Nas─▒l Bir D├╝nya!

Hadi ├ľNAL
hadional@mynet.com

─░nsana gerekli yat─▒r─▒m─▒n yap─▒lmad─▒─č─▒ ├╝lkemiz, d├╝zenlerini ba┼čka toplumlar─▒ s├Âm├╝rerek ya┼čamak ├╝zerine in┼ča edenlerden daha ├žok etkileniyor.

Bir yanl─▒┼čl─▒k var ya bir yerlerde! S├Âylemek, s├Âylenmek yetmiyor; feryat, donup kal─▒yor havada. ┼×imdi ben, sorsam size: ÔÇťKalk─▒nma nedir, geli┼čmi┼člik nedir?ÔÇŁ diyeÔÇŽ Eminim pek ├žo─čunuz ekonominin insan hayat─▒na sundu─ču imk├ónlar─▒ g├Âsterecek; y├╝kselen refah seviyesini s├Âyleyecek; tekni─čin ve teknolojinin insana sa─člad─▒─č─▒ kolayl─▒klardan dem vuracak; ula┼č─▒m ve haberle┼čmedeki s─▒n─▒rs─▒zl─▒─č─▒ ├Ârnekleyecek; sonra da b├╝t├╝n bunlardan yararlanma oran─▒ ile de a├ž─▒klayacaks─▒n─▒z kalk─▒nmay─▒. S├Âyleyecekleriniz do─čru mu? Elbette do─črudur; ama do─črunun yar─▒s─▒. Peki; di─čer yar─▒s─▒ nedir, nerededir? Di─čer yar─▒s─▒ b├╝t├╝n bunlar─▒ ger├žekle┼čtiren insand─▒r. ─░nsan├« boyuttur. ─░nsana verilen de─čerdir. ─░nsan─▒n y─▒llarca kendisi i├žin yo─čurdu─ču, olgunla┼čt─▒rd─▒─č─▒ k├╝lt├╝rd├╝r.

Kalk─▒nman─▒n bu boyutunu g├Ârmezlikten gelmek; insan─▒ insan yapan k├╝lt├╝rel de─čerleri yok saymak, k├╝lt├╝r de─čerlerine gerekli ├Ânemi vermemek kalk─▒nmak de─čil olsa olsa robotla┼čma, makinele┼čme olur ki, bu da toplumlara huzur ve mutluluk getiremez. Aksine insan─▒n yarat─▒l─▒┼čtan getirdi─či sahiplenme a├žl─▒─č─▒n─▒ kam├ž─▒lar. ─░nsanlar: ÔÇťDaha ├žok ekonomik imk├óna sahip olursam, daha da mutlu olurum.ÔÇŁ gibi sakat bir d├╝┼č├╝nce anaforu i├žerisine itilir. ─░┼čte o noktada da, artan oranda fel├óketlere davetiye ├ž─▒kart─▒lm─▒┼č olunur.

Gelin; kalk─▒nm─▒┼čl─▒─ča salt ekonomik pencereden g├Ârenlerin g├Âzleri ile bakal─▒m: 100 y─▒l, 50 y─▒l hatt├ó 20 y─▒l ├Âncesine nispeten daha m─▒ ileride d├╝nyam─▒z? Yok, diyebilir misiniz bu soruya? Bilgisayar teknolojisinin insana sundu─ču ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ ve haberle┼čmedeki s─▒n─▒rs─▒zl─▒─č─▒, ula┼č─▒mdaki kolayl─▒klar─▒, makineye y├╝klenen i┼č g├╝c├╝n├╝n verdi─či rahatl─▒─č─▒ kim ink├ór edebilir? G├╝zel, g├╝zel de bana bug├╝n├╝n insan─▒n─▒n 20 y─▒l, 50 y─▒l, 100 y─▒l ├Âncesine g├Âre daha mutlu oldu─čunu s├Âyleyebilir misiniz? Ya da d├╝nyam─▒z─▒n daha huzurlu oldu─čunuÔÇŽ

