L├é─░K FRANSAÔÇÖNIN ANT─░L├é─░K TAT─░LLER─░

Ahmet KAVAS

D─░N├Ä BAYRAMLAR VE KUTSAL G├ťNLER

Fransa’da her y─▒l 11 g├╝n resm├« tatil ├«lan edilmekte ve bu g├╝nler geldi─činde devlet daireleri, bankalar ve al─▒┼č-veri┼č merkezleri gibi resm├« ve ├Âzel kurumlar kapal─▒ kalmaktad─▒r. D├╝nyan─▒n pek ├žok ├╝lkesinde oldu─ču gibi bu tatillerin ├žok az─▒ kendi tarihlerindeki bir olay vesilesiyle yap─▒l─▒rken ├žo─ču H─▒ristiyanl─▒k gelene─čiyle al├ókal─▒d─▒r.

Katolik d├╝nyan─▒n din├« m├ón├óda kutsal kabul etti─či g├╝nlerin en ├Ânemlileri Fransa’da resm├« tatil ├«lan edilirken, geri kalan─▒ sadece kilise i├žinde ve bu dine inananlar─▒n i┼čtirakiyle kutlanmaktad─▒r.

Frans─▒z Katolik ve Protestanlar─▒’n─▒n m├╝┼čtereken kutlad─▒klar─▒ y─▒l─▒n ilk din├« g├╝n├╝ ┬ź6 Ocak Yortusu (epiphanie)┬╗ olup e─čer Pazar g├╝n├╝ne denk gelirse o g├╝n, aksi takdirde bu tarihi takip eden ilk Pazar g├╝n├╝ kutlan─▒r, ancak bu g├╝n resm├« tatil de─čildir. Bug├╝ne ┬źha├ž─▒n suya at─▒ld─▒─č─▒ g├╝n┬╗ de denmektedir. XVIII. y├╝zy─▒lda ortaya ├ž─▒kan ve zamanla gelenekselle┼čen bir g├╝n olup ilk defa 1969 y─▒l─▒nda 6 Ocak g├╝n├╝ olarak, sabit bir g├╝nde kutlanmaya ba┼čland─▒.

L├óiklik konusundaki a┼č─▒r─▒ hassasl─▒─č─▒ ile bilinen Fransa’n─▒n farkl─▒ b├Âlgelerinde de─či┼čik uygulamalara rastlanabilmektedir. ├ťlkenin kuzeydo─čusundaki baz─▒ uygulamalar l├óiklik ilkesinin baz─▒ ┼čartlar─▒yla ├želi┼čti─či h├ólde eskiden oldu─ču gibi devam ettirilmektedir. Mesel├ó b├╝t├╝n H─▒ristiyanlarca ├Ânemli bir din├« g├╝n olan ┬źKutsal Cuma┬╗, Alsace Moselle b├Âlgesinde resm├« tatil g├╝n├╝d├╝r. Bug├╝n Hazret-i ─░sa’n─▒n ├žarm─▒ha gerili┼č y─▒ld├Ân├╝m├╝ oldu─ču i├žin H─▒ristiyanl─▒─č─▒n b├╝t├╝n mezheplerince kutsal say─▒lmas─▒ normaldir.

