Orta AsyaÔÇÖda Misyoner Faaliyetleri

Nurettin KORKUT

H─▒ristiyan misyonerler, T├╝rk├« CumhuriyetlerÔÇÖe olduk├ža a─č─▒rl─▒k veriyorlar. Faaliyetlerindeki en ├Ânemli nokta, kendi devletlerinden cidd├« fonlarla desteklenmeleri. Yani Orta AsyaÔÇÖdaki misyoner faaliyetler bir bak─▒ma bat─▒l─▒ devletlerin bu b├Âlgeye y├Ânelik politikalar─▒n─▒n en ├Ânemli kalemlerinden birisi.

Orta AsyaÔÇÖya a─č─▒rl─▒k verilmesinin stratejik pek ├žok sebebi var tabi├«. Ayr─▒ca bu b├Âlgelerde yap─▒lanmalar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒ran ┼čartlar da mevcut. B├Âlge halklar─▒n─▒n 70 y─▒ll─▒k ateizm y├Ânetimi dolay─▒s─▒yla din├« de─čerlerinin zay─▒f olmas─▒, yani inanca m├╝sait, fakat inand─▒klar─▒n─▒n hen├╝z bilgi ve bilincinde olmamalar─▒, madd├« imk├óns─▒zl─▒klar dolay─▒s─▒yla k├╝├ž├╝k imk├ónlar sunularak g├Ân├╝llerinin kazan─▒lmaya m├╝sait olmas─▒, b├Âlgenin Sovyet Rusya d├Âneminde s├╝rg├╝nler, sava┼člar ilh. dolay─▒s─▒yla y├╝zlerce de─či┼čik milletlerin topland─▒─č─▒ bir b├Âlge olmas─▒ gibi sebeplerin olu┼čturdu─ču zemin ├╝zerinde artan misyonerlik faaliyetleri endi┼če verecek noktaya gelmi┼čtir. Ayr─▒ca bat─▒n─▒n birbirini b├╝t├╝nleyen sistemleri bu alanda da kendisini hissettirmektedir.

Katolik bir misyonerle tan─▒┼čm─▒┼čt─▒m. S─▒rt─▒n─▒ ├╝lkesinin b├Âlgedeki b├╝y├╝kel├žili─čine dayam─▒┼č faaliyetlerini y├╝r├╝t├╝yor. Ve arkas─▒nda ├Ânemli bir g├╝c├╝n oldu─ču rahatl─▒─č─▒n─▒ her h├ólinden hissediyorsunuz. Bunun gibi binlercesi i┼č ba┼č─▒nda. Gelen misyonerler e─čitimli, yapt─▒─č─▒ i┼čin fark─▒nda olan deneyimli kadrolardan olu┼čuyor. Y├╝zlerce kanaldan faaliyetlerini s├╝rd├╝r├╝yorlar. ├ťcretsiz ─░ngilizce ├Â─čretmenleri, hastaneler, kre┼čler, okullar ve bu okullar ├╝zerinden yurt d─▒┼č─▒na g├Ânderilen burslu ├Â─črenciler ves├óire ves├óireÔÇŽ Ac─▒ olan ise b├Âlgede g├Âz g├Âre g├Âre k├Âk salm─▒┼č olmalar─▒ ve yerel y├Ânetimlerin de ├žaresizlik i├žerisinde bu faaliyetlere g├Âz yummas─▒d─▒r.

Mo─čolistanÔÇÖa bir ziyaretim s─▒ras─▒nda hayretle bir ─░ngiliz aileye rastlam─▒┼čt─▒m. Yan─▒mdakilere bunlar─▒n ne yapt─▒─č─▒n─▒ sordum. Misyoner olduklar─▒n─▒ s├Âylediler. B├Âlgede bir anaokulu a├žma giri┼čimleri olmu┼č, itirazlar ├╝zerine ba┼čar─▒l─▒ olamam─▒┼člar ancak yine de b├Âlgeyi terk etmemi┼čler. Bir k├Âye yerle┼čip sivil olarak faaliyetlerini s├╝rd├╝r├╝yorlar. Okullar─▒ ziyaret ediyorlar, hastanelere yard─▒m ediyorlar ilh. Bir nev├« g├Ân├╝l da─č─▒t─▒yorlar. ─░bret verici olan ise, bulunduklar─▒ ├╝lke, geldikleri ├╝lkeden en az yetmi┼č y─▒l geride. Ben bu ├╝lkeyle giderken cidd├« bir fedak├ór l─▒k yapt─▒─č─▒m─▒ zannederken g├Ârd├╝─č├╝m bu ibretli tablo kar┼č─▒s─▒nda ezildi─čimi itiraf etmek isterim.

