Rekt├Ârlerin Kulaklar─▒ ├ç─▒nlas─▒n!

Mehmed ─░sa HAK┼×─░NAS

Birinci dert, polisiye tedbirlerle rakip ideoloji ve g├Âr├╝┼čleri avlamak. ─░kinci dert, siyas├« meselelerle u─čra┼čarak yerlerini sa─člamla┼čt─▒rmak. ├ť├ž├╝nc├╝ dert, ├╝niversitelerin b├╝t├žesi ├╝zerinde saltanat s├╝rmek. D├Ârd├╝nc├╝ dert, yok. Be┼činci dert, yok. Alt─▒nc─▒ dert, yokÔÇŽ Pe┼č pe┼če yoklardan sonra geldi─či i├žin en sonda kalan ve unutulan dert: E─čitim ve ├Â─čretim. Sonra da akademik ├žal─▒┼čmalar.

i

lm├« ├žal─▒┼čmalar, art─▒k ├╝niversite y├Ânetimlerini ideolojik soyk─▒r─▒m fabrikas─▒ gibi i┼čletenlerin en son meselesi.

Birinci dert, polisiye tedbirlerle rakip ideoloji ve g├Âr├╝┼čleri avlamak. ─░kinci dert, siyas├« meselelerle u─čra┼čarak yerlerini sa─člamla┼čt─▒rmak. ├ť├ž├╝nc├╝ dert, ├╝niversitelerin b├╝t├žesi ├╝zerinde saltanat s├╝rmek. D├Ârd├╝nc├╝ dert, yok. Be┼činci dert, yok. Alt─▒nc─▒ dert, yokÔÇŽ Pe┼č pe┼če yoklardan sonra geldi─či i├žin en sonda kalan ve unutulan dert: E─čitim ve ├Â─čretim. Sonra da akademik ├žal─▒┼čmalar.

Bu ifadeler ne hissî, ne hayalî, ne de kastî!

Ne de m├╝bal├ó─ča!

E─čer ger├žekler tam anlam─▒yla ele al─▒nsa, ortaya ├žok daha vahim hususlar ├ž─▒kar.

Saymaya gerek yok!

Yeni yap─▒lan d├╝nya ├žap─▒ndaki bir ara┼čt─▒rman─▒n kahredici neticelerine bakmak yeter.

En ba┼čar─▒l─▒ 200 ├╝niversitenin se├žildi─či ara┼čt─▒rmada T├╝rk ├╝niversiteleri ne eseftir ki ilk 500ÔÇÖ├╝n i├žine bile giremedi. H├ólbuki bu ilk 500ÔÇÖ├╝n i├žinde Afrika d├óhil nerelerden ├╝niversiteler yok ki!

Bu hezimetin ne m├ón├óya geldi─čini, en do─čru ve en net ┼čekilde anlayacak olanlar, herkesten ├žok rekt├Ârler ve Y├ľK olsa gerek.

Tabi├« ba┼člar─▒n─▒ ikna odalar─▒ndan, ideolojik avc─▒l─▒ktan ve mill├« de─čerlere d├╝┼čmanl─▒ktan alabilirlerse. Yoksa ├╝niversitelerin gelece─či art─▒k iyice fel├óket, ┼čafaklar─▒ da karanl─▒k. ├ç├╝nk├╝ ilim ve irfan a├ž─▒s─▒ndan geri kalm─▒┼čl─▒k, ├╝rk├╝t├╝c├╝ boyutlarda.

Kim bilir?

Belki de rekt├Ârlerin siyas├« ve sa├žma manevralar─▒, s─▒rf bu yaftalar─▒ ba┼čkalar─▒n─▒n s─▒rt─▒na ge├žirebilme gayretidirÔÇŽ

├çok ac─▒ÔÇŽ

Hele b├Âylesine cidd├« ve b├╝y├╝k T├╝rk milletini k├╝├ž├╝k d├╝┼č├╝r├╝c├╝ vaziyeti bir kenara b─▒rak─▒p da baz─▒ rekt├Ârlerin ge├žmi┼če s├Âvmekle, milletin din ve ├«man─▒n─▒ rencide etmekle, sa─ča sola dil uzatmakla t─▒pk─▒ ars─▒z bir siyas├« parti ├╝yesi gibi ├Âtekine berikine ayk─▒r─▒l─▒kla ├╝niversiteleri t├╝ketmeleri, hangi gerek├želerle ├«zah edilebilir?

