Sevgililer(!), Kad─▒nlar(!), Anneler G├╝n├╝(!) Derken!

Hayrettin DURMU┼×

 

Sevgi, ilmek ilmek dokudu─čumuz kilim. Bir ilme─čini yanl─▒┼č d├╝─č├╝mledi─čimiz zaman deseni bozulaca─č─▒ i├žin her an ├╝zerinde titizlenmemiz gereken ├Âm├╝rl├╝k bir u─čra┼č─▒… Sevgi, akordunu bozmaya yeltenemeyece─čimiz ┬źezelden bize baht olan┬╗ g├Ân├╝l ezgimiz… Sevgi, da─člar─▒ ta┼člar─▒ eriten, nefret tohumlar─▒n─▒ ├ž├╝r├╝ten, pare pare bulutlar─▒ y├╝r├╝ten, sular─▒ k├Âp├╝rt├╝p co┼čturan, umutsuz kap─▒lar─▒ a├žt─▒ran esrarl─▒ g├╝├ž, muazzam hazine ve il├óh├« l├╝tuf…

G├╝ne┼č, sevgiyle do─čmuyor mu? Ya─čmur, sevgiyle ya─čm─▒yor mu? R├╝zg├ór, k─▒talar─▒ doludizgin neyle dolan─▒yor zannedersiniz? Felekleri d├Ând├╝ren ne? Ahh! Ad─▒n─▒ k├ó─č─▒tlara de─čil y├╝re─čimize yazmam─▒z gereken o y├╝ce duygu… Sensiz ne ekme─čin tad─▒ olur, ne a┼č─▒n… Ate┼člere de at─▒lsan, esirlerin kervan─▒na da kat─▒lsan, kuyular─▒n i├žine de itilsen ve hatta m├╝ebbed bir mahk├╗m gibi t─▒ksalar da seni zindana… Tasalanma sevgi ise yolda┼č─▒n.

Sevgi olmasayd─▒ Yunus, karl─▒ ovalar─▒ dolan─▒r m─▒yd─▒? Ferhat, k├╝l├╝ng├╝n├╝ var g├╝c├╝yle da─člar─▒n ba─čr─▒na ba─čr─▒na vurur muydu? Mecnun, ├ž├Âllerde yiti─čini arar m─▒yd─▒ deli, d├«v├óne? Ar─▒, kovan─▒n─▒ i┼čler miydi petek petek? Bal, tatlan─▒r m─▒yd─▒ sevgi olmasa? ─░pekb├Âce─či, kozas─▒n─▒ ├Ârer miydi ├Âl├╝me gidece─čini bile bile? Keklikler, ├Âter miydi yan─▒k yan─▒k? Kelebekler, ├ž─▒rpar m─▒yd─▒ kanatlar─▒ pervanelere? Ceylanlar, iner miydi p─▒nara? Karl─▒ da─člar, bahar─▒ ├žeker miydi iple?

S├Âner miydi ate┼č ─░brahimÔÇÖe sevdalanmasa? G├╝l bah├žesine d├Âner miydi harl─▒ ate┼čler? B─▒├žak ├Âper miydi ─░smailÔÇÖi aln─▒ndan? YakupÔÇÖun g├Âzleri a├ž─▒l─▒r m─▒yd─▒ YusufÔÇÖun g├Âmle─čine sinen kokusu olmasa? Ey├╝p dayanabilir miydi katlan─▒lmaz ├žilelere sevgisiz? O m├╝b├órek eller uzan─▒r m─▒yd─▒ sem├óya: ÔÇťOnlar bilmiyor, onlar─▒ affeyle!ÔÇŁ diye sevginin doru─čunda olmasa? Sem├ó direksiz durabilir miydi OÔÇÖnun ad─▒ ba┼čtan sona ezel ve ebed ufuklar─▒n─▒ sarmasa? Y├╝celer Y├╝cesi ┬źHabibim!┬╗ der miydi MustafaÔÇÖya? Ad─▒ bile ┬źyerde halk─▒n, g├Âkte HakkÔÇÖ─▒n sevgilisi┬╗ demek de─čil miydi o rahmet p─▒nar─▒n─▒n?..

Sevgili! G├Ân├╝l h├ónemin tek sahibi. Y├╝re─čimin en kuytu k├Â┼česine gizledi─čim hazinem. G├╝n├╝ m├╝ olur sevginin, sevgilinin? Kim bir g├╝ne hapsedebilir sevgiliyi? Kim ay─▒rabilir bir saniye insan─▒ sevdi─činden?

