R├ľPORTAJ Medeniyetlerin ve ─░nsanl─▒─č─▒n Can Suyu: Sanat─▒n E─čiticili─či

─░lhan ├ľZKE├çEC─░ Kimdir?

1955 Kayseri do─čumlu olan ─░lhan ├ľZKE├çEC─░, 1973-1980 y─▒llar─▒ aras─▒nda ─░stanbul Devlet G├╝zel Sanatlar Akademisi Y├╝ksek Dekoratif Sanatlar B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde lisans ve y├╝ksek lisans e─čitimini tamamlad─▒. Ard─▒ndan 1991 y─▒l─▒nda Mimar Sinan ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tezhip-S├╝sleme Anasanat Dal─▒ÔÇÖnda doktora yeterlilik alan ├ľzke├žeci; Kemal BATANAYÔÇÖdan hat, kl├ósik T├╝rk m├╝zi─či ve tambur dersleri me┼čketti; Rikkat KUNT, Muhsin DEM─░RONAT ve Tahsin AYKUTALPÔÇÖten tezhip ├žal─▒┼čt─▒; Hasan ├çELEB─░ÔÇÖden de ┬źs├╝l├╝s-nesih┬╗ dallar─▒nda hat ic├ózetn├ómesi ald─▒.

1983-1985 y─▒llar─▒ aras─▒nda Erciyes ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde ├Â─čretim g├Ârevlili─či yapan ├ľzke├žeci, 1995-2005 y─▒llar─▒ aras─▒nda da S├╝leyman Demirel ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar Fak├╝ltesi Geleneksel T├╝rk El Sanatlar─▒ B├Âl├╝m├╝ ├Â─čretim ├╝yeli─či ve b├Âl├╝m ba┼čkanl─▒─č─▒ yapm─▒┼čt─▒r. 2003 y─▒l─▒nda profes├Âr olan ├ľzke├žeciÔÇÖnin; sempozyum bildirileri, konserleri ve kendine ait bir├žok sergi faaliyetleri bulunmaktad─▒r. Yay─▒mlanm─▒┼č kitaplar─▒: T├╝rk Tezhib Sanat─▒ ve Tezy├«n├« Motifler, Kayseri Cami Mimarisinde Minber-Minareler, KayseriÔÇÖde K├╝lt├╝rel Miras─▒n Gelece─či, Tarih├« Kayseri Cami ve Mescidleri, Zaman─▒ A┼čanlar, Do─ču I┼č─▒─č─▒.

Y├╝zak─▒: Hocam sanat─▒n ehemmiyeti ve insanl─▒k tarihindeki yeri tart─▒┼č─▒lmaz elbette. Ancak bug├╝n sanatta demeyelim ama sanat icr├ó edenlerde bir yozla┼čma g├Âr├╝yoruz. Dolay─▒s─▒yla da g├╝n├╝m├╝z sanat─▒nda bir karma┼ča varm─▒┼č gibi seziliyor. Sanat─▒n pozitif anlamdaki e─čiticili─či, fert ve toplum ├╝zerindeki etkisi g├Âz ard─▒ ediliyor gibi g├Âr├╝n├╝yor. Sanat g├╝n├╝m├╝zde, eskiden oldu─ču gibi g├╝zel ve ulv├« ┼čeylere vas─▒ta te┼čkil etmekten uzakla┼čt─▒r─▒larak, ruh yerine nefsi besleyen daha genelde de menf├« birtak─▒m emellere ├ólet ediliyor. Bu sebeple bu ay Y├╝zak─▒ÔÇÖnda ┬źsanat─▒n e─čiticili─čini ve boyutlar─▒n─▒┬╗ ele almay─▒ d├╝┼č├╝nd├╝k.