Ni├žin Y├ľKÔÇÖ├╝n ve rekt├Ârlerin yetkileri, bu t├╝ketimi kolayla┼čt─▒racak dokunulmazl─▒kta? Koca bir neslin enerjisini israf etmeye, millet ve devletin e─čitim b├╝t├žesini ziyan etmeye ve ilm├« ├žal─▒┼čmalar─▒ d├╝nyada ilk 500ÔÇÖe giremeyecek kadar d├╝┼č├╝rmeye kimin hakk─▒ var?

Bu t├╝r k├Ât├╝ ger├žekler y─▒llard─▒r ya┼čan─▒yor. Yeni ortaya ├ž─▒km─▒┼č bir kangren de─čil.

Kafas─▒n─▒ ilme de─čil de AnadoluÔÇÖnun M├╝sl├╝manl─▒─č─▒na takm─▒┼č gerici rekt├Ârlerin kulaklar─▒ ├ž─▒nlas─▒n!

┼×u ilk 500ÔÇÖe bile ni├žin giremediklerini iyice bir d├╝┼č├╝ns├╝nler. D├╝┼č├╝ns├╝nler de ondan sonra ba┼čkalar─▒n─▒n bilgilerini art─▒k ilm├« zeminde do─čru yakla┼č─▒mlarla tart─▒┼čabileceklerini ispat etsinler.

Ama ├Ânce Nurettin TOP├çUÔÇÖnun 1968ÔÇÖte yay─▒nlad─▒─č─▒ ┼ču yaz─▒y─▒ dikkatlice birka├ž sefer okusunlar ve ├╝niversite ile ilgili olarak 40 y─▒l evvelinden yaz─▒lm─▒┼č bir yaz─▒n─▒n hen├╝z bu sabah kaleme al─▒nm─▒┼č gibi olmas─▒n─▒n cevab─▒n─▒ versinler.

├ťN─░VERS─░TE

Mill├« b├╝nyemizin derinlerine i┼čleyen dertlerinden biri de ├╝ni┬şversite meselesidir. Otuz yedi sene evvel eski Dar├╝lf├╝n├╗nÔÇÖu la─čvederek b├╝y├╝k vaatlerle a├ž─▒lan ├╝niversite, g├Âm├╝ld├╝─č├╝ Dar├╝lf├╝┬şn├╗nÔÇÖa nazaran her bak─▒mdan gerilemi┼č durumdad─▒r. Bug├╝nk├╝ par┬şlak yap─▒lar─▒n─▒n ├Ârtt├╝─č├╝ i├ž y├╝z├╝, ├žal─▒┼čmalar─▒ ve eseri g├Âz ├Ân├╝nde tu┬ştulunca, ilk a├ž─▒l─▒┼č nutkunu yapan rekt├Âr├╝n a─čz─▒ ile S├╝leymaniye K├╝lliyesiÔÇÖnin devam─▒ oldu─ču ifade edilen bu m├╝essesenin, Dar├╝lf├╝n├╗nÔÇÖdan 100 sene, S├╝leymaniye K├╝lliyesiÔÇÖnden 400 sene daha geri oldu─ču g├Âr├╝lecektir. Bu gerilik ilim, ahl├ók ve hukuk alanlar─▒n┬şda g├Âze ├žarpmaktad─▒r.