Yine bir g├╝n KazakistanÔÇÖda misyonerlerin yapt─▒─č─▒ bir binay─▒ gezerken b├╝y├╝k bir salon dikkatimi ├žekti. Sordu─čumda burada fakir insanlar─▒n d├╝─č├╝nlerini ve hatt├ó s├╝nnet t├Ârenlerini ├╝cretsiz olarak yapma imk├ónlar─▒n─▒n sunuldu─čunu, kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ise sadece t├Ârenden ├Ânce yar─▒m saatlik bir vaazlar─▒n─▒n oldu─čunu s├Âylediler. Bu program boyunca bir ki┼činin g├Ânl├╝n├╝n bile kazan─▒lmas─▒ onlar a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli bir kazan├ž olsa gerek.

Kap─▒ kap─▒ gezip ├╝cretsiz kitap da─č─▒t─▒yorlar. Ev sahibinden izin isteyip on dakika dah├« olsa kendilerini dinlemelerini rica ediyorlar. E─čitimli olduklar─▒ her h├óllerinden belli. Ve muhakkak bulunduklar─▒ ├╝lkenin M├╝sl├╝man gencinden kendi saflar─▒na katt─▒klar─▒ bir ki┼či. Size neden bu yolu tercih etti─čini eski ya┼čant─▒s─▒n─▒ ve ┼čimdiki huzurlu hayat─▒n─▒ balland─▒ra balland─▒ra anlat─▒yor. Halktan bazen olumsuz tepki almalar─▒na ra─čmen yine de y─▒lmadan faaliyetlerini s├╝rd├╝rmekteler.

Bunlar niye Orta AsyaÔÇÖy─▒ se├žtiler?

Bat─▒l─▒ g├╝├žler a├ž─▒s─▒ndan misyonerlik, daha ├žok stratejik olarak anlam ifade etmektedir. Zaten onlar─▒ ilgilendiren k─▒sm─▒n─▒n bu oldu─ču inanc─▒nday─▒m. ├ç├╝nk├╝ b├Âlgede zemin bulmalar─▒n─▒n en ├Ânemli ara├žlar─▒ndan birisi, misyonerlik.

Genel olarak b├Âlgeye bakt─▒─č─▒m─▒z zaman ├Ânemli bir kalk─▒nma h─▒z─▒yla b├╝y├╝yen ├çin, d├╝nya siyasetinde h├ól├ó s├Âz sahibi olan Rusya, a┼ča─č─▒dan ─░ran, Hindistan ve Pakistan gibi ├╝lkelerin ortas─▒nda ├Ânemli enerji kaynaklar─▒na sahip Orta Asya Cumhuriyetleri. Bu ├╝lkelerin n├╝fus da─č─▒l─▒mlar─▒, Sovyet Rusya d├Ânemindeki tarih├« s├╝re├žleri, asker├« g├╝├žleri, siyas├« g├╝├žleri, k├╝lt├╝rel g├╝├žleri ├Ânemli riskler i├žermektedir. Bu dengelerdeki zay─▒fl─▒klar─▒ bu ├╝lkeleri d─▒┼č etkilere a├ž─▒k h├óle getirmektedir. N├╝fus yo─čunluklar─▒nda H─▒ristiyan n├╝fus bug├╝n az─▒msanmayacak orandad─▒r. Bu ├╝lkeler milletleraras─▒ arenada varl─▒klar─▒n─▒ sa─člam bir zemine oturtabilmek a├ž─▒s─▒ndan b├Âlgedeki ├╝lkelerle i┼č birli─čine gitmek noktas─▒nda ├že┼čitli at─▒l─▒mlarda bulunmu┼člard─▒r. Baz─▒ ├╝lkeler bunu b├Âlge d─▒┼č─▒ndan akt├Ârlerle denemeye kalkm─▒┼č ancak sonu├žlar─▒n─▒n kendi y├Ânetimlerini riske atmas─▒ sebebiyle vazge├žmi┼člerdir. B├Âlgedeki en ├Ânemli olu┼čum ┬ź┼×anghay┬╗ olu┼čumudur. Bu olu┼čumun ba┼č─▒n─▒ ├çin ve Rusya, hemen arkas─▒ndan Kazakistan ├žekmektedir. Tacikistan, K─▒rg─▒zistan ve daha sonra bu birli─če Pakistan, Hindistan ve ─░ran da s─▒cak bakmaktayd─▒. B├Âlgede ├Ânemli siyas├« ve asker├« birlik olu┼čmaktayd─▒. Bu olu┼čum tam olgunla┼čmadan ikiz kulelerin vurulmas─▒ ger├žekle┼čti. Vuranlar─▒n AfganistanÔÇÖda oldu─ču ortaya at─▒ld─▒ ve ABD bu bahane ile b├Âlgeye yerle┼čti. Maksat bu g├Âlgede olu┼čacak ve ileride ├Ân├╝ al─▒namayacak bir birli─čin engellenmesi idi. Ve nihayetinde K─▒rg─▒zistan ve ├ľzbekistanÔÇÖa ├╝s kurmak yoluyla bu birli─če ├Ânemli bir darbe vuruldu. Ancak ABDÔÇÖye o d├Ânemde ├╝s veren ├╝lkeler i├ž kar─▒┼č─▒kl─▒klar ya┼čam─▒┼člard─▒r. Bunun m├╝sebbibi olarak da ABDÔÇÖyi g├Ârm├╝┼člerdir. ├ľzbekistan ├╝lkeden ├╝sleri ├ž─▒karm─▒┼č, K─▒rg─▒zistan ise s─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒ s├╝rekli dile getirmektedir. Ancak h├ólen istikrar─▒ sa─člamla┼čt─▒racak ve b├Âlgeyi ku┼čatacak bir birlik olu┼čamam─▒┼čt─▒r.