Sanat nas─▒l bir vakÔÇÖad─▒r? Tesir alan─▒ itibar─▒yla neler s├Âylemek istersiniz?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Sanat─▒n ne oldu─ču konusunda ilm├« tarifler ├žok. Onlara girmeye ihtiya├ž hissetmiyorum, gerek de g├Ârm├╝yorumÔÇŽ K─▒saca ifade edecek olursak:

Sanat, insan─▒n i├ž d├╝nyas─▒ndan ├ž─▒kan ve d─▒┼čar─▒ya birtak─▒m ┼čekillerde yans─▒yan, ruh gibi elle tutulamayan, ancak hissedilen bir vakÔÇÖad─▒r. Buna insanlar ister ┬źuza─č─▒m┬╗, ister ┬źyak─▒n─▒m┬╗ desinler; ister ┬źi├žindeyim┬╗, ister ┬źd─▒┼č─▒nday─▒m┬╗ desinler, her ┼čekliyle insanlar─▒n i├ž d├╝nyas─▒ndan ve i├žerisinden ge├žen bir r├╝zg├ór bu. Kimse bundan v├óreste kalamaz, uzak kalamaz. Ama bunun fark─▒nda olmakla ondan alacaklar─▒ var.

B├Âyle oldu─ču h├ólde maalesef sanatla ilgili bahisler ge├žti─činde ├žo─čunlukla onun herkesi ilgilendirmeyen, ekstra, fazla, l├╝ks bir mesele oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. ─░nsanlar─▒n ihtiya├ž duymad─▒─č─▒ ├žok d─▒┼čar─▒dan bir konu gibi.

Oysa;

─░nsan─▒n kendisi biz├ótih├« bir sanat eseridir. Zaten s├óni-i hakik├« Cen├ób-─▒ Hak, ger├žek sanatk├ór, ger├žek YaratanÔÇÖd─▒r. Din ├ólimlerinden bu soruldu─čunda uzmanlar bunu s├Âyleyeceklerdir. Bir ├óyette ┼č├Âyle ge├žiyor: ÔÇťAllahÔÇÖ─▒n verdi─či boyaya/renge uyun; boyas─▒/rengi AllahÔÇÖ─▒nkinden daha g├╝zel olan kim vard─▒r?ÔÇŁ (el-Bakara, 138) Burada mec├óz├« anlam─▒n yan─▒nda ger├žek anlamda da ┼ču sonsuz k├óinat─▒, mahl├╗kat─▒, yarat─▒lm─▒┼člar─▒ OÔÇÖndan g├╝zel kim boyayabilir/reng├órenk yapabilir?

Bu perspektiften bak─▒nca sanat, insanlar─▒n bir hayat tarz─▒d─▒r. ┼×u masada herkesin bir iskemleye oturmas─▒, ┼ču taba─č─▒n ┼čunun i├žinde yer almas─▒, ka┼č─▒─č─▒n ┼č├Âyle de─čil de b├Âyle durmas─▒, hep bir uyum ve ├óhenk gerektiriyor. Mesel├ó ┼č├Âyle yan duru┼č, g├Âz├╝m├╝z├╝ rahats─▒z ediyor… Yani insan─▒n ya┼čad─▒─č─▒ yerdeki tertip ve d├╝zeni de sanat─▒n bir par├žas─▒. Herkes ├žuval giyip gezebilir mi?

Zaten g├╝zellik ve ├óhenge dair ├Âzelliklere g├Âre hareket edilmeyince toplumda bir karga┼ča ba┼čl─▒yor. ─░nsanlar ferd├«le┼čiyor, egoistle┼čiyor, kabu─čuna ├žekiliyor, hatt├ó ├ževresine duyars─▒z ve zararl─▒ h├óle gelebiliyor.

Ama bir sanat zar├ófeti i├žinde ya┼čay─▒┼č ├óhengi kurulunca, g├Ân├╝lden g├Ân├╝le s├╝rekli g├╝zel mesajlar akmaya ba┼čl─▒yor. Yani sanat─▒n irtibat ve etkile┼čimi ├žok h─▒zl─▒d─▒r. Sanat gidece─či yere direkt gidiyor, dolayl─▒ yoldan de─čil. Muhatab─▒na tesiri do─črudan. Ya┼čan─▒lan mek├ón, s├Âylenen s├Âz, bakan g├Âz ve y├╝z, dilden ├Ânce konu┼čur. Onlarda tebess├╝m m├╝, as─▒k surat m─▒, tat m─▒, ac─▒ m─▒ var, hemen fark ederiz.