G├╝n├╝birlik an─▒l─▒r m─▒ anneler? Ba┼č─▒m─▒z─▒n t├óc─▒ de─čil mi onlar? Hangi sultan ├ž─▒kar─▒r tac─▒n─▒ ba┼č─▒ndan? Kim cennete giden yolu her g├╝n ar┼č─▒nlamak varken y─▒lda bir kez hat─▒rlamak ister ki?

Ya kad─▒nlar─▒m─▒z? Onlar bize Y├╝celer Y├╝cesiÔÇÖnin emaneti de─čil mi? ÔÇťSizin en keriminiz kad─▒nlara kar┼č─▒ merhametli davranan─▒n─▒zd─▒r.ÔÇŁ demiyor mu Sevgililer Sevgilisi? Bize veda ederken bile en kutlu emanetler aras─▒nda saym─▒yor mu kad─▒nlar─▒? ├ľyleyse kad─▒nlar g├╝n├╝ne ne demeli?

Ne kadar ├žok g├╝n├╝m├╝z, gecemiz, festivallerimiz var fark─▒nda m─▒s─▒n─▒z? G├╝nler, geceler derken sermayemiz olan ├Âm├╝r t├╝keniyor olmas─▒n? ─░nsanlar kendini ve and─▒n─▒ ne zaman hat─▒rlayacak acaba?

Sana yard─▒mc─▒ olmak i├žin bu uydurma g├╝nlerin hik├óyesini de anlatay─▒m istersen…

SEVG─░L─░LER G├ťN├ťN├ťN(!) H─░K├éYES─░

14 ┼×ubat g├╝n├╝n├╝n ├╝lkemizde sevgililer g├╝n├╝(!) olarak kutland─▒─č─▒n─▒ bilmeyen yoktur. Neden 14 ┼×ubat? Nisan de─čil, Temmuz de─čil de 14 ┼×ubat dersiniz? Bu g├╝n├╝n se├žilmesinin ├Âzel bir anlam─▒ m─▒ var?

Roma halk─▒n─▒n kad─▒nl─▒k ve evlilik tanr─▒├žas─▒ olarak kabul ettikleri JunoÔÇÖya sayg─▒lar─▒n─▒ ifade etmek i├žin 14 ┼×ubatÔÇÖta tatil yapt─▒klar─▒n─▒ biliyoruz. Zaten 15 ┼×ubat da eski RomaÔÇÖn─▒n b├╝y├╝k bayram─▒(!) ┬źLupercalia┬╗ idi.

Bu bayram halk─▒n gen├ž n├╝fusu i├žin ├žok ├Ânemliydi. 14 ┼×ubat g├╝n├╝ gen├ž k─▒zlar, isimlerinin yaz─▒l─▒ oldu─ču k├╝├ž├╝k k├ó─č─▒t par├žalar─▒n─▒ bir kavanoza koyarlard─▒. Gen├ž erkekler de bu kavanozdan ├žektikleri k├ó─č─▒tta kimin ad─▒ yaz─▒yorsa o k─▒zla bayram s├╝resince birlikte olurdu.

Kad─▒na nas─▒l de─čer verdikleri anla┼č─▒l─▒yor. G├╝n├╝m├╝zdeki karnaval ve fa┼činglerin eski RomaÔÇÖdan fark─▒ var m─▒ bilmiyorum?

14 ┼×ubatÔÇÖ─▒n sevgililer g├╝n├╝ olmas─▒n─▒n ikinci bir sebebi daha var:

Aziz Valentine, ClaudiusÔÇÖun h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒ zaman─▒nda RomaÔÇÖda ya┼čayan bir papazd─▒. ─░mparator Claudius ┬źsava┼čacak asker bulamam.┬╗ endi┼česiyle Romal─▒ erkeklerin evlenmelerini yasak etmi┼čti. Valentine kendisi gibi papaz olan Aziz MariusÔÇÖla birlikte ClaudiusÔÇÖun yasa─č─▒na ra─čmen gizlice ├žiftleri evlendiriyordu. Ancak imparator bu durumu k─▒sa bir s├╝re sonra ├Â─črendi. Mil├óttan sonra 270 y─▒l─▒n─▒n 14 ┼×ubat g├╝n├╝ Valentine sopa ile d├Âv├╝lerek ├Âld├╝r├╝ld├╝. Roma halk─▒ her y─▒l 14 ┼×ubatÔÇÖta Aziz ValentineÔÇÖyi anmak i├žin t├Ârenler d├╝zenliyordu. 496 y─▒l─▒nda Papa Gelasisus 14 ┼×ubatÔÇÖ─▒ sevgililer g├╝n├╝ olarak ├«lan etti. 1800ÔÇÖl├╝ y─▒llar─▒n sonuna do─čru 14 ┼×ubat resmen sevgililer g├╝n├╝ olarak il├ón edildi. (Posta Gazetesi, 11 ┼×ubat 2005)

Avrupal─▒lar─▒n Valentine G├╝n├╝ olarak da adland─▒rd─▒klar─▒ 14 ┼×ubatÔÇÖta papazlar─▒ memnun etmek ve onlar─▒n ├Âzel g├╝nlerine sahip ├ž─▒kmak istiyorsan─▒z siz de sevgilinize, -dikkat buyurun e┼činize, sevdiklerinize de─čil- (ne demekse sevgili?) hediye alabilir, kart g├Ânderebilirsiniz…

KADINLAR G├ťN├ť(!)

Bir de kad─▒nlar g├╝n├╝ var… 8 Mart 1857 y─▒l─▒nda, AmerikaÔÇÖn─▒n New York ┼čehrinde tekstil sekt├Âr├╝nde ├žal─▒┼čan y├╝zlerce kad─▒n, d├╝┼č├╝k ├╝cretlerini, uzun ├žal─▒┼čma saatlerini ve insanl─▒k d─▒┼č─▒ ├žal─▒┼čma ┼čartlar─▒n─▒ protesto etmek i├žin g├Âsteriler yapt─▒lar. Bu olaydan 52 y─▒l sonra DanimarkaÔÇÖda d├╝zenlenen ┬źSosyalist Kad─▒n Enternasyonel Toplant─▒s─▒┬╗nda 8 MartÔÇÖ─▒n ┬źD├╝nya Kad─▒nlar G├╝n├╝┬╗ olarak kutlanmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒ld─▒.

1910 y─▒l─▒nda Clara Zetkin adl─▒ Alman sosyalisti ┬źSosyalist Enternasyoneli┬╗nde 8 MartÔÇÖ─▒n d├╝nya kad─▒nlar g├╝n├╝ olarak kutlanmas─▒n─▒ teklif etti. 1911ÔÇÖde KopenhagÔÇÖda bu teklif kabul edildi. 1917ÔÇÖnin 8 MartÔÇÖ─▒nda RusyaÔÇÖdaki ├žal─▒┼čan kad─▒nlar hayat ┼čartlar─▒n─▒ protesto mitingleri yapt─▒lar. 1977 y─▒l─▒nda da Birle┼čmi┼č Milletler Genel KuruluÔÇÖnda 8 Mart ┬źD├╝nya Kad─▒nlar G├╝n├╝┬╗ olarak kabul edildi.

E─čer kad─▒nlar─▒m─▒z y─▒lda bir kez, kad─▒nlar g├╝n├╝ kutlayarak, kendilerine yap─▒lan haks─▒zl─▒klar─▒ ortadan kald─▒rabileceklerine inan─▒yorlarsa hi├ž durmas─▒nlar, her sene bu g├╝n├╝ kutlamaya(!) devam etsinler. 1857 y─▒l─▒ndan bu yana bu g├Âsteriler yap─▒ld─▒ da kad─▒nlar─▒n hayat─▒nda ne de─či┼čti acaba? Her AllahÔÇÖ─▒n g├╝n├╝ dayak yiyen kad─▒nlarla ilgili haberler okumuyor muyuz? Kad─▒n─▒n dram─▒ devam ediyor k─▒sacas─▒. ├çare yanl─▒┼č yerde aranm─▒yor mu? Kad─▒n olsun, erkek olsun, ┬źAllahÔÇÖtan korkan, kuldan utanan ve her saniye vicdan─▒n─▒n sesini dinleyen insanlar┬╗ yeti┼čtirmedi─čimiz s├╝rece hangi meselenin h├óllolaca─č─▒n─▒ san─▒rlar bilmem ki? Bir de bu ├Âzel g├╝nleri bahane ederek meydanlara inip yasad─▒┼č─▒ ├Ârg├╝tlerin propagandas─▒n─▒ yapanlar var. ├çi├žek tutmas─▒ gereken kad─▒nlar─▒m─▒z─▒n zarif ellerine sevimsiz pankartlar yak─▒┼č─▒yor mu sizce?

Nene hatunlar─▒n, Elif bac─▒lar─▒n, k─▒lavuz Hatice analar─▒n, G├Ârdesli Makb├╗leÔÇÖlerin, Vanl─▒ S├╝reyya S├╝l├╝nÔÇÖlerin torunlar─▒na 8 MartÔÇÖtaki manzaralar yak─▒┼č─▒yor mu? Ne dersiniz?

ANNELER G├ťN├ť(!) DED─░KLER─░

Ana ba┼ča t├ó├ž imi┼č

Her derde il├ó├ž imi┼č

─░nsan sultan olsa da

Anneye muhta├ž imi┼čÔÇŽ

dedi─čimiz, ayaklar─▒n─▒n alt─▒ cennet olan anneler.