─░lim alan─▒nda ├╝niversite asr─▒n ilim hayat─▒na hi├žbir eser, bir fi┬şkir, yeni bir g├Âr├╝┼č katamad─▒─č─▒ gibi, yapt─▒─č─▒ ne┼čriyat ├žok kere en ba┬şsit ve iptida├« bilgilerin d─▒┼č─▒na ta┼čmamakta ve bunlar─▒n yazarlar─▒ bazen T├╝rk dilini dosdo─čru kullanma nasibinden de mahrum bulun┬şmaktad─▒r.

├ço─ču kere hocalar─▒n ┼čahs├« menfaat ve ┼čah─▒slar─▒na hizmet ├Âl├ž├╝┬şleriyle se├žilerek y├╝kseltilen elemanlar aras─▒nda, de─čil yaln─▒z saha┬şs─▒na ait genel bilgilere sahip olma bak─▒m─▒ndan, hatt├ó ├╝zerinde ihti┬şsas─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ konuda bile sal├óhiyetsiz olanlar─▒ ├žok g├Âr├╝lmektedir. Bunlar aras─▒nda liselerle, ortaokullarda ders okutabilecek ilm├« sal├ó┬şhiyete sahip olmayanlar─▒ da ├žoktur. Baz─▒lar─▒n─▒n orta ├Â─čretimde oku┬ştulmak ├╝zere haz─▒rlad─▒─č─▒ kitaplar, ├╝niversitedeki gerilik s─▒rr─▒n─▒ etra┬şfa yaymak s├╗retiyle bu koca g├Âvdeli m├╝esseseyi g├╝l├╝n├ž vaziyete d├╝┼č├╝r├╝c├╝ m├óhiyettedir. ├ťniversitenin ba┼čl─▒ca eseri, kurulu┼čundan bu yana ├žo─ču bat─▒ memleketlerinde belli-ba┼čl─▒ tahsil yapmam─▒┼č olan gen├ž elemanlar─▒n─▒n bu ilim yuvas─▒nda kendi aile yuvalan i├žin ├Â─č┬şrencilerinden birer e┼č se├žmi┼č olmalar─▒d─▒r. ─░lm├« yetersizli─či iddias─▒yla la─čvedilen eski Dar├╝lf├╝n├╗nÔÇÖun 50 y─▒l ├Ânceki seviyesi, Abdurrahman ┼×erefÔÇÖler, Ahmet RefikÔÇÖler, Ahmet NaimÔÇÖler ve ─░zmirli ─░smail Hakk─▒ÔÇÖlarla, Mahmut EsatÔÇÖlar, Ebulul├ó MardinÔÇÖler, Salih ZekiÔÇÖler, ├ékil MuhtarÔÇÖlar ve Mazhar OsmanÔÇÖlarla bug├╝nk├╝ ├╝niversitenin kat kat ├╝st├╝nde idi. Onu yere bat─▒ranlar taraf─▒ndan kurulan ├╝niversite┬şnin bilhassa edebiyat ve hukuk fak├╝lteleri, tarih, edebiyat, felsefe b├Âl├╝mleri as─▒rl─▒k gerileyi┼čler kaydetmi┼č bulunuyor. ├ço─ču T├╝rk dili┬şne yan bakan zay─▒f terc├╝melerin yan─▒nda sistemsiz ve tenkitsiz dev┬ş┼čirme eserlerden ibaret iri ciltleri y├╝zlerce liraya satmaktan ba┼čka ilim ideali ya┼čatmayan ├╝niversite, bug├╝n kocaman ve i├ži kof bir v├╝┬şcut h├ólinde.