Y├╝zak─▒: Bu tesirler sanatta onun yap─▒s─▒na ve mill├« olu┼čuna g├Âre de hi├ž ┼č├╝phesiz ki daha belirgin bir h├óle geliyor. Bu noktada tarih├« seyrimiz nas─▒l?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Ben son iki kitab─▒mda T├╝rk sanat─▒n─▒n tarih├« seyrini ele ald─▒m. ├ç─▒k─▒┼č noktam da ┼ču oldu: Hep diyoruz ki, ┼ču sanat─▒m─▒z bu sanat─▒m─▒z, mill├« sanatlar─▒m─▒z, k├╝lt├╝r de─čerlerimiz diyoruzÔÇŽ M├╝zi─čimiz, mehterimiz diyoruz. Ama hi├ž birimiz de bunun asl─▒n─▒ bilmiyoruz. Tezhip diyoruz, tezhip nedir? Yani evet tezhip ┼čudur, boyamad─▒r falan ama tezhibin ├žer├ževesini ├žizecek bir alan yok elimizde, bir format yok. Hat i├žin de durum ayn─▒ÔÇŽ

Dolay─▒s─▒yla h├ódiseye ilm├« bir pencereden ve geni┼č bir a├ž─▒dan bakmak ihtiyac─▒ y├╝ksek. Diyeceksiniz ki: ┬źSiz ├žok mu biliyorsunuz?┬╗ Hay─▒r, ben ├Âyle bir iddiada bulunmuyorum, ama g├Ârebildi─čim kadar─▒n─▒ g├Âstermeye: ┬ź─░┼čte bunun da fark─▒na varal─▒m.┬╗ demeye ├žal─▒┼č─▒yorum. ┼×imdi pratik m├ón├óda ben bir hattat─▒m, bir m├╝zehhibimÔÇŽ Bu, ├žok s─▒radand─▒r. Onun ├Âtesinde ben bu i┼čin tefekk├╝r├╝n├╝n yap─▒lmas─▒na taraftar─▒m. Yap─▒yorum, demiyorum. Ama ┬źNeden d├╝┼č├╝nm├╝yoruz?┬╗ diyorum. ├ç├╝nk├╝ d├╝┼č├╝nmezsek as─▒l ├Âz├╝ kavrayamay─▒z, as─▒l ├Âz├╝ kavrayamazsak bunu da insanlara anlatamay─▒z. Tasavvuf da, ├Âyle de─čil mi? Tasavvuftaki m├ón├óy─▒ anlatmak i├žin onun i├žine girmek l├óz─▒m. ─░┼čte b├╝y├╝kler bunlar─▒ yapm─▒┼č, i┼čin uzmanlar─▒ ┼čekillendirmi┼č, ┼čunlar olmu┼č, bunlar olmu┼č, hi├ž birbirinden ayr─▒lm─▒yor. Yani bilim, ahl├ók ve estetik i├ži├žeÔÇŽ Zaten bunlar sa─člam bir medeniyetin ├╝├ž temel aya─č─▒d─▒r. Yani bu ├╝├ž├╝n├╝ kendinde bar─▒nd─▒ran medeniyet, b├╝y├╝k medeniyet, bunlara sahip insan da ├óbide bir insan olmu┼čtur. Tasavvufun ba┼čar─▒s─▒ da i┼čte buradan gelmektedir.

