SALTANAT S├ťRMEK M─░,H─░ZMET ETMEK M─░?

M. Akif G├ťNAY
kalbi@yuzaki.com
Tarih, ibret almak i├žindir ve ona bas├«retle bakanlar i├žin nice derslerle doludur. Tarihimize y├Ânelik ┼čartl─▒ bak─▒┼člar─▒n en ziy├óde tak─▒ld─▒klar─▒ konular─▒n ba┼č─▒nda, Osmanl─▒ H├ónedan─▒’n─▒n -kelimenin asl├« m├ón├ós─▒yla de─čil de, kendi zihinlerindeki menfi anlam─▒yla- ┬źsaltanat s├╝rd├╝kleri┬╗ iddias─▒ gelmektedir. G├╝y├ó bu saltanat, keyf├« bir idareye zemin haz─▒rlayan, zevk u saf├ó i├žinde ya┼čamay─▒ temin eden bir y├Ânetim tarz─▒n─▒ ifade etmektedir. H├ólbuki tarihimize insaf nazar─▒yla bak─▒ld─▒─č─▒nda, bunun katiyyen b├Âyle olmad─▒─č─▒ ├žok a├ž─▒k bir ┼čekilde g├Âr├╝lmektedir. Tabi├« ki, g├Âzleri inat ve ┼čartlanm─▒┼čl─▒─č─▒n kal─▒n perdeleri b├╝r├╝memi┼čse…

Daha ├╝zerinden y├╝zy─▒l bile ge├žmemi┼č m├ózimizden bir, iki mis├óle bakal─▒m:

Sekiz ya┼č─▒nda saraya giren, fakat ├óhir ├Âmr├╝nde uzun y─▒llar italya’n─▒n Napoli ┼čehrinde gurbetin binbir ├žile ve ─▒st─▒rab─▒yla yo─črulan ve can─▒ndan aziz bildi─či vatan─▒na d├Ând├╝kten k─▒sa bir m├╝ddet sonra da vefat edip kendi vasiyeti ├╝zerine Be┼čikta┼č’ta Yahy├ó Efendi Derg├óh─▒’na defnedilen, II. Abd├╝lhamid H├ón’─▒n zevcesi Behice Sultan anlat─▒yor:

“Yunan Harbi oldu─ču zaman sultan─▒n g├Âzlerine uyku girmedi. Sabahlara kadar elinde haritalar, ┬źAskerimin ┼ču saatte burada, bu saatte burada olmas─▒ l├óz─▒m.┬╗ derdi. Her saat ba┼č─▒ haber al─▒r ve devaml─▒ dua ile, niyaz ile me┼čgul olurdu…

Hicaz ve Ba─čadat demiryolu yap─▒l─▒rken herkes elinde olan z├ót├« mal─▒n─▒ verirdi. Bunlar─▒n aras─▒nda ben de elimde ne varsa vermi┼čtim. Bir madalya vermi┼člerdi. Sonradan saray bas─▒ld─▒─č─▒ zaman onu da ├žald─▒lar. Hi├žbir ┼čey b─▒rakmad─▒lar…ÔÇŁ

Daha ├žocukluk y─▒llar─▒nda s├╝rg├╝n hayat─▒n─▒n ├žile ve ─▒st─▒raplar─▒yla tan─▒┼čan ┼×├ódiye Sultan da, babas─▒ cennet -mek├ón II. Abd├╝lhamid H├ón ile ilgili h├ót─▒ralar─▒ndan birini ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťBabam─▒n zam├ón-─▒ saltanat─▒nda yaln─▒z bir tek harp hat─▒rl─▒yorum. O da Yunan HarbiÔÇÖdir. Bu benim ├žocukluk zaman─▒ma rastlam─▒┼čt─▒r. Hat─▒rlad─▒─č─▒ma g├Âre, haremdeki dairelere top top bezler getirilip da─č─▒t─▒lm─▒┼čt─▒. Yaral─▒ askerler i├žin gecelikler dikilirdi. Hizmetk├órlar─▒m─▒zla beraber sabah─▒n erken saatlerinden, gece uyku vaktine kadar diki┼č makinelerimizin ba┼č─▒nda bizden istenilen say─▒da giyece─či yeti┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒rd─▒k. Bu hummal─▒ faaliyet b├╝t├╝n muharebe m├╝ddetince devam etti. Ben de ├žama┼č─▒rlara d├╝─čme dikerdim. Akl─▒mca b├╝y├╝k i┼č g├Ârd├╝─č├╝m├╝ san─▒rd─▒m. Babam (II. Abd├╝lhamid) yan─▒m─▒za gelir:

┬ź├éferin evl├ótlar─▒m, Allah sizlerden r├óz─▒ olsun, vatan i├žin ├žal─▒┼čmak ne tatl─▒d─▒r, Allah vatan─▒m─▒z─▒ d├╝┼čmanlardan muhafaza buyursun!┬╗ derdi. Biz bu s├Âzlerden kuvvet ve ┼čevk al─▒rd─▒k. Zaman kaybolmas─▒n diye g├Âz├╝m├╝z├╝ i─čnemizden ve makinemizden ay─▒rmaks─▒z─▒n onu dinlerdik. Vatan! Vatan! Babam bunu bizlere ne kadar ├žok s├Âylemi┼čti.

Bir T├ólimh├óne K├Â┼čk├╝ vard─▒. Geni┼č ve b├╝y├╝k bah├žesindeki asker├« k─▒┼člada maiyyet b├Âl├╝─č├╝ bulunurdu. T├ólimlerini gider seyrederdik. Yunan MuharebesiÔÇÖ nde k─▒┼član─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ hasteh├óne yapm─▒┼člard─▒. Yaral─▒ askerler geldik├že onlara nas─▒l ihtimam g├Âsterece─čimizi bilemezdik. Babam bizzat buraya gelir, ┬źAhmedcik┬╗ lerini, ┬źMehmedcik┬╗ lerini ok┼čar,hat─▒rlar─▒n─▒ sorarlard─▒. Yaral─▒lara evlerimizden ┼čeker ve s├óire hediyeler g├Ânderirdik…ÔÇŁ

─░┼čte bu insanlar─▒n derdi neydi ki yaral─▒ askerlerin elbiselerine d├╝─čme dikmek i├žin kendilerini y─▒prat─▒yor, ┼čahs├« mallar─▒ndan, canlar─▒ndan fedak├órl─▒kta bulunuyor, vakitlerini bu yolda sarf ediyorlard─▒. Oysa bu i┼čleri emredip yapt─▒rmaya da muktedirlerdi. Sarayda istedikleri gibi g├Ân├╝l e─člendirmek ve zevk u saf├ó i├žinde vakit ge├žirmek varken, ni├žin gidip yaral─▒ askerlerin dertleriyle dertleniyorlard─▒? S─▒n─▒rlar─▒ k─▒talara yay─▒lm─▒┼č bir ├╝lkeye sahip olan bir h├ónedan─▒n mensuplar─▒, ya┼čanan bir harbin ac─▒ ger├žekleri olan g├ózilerin tedavileriyle ni├žin bizzat ilgileniyorlard─▒ ki? Ni├žin kendi elleriyle ve kendi iradeleriyle g├Ân├╝llerini dilh├╗n ediyorlard─▒ ki?

Tabi├« ki, onlar─▒ keyif s├╝rmek i├žin milletin ili─čini s├Âm├╝renler olarak alg─▒layan tarafgirler bu manzaralar─▒ g├Ârmek istemezler. Ecdad─▒n; kendi s├Âk├╝─č├╝n├╝ kendi diken, ash├ób─▒n─▒n ├╝zerine ┼čefkat ve merhametle titreyen, onlar─▒n dertlerine dev├ó olmadan r├╗hu huzur bulmayan bir Peygamber-i Z├«┼č├ón’a h├╝rmet, muhabbet ve ba─čl─▒l─▒kla tem├óy├╝z etmi┼č bir millet oldu─čunu anlamak istemezler.

Kendisinin H├ókim├╝’l-Harameyni’┼č-┼×er├«’feyn diye takd├«m edilmesine derhf├╝ itiraz ederek bunu ┬źHadim├╝’l Harameyni’┼č- ┼×erifeyn┬╗ olarak d├╝zelten, ├Âmr├╝ at s─▒rt─▒nda seferlerde ge├žen Yavuz Sultan Selim, zevk u saf├ó i├žinde saltanat s├╝ren bir idareci anlay─▒┼č─▒n─▒ m─▒ temsil etmektedir?