B├╝t├╝n ama├ž h─▒zla b├╝y├╝yen ├çinÔÇÖin ve stratejik yak─▒n─▒ RusyaÔÇÖn─▒n kontrol alt─▒nda tutulmas─▒ ve Orta AsyaÔÇÖn─▒n zengin enerji kaynaklar─▒n─▒n kontrol├╝n├╝n ve y├Ân├╝n├╝n bat─▒ya ├ževrilmesi.

─░┼čte bu ana kavgay─▒ destekleyen y├╝zlerce imk├ón─▒n i├žerisinde misyonerlik ├Ânemli bir yer tutmakta. Misyonerlik faaliyetlerinin devletlerce desteklenme sebebi, bu b├╝y├╝k kavgan─▒n bir boyutudur.

B├Âlgede sinsi bir oyun sahneye konulmu┼čtur. Bu oyunun sonucunda huzursuzlu─ču M├╝sl├╝man b├Âlge halklar─▒ ya┼čayacakt─▒r. ┼×ehirlerin g├Ârkemli yerlerine kiliseler dikilmekte ve ileride kaz─▒nmas─▒ belki de m├╝mk├╝n olmayan m├╝h├╝rler vurulmaktad─▒r. Koca Orta Asya co─črafyas─▒na, olumsuz neticeleri ancak y─▒llar sonra kendini g├Âsterecek zehir tohumlar─▒ sa├ž─▒lmaktad─▒r.

Ge├ženlerde Almaata Havaalan─▒ÔÇÖnda b├╝y├╝k bir kalabal─▒k g├Ârd├╝m. Ad─▒n─▒ vermek istemedi─čim bir M├╝sl├╝man ├╝lkeden yakla┼č─▒k 50 ki┼čilik bir kafile ├Âzel u├žaklar─▒yla gelmi┼čler. En l├╝ks oteller ayarlanm─▒┼č, en pahal─▒ ara├žlar tahsis edilmi┼č. Milletleraras─▒ bir konferans zannettim ilk ├Ânce. Kar┼č─▒lama ekibinden birine sordurdum. Ald─▒─č─▒m cevap, i├žinde bulundu─čumuz duruma geli┼č sebebimizi ├žok iyi ├Âzetliyordu. Beyler y├╝zlerce hektar yer kiralam─▒┼člar, i├žerisinde ┼čahin avlayacaklar ve e─členeceklermi┼č. Evet, yanl─▒┼č okumad─▒n─▒z ┼čahin avlayacaklarm─▒┼čÔÇŽ

Her t├╝rl├╝ olumsuzlu─ča ra─čmen biz ne yapmal─▒y─▒z?:

Samim├« bir y├╝rek istemeliyiz AllahÔÇÖtan. Y├╝re─čimizde bu samimiyeti g├Âremiyorsak, ancak vicdan─▒m─▒z beyazla siyah─▒ az da olsa birbirinden ay─▒rt edebiliyorsa, AllahÔÇÖ─▒n s├ólih kullar─▒n─▒n tevh├«d ve tebli─č m├╝cadelesinde k├╝├ž├╝c├╝k de olsa roller almal─▒y─▒z. AllahÔÇÖtan bu nimeti isteyelim t├╝m hatalar─▒m─▒zla olsa dah├«. O samim├« y├╝re─čin istediklerini o yang─▒n yerlerine ta┼č─▒yal─▒m, aradan benli─čimizi ├ž─▒kararak. Kimin ne meziyeti varsa onu sergilesin. Bu yang─▒ndan ne kurtarabilirsek, bizim ├óhiret k├ór─▒m─▒z olacakt─▒r.

Gayret bizden Tevfik AllahÔÇÖtan…