Ger├žek bir kalk─▒nma, ekonomik geli┼čme ile k├╝lt├╝rel geli┼čmeyi ayn─▒ paralellikte y├╝r├╝tmekle m├╝mk├╝n olur. Hatt├ó m├ónev├« zenginli─čin madd├« zenginli─če g├Âre bir ka├ž ad─▒m ├Ânde olmas─▒ gerekir. Kal─▒c─▒ medeniyet kuran ve h├╝k├╝mranl─▒─č─▒n─▒ y├╝zy─▒llarla per├žinleyen milletlerin tarihleri bu a├ž─▒dan incelenecek olunursa madd├« zenginliklerini k├╝lt├╝rel zenginlikle bezedikleri g├Âr├╝l├╝r.

├ťlkemizin d├╝n├╝n├╝n ve bug├╝n├╝n├╝n kalk─▒nm─▒┼čl─▒─č─▒n─▒ k├╝lt├╝rel ve insan├« boyut a├ž─▒s─▒ndan de─čerlendirdi─čimiz zaman a├ž─▒k bir bi├žimde yoksulluk u├žurumuna yuvarland─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. T├╝rk toplumunun de─čer yarg─▒lar─▒ h─▒zl─▒ bir erozyonla s├╝rekli a┼č─▒n─▒yor ve gittik├že insan├« boyutta olsun, k├╝lt├╝r boyutunda olsun ├žorakla┼č─▒yor ve bunun tabi├« sonucu olarak da verimsizle┼čiyor.

─░nsan─▒ insan yapan sevgi, g├╝zellik, iyilik, do─čruluk, ba┼čkalar─▒n─▒n hakk─▒na sayg─▒, ho┼čg├Âr├╝, ac─▒ma, yard─▒mla┼čma gibi sadece bize ait olmayan; b├╝t├╝n insanl─▒k ├óleminin genel faziletleri yava┼č yava┼č medeniyetin bir yar─▒s─▒n─▒ olu┼čturan tekni─čin ve teknolojinin di┼člileri aras─▒nda can ├žeki┼čiyor. ─░nsan├« unsurlarla bezenmedi─či i├žin de medeniyet, Mehmed ├ékifÔÇÖin veciz ifadesi ile canavarla┼č─▒yor.

Pek tabi├«dir ki millet olarak bizler de bu olu┼čumdan, bu canavarla┼čmadan kendi pay─▒m─▒za d├╝┼čeni al─▒yoruz. Bir fark var ki, insana gerekli yat─▒r─▒m─▒n yap─▒lmad─▒─č─▒ ├╝lkemiz, d├╝zenlerini ba┼čka toplumlar─▒ s├Âm├╝rerek ya┼čamak ├╝zerine in┼ča edenlerden daha ├žok etkileniyor. K─▒sacas─▒ pay─▒m─▒z paydam─▒z─▒n ├žok ├╝st├╝nde tecell├« ediyor.

├ťlkemizde; sanat, d├╝┼č├╝nce, bilim gibi ├╝st k├╝lt├╝r de─čerlerini korumak, yenilemek ve zenginle┼čtirmek ad─▒na olumlu ad─▒mlar at─▒lmamaktad─▒r. G├╝n├╝m├╝z├╝n k├╝lt├╝r ta┼č─▒y─▒c─▒lar─▒ndan televizyon, bilgilendirme arac─▒ olmaktan ├žok bir e─člence arac─▒ olarak kullan─▒lmakta ve bu h├órika medeniyet kutusundan yeterince faydalan─▒lmamaktad─▒r. B├╝t├╝n bunlara bir de insan─▒m─▒z─▒n okumama konusundaki inad─▒ ve ─▒srar─▒ eklenince ortaya korkun├ž bir tablo ├ž─▒kmaktad─▒r. Belki baz─▒lar─▒n─▒z beni fel├óket tell├óll─▒─č─▒ ile itham edebilir; ama Allah a┼čk─▒na bir bak─▒n ├ževrenize; kim memnun bu gidi┼čten? Veya daha farkl─▒ soray─▒m: Nereye gidiyoruz?

