, ├Âlmeyenin co┼čku g├╝n├╝,
En sevgilinin can da─č─▒tan s├Âzleridir!.. (Seyr├«)

H├ól b├Âyleyken globalle┼čen d├╝nya, maalesef bayramlar─▒ bug├╝n bir tatil havas─▒na sokmu┼čtur.

Oysa bayram, asla bir tatil de─čildir. Bil├ókis o, vazifelerimizi yapmak ├╝zere b├╝t├╝n g├Ân├╝llere r├óm olma mevsimi, H─ül─▒kÔÇÖtan ├Ât├╝r├╝ mahl├╗kata ┼čefkat hususunda tam bir gayret vaktidir.

Ger├žek bayram, i┼čte bu ┼čekilde olur.

En m├╝him mesele de y├ór ile/dost ile bayram yapabilmek. Hele bu dost, en y├╝ce dost ise. O dosta eren Hac─▒ Bayr├óm-─▒ Vel├«, bu il├óh├« ikrama kar┼č─▒ daim├« bir ┼č├╝k├╝r h├ólindedir:

BayramÔÇÖ─▒m imdi BayramÔÇÖ─▒m imdi
Y├ór ile bayram iderem ┼čimdi
Hamd ü senâlar hamd ü senâlar
Dost ile bayram k─▒ld─▒ bu g├Ânl├╝m

B├Âyle bir bayram, hi├ž ┼č├╝phesiz ki b├╝y├╝k haz─▒rl─▒klar ister. Bunun i├žindir ki bayram─▒n ├ód├ób─▒ndan biri de, y─▒kanmakt─▒r. Bilhassa madd├« ve m├ónev├« her t├╝rl├╝ kir ve pastan y─▒kanabilmek.

Bu m├ón├óya g├Âre as─▒l bayram, ancak;

Madd├« ve m├ónev├« kirlerinden y─▒kananlar i├žin bayramd─▒r. Ceh├óletten ve zul├╝mden y─▒kananlar i├žin bayramd─▒r. Gaflet ve isyandan y─▒kananlar i├žin bayramd─▒r. Su├ž ve g├╝nahlar─▒n─▒ tevbe suyuyla y─▒kayanlar i├žin bayramd─▒r. D─▒┼člar─▒ gibi i├žlerini de p─▒r─▒l p─▒r─▒l edenler i├žin bayramd─▒r.

Çünkü en büyük bayram;

All├óhÔÇÖ─▒n aff─▒na mazhar olundu─ču g├╝nd├╝r. Dolay─▒s─▒yla b├╝t├╝n bayramlar, o bayrama bir haz─▒rl─▒k mesabesinde olabildi─či nisbette bayram vasf─▒n─▒ haiz olurlar. Bundan hareketle Alvarl─▒ Efe Hazretleri:

Mevlâ bizi affede
Bayram o bayram olur!

demektedir.

Ama bunun i├žin de M. ├ékifÔÇÖin;

Namaz─▒n semtine bayramlar─▒ u─črar s├óde;
Hi├ž su g├Ârmez y├╝z├╝n├╝n d├╝┼čman─▒d─▒r secc├óde.

┼čeklinde ifade etti─či bir gaflet sergilememeli, bil├ókis suyun deryaya ko┼čtu─ču gibi her zaman mescidlere ko┼čarak;

Secde a┼čk─▒yla namaz co┼čkusu artar burada,
Haydi gündüz gece mîrâca sefer var burada! (Seyrî)

heyecan ve uyan─▒kl─▒─č─▒ i├žerisinde ve; ÔÇťG├Ânl├╝ diriltecek bir bayram i├žin ne yapmal─▒?ÔÇŁ sualinin cevaplar─▒n─▒ yerine getirebilme gayretleri ile dopdolu bir ├Âm├╝r ya┼čamal─▒y─▒z.

Unutmamal─▒ ki;

Deliye her g├╝n bayram, fakat ak─▒ll─▒ya ebediyet…

Netice, bunun idrak ve mesÔÇÖ├╗liyeti i├žinde ┼ču ifadeyi tekrar d├╝┼č├╝nmeliyiz:

ÔÇťDeliyi ak─▒lland─▒racak, muzdaribi sevindirecek olan ger├žek bayram, hangi hamleye muhta├žt─▒r?ÔÇŁ