Farkl─▒ Boyutlar─▒yla ─░sraf

ASIM UÇAROK

─░sraf, en temel m├ón├ós─▒yla yaz─▒k etmek demektir. E┼čya, para, zaman, emek, insanÔÇŽ De─čer ta┼č─▒yan m├╝┼čahhas-m├╝cerret her ┼čeyde israf s├Âz konusu olabilir. Bu de─čerli ┼čeylerin, insaf ehline: ┬źYaz─▒k oldu!┬╗ dedirtecek ┼čekilde sarf─▒na israf diyebiliriz.
Di─čer yandan israf, a┼č─▒r─▒l─▒k sergilemek, m├╗tedil olmamak demektir. Mesel├ó kirlenmi┼č bir e┼čya bir kere sudan ge├žirmekle zaruret h├ólinde yetecek ┼čekilde temizleniyor; ├╝├ž kez y─▒kamakla m├╝kemmel ┼čekilde temiz oluyorsa, onu d├Ârd├╝nc├╝ kez y─▒kamak israft─▒r. ├ťstelik bu esnada harcanan zaman, vakit israf─▒; verilen emek de, emek israf─▒ olur.
├ľzellikle temizlik gibi hususlarda insan vesveseye d├╝┼čebilmekte ve kemal noktas─▒n─▒n ├╝st├╝ne ├ž─▒kmay─▒ fazilet zannedebilmektedir. Sah├óbeÔÇÖden Hazret-i C├óbir, Hazret-i PeygamberÔÇÖin bir s├óÔÇÖ (yakla┼č─▒k 5 litre) su ile y─▒kand─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi─činde, dinleyenlerden biri ┬źbu kadar─▒ bana yetmez!┬╗ demi┼čti. Bunun ├╝zerine C├óbir:
ÔÇťSa├ž─▒ senden daha g├╝r, kendisi de senden daha hay─▒rl─▒ olan bir z├óta yetiyordu.ÔÇŁ
cevab─▒yla ├ódeta; ÔÇťFazla harcama yapmakta hay─▒r olsa, senden hay─▒rl─▒ olan bunu yapard─▒.ÔÇŁ demi┼č gibidir.
─░sraf, bug├╝n anlam daralmas─▒na maruz kalm─▒┼č, israf denilince sadece yiyecek maddelerinin ├ž├Âpe at─▒lmas─▒ gibi i┼čin tek y├Ân├╝ akla gelir olmu┼čtur.
H├ólbuki, mesel├ó yeme i├žmede israf; yiyecek maddelerini yemeyip ├ž├Âpe atmak ┼čeklinde olaca─č─▒ gibi, a┼č─▒r─▒ yemekle de olur. Bug├╝n haddinden fazla yemenin meydana getirdi─či hastal─▒klar d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde; v├╝cudunun ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layacak ┼čekilde a─č─▒z tad─▒yla doyduktan sonra daha fazla yiyerek yap─▒lacak israf─▒n ayn─▒ zamanda ki┼činin kendine yaz─▒k etmesi m├ón├ós─▒na da geldi─či anla┼č─▒l─▒r. Bug├╝n ABDÔÇÖde a┼č─▒r─▒ ┼či┼čmanlar─▒n ├╝lkenin sa─čl─▒k sistemine verdi─či y├╝k hesaplanmakta ve kar┼č─▒la┼č─▒lan a─č─▒r bil├ón├žoyu gidermek i├žin ├╝lke ├žap─▒nda tedbirler aranmaktad─▒r.
Haddinden fazla olarak harcanan ┼čeyin ki┼činin kendi mal─▒ olmas─▒, kolayca t├╝kenip bitmeyecek ┼čeylerden olmas─▒, bu yap─▒lan─▒ israf olmaktan ├ž─▒karmaz.
Hidayet Rehberimizde: ┬ź─░sraf etmeyin!┬╗ ikaz─▒n─▒n, giyinme, yeme ve i├žme gibi mubah ┼čeylerden sonra zikredilmesi; EfendimizÔÇÖin; ┬źakarsuda abdest al─▒rken bile israf etmemeyi┬╗ ├Â─č├╝tlemesi bu konuda yol g├Âstericidir.
─░sraf─▒n temelinde, insan─▒n elindeki b├╝t├╝n bu de─čerli ┼čeyler ├╝zerinde tam tasarrufunun olmad─▒─č─▒ ger├že─činin hat─▒rlat─▒lmas─▒ da vard─▒r. ─░nsan kendi can─▒, mal─▒ ve zaman─▒ ├╝zerinde diledi─či gibi tasarrufta bulunma serbestli─čine sahip de─čildir, ├ž├╝nk├╝ o bir emanet├židir.
─░nsan; ┬źNas─▒l olsa paras─▒n─▒ ├Âdemiyor muyum?┬╗ diyerek israf etme hakk─▒na sahip olamaz. ├ç├╝nk├╝ g─▒ybet ile iftira aras─▒ndaki ili┼čki gibi israf, zaten kendi tasarrufundaki ┼čeyde oland─▒r; aksi durum ba┼čkas─▒n─▒n mal─▒n─▒ telef etmek olur ki ├žifte hatad─▒r. B├Âyle d├╝┼č├╝nen kimse paran─▒n asl─▒nda ne oldu─čunu bir d├╝┼č├╝nmelidir. Para bir devletin o milletin mill├« hazinesinin g├╝c├╝ne, imk├ón─▒na g├Âre bas─▒p piyasaya s├╝rd├╝─č├╝ tamamen itibar├« k─▒ymete sahip bir k├ó─č─▒t par├žas─▒d─▒r. Demek ki ki┼činin m├╝lkiyetine ge├žmi┼č olsa da paran─▒n i├žtima├« bir taraf─▒ vard─▒r.
Bug├╝n; ┬źPara benim de─čil mi?┬╗ zihniyetiyle sergilenen israflar, a┼č─▒r─▒ harcamalar, ba┼čka hi├žbir zarar─▒ olmasa, ├╝lkemizin d─▒┼č ticaret a├ž─▒─č─▒n─▒n b├╝y├╝mesine zarar vermektedir.
Zaman zaman israf olmu┼č paralar i├žin: ┬źBu para ile neler yap─▒labilirdi?┬╗ ┼čeklinde haberler yap─▒l─▒r ki, bunlar da israf─▒n umutlar─▒ bi├žen y├Ân├╝ne i┼čaret ederler.
─░nce d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde israf─▒n kul haklar─▒yla da al├ókas─▒ anla┼č─▒l─▒r. Mesel├ó bug├╝n ya─č─▒┼čs─▒zl─▒ktan dolay─▒ barajlar─▒n yetersiz h├óle geldi─či ┼čehirlerimizde belediyeler, insanlar─▒n ├žok su harcanmas─▒na sebep olan hal─▒ ve araba y─▒kama gibi faaliyetlerini s─▒n─▒rland─▒rd─▒. Demek ki bedelini ├Âdemek, insanlar─▒n ortak kulland─▒─č─▒ baz─▒ e┼čyada s─▒rf hukuk├« a├ž─▒dan da s─▒n─▒rs─▒z bir tasarruf imk├ón─▒ sa─člamamaktad─▒r.
Derin d├╝┼č├╝n├╝nce israf─▒n buna benzer ba┼čka i├žtima├« boyutlar─▒ da fark edilebilir. Mesel├ó insan kendi zaman─▒n─▒ israf ederek, kendine yaz─▒k etti─čiyle kalmaz; iyi e─čitimli, memleketine yararl─▒ iyi bir meslek sahibi vb. bir insan olmayarak cemiyeti i├žin kendi pay─▒na d├╝┼čen noktada kusurlu davranm─▒┼č olur. Bug├╝n b├╝y├╝k kitlelerin ya┼čad─▒─č─▒ d├╝nyam─▒zda gayri s├óf├« mill├« h├ós─▒la, ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen y─▒ll─▒k kitap okuma nispeti gibi pek ├žok ┼čey ki┼či ba┼č─▒na b├Âl├╝nerek hesaplan─▒yor.
─░nsan─▒ israf konusunda hataya d├╝┼č├╝ren ┼čeylerin ba┼č─▒nda; ┬źBenim yapt─▒─č─▒m israftan ne olacak?┬╗ mazereti gelir. Oysa ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ├ževre fel├óketleri bu bahanenin ne kadar anlams─▒z oldu─čunu g├Âsterdi. Milyarlarca insan─▒n az miktarlarda harcamalar─▒ndan ortaya ├ž─▒kan gazlar atmosfer tabakas─▒nda birikti ve d├╝nyada umum├« s─▒cakl─▒─č─▒n artmas─▒na sebep oldu. Bu da kutuplarda as─▒rlard─▒r duran buzullar─▒n erimesine sebebiyet verdi. B├╝t├╝n bunlar─▒n temelinde, fertlerin k├╝├ž├╝k g├Ârd├╝─č├╝ israflar yat─▒yor.
─░sraftan ka├ž─▒nma yolundaki en zorlu vesvese ise; ┬źHerkes israf ediyor, benim ka├ž─▒nmam ne i┼če yarar ki!┬╗ vehmidir. Bu vesveseye ancak m├ónev├« bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ├ž├Âz├╝m olur. ─░sraf da h─▒rs─▒zl─▒k gibi, adam ├Âld├╝rmek gibi bir yasak ise; ortal─▒kta hesap soracak bir emniyet-adalet mekanizmas─▒ kalmasa da biz h─▒rs─▒zl─▒k yapmayaca─č─▒m─▒z ve cinayet i┼člemeyece─čimiz gibi hi├žbir netice vermeyecek olsa bile s─▒rf yap─▒lmamas─▒ gerekti─či i├žin israftan ka├ž─▒nmal─▒y─▒z.
Her ┼čeyde a┼č─▒r─▒ gitmek israf m─▒d─▒r? Mesel├ó bol bol infakta bulunmak israf m─▒d─▒r?
Hay─▒r; ┬ź─░srafta hay─▒r yoktur ama hay─▒rda da israf yoktur.┬╗ denilmi┼čtir. ─░nsan hay─▒rl─▒ yollara kendini, mal─▒n─▒, eme─čini, zaman─▒n─▒ ne kadar verse israf say─▒lmaz. Farzlar zarur├« ├žizgiler oldu─ču i├žin, kemal isteyenler daha fazlas─▒na talip olmakta hakl─▒d─▒rlar.
Ancak kemalin ├Âtesini zorlamak bir nev├« itidalden ayr─▒lmak olaca─č─▒ndan, ki┼čide m├ónen olgunluk gerektirir. Nitekim Efendimiz mal─▒n─▒n tamam─▒n─▒ infak etmek isteyen herkese izin vermemi┼č, bu gibi istisna├« durumlar i├žin sadece m├╝stesna ki┼čilere m├╝saade etmi┼čtir. ─░nsan, a┼č─▒r─▒l─▒klara d├╝┼čebilen yap─▒s─▒ sebebiyle sabahlara kadar nafile ibadetle k─▒yamda durup, sonra da secdede uyuyakal─▒p sabah namaz─▒n─▒ ka├ž─▒rabilir ki, bu bir i┼če yaramaz.
─░sraf, de─čerli ┼čeylere yaz─▒k etmekse, insan─▒n en k─▒ymetli varl─▒─č─▒, onun uhrev├« gelece─čidir. Bu sebeple en b├╝y├╝k israf da ├óhirete ait oland─▒r. Onu israf etmek sadece k├órdan zarar, sadece bir f─▒rsat─▒ ka├ž─▒rmak de─čildir, cennetten olup cehennemi boylamakt─▒r. Sanki di─čer b├╝t├╝n israflarda bize hissettirilen odur. Bo┼ča ak─▒p giden sularda, ├Âmr├╝n ak─▒p gidi┼čini; yaz─▒k edilen bir ├Âm├╝rde de, peri┼čan bir ukb├óy─▒ g├Ârmek m├╝mk├╝n de─čil midir?