├ťlkemizi gelece─če ta┼č─▒yacak ├╝niversitelerimiz ba┼čta olmak ├╝zere b├╝t├╝n e─čitim kurumlar─▒m─▒z─▒n uzun soluklu bir e─čitim ve k├╝lt├╝r pl├ón─▒ ├žer├ževesinde hareket etmeleri gerekirken bug├╝n nerelerde ve ne ile me┼čguller? Devletimiz, b├╝t├╝n imk├ónlar─▒n─▒ bu y├Âne kanalize etmek zorunda olmas─▒ gerekirken vaktini ve zaman─▒n─▒ nerelerde ve neler yapmakla harc─▒yor? ─░nsan─▒ ve k├╝lt├╝r├╝ kucaklamayan bir medeniyetin, insana mutluluk de─čil h├╝z├╝n; sevin├ž de─čil, g├Âzya┼č─▒ vermekten ba┼čka bir yapaca─č─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ anlamak i├žin ill├ó da d├╝nyan─▒n ate┼če verildi─čini g├Ârmek mi l├óz─▒m? G├Âr├╝nenler bunun do─črulu─čunu ispatlamaya yetmiyor mu?

T├╝rk milleti ├žok k├Âkl├╝ bir k├╝lt├╝r miras─▒na sahiptir. Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ sekiz y├╝z y─▒l b├╝t├╝n olumsuzluklara kar┼č─▒ ayakta tutan g├╝├ž; insan─▒ insan olarak -yarat─▒lm─▒┼člar─▒n en ┼čereflisi olarak- bilip kucaklamas─▒d─▒r. Fakat bu miras─▒ bizler -Cumhuriyet T├╝rkiyeÔÇÖsinin insanlar─▒- yeterince anlam─▒┼č de─čiliz. K├╝lt├╝r├╝m├╝ze; inan├žlar─▒m─▒za, dilimize, gelenek ve g├Âreneklerimize yeterli ├Âl├ž├╝de sahip ├ž─▒kam─▒yor; kalk─▒nman─▒n ve geli┼čmi┼čli─čin madd├« boyutunun -ho┼č onu da tam becerdi─čimiz s├Âylenemez ya- d─▒┼č─▒ndaki k├╝lt├╝r ve insan├« boyutunu de─čerlendiremiyoruz.

Evet, yar─▒n─▒n g├╝├žl├╝ T├╝rkiyeÔÇÖsi i├žin ekonomik geli┼čme ile k├╝lt├╝rel geli┼čmeyi birlikte y├╝r├╝tmek zorunday─▒z. ─░nsan─▒m─▒z─▒ okumaya, ├Â─črenmeye y├Âneltmeliyiz. ─░┼če de insan─▒m─▒z─▒ ezbercili─če y├Ânlendiren bu e─čitim sisteminden vazge├žmekle ba┼člamal─▒y─▒z. Teknik ve teknolojinin b├╝t├╝n imk├ónlar─▒ ile insanlar─▒m─▒z─▒ donatmal─▒, onlar─▒ yarat─▒lm─▒┼člar─▒n en ┼čereflisi olarak g├Ârmeliyiz.

─░nsan─▒m─▒za Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n Yunus EmreÔÇÖnin, Hac─▒ Bekt├ó┼č-i Vel├«ÔÇÖnin g├Âz├╝ ile bakmal─▒, sevgiyle kucaklamal─▒ ve bu do─črultuda e─čitmeli, yeti┼čtirmeliyiz. ├ľyle ki ├Ârnekli─čimizle d├╝nyay─▒ canavarlardan ve canavarla┼čmaktan kurtarabilelim.