Bir├žok krall─▒─ča ev sahipli─či yapan ve ┬źKilisenin k─▒z─▒ (la fille de l’eglise)┬╗ veya ┬źKilisenin b├╝y├╝k k─▒z─▒ (la fille ainee de l’eglise)┬╗ olarak ad─▒na dua edilen, Fransa’n─▒n y─▒l i├žinde ilk kutlad─▒─č─▒ ve 8 Mart 1886 tarihli kanunla resm├« tatil ├«lan etti─či g├╝nlerden birisi ┬źPaskalya (P├óques)┬╗ d─▒r. 23 Mart ile 25 Nisan tarihleri aras─▒nda her 60 y─▒l i├žerisinde de─či┼čen bir g├╝nde kutlanan bug├╝n H─▒ristiyanlar─▒n Hazret-i ─░sa’n─▒n dirilmesi h├ót─▒ras─▒n─▒ y├ód etmek ├╝zere yapt─▒klar─▒ en b├╝y├╝k bayramlar─▒d─▒r. Ger├ži n├╝fusun
%80’inin kendisini H─▒ristiyan olarak tarif etti─či ├╝lkede yap─▒lan anketlere g├Âre bu insanlar─▒n %35-40’─▒ Hazret-i ─░sa’n─▒n yeniden dirili┼čine inanmad─▒klar─▒n─▒ ifade etmektedirler. Fakat bug├╝n o kadar ├Ânemli ki, di─čer dini g├╝nlerin pek ├žo─čunun tarihi, bug├╝n ba┼člang─▒├ž noktas─▒ olarak al─▒nmakta ve ondan ├Ânce veya sonra belli aral─▒klarla kutlanmaktad─▒r. Paskalya’n─▒n 40 g├╝n ├Âncesinde b├╝y├╝k perhiz dedikleri oruca (car├¬me) ba┼člamadan yapt─▒klar─▒ ┼čenliklerin son g├╝n├╝ne ┬źYa─čl─▒ Sal─▒ (Mardi Gras)┬╗ demektedirler ki o g├╝n son olarak et yiyerek bir daha perhiz s├╝resince bu g─▒day─▒ almamaktad─▒rlar. Yine Paskalya’dan 39 g├╝n ├Âncesi b├╝y├╝k perhizin ba┼člang─▒c─▒ olup ┬ź├ľl├╝lerin Hat─▒rland─▒─č─▒ ├çar┼čamba (Mercredi des Cendres)┬╗ ad─▒yla sayg─▒ g├Âsterdikleri ├Ânemli g├╝nlerdendir. Bu ├çar┼čamba’dan sonraki pazar g├╝n├╝ Hazret-i ─░sa’n─▒n ├ž├Âlde oru├žlu ge├žirdi─či 40 g├╝n├╝n h├ót─▒ras─▒ olarak oruca (car├¬me) ba┼čl─▒yorlar. Paskalya g├╝n├╝nden bir ├Ânceki pazar g├╝n├╝n├╝ ise Hazret-i ─░sa’n─▒n Kud├╝s’e giri┼či esnas─▒nda kalabal─▒─č─▒n hurma dallar─▒n─▒ sallamas─▒ndan dolay─▒ ┬źDall─▒ (Rameaux) G├╝n┬╗ olarak kutlamaktad─▒rlar. Bu pazar g├╝n├╝n├╝ takip eden Per┼čembe’yi Hazret-i ─░sa ile havarilerin topland─▒klar─▒ son yemek odas─▒nda kutlad─▒klar─▒ Paskalya’n─▒n hat─▒ras─▒na ┬źKutsal Per┼čembe┬╗; cuma g├╝n├╝n├╝ Hazret-i ─░sa’n─▒n ├žarm─▒ha gerili┼č g├╝n├╝ olarak ┬źKutsal Cuma┬╗; Cumartesi’yi mezara konu┼č g├╝n├╝ olarak ┬źKutsal Cumartesi┬╗ olarak yad etmektedirler. Di─čer kutsal g├╝nler ise Paskalya’ dan 40 veya 50 g├╝n sonraya denk d├╝┼č├╝r├╝lerek kutlan─▒r. Her y─▒l 25 Mart’─▒ Hazret-i Meryem’e Cebrail -aleyhisselam- taraf─▒ndan Hazret-i ─░sa’y─▒ tebli─č etti─či g├╝n├╝ (annonciation) de kutsal bir g├╝n olarak kabul etmektedirler. Paskalya g├╝n├╝ b├╝t├╝n resm├Ä ve ├Âzel kurulu┼člar i├žin tatil olurken ├Âncesinde ve sonras─▒ndaki di─čer din├« g├╝nler tatil de─čildir. Sadece okullar Paskalya d├Âneminde yakla┼č─▒k iki hafta tatil edildi─či i├žin bu g├╝nlerin bir k─▒sm─▒ h├óliyle okul tatillerine denk d├╝┼čmektedir. Kald─▒ ki baz─▒lar─▒ Pazar g├╝n├╝nde kutland─▒─č─▒ i├žin o g├╝n├╝ tatil etmeye gerek yoktur.

Resm├« tatiller y├╝z├╝nden ├Âzellikle ├╝retim sekt├Âr├╝n├╝n en s─▒k─▒nt─▒l─▒ g├╝nlerini ge├žirdi─či Fransa’da may─▒s ay─▒na din├« ve dind─▒┼č─▒ bayramlar damgalar─▒n─▒ vurmaktad─▒rlar. Bunlardan biri de H─▒ristiyanl─▒k ├óleminde Hazret- i ─░sa’n─▒n g├Â─če y├╝kseldi─či g├╝n (assencion) olarak kabul edilen ve may─▒s ay─▒nda Paskalya’dan 40 g├╝n sonra kutlanan bir g├╝nd├╝r. B├╝t├╝n H─▒ristiyan mezheplerince ├Ânemli bir din├« g├╝n say─▒ld─▒─č─▒ndan Fransa’da hayat─▒n durdu─ču g├╝nlerden birisidir.