Ahl├ók├« bak─▒m─▒ndan ├╝niversite bir millete me┼čÔÇÖale tutacak, gen├ž┬şli─če ├Ârnek olacak durumdan ├žok uzaklarda bulunuyor. Asistanlar─▒┬şn─▒ ├Âzel kliniklerinde ├žal─▒┼čt─▒ran, ├╝niversite l├óboratuvarlar─▒ndaki ├óletle┬şri, kendi kliniklerinde kullanan, ├╝niversite kliniklerinde haftan─▒n birka├ž saat─▒nda l├╝tfen g├Âz├╝ken profes├Ârler, gelecek nesillere ├Ârnek olamazlar. Kendisinin istedi─či ┼čekilde hizmetlerine ├óm├óde olmayan asistan─▒n─▒ tekmeleyen, k├╝f├╝rler savuran hoca, neslin m├╝rebbisi ye┬şrinde durmamal─▒d─▒r. Hastahane servislerini kendi husus├« hastalar─▒na ay─▒ranlar, ufac─▒k dikkatsizlikleri y├╝z├╝nden hastas─▒n─▒n ├Âl├╝m├╝ne se┬şbep olanlar bir millet m├╝essesesinin sahipleri say─▒lmamal─▒d─▒r. Umum├« efk├óra bir tahkikat h├ódisesi h├ólinde aksettirdikten sonra, d├óima oldu─ču gibi, neticesi ├╝niversitenin mahrem localar─▒nda yok oluveren ahl├ók ve iffet h├ódiseleri, profes├Ârlerin talebelerine tecav├╝z vakÔÇÖalar─▒ bir ilim m├╝essesesinin y├╝z├╝n├╝ a─čartacak ┼čeyler de─čildir. Hoca beylerin husus├« i┼člerine hizmetle asistanlar g├Ârevlendirile┬şmez. Bazen b├╝t├╝n bir sene veya birka├ž sene derslerine u─čramad─▒─č─▒ h├ólde sadece maa┼č─▒n─▒ alan profes├Âr gen├žli─če parlak ve temiz bir vic┬şdan ├Ârne─či vermemektedir. B├╝t├╝n bu nev├« h├ódiseler ih├ónet olaylar─▒d─▒r, fikir ├óleminde cinayet olaylar─▒d─▒r.