A─člarsa anam a─člar,

Gerisi yalan a─člarÔÇŽ

dedi─čimiz can par├žam─▒zÔÇŽ

┬ź─░ki b├╝y├╝k nimet┬╗ten birisi olan, ├Âmr├╝m├╝z├╝ ayaklar─▒n─▒n alt─▒na has─▒r etsek de hakk─▒n─▒ ├Âdeyemeyece─čimiz, AllahÔÇÖtan ve PeygamberÔÇÖden sonra it├óate, sevgiye en fazla l├óy─▒k olan annelerimiz…

Anneler g├╝n├╝ kutlamalar─▒ nas─▒l ba┼člad─▒ biliyor musunuz?

Anneler G├╝n├╝ÔÇÖn├╝ Anna Jarvis, yaln─▒zca kendi annesine anmak i├žin ba┼člatm─▒┼č. ├ç├╝nk├╝ Anna JarvisÔÇÖin babas─▒ bir rahipmi┼č. ─░lk kez 1910 y─▒l─▒nda Bat─▒ Virginia ey├óletinde ba┼člayan anneler g├╝n├╝ kutlamas─▒ b├╝t├╝n AmerikaÔÇÖda kutlanmaya ba┼članm─▒┼č ve 1915 y─▒l─▒nda May─▒s ay─▒n─▒n ikinci pazar─▒ Wilson taraf─▒ndan ┬źmill├« bayram┬╗ ├«lan edilmi┼č.

Anneler G├╝n├╝ÔÇÖn├╝ ba┼člatan JarvisÔÇÖin: ÔÇťBenim anneler g├╝n├╝m├╝ ticar├«le┼čtirdiniz, onun sayg─▒nl─▒─č─▒n─▒ bozdunuz. D├╝nyada sizin i├žin herkesten ├žok ┼čey yapm─▒┼č olan annenize, kendi sevginizi ifade etmek yerine ba┼čkalar─▒n─▒n yazd─▒─č─▒ g├╝zel s├Âzleri ve kartlar─▒ g├Ândermeye utanm─▒yor musunuz?ÔÇŁ dedi─čini ve 84 ya┼č─▒ndayken bir ya┼čl─▒lar evinde: ÔÇťAnneler G├╝n├╝ÔÇÖn├╝ ba┼člatt─▒─č─▒ma ├žok pi┼čman─▒m!ÔÇŁ diyerek ├Âld├╝─č├╝n├╝ de ├Â─čreniyoruz. (Milliyet Gazetesi, 12 May─▒s 2002 Pazar)

G├Âr├╝l├╝yor ki ister sevgililer g├╝n├╝, ister kad─▒nlar g├╝n├╝, isterse anneler g├╝n├╝ olsun hi├ž fark etmiyor. Alt─▒ndan bir papaz hik├óyesi ├ž─▒k─▒yor kar┼č─▒m─▒za. Bizim b├Âylesi uydurma ve sa├žma g├╝nlere ihtiyac─▒m─▒z var m─▒?

Biz ├Âyle bir medeniyetin v├órisleriyiz ki sevgiyi bir ├Âmre yaym─▒┼č─▒z. Sevdi─čimizi g├Ânl├╝m├╝ze yaz─▒p, gece-g├╝nd├╝z, sabah-ak┼čam onu d├╝┼č├╝nm├╝┼č├╝z. Hatt├ó yan─▒m─▒zdayken bile ├Âzlemi┼čiz sevgiliyi. Sevgiliyi k─▒sa bir zaman dilimine hapsetmek kimin haddi? ├ľyle ki ├Âld├╝kten sonra bile devam etmi┼č sevgimiz. ┬ź├ériflerin g├Ânl├╝ne┬╗ g├Âm├╝lm├╝┼č├╝z kara topraklara girmeden. Say─▒l─▒ nefeslerimiz t├╝kenirken bile ad─▒n─▒ anm─▒┼č─▒z sevgilinin. Biz her t├╝rl├╝ eziyeti yapt─▒ktan, ku┼č kafesten u├žtuktan sonra g├╝n ├«cat edenlerden de─čiliz.

Ad─▒n─▒ ve and─▒n─▒ unutturmak i├žin ├«cat edilen ve ba┼čka medeniyetlerin rekl├óm─▒ndan ve birilerinin kesesini ┼či┼čirmekten ba┼čka hi├žbir amaca hizmet etmeyen bu oyunlar─▒ g├Ârmen ve akl─▒n─▒ ba┼č─▒na dev┼čirmen gerekmez mi?