May─▒s ay─▒ndaki di─čer bir ├Ânemli g├╝n ise Paskalya’dan sonra R├╗hu’l Kud├╝s’├╝n havarilere geli┼činin h├ót─▒ras─▒na kutlanan ┬ź50’nci G├╝n (Pentec├┤te) Yortusu┬╗ dur. 8 Mart 1886 tarihli kanunla resm├« tatil yap─▒lan bug├╝n, Paskalya g├╝n├╝nden sonraki yedinci pazar g├╝n├╝ kutland─▒─č─▒ i├žin haziran ay─▒na sarkabilmektedir. Son y─▒llarda bug├╝n├╝n resm├« tatil olarak kal─▒p kalmamas─▒ ile ilgili Fransa’da b├╝y├╝k tart─▒┼čmalar olmaktad─▒r. ─░┼č ├ževreleri bug├╝n vesilesiyle al─▒┼č-veri┼č merkezlerinin kapat─▒lmamas─▒ i├žin siyas├« ├ževrelerin deste─čini almalar─▒na ra─čmen hen├╝z istedikleri sonucu elde edemediler. Din├« men┼čeli bir tatil g├╝n├╝n├╝n kald─▒r─▒lmas─▒n─▒n pek ├žok yerde a─č─▒r tepkilere sebep olaca─č─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulunduran h├╝k├╗met ├Âzellikle o b├Âlgelere ├Âzel mu├ómele yap─▒lmas─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yor. 50’nci G├╝n Yortusu’ndan sonraki pazar g├╝n├╝ ise ┬źBaba, O─čul ve R├╗hu’l-Kud├╝s┬╗ ├╝n tek bir tanr─▒da topland─▒─č─▒ ┬źTeslis G├╝n├╝┬╗ olarak kutlanmaktad─▒r.

Hazret-i ─░sa’n─▒n g├Â─če y├╝kseli┼činin resm├« tatil yap─▒ld─▒─č─▒ Fransa’da Hazret-i Meryem’in de g├Â─če y├╝kseli┼činin hat─▒ras─▒n─▒ yad etmek i├žin 15 A─čustos g├╝n├╝ resm├« tatil olarak uygulanmaktad─▒r.

Eyl├╝l ve Ekim aylar─▒nda resm├« tatil g├╝nleri bulunmayan Frans─▒zlar i├žin 1 Kas─▒m g├╝n├╝ ├Ânemli din├« g├╝nlerden birisi olarak yine b├╝t├╝n kurumlar─▒n kapal─▒ kald─▒─č─▒ bir g├╝nd├╝r. ├ľnceleri may─▒s ay─▒nda kutlan─▒rken daha sonra bug├╝ne kayd─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. ├ľzellikle Katolik gelene─čin ─▒srarla kutlad─▒─č─▒ bug├╝ne ┬źErmi┼čler/Azizler Yortusu (Toussaint)┬╗ ad─▒ verilmektedir. ├ťlkenin H─▒ristiyanla┼čmas─▒na vesile olduklar─▒ ve bu dinin ya┼čanmas─▒ i├žin ilerideki as─▒rlarda, gayretleri yan─▒nda ker├ómetlerinin oldu─čuna inand─▒klar─▒ azizleri ve azizeleri y├ód etmek ├╝zere bug├╝n├╝ kutlamaktad─▒rlar. Kiliselerde ├óyinlerle ge├žen bug├╝n vesilesiyle, ge├žmi┼č tarihlerinde dinlerine hizmet edenleri hat─▒rlamak s├╗retiyle onlara kar┼č─▒ g├Ârevlerini yapm─▒┼č oluyorlar. A┼č─▒r─▒ l├óik tav─▒rlar─▒na ra─čmen azizlerine ve azizelerine bu kadar yo─čun ilgi g├Âsteren Frans─▒zlar haz─▒rlad─▒klar 365 g├╝nl├╝k takvimlerinin her g├╝n├╝ i├žin d├╝zenlenen sayfan─▒n ba┼č taraf─▒na bir aziz veya azizenin ad─▒n─▒ yazmaktad─▒rlar. Mesel├ó; 1 Ocak g├╝n├╝ne Hazret-i Meryem’in ad─▒ ┬źTanr─▒n─▒n Annesi Azize Meryem (Sainte Marie, Mere de Dieu)┬╗ yaz─▒l─▒rken, d├╝nya sevgililer g├╝n├╝ olarak kutlanan 14 ┼×ubat’a III. y├╝zy─▒lda ya┼čayan ┬źAziz Valentin┬╗ in ad─▒, 25 Aral─▒k’a ┬źHazret-i ─░sa’n─▒n do─čumu┬╗, y─▒l─▒n son pazar g├╝n├╝ne ┬źKutsal Aile (Sainte Marie┬╗, 31 Aral─▒k g├╝n├╝ne ise 314 y─▒l─▒nda papa olan ┬źAziz Silvestre┬╗ in ad─▒ yaz─▒lmaktad─▒r. Hatt├ó bu konuda yaz─▒lm─▒┼č kitaplar dah├« bulunmaktad─▒r. Agnes Richomme isimli yazar ┬źTakvimin Azizleri: Her G├╝ne Bir Dost┬╗ ad─▒yla takvim yapraklar─▒nda ismi zikredilen azizler ve azizeler hakk─▒nda tek tek bilgi vermektedir. Say─▒lar─▒ az olmakla birlikte ├╝lke y├Ânetiminde etkili olan Protestanlar, azizler ve azizeler gibi bir gelene─či kabul etmedikleri i├žin bug├╝ne i┼čtirak etmezlerken Ortodokslar bug├╝n├╝ kendi us├╗llerince kutluyorlar.