Hukuk├« alanda ├╝niversitenin yapt─▒─č─▒ haks─▒z tasarruflar y├╝zleri ge├žmi┼č bulunuyor. Hi├žbir ├╝st├╝n otorite taraf─▒ndan d─▒┼čardan kont┬şrol edilemeyen, muhtariyeti b├Âylece derebeylik m├ón├ós─▒nda kullanan ├╝niversite bug├╝ne kadar ne bir heyet, ne devlet, ne de millet huzu┬şrunda mesÔÇÖ├╗liyetlerinin hesab─▒n─▒ vermi┼č de─čildir. Devlet i├žinde dev┬şlet ya┼čatan bu korkun├ž te┼čekk├╝l, tam m├ón├ós─▒ ile despotik bir iktidar ile istedi─či ┼čah─▒slara kap─▒lar─▒n─▒ a├žm─▒┼č, istemediklerini, m├╝┼čterek menfaatlerin d├óima birlikte k─▒m─▒ldatt─▒─č─▒ ellerin i┼čareti ile d─▒┼č─▒nda b─▒┬şrakm─▒┼čt─▒r ve bunlar─▒ tam bir f├╝tursuzlukla yaparken en ufak bir kor┬şku, bir teredd├╝t, bir devlet ve millet huzurunda olman─▒n en ufak en┬şdi┼česini kendinde ya┼čatmam─▒┼čt─▒r. AllahÔÇÖtan ald─▒klar─▒n─▒ iddia ettikle┬şri iktidarla istedikleri haks─▒zl─▒klar─▒n h├ókimiyetini ya┼čatan h├╝k├╝m┬şdarlar ve tiranlar gibi bunlar da yery├╝z├╝nde hi├ž kimseye hesap ver┬şme l├╝zumunu bir an bile duymam─▒┼člard─▒r, ├«cab─▒nda karar y─▒rtm─▒┼č ve dosya yok etmi┼člerdir. Yirmi sene, otuz sene dolaplara g├Âm├╝len eserler ├Âld├╝r├╝l├╝rken daha d├╝n kabul edilen tezler, y├╝ksek fiyatlara sat─▒larak sahibine servet getirmesi gayesiyle, ├╝niversitenin b├╝t├že┬şsinden b├╝y├╝k masraflarla bast─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Elemanlar─▒n─▒n say─▒ca yeter┬şsizli─či bahanesiyle on binlerce genci kap─▒lar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda b─▒rakan ├╝niversite, ayn─▒ elemanlara pek y├╝ksek ├╝cretler veren, yeni ├«cat o ├Âzel y├╝ksek okullarda, b├╝y├╝k para kar┼č─▒l─▒─č─▒nda T├╝rk gen├žli─čini in┬şsafs─▒zca s├Âm├╝ren bezirganlarla b├Âylece i┼čbirli─či yapmaktad─▒r; hem de tahsilini bu yoldan giderek yapabilen gen├žli─čin yar─▒n memleket hayat─▒nda hangi ideale ba─članaca─č─▒ndan asla endi┼če etmeyerek. ├ťniversiteye imtihanla ├Â─črenci al─▒nmas─▒na gelince, bu her ┼čeyden ├Ânce orta ├Â─čretimi ink├ór etmektir. Sonra da kay─▒t paras─▒ bulunma┬şyan gencin okuma h├╝rriyetini tan─▒mayan ayn─▒ zamanda iktisad├« bir f├óciad─▒r. Nihayet e─čitim k├óidelerine ayk─▒r─▒ olarak her gencin, kendi istid├ód─▒ d├óhilindeki mesle─či se├žmesini imk├óns─▒z b─▒rakmakla ┼čans ve tesad├╝f yollar─▒ ile meslek se├žmeye onlar─▒ mecbur etmektir. Birinci┬şsi, kendini millet maarifinden uyarmak gibi bir ┼ča┼čk─▒nl─▒kt─▒r. ─░kinci┬şsi, demokrasi ile uzla┼čt─▒r─▒lamayacak bir haks─▒zl─▒kt─▒r. ├ç├╝nk├╝ bunun┬şla bir zengin s─▒n─▒f imtiyaz─▒ tan─▒nmaktad─▒r. ├ť├ž├╝nc├╝s├╝ ise, ferd├« kabi┬şliyetleri yok etmenin yoludur. Zira bu us├╗l ile hukuku seven gen├ž, imtihan─▒n─▒ kazand─▒─č─▒ edebiyat fak├╝ltesine, t─▒bba kabiliyetli olan fel┬şsefeye, iktisad─▒ seven eczac─▒ fak├╝ltesine girmeye mecbur olmaktad─▒r. Bu h├ól XX. asr─▒n pedagoji anlay─▒┼č─▒ ile taban tabana z─▒t bir dav┬şran─▒┼čt─▒r.

Nihayet ├╝niversite, memleket ve millet d├óv├ólar─▒n─▒n hi├žbirine uzanma imk├ón ve kabiliyetini bug├╝ne kadar kendinde bulmam─▒┼čt─▒r. Memlekette gen├žlik meselesi vard─▒r, ├žocuk ve kad─▒n meselesi var┬şd─▒r, ahl├ók ve ad├ólet meselesi vard─▒r, din ve l├óiklik meselesi vard─▒r, sosyal s─▒n─▒f d├óv├ós─▒, maarif meselesi ve rejim meselesi vard─▒r. Za┬şman zaman k├╝tlenip kalp ve idrakine t─▒rmanan b├╝t├╝n bu meseleler k├Âylere kadar uzand─▒─č─▒ h├ólde hi├žbiri ├╝niversiteye yakla┼čmaz. Fikir ve d├óv├ó onun kap─▒s─▒ndan i├žeri girmez. Saadet ve ikb├ól h─▒rslar─▒yla kararm─▒┼č g├Âzler, bu olaylar─▒n ve bu millet meselelerinin hi├žbirini g├Ârmezler. ÔÇťBizim devletimiz bize yetmiyor mu?ÔÇŁ dercesine bir ┼ča┼čk─▒nl─▒kla onlar d├╝nya nimetlerini payla┼čmaya devam ederler. Bu say─▒lan memleket d├óv├ólar─▒ndan ba┼čka ve onlar─▒n yan─▒ s─▒ra ├Â─črenci┬şlerin nice meseleleri olur ki onlar─▒ da bo┼č verip ge├žerler.

Her taraf─▒ndan ├ž├╝r├╝yen bu m├╝essese la─čvedilerek yerine yeni┬şsi a├ž─▒lmal─▒d─▒r. Bunun i├žin ├Ânce, ├╝niversitenin d─▒┼č─▒nda ilm├« sal├óhiyet┬şlerin bulunmad─▒─č─▒ yolundaki vehim g├Âm├╝lerek, ilm├« ve hukuk├« sa┬şl├óhiyetleri bulunan bir tahkik komisyonuna havale edilsin. Otuz ye┬şdi senelik ├žal─▒┼čmalar, tezler ve eserler g├Âzden ge├žirilsin. Bug├╝ne kadar yap─▒lm─▒┼č olan hukuk├« tasarruflar da ayn─▒ heyet taraf─▒ndan in┬şcelensin. Say─▒lar─▒ olduk├ža kabaran b├╝y├╝k h├ódiseleri ve yolsuzlukla┬şr─▒ tespit edici ┼čik├óyetler dinlensin ve bunlar─▒n hi├žbiri d├Ârt duvar ara┬şs─▒nda kalmayarak bas─▒n yolu ile halk efk├ór─▒na sunulsun. O zaman ├╝niversiteyi la─čvetmeyerek bug├╝nk├╝ h├óli ile devam etmeye, millet huzurunda hi├žbir sal├óhiyetli ki┼činin g├╝c├╝ yetmeyecektir. Kulislerin┬şde kliklerin ├žal─▒┼čt─▒─č─▒, ├«mana ve insan haklar─▒na h├╝rmet duygular─▒┬şn─▒n, d├óima ikb├ól h─▒rslar─▒ ve hasis menfaat hesaplar─▒ ile kalkan eller taraf─▒ndan g├Âm├╝ld├╝─č├╝ ├╝niversite ruh bak─▒m─▒ndan, son as─▒rlar─▒n Topkap─▒ Saray─▒ÔÇÖndan farks─▒z h├óle gelmi┼čtir. Ona ├ódeta k├╝├ž├╝k bir devlet b├╝t├žesi ay─▒ran millet, bunca fedak├órl─▒─č─▒ poliklinik kap─▒lar─▒n┬şda g├╝nlerce s├╝r├╝nmek i├žin yapm─▒yor. Onlar─▒n haks─▒zl─▒klar─▒n─▒ ne┼čterleyen faziletli ve temiz elleri kesmek gayretiyle toplant─▒larda ve┬şrilen pervas─▒z ┼čiddet ve tehdit kararlar─▒na el kald─▒rs─▒nlar diye de yapm─▒yor. Dan─▒┼čtayÔÇÖdan ├ževrilerek y├╝zlerine ├žarp─▒lan acaba ka├ž─▒n┬şc─▒ ihra├ž kararlar─▒d─▒r? Acaba k├╝├ž├╝msedikleri Dar├╝lf├╝n├╗n koridorla┬şr─▒nda klikler ├žal─▒┼č─▒yor muydu? S├╝leymaniye K├╝lliyesiÔÇÖnde devlet darbesine kararlar m─▒ haz─▒rlanm─▒┼čt─▒?

Hay─▒r, hay─▒r, hay─▒r… Bu ├╝niversite bir ilim ve fazilet yuvas─▒ olacak ├Ârnek h├╝viyetini kaybetmi┼čtir. Bin y─▒ll─▒k tarihi olan b├╝y├╝k milletimiz kendi varl─▒─č─▒n─▒n ifadesi olacak ├╝niversiteyi yeniden ku┬şrabilecektir.

Hareket, III/25, Ocak 1968; TMD/2. (AN/1, 2 ve YT/2ÔÇÖde iki tane ba┼čka ┬ź├ťniversite┬╗ yaz─▒s─▒ bulunmaktad─▒r).