Dolay─▒s─▒yla bug├╝nk├╝ pek ├žok ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒n da bu ├╝├ž ayaktaki noksanl─▒klar─▒m─▒zdan kaynakland─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyebiliriz. K├óh bilim aya─č─▒ topal, k├óh ahl├ók taraf─▒ ├ž├╝r├╝k, k├óh estetik derinlik yok. Oysa bu ├╝├ž├╝ bir arada geli┼čtik├že hayat bir sanat g├╝zelli─čine d├Ân├╝┼č├╝yor ve insanlar insan olma vasf─▒n─▒ kazan─▒yor. Bilirsiniz me┼čhur bir s├Âz var: ┬źG├╝zel g├Âren, g├╝zel d├╝┼č├╝n├╝r, g├╝zel d├╝┼č├╝nen, hayattan zevk al─▒r…┬╗ Bir de had├«s-i kuds├« olarak riv├óyet edilen bir ifade var: ÔÇťAllah g├╝zeldir, g├╝zeli sever.ÔÇŁ Mesele, i┼čte o g├╝zelli─čin fark─▒na varmak. Gerisi teferruat. ─░┼čin ├Âz├╝ buÔÇŽ

Ge├žmi┼čimiz niye muhte┼čem? ├ç├╝nk├╝ bu ├Âz├╝ iyi kavram─▒┼č dedelerimiz ve o ├žer├ževede bir d├╝nya kurmu┼č. Ger├žekten m├ózimiz bu bak─▒mdan ├žok zengin. Sadece Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ kastetmiyorum. Osmanl─▒ÔÇÖdan ├žok ├Âncesine gidelim. ─░sl├óm ├ólimlerinin, sanatk├órlar─▒n─▒n, mimarlar─▒n─▒n ortak oldu─ču b├╝y├╝k eserler var.

┼×imdi ise o zenginlikten bug├╝n verimsiz bir seviyeye d├╝┼čm├╝┼č├╝z, toplum olarak. O zaman ┼č├Âyle bir ger├žek ├ž─▒k─▒yor kar┼č─▒m─▒za: ├ľnce ├Â─črenmemiz gereken ┼čey, d├╝n neye/nelere sahip oldu─čumuzdur. Onlar─▒ bir bilelim, hazmedelim. Sonra da yeni ├╝r├╝nler ortaya ├ž─▒karal─▒m. Ben bu d├╝┼č├╝nceyi savunuyorum, ├Ânce tespit ┼čart.

Neye, ne kadar sahibiz? Ne kadar yazma esere mâlikiz, bunların mevzuları nelerdir? Mimarî, tabiî güzelliklerimiz nelerdir?

B├╝t├╝n bunlar─▒n hem etrafl─▒ca ke┼čfi hem de hazmedilmesi gerekiyor. Bu hususta do─čru d├╝r├╝st bir liste (envanter ├žal─▒┼čmas─▒) yok. Bat─▒l─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n insaf─▒na kalm─▒┼č─▒z, onlar ne dediyse biz ┬źevet┬╗ diyoruz. Ne kadar ka├ž─▒rd─▒ysa onlar, orada korunuyor. Paris LouvreÔÇÖda, Londra British MuseumÔÇÖda, New YorkÔÇÖta bize ait onca eser var, ├žal─▒n─▒p, g├Ât├╝r├╝lm├╝┼č. Bir├žoklar─▒ h├ól├ó g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝nde gidiyor.

Bunun da ├Âtesinde ├╝zerimizdeki d─▒┼č k├╝lt├╝rel etkiler olanca h─▒z─▒yla devam ediyor. Bunlar─▒n tesiri bizi bir├žok alanlarda etkisi alt─▒na al─▒yor; mimar├«, m├╗s─▒k├«, k├╝lt├╝rel altyap─▒ gibi bizi olu┼čturan pek ├žok noktada ├Âz k├╝lt├╝r├╝ sarsan bir durum ortaya ├ž─▒k─▒yor. Mesel├ó bizim kl├ósik musiki eserlerimiz fevkal├óde g├╝├žl├╝ bir ifadeye sahiptir. Ayn─▒ zamanda etki bir tedavi hassas─▒ var.

