Bir sevdad─▒r Anadolu

Sadettin KAPLAN

AnadoluÔÇŽ

Bir t├╝rk├╝d├╝r Anadolu, tarihin dilinde; bitti─či yerden yeniden ba┼člarÔÇŽ S├╝r├╝p giden bir ├ža─č─▒lt─▒d─▒r Anadolu; bu t├╝rk├╝yle ├ža─č─▒ldar dereler, bu t├╝rk├╝y├╝ dinler da─člar-ta┼člarÔÇŽ

├ľlenler de─či┼čir, sa─člar de─či┼čir. Tolgalar de─či┼čir, tu─člar de─či┼čir, bah├želer de─či┼čir, ba─člar de─či┼čir. G├╝n bir k─▒v─▒lc─▒m gibi s─▒├žrar zaman─▒n tun├ž mangal─▒ndan; bir k─▒l─▒├ž ┼čim┼če─čiyle ├ža─člar de─či┼čirÔÇŽ

Bir sevdad─▒r Anadolu, engin g├Ân├╝llerde; durup-durup tazelenirÔÇŽ Hasret ate┼č gibi bas─▒nca yan─▒k s├«nelere, umut yelpazesiyle yelpazelenirÔÇŽ Bir dere serinli─čiyle akar bu sevda bozk─▒rlar─▒n ba─čr─▒ndaÔÇŽ Kimi zaman bir da─č─▒n g├Â─čs├╝nde g├Âzelenir. G├Ân├╝l teline dokununca bu sevdan─▒n m─▒zrab─▒, ├ó┼č─▒─č─▒n dilinde t├╝rk├╝lenir, ┼čairin kaleminde dizelenirÔÇŽ

Bir masald─▒r AnadoluÔÇŽ Kimi zaman bir zurnan─▒n sesine savatlan─▒r, kimi zaman bir turna tele─činde sevdaya kanatlan─▒r. G├óh a─ču olur ah ├žeken a─č─▒zlarda, g├óh ninelerin dilinde ┼čekerlenip tatlan─▒rÔÇŽ

Buras─▒ AnadoluÔÇÖdur. Her k├Â┼česi ads─▒z ┼čehitlerle, ba─čr─▒ yan─▒k analarla doludurÔÇŽ Kav┼ča─č─▒d─▒r c├╝mle hasret yollar─▒n─▒n, yolcular─▒n heybesi umut doludurÔÇŽ Gurbet yoludur, s─▒la yoludur, ─░pek YoluÔÇÖdur, Kral YoluÔÇÖdurÔÇŽ K─▒saca: AnadoluÔÇÖdurÔÇŽ

Ya┼čl─▒ ve yorgundur bu co─črafyan─▒n kerevetinde tarihÔÇŽ G├Âkten ├╝├ž elma d├╝┼čmez ├žo─ču zamanÔÇŽ B├╝lb├╝l├╝n figan─▒ hasretin viran ba─člar─▒na yaslan─▒r. G├╝n├╝n en taze an─▒ tarihin en eski ├ža─člar─▒na yaslan─▒r. Bir t├╝rk├╝ s├Âyler alev gibi sesiyle T├╝rkmen yi─čidi; sesi gider Tanr─▒ Da─člar─▒ÔÇÖna yaslan─▒rÔÇŽ

Bir ├╝lke var, yedi denize bat─▒r─▒lm─▒┼č k─▒nal─▒ bir parmak bo─čumu gibi. O ├╝lke T├╝rkiyeÔÇÖdir. T├╝rk├╝s├╝d├╝r T├╝rkiyeÔÇÖnin Anadolu; c├╝mle ba─člamalar─▒n inleyi┼či o t├╝rk├╝yedirÔÇŽ

Burada zaman, zaman─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒verir kimi zamanÔÇŽ Bir sene bir g├╝n say─▒l─▒r; bir hafta bir ├ža─č olur. Apans─▒z y├╝kselir ova, a┼č─▒lmaz bir da─č olur. Bir yan─▒ tarla ise, ├Âb├╝r yan─▒ ba─č olurÔÇŽ ├ç├Âl ile vaha, ye┼čil ile sar─▒, varl─▒k ile yokluk, eski ile yeni, ge├žmi┼č ile gelecek, s─▒la ile gurbet, vuslat ile hasret bir T├╝rkmen kilimine g├Ân├╝l tezg├óh─▒nda kirkitlenir de, ad─▒ Anadolu olurÔÇŽ

Frigyal─▒lar, Hititler, Lidyal─▒lar, Persler, Romal─▒lar, Bizansl─▒lar, Helenler, gidenler-gelenlerÔÇŽ Bir zamanlar Sel├žuklular soluklanm─▒┼č bu co─črafyada. Onca medeniyet gelip gitmi┼čÔÇŽ Bozk─▒r meltemleri antik ├ža─člar─▒n s─▒cak nefesleridir sanki. Burada zaman Y├Âr├╝k yi─čitlerinin kara per├žemlerinde, ceren gibi T├╝rkmen k─▒zlar─▒n─▒n top z├╝l├╝flerinde, toprak tenli dedelerin ak sakallar─▒nda, n├╗r ├žehreli ninelerin ak p├╝r├žeklerinde efildeyip eserÔÇŽ