1 Kas─▒m g├╝n├╝n├╝ tatille ve ├óyinle ge├žiren Frans─▒zlar 2 Kas─▒m g├╝n├╝nde ise yine kiliseye gider gibi en g├╝zel elbiselerini giyip bu defa mezarl─▒klar─▒n yolunu tutmaktad─▒rlar. 3-4 hafta ├Ânceden yaban├« otlardan temizleyip ├ži├žeklerle donatarak bak─▒m yapt─▒klar─▒ mezarlar─▒na g├Âsterdikleri bu ├Âzel bak─▒m, 2 Kas─▒m g├╝n├╝ yapacaklar─▒ ziyaret i├žin ├Ân haz─▒rl─▒kt─▒r. B├Âylece bir g├╝n ├Ânce azizlerini ve azizelerini ayinlerle y├ód eden Katolikler ertesi g├╝n de kendi ├Âl├╝lerini ziyaret etmektedirler. Bug├╝ne ┬ź├ľl├╝ler Bayram─▒ (F├¬te des Morts veya F├¬te des Defunts)┬╗ demektedirler. Ayr─▒ca b├╝y├╝k perhiz s├╝resince ge├žen b├╝t├╝n Cumartesi g├╝nleri ile y─▒l─▒n di─čer Cumartesi g├╝nleri yine ├Âl├╝leri ziyaret g├╝n├╝ olarak belirlenmi┼čtir. 1789 Frans─▒z ─░htil├óli sonras─▒nda Paris’in tarih├« mezarl─▒klar─▒n─▒n birer birer kaz─▒larak i├žindeki kemiklerin ┼čehrin alt─▒ndaki ta┼č ocaklar─▒na dolduruldu─ču ve bug├╝n Paris Katakomplar─▒ (Catacombes de Paris) olarak turistlerin ziyaretine a├ž─▒lan ┬źmezarl─▒kta┬╗ yak─▒nlar─▒ bulunan milyonlarca insan, bu ziyaretten mahrum kalmaktad─▒r. 1830’lu y─▒llarda d├╝zenlenen ve ├Âl├╝lerin defnedildi─či Pere Lachaisse Mezarl─▒─č─▒ bug├╝n ba┼čkentin ortas─▒nda ayakta kalabilen mezarl─▒klar─▒n en g├Ârkemlisidir. Ba┼čta bu mezarl─▒k olmak ├╝zere di─čer mezarl─▒klar ├Â─čleden sonra buralarda medfun bulunanlar─▒n aileleri taraf─▒ndan topluca ziyaret edilmektedir. Yine buraya g├Âm├╝len me┼čhur yazarlar─▒n, devlet adamlar─▒n─▒n, artistlerin ve filozoflar─▒n kabirleri onlara ilgi duyanlarca ziyaret edilmektedir.

Fransa’da y─▒l─▒n son din├« tatili ise 25 Aral─▒k g├╝n├╝ kutlanan ┬źNoel Yortusu┬╗ g├╝n├╝d├╝r. Hazret-i ─░sa’n─▒n do─čum g├╝n├╝ olarak kutlanan bug├╝nde Noel isimli bir ┼čahsiyetin ├Ân plana ├ž─▒kmas─▒ yeni bir adettir. Noel, 1823 y─▒l─▒nda New Yorklu bir ┼čair olan Clement Clarke’─▒n Anadolu’da IV. y├╝zy─▒lda ya┼čad─▒─č─▒ iddia edilen Aziz Nicolas isimli papazdan ilham alarak ortaya att─▒─č─▒ bir ┼čahsiyettir.