Orta├ža─čÔÇÖda veya ge├žmi┼č y├╝zy─▒llarda Avrupal─▒n─▒n ak─▒l hastalar─▒n─▒ zincire vurduklar─▒, i├žine ┼čeytan girmi┼č diye yakt─▒klar─▒ d├Ânemlerde, bizim k├╝lt├╝r├╝m├╝zde m├╗s─▒k├« bir tedavi unsuru olarak kullan─▒l─▒yor. Osmanl─▒ ┼čif├óh├ónelerinde bunlar var, ├že┼čitli fas─▒llarla, ├že┼čitli makamlarla ruh hastalar─▒ tedavi ediliyor. Eski d├óruÔÇÖ┼č-┼čif├ólarda merkez├« m├╝zik yay─▒n─▒ var. Ancak bug├╝n bizler b├Âylesi de─čerli kaynaklardan yararlanma imk├ón─▒ndan yoksun durumday─▒z.

Y├╝zak─▒: Sanat sizce nas─▒l bir e─čitim arac─▒? Sanat─▒n e─čiticili─čini nas─▒l yorumluyorsunuz?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Dedi─čim gibi, tesir meselesi. ┼×imdi e─čitim konusunda bir k─▒s─▒m insanlar der ki: ÔÇťE─čitim olsa da olur, olmasa da.ÔÇŁ Bir k─▒sm─▒ da: ÔÇťE─čitim olmadan olmaz.ÔÇŁ Ama en basitinden bile, e─čitim alm─▒┼č bir fert ile almam─▒┼č fert aras─▒nda b├╝y├╝k farklar olur. Bu e─čitim kalitesine g├Âre de─či┼čir, onu tart─▒┼čmam, ├╝st d├╝zey e─čitim, kaliteli e─čitimÔÇŽ Az ├žok m├╝rekkep yalam─▒┼č insanla, yalamam─▒┼č insan aras─▒nda ille bir fark kendini g├Âsterir.

─░┼čte sanat bu noktada ├žok belirgin bir e─čitim vazifesi g├Âr├╝yor. Her ┼čeyden ├Ânce kimlik ve ├óidiyetin k├Âpr├╝s├╝ gibi.

Kuzeye gidersiniz anlay─▒┼č farkl─▒, g├╝neye, do─čuya, bat─▒ya gidersiniz farkl─▒. ┼×imdi i┼čte bir Frans─▒z sanat─▒n─▒n ├Âzelli─či ile bir Alman sanat─▒ birbirinden farkl─▒ ├Âzellikleriyle ayr─▒labilir. Orta Amerika yerlilerinin sanat ve eserleri bir ba┼čka, M─▒s─▒r yerlilerinin bir ba┼čka, her d├Ânemde b├Âyle s├╝rekli devam eden bir hususiyet var.

Sanat demek ill├ó ├žok cafcafl─▒, ├žok g├Âsteri┼čli tablolar, levhalar demek de─čil. Yerine g├Âre bir tek ses, yerine g├Âre bir tek ├žizgi. Ama ├óhenk, ama denge, ama nizam i├žerisinde.

Bu ger├že─či anlatabilmek ve kendi sanat ve k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝ cidd├« bir kronoloji i├žerisinde g├Ârebilmek i├žin bir proje ba┼člatt─▒m. Bu projenin ilk kitab─▒ ┬źZaman─▒ A┼čanlar┬╗. T├╝rk sanat─▒n─▒n ge├žmi┼čten bug├╝ne kadar gelen bir kronolojisi. ┼×u anki hesaplara g├Âre bunlar 6 kitap olacak. Dizinin ikinci kitab─▒ ┬źDo─ču I┼č─▒─č─▒┬╗. ─░lk kitap ─░sl├óm ├Âncesi T├╝rk sanat─▒, ikincisi de ─░sl├óm sanat─▒n─▒ (4-5 y├╝zy─▒ll─▒k bir d├Ânemi kapsayan) estetik analiz ve yorum ├žal─▒┼čmas─▒.

Y├╝zak─▒: Bu ├žal─▒┼čmalar─▒ yaparken sanat─▒m─▒zla ilgili olarak sizi etkileyen neler oldu?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Burada beni hayrete d├╝┼č├╝ren yeg├óne ┼čey; ak─▒l almaz ├že┼čitlilik ve zenginlik. Ne derseniz deyin? Ben bu insanlara ├ž─▒lg─▒nlar diyorum. Ak─▒ll─▒ insanlar diyemiyorum, tabi├« m├╝spet m├ón├óda s├Âyl├╝yorum, menf├« m├ón├óda de─čil. Bizim kavrayamad─▒─č─▒m─▒z ama o kadar ├╝retken bir ak─▒l ki bu.

─░sl├óm ilk d├Ânemlerinde her ge├žen g├╝n geni┼čliyor, fethediyor. Yeni tan─▒d─▒─č─▒ sanatlara bak─▒yor, faydal─▒ olan─▒ herkesten al─▒yor. Ama k─▒sa ve belli bir zaman i├žerisinde bunu yo─čuruyor, kendi ruh m├╝hr├╝n├╝ vuruyor, ortaya bamba┼čka ┼č├óheserler ├ž─▒k─▒yor. Biri ┼×amÔÇÖda (┼čarkta), di─čeri End├╝l├╝sÔÇÖte (garpta) iki ayr─▒ ─░sl├óm toplumunun eserlerine bak─▒yoruz, m├╝thi┼č bir ruh birli─či var. B├Âylece muazzam bir ─░sl├óm sanat─▒ geli┼čiyor.

Y├╝zak─▒: Sizin anlatt─▒klar─▒n─▒zdan sanat─▒n insan─▒n kendi hakikatini kavramas─▒, yakalamas─▒ oldu─čunu s├Âyleyebiliriz. Ve insan o derinli─či elde etmedik├že, kendinden habersiz ya┼čayan bir varl─▒k olacakt─▒r. Peki bug├╝n mill├« e─čitimde olsun, ├╝niversitede olsun, sanat merkezli bir e─čitim yap─▒l─▒yor mu? Bu noktaya nas─▒l bak─▒yorsunuz, ├žal─▒┼čmalar yeterli mi?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: ÔÇťSanat merkezliÔÇŁ diye bir ┼čey s├Âyleyemeyiz. Yaln─▒z, ├╝niversitelerin e─čitim alan─▒nda bir G├╝zel Sanatlar Fak├╝ltesi ger├že─či var. G├╝zel Sanatlar Fak├╝lteleri, ba┼čta ─░stanbul G├╝zel Sanatlar Akademisi (100 k├╝s├╗r y─▒ll─▒k kurulu┼č) ile ba┼člayan son 20 k├╝s├╗r y─▒ld─▒r da G├╝zel Sanatlar Fak├╝ltesi ┼čeklinde ├╝lkenin ├že┼čitli yerlerinde, ├že┼čitli ┼čehirlerde a├ž─▒l─▒yor. ┼×imdi buralar─▒n s─▒k─▒nt─▒lar─▒ var. ├ľ─čretim eleman─▒ s─▒k─▒nt─▒lar─▒ var, yeterli malzeme ve madd├« s─▒k─▒nt─▒lar─▒ var. E─čitimle ilgili cidd├« s─▒k─▒nt─▒lar var. Bir ┼čeyler masa ba┼č─▒nda, k├ó─č─▒t ├╝zerinde anlat─▒lamaz. Mesel├ó; bir tarih anlat─▒l─▒yorsa diyelim ki Fatih CamiiÔÇÖni anlat─▒rken gideceksiniz, FatihÔÇÖe, camiyi orada g├Âreceksiniz. ├ľ─črencinize g├Âstereceksiniz. Yoksa anlatamazs─▒n─▒z.

Y├╝zak─▒: Bu t├╝r ┼čeylerin olmas─▒ i├žin de sanat zevkinin, sanat anlay─▒┼č─▒n─▒n a┼č─▒lanmas─▒ l├óz─▒m. Bu nas─▒l yap─▒lmal─▒?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Daha evvel s├Âyledi─čim gibi sanat e─čitimi, direkt bir e─čitimdir. Gerek ├╝niversitelerde olsun, gerek di─čer okullarda ve onun d─▒┼č─▒nda kurslar ve ├že┼čitli faaliyetlerle olsun bunun canl─▒ tutulmas─▒ l├óz─▒m. Bunun i├žin tabi├« ki medya deste─či ve televizyon ├Ânemli bir fakt├Âr. Bir televizyon program─▒, insan─▒ ┼ču y├Ânde etkilerken, ├Âb├╝r televizyon program─▒ ├Âb├╝r y├Ânde etkileyebiliyor. Bu vas─▒talar yoluyla cidd├« anlamda bir g├╝ndem her zaman olu┼čturulmal─▒.

Y├╝zak─▒: Bir de gen├žlerimizin yeteneklerini do─čru tespit etmek ve ona g├Âre sanat dallar─▒na y├Ânlendirmek de ├Ânemli bir mesele de─čil mi?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Bu bir politika. E─čitim politikas─▒, hem halk─▒n e─čitimi, hem gen├žlerin e─čitimi konusunda. Bizim en ├Ânemli s─▒k─▒nt─▒m─▒z bu. Gen├žlerimizdeki yetenekleri tespit edemiyoruz. Belki ├žok b├╝y├╝k yetenekler var, bir yerlerde kayboluyor. ├çocu─ču veriyoruz kundurac─▒ya, kundurac─▒l─▒kla al├ókas─▒ yok. Belki ├žok b├╝y├╝k bir sanatk├ór olacak, belki ├žok b├╝y├╝k bir ilim adam─▒ olacak, ├žok b├╝y├╝k bir ┼čair olacak, bilmiyoruz. Yani yetenekleri se├žme konusunda s─▒k─▒nt─▒m─▒z var.

Y├╝zak─▒: Di─čer taraftan insan hangi meslekte olursa olsun bir sanatla ilgilenmek onu daha da besleyecektir, dinlendirecektir, inceltecektir. Bu hususta hangi meslek gruplar─▒na hangi sanatlar─▒ tavsiye edersiniz?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Ben bu noktada ┼ču ┼ču sanat demekten ziyade ┼čunu s├Âylemek isterim: Bir defa kendilerine baks─▒nlar. Nereden geldiklerini hangi toplum i├žinde bulunduklar─▒n─▒, hangi ge├žmi┼če sahip olduklar─▒n─▒ g├Ârs├╝nler. Ara┼čt─▒rs─▒nlar. Belgeseller bunu ├žok iyi yap─▒yor. Yani bir eseri al─▒yor, bir ┼čehri al─▒yor ya da bir d├Ânemi al─▒yor, anlat─▒yor. Ondan sonra o muhitte, o beldede ya┼čayan ba┼čkalar─▒n─▒ g├Ârs├╝nler. Y├╝zler, binler, on binler neyse… Bunlar ├Ânemli bir birikim veriyor insana. Ondan sonra da ilgilenebilece─či sanat dal─▒; grafik olabilir, tezhip olabilir, resim olabilir, hat olabilir, ├žini, ebr├╗ vesaire olabilir…

Y├╝zak─▒: Hocam, son olarak neler s├Âylemek istersiniz?

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: ┼×eyh G├ólibÔÇÖin ┼ču beytini okumak isterim:

Ho┼č├ža bak z├ót─▒na kim z├╝bde-i ├ólemsin sen
Merdüm-i dîde-i ekvân olan âdemsin sen

ÔÇťEy insan! Kendine g├Ân├╝l g├Âz├╝ ile ho┼č├ža bak ki, sen ├ólemin, yani yarat─▒lanlar─▒n ├Âz├╝s├╝n ve sen k├óinat─▒n g├Âzbebe─či olan ├ódemsin.ÔÇŁ

─░nsan, kendi z├ót─▒na ho┼č├ža bakt─▒ m─▒ gerisi geliyor zaten. Az l├óf, ├žok i┼č.

Y├╝zak─▒: Bize vakit ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z ve verdi─činiz bu g├╝zel bilgiler i├žin ├žok te┼čekk├╝r ediyoruz.

─░lhan ├ľZKE├çEC─░: Ben de candan te┼čekk├╝r ederim.