Bozk─▒rlar─▒n hoyrat r├╝zg├órlar─▒nda u├žu┼čur al k─▒sraklar─▒n, doru taylar─▒n yeleleri tu─člar gibiÔÇŽ Ak bulut sakall─▒ Alperenlerin dudaklar─▒ndan Mevl├óÔÇÖya kanatlan─▒r dualar, ku─čular gibiÔÇŽ Dualar─▒n pe┼či s─▒ra ├óminleri y├╝r├╝r ak p├╝r├žekli ninelerin, karl─▒ da─člar gibiÔÇŽ

Altlar─▒nda ejder gibi atlar─▒, ├╝stlerinde bereket bulutlar─▒, cepkenlerinde g├╝ne┼čin yedi rengi, g├Âzlerinde azim ┼čim┼čekleri, y├╝reklerinde erki┼či cesareti ve ├Âzlerinde T├╝rk gayretiyle at s├╝rd├╝ler T├╝rkmen yi─čitleri y├╝zy─▒llarca do─čudan bat─▒ya do─čruÔÇŽ

Bir T├╝rkmen kilimidir Anadolu insan─▒n─▒n hayat─▒ÔÇŽ Zaman, bu kilimin nak─▒┼člar─▒nda g├Âsterir kendini. Bir d├╝─č├╝me k─▒rk kirkit vurulur, ├ž├Âz├╝l├╝r kimi zaman seyrek at─▒lm─▒┼č bir ilmek.

Bir ├Âzge ├Âm├╝rd├╝r T├╝rkmen kilimi. Biri biter, biri ba┼člarÔÇŽ Mor cepkenli ergen k─▒zlar─▒n, al yazmal─▒ gelinlerin diz ├ž├Âk├╝p kirkit vurdu─ču tezg├óhlar─▒n ba┼č─▒nda ┼čekillenir duygularÔÇŽ Renklerinde sevdan─▒n ayd─▒nl─▒─č─▒, d├╝─č├╝mlerinde sabr─▒n semeresi, kirkit vuru┼člar─▒nda zaman─▒n nabz─▒ vurur. Bir ba┼čkad─▒r T├╝rkmen kilimiÔÇŽ ─░lmeklerinde al─▒n yaz─▒s─▒ belirir, motiflerinde nice sevdalar delirirÔÇŽ

Her ilme─činde gizli bir sevdan─▒n ├ž├Âz├╝lmez k├Ârd├╝─č├╝m├╝, her ├žatk─▒s─▒nda bir umudun uzay─▒p giden ├žizgisi, her motifinde elif-elif bir ├Âmr├╝n yazg─▒s─▒ okunur. T├╝rkmen kilimi, T├╝rk├že dokunurÔÇŽ

All─▒-pullu, g├╝ll├╝-dall─▒ oyalar─▒n oylumunda gizlenir umutlar ve sevdalarÔÇŽ Her bir i┼č, ince bir sanatt─▒r. Mekik oyalar─▒, i─čne oyalar─▒, danteller ve g├Âz n├╗rundan e─čirilmi┼č ibri┼čim ipliklere d├╝─č├╝mlenen hasret boncuklar─▒ birer ├Âzge i├ž ├žeki┼č, i├že ak─▒t─▒lan g├Âzya┼člar─▒d─▒rÔÇŽ

Gergeflere maharetle i┼členen bahar dallar─▒nda ayd─▒nlan─▒r ebemku┼ča─č─▒n─▒n yedi rengi. K─▒nal─▒ parmaklar g├╝vercin kanad─▒ndan d├╝┼čm├╝┼č telekler gibi ├ž─▒rp─▒nd─▒k├ža motiflerin ├╝zerinde, g├╝l dudaklar motif gibi m├óniler dizer gizli sevdalaraÔÇŽ Sesinde bengisular─▒n ├ža─č─▒lt─▒s─▒, s├Âyleminde ac─▒ ile kar─▒┼č─▒k tatl─▒ bir sitem vard─▒r m├ónilerin:

Bu sevda olmasayd─▒,
G├Ân├╝le dolmasayd─▒.
├ľl├╝m AllahÔÇÖ─▒n emri;
Ayr─▒l─▒k olmasayd─▒ÔÇŽ

Bir sevdad─▒r Anadolu. Ayr─▒l─▒k, ezel├« engelidir bu sevdan─▒nÔÇŽ Ayr─▒l─▒klarla tatlan─▒r vuslat, sitemle ┼čerbetlenir sevdalarÔÇŽ Ba─člaman─▒n tellerinde dokunan tezeneyle tazelenir a┼čk ┼čarab─▒.

Mecn├╗nÔÇÖuna Leyl├óÔÇÖd─▒r AnadoluÔÇŽ ├ľzge bir sevdad─▒r AnadoluÔÇŽ

Alt─▒na tarihi sermi┼č, ├╝st├╝ne g├Âk kubbeyi ├Ârtm├╝┼č, uyuyan bir dilber g├╝zelli─čindeÔÇŽ

Bir dilber ki; Konya sar─▒s─▒ sa├žlar─▒n─▒ Erzurum beyaz─▒ s├«nesine d├Âkm├╝┼č, Amasya yanaklar─▒nda Edremit beni gamzele┼čirken, Tekirda─č dudaklar─▒yla g├╝l├╝msemekte sevdal─▒s─▒naÔÇŽ Belini ├╝├ž denizden b├╝kl├╝ml├╝ g├Âk├že kemeri s─▒karken, dimdik Erciyes g├Â─čs├╝n├╝ bir bulutla ├Ârten bu dilber; her dem gen├ž ve g├╝zel kalan anad─▒r, bac─▒d─▒r, y├órd─▒rÔÇŽ Ne varsa onda vard─▒rÔÇŽ