Bir de kendi Katolik H─▒ristiyan k├╝lt├╝r├╝ d─▒┼č─▒nda ├╝lke s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde ya┼čayan Protestanlar’─▒n ┬źNoel, Paskalya, 40 G├╝n Yortusu (Assencion) ve 50 G├╝n Yortusu (Pentec├┤te)┬╗ gibi Katoliklerle ortak dini g├╝nleri bulunmaktad─▒r. Yahudiler’in ise yeni y─▒l─▒n iki g├╝n├╝ ┬ź(Roch Hachanah) ile B├╝y├╝k ├ľz├╝r (Yom Kippour)┬╗ gibi kendilerine mahsus g├╝nleri vard─▒r ve kendi cemaatleri aras─▒nda kutlamaktad─▒rlar. G├╝n├╝m├╝zde yakla┼č─▒k 62 milyon n├╝fusa sahip Fransa’da, son y─▒llarda say─▒lar─▒ 6 milyona ula┼čan M├╝sl├╝manlar’─▒n ┬źRamazan, Kurban ve Mevlid┬╗ gibi kendilerine mahsus bayramlar─▒ bulunsa da bu g├╝nler resm├« tatil olarak kabul edilmemektedir. Her ne kadar o g├╝nler ├╝lke genelinde resm├« tatil ├«lan edilmemi┼č olsa da bu dinlere inananlar taraf─▒ndan b├╝y├╝k bir co┼čkuyla kutlanmaktad─▒r.

FRANSA’NIN D─░N D─░┼×─░ M─░LL├Ä BAYRAMLAR!

D├╝nya genelinde yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lan ve gelenek haline getirilen 1 Ocak tatili Frans─▒zlar’─▒n da yeni y─▒la girerken dinlendikleri ilk g├╝nd├╝r. Bunu biraz da zorunlu olarak tatil etmektedirler. 31 Aral─▒k’─▒ 1 Ocak’a ba─člayan gece saat 12’yi g├Âsterene kadar ├╝lkenin her taraf─▒nda on binlerce insan bulunduklar─▒ ┼čehirlerin ana meydanlar─▒na dolu┼čmakta ve ellerinde ┼čampanya ┼či┼čeleriyle saatin tam 24.00’├╝ g├Âstermesini beklemektedirler. O an geldi─činde ise herkes bir anda ├ž─▒─čl─▒klar atmakta ve derh├ól ellerindeki ┼čampanya ┼či┼čelerinin mantarlar─▒n─▒ b├╝y├╝k bir heyecanla a├žmaktad─▒rlar. Etrafa bu i├žkinin k├Âp├╝kleri sa├ž─▒ld─▒k├ža hem onun yayd─▒─č─▒ kokudan, hem de biraz fazla ka├ž─▒ranlar i├žtikleri i├žkinin sarho┼č edici ├Âzelli─činden kendilerinden ge├žmektedirler. Saatlerce ├Ânce toplanmaya ba┼člayan kalabal─▒klar yeni y─▒la girmenin sevincini ├ž─▒lg─▒nca ba─č─▒rarak ve ellerindeki i├žkileri t├╝keterek kutlarken bir taraftan da tan─▒s─▒n tan─▒mas─▒n herkes yan─▒nda bulun an─▒n boynuna sar─▒l─▒p ├Âpebilmenin tela┼č─▒na kap─▒lmaktad─▒r. B├╝t├╝n bu ┼čamatan─▒n en kalabal─▒k olan─▒ ise ba┼čkent Paris’in en g├Ârkemli Champs-Elysees (┼×anzelize) Caddesi’nde yap─▒lmaktad─▒r. Yakla┼č─▒k bir bu├žuk kilometre uzunlu─čunda ve 150 metre geni┼čli─čindeki bu caddede birka├ž y├╝z bin insan bu geceyi kutlamak i├žin bir araya gelmektedir. Gecenin o an─▒nda ya┼čanan e─člencenin ard─▒ndan sabah─▒n en erken vakti olan saat 02’de, 03’te evine d├Ânen insanlar─▒n ayn─▒ g├╝n uyan─▒p da i┼če gitmesi imk├óns─▒z oldu─ču i├žin 1 Ocak tabii olarak tatil olