Yalan Makinesine ─░htiya├ž Duymayan Bir Toplum… YALANIN TATLISI OLUR MU?

Aynur TUTKUN

aytutkun@gmail.com

Tarihin ilk zamanlar─▒ndan bu yana erdemli insanlar ve adaleti ├╝st├╝n tutan toplumlar adaletin tecell├«si i├žin yalanc─▒y─▒ ortaya ├ž─▒karmak maksad─▒yla ├že┼čitli us├╗ller kullanm─▒┼člard─▒r.

Mesel├ó, HindistanÔÇÖda yalan s├Âyleyen ki┼čiyi belirlemenin g├Âzde us├╗llerinden biri ┬źe┼ček kuyru─ču┬╗ y├Ântemiymi┼č. ┼×├╝pheliler karanl─▒k bir kul├╝beye g├Ânderilir ve kendilerinden i├žeride bulunan e┼če─čin kuyru─čunu tutmalar─▒ istenirmi┼č. Hayvan─▒n kuyru─čunun isle kapland─▒─č─▒n─▒ ise s├Âylemezlermi┼č. ─░├žeriden ├ž─▒kt─▒─č─▒nda elinde is olmayan ki┼činin su├žlu oldu─čuna h├╝kmedilirmi┼č.

├çinÔÇÖde uygulanan metotta ise kendisinden ┼č├╝phelenilen ki┼činin a─čz─▒na bir avu├ž pirin├ž koyulurmu┼č. Endi┼čeliyken t├╝k├╝r├╝k salg─▒s─▒n─▒n durdu─ču d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nden, kar┼č─▒s─▒ndaki ki┼činin konu┼čmas─▒n─▒n sonunda ┼čahs─▒n a─čz─▒ndaki pirin├žler h├ól├ó kuruysa; bu, onun su├žlu oldu─čunun bir g├Âstergesi say─▒l─▒rm─▒┼č.

1892 y─▒l─▒nda James MACKENZIE, ilk klinik poligraf─▒ di─čer bir deyi┼čle ┬źyalan makinesi┬╗ni yapana kadar ise ger├že─čin yalandan ay─▒rt edilmesi i├žin hi├žbir ├ólet yap─▒lmam─▒┼č. O g├╝nden bu g├╝ne hantal yap─▒lar─▒ndan kurtularak de─či┼čen, geli┼čen ve ebat olarak ├žok k├╝├ž├╝len dijital yalan makinesini ve onun g├╝venilirli─čini sorgulamaktan ziyade bu yaz─▒daki maksad─▒m─▒z insanl─▒─č─▒n d├╝r├╝stl├╝─če olan ihtiyac─▒n─▒ ke┼čfetmektir.

┬źHer ┼čey z─▒dd─▒yla k─üimdir.┬╗ s├Âz├╝n├╝n tecell├«sidir, insanl─▒k yarat─▒lal─▒ beri yalan─▒n var olu┼ču yery├╝z├╝nde. Genelde sevilmemekle, ho┼č g├Âr├╝lmemekle beraber ┬źtatl─▒s─▒┬╗, ┬źbeyaz─▒┬╗, ┬źpembesi┬╗ ho┼č g├Âr├╝l├╝r olmu┼čtur baz─▒ zamanlarda ve baz─▒ toplumlarda.

─░nsan kar┼č─▒s─▒ndakini kand─▒rmak, ondan ger├že─či saklamak i├žin ya da fark─▒nda olmayarak kendi kendini kand─▒rmak ve avutmak i├žin yalana, yalan d├╝┼č├╝ncelere ya da bir ba┼čka tabirle aldatmacalara ba┼čvurabilir. Ger├žekte her ikisi de bir ki┼čilik, ┼čahsiyet ve ahl├ók yozla┼čmas─▒d─▒r.

┬źFoto─čraf makinen, mikserin, radyon, mp3 ├žalar─▒n var m─▒, ├Âd├╝n├ž alabilir miyim?┬╗ diyen birine vermek istemedi─čimiz i├žin; ┬źYok!┬╗ diye cevap vermek kar┼č─▒m─▒zdakini kand─▒rman─▒n bir yolu olmakla beraber, asl─▒nda kendimizdeki ┼čahsiyet ve ahl├ók yozla┼čmas─▒n─▒n bir g├Âstergesidir.

Fark─▒nda olmad─▒─č─▒m─▒z yalanlar─▒m─▒za, kendi kendimizi kand─▒rmalar─▒m─▒za gelince… Bunlardan b─▒rak─▒n ba┼čkalar─▒n─▒ ├žo─ču zaman kendimiz bile haberdar de─čilizdir. ├ľ─črenciysek ders ├žal─▒┼čmad─▒─č─▒m─▒z, derslerimizi cidd├«ye almad─▒─č─▒m─▒z zamanlar, ├žal─▒┼č─▒yorsak i┼čimizi elimizden geldi─čince iyi yapmad─▒─č─▒m─▒z zamanlar, anne/baba isek evl├ód─▒m─▒z i├žin madd├«/m├ónev├« yapmam─▒z gerekenleri umursamad─▒─č─▒m─▒z zamanlar, e┼čimize, anne-babam─▒za, akrabam─▒za, kom┼čumuza hak etti─či ilgi ve al├ókay─▒ g├Âstermedi─čimiz zamanlar ┬źiyi yapt─▒─č─▒m─▒z─▒┬╗ d├╝┼č├╝nerek ya da ┬źne kadar k├Ât├╝ yapt─▒─č─▒m─▒z─▒┬╗ d├╝┼č├╝nmeyerek asl─▒nda kendi kendimizi kand─▒rm─▒┼č, kendi kendimize yalan s├Âylemi┼č, ba┼čka bir deyi┼čle hem kendimize hem de kar┼č─▒m─▒zdakine d├╝r├╝st davranmam─▒┼č oluruz. T├╝m bunlar kendi kendimizi nas─▒l kand─▒rd─▒─č─▒m─▒z─▒n, kendimize nas─▒l yalan s├Âyledi─čimizin ├Ârnekleridir.

Yalan; her ┼čeyden ├Ânemlisi insan─▒n kendi kendisine olan g├╝venini bitirir, kendisini k├Ât├╝ ve de─čersiz hissettirir, basitle┼čtirir. Ki ba┼čkalar─▒n─▒n bizi nas─▒l hissetti─činden ziyade bizim kendimizi nas─▒l hissetti─čimiz daha ├Ânemlidir. ├ç├╝nk├╝ ba┼čkalar─▒n─▒n bize kar┼č─▒ olan negatif hislerinden etkilenmemenin bir yolu da kendimize kar┼č─▒ olan pozitif duygular─▒m─▒zdan emin olmam─▒zd─▒r.

┬źTatl─▒, beyaz, pembe┬╗ yalanlara gelince…

Onlar da kendimize olan g├╝venimizi ve ba┼čkalar─▒n─▒n bize olan g├╝venlerini sarsacak kadar tehlikelidirler. ├ç├╝nk├╝ yalan─▒n k├╝├ž├╝─č├╝n├╝ s├Âyleyenin b├╝y├╝─č├╝n├╝ s├Âylemeyece─činden nas─▒l emin olunabilir ki?!. Bu t├╝r yalanlar insanda al─▒┼čkanl─▒k yapmaz m─▒? Nitekim;

ÔÇťM├╝ÔÇÖmin ┼čaka da olsa yalan s├Âylemez.ÔÇŁ had├«si; ┬źHarama g├Ât├╝ren yollar da haramd─▒r.┬╗ ger├že─či bu fikri do─črular niteliktedir.

Yalan─▒n k├╝├ž├╝─č├╝, tatl─▒s─▒, beyaz─▒, pembesi olamaz. ├ç├╝nk├╝ hepsi ┬źg├╝ven┬╗ konusunda ayn─▒ neticeyi verir; g├╝veni zedeler. Mahkeme huzurunda s├Âylenecek b├╝y├╝k bir yalan da ├žocu─ča kar┼č─▒ s├Âylenecek -s├Âz├╝m ona- ufak, tatl─▒ bir yalan da ayn─▒ niteliktedir. ─░kisi de kar┼č─▒m─▒zdakinin bize olan g├╝venini sarsar, ikisi de ┼čahsiyet ve ahl├ók yozla┼čmas─▒n─▒n bir g├Âstergesidir.

Hani bir g├╝n, Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- zaman─▒nda bir kad─▒n ├žocu─čuna sesleniyor; ÔÇťGel bak, sana ne verece─čim!ÔÇŁ diyor. Allah Ras├╗l├╝ de;

ÔÇťOna verecek bir ┼čeyin var m─▒ ger├žekten?ÔÇŁ diye soruyor. Kad─▒n da;

ÔÇťEvet, y├ó Ras├╗l├óllahÔÇŁ diyor. Bunun ├╝zerine;

ÔÇťE─čer verecek bir ┼čeyin olmasayd─▒ yalan s├Âylemi┼č olacakt─▒n!ÔÇŁ buyurarak saadet ├ža─č─▒n─▒n mimar─▒ o ┬źEmin Ras├╗l┬╗ hem ├žocuk yeti┼čtirmenin, hem de do─čru insan olman─▒n yolunu ├Â─čretiyor!

Yalan makinelerine ihtiya├ž duyulmayacak kadar d├╝r├╝st bir toplum olman─▒n tek ve biricik yolunu anlay─▒p uygulayabilmek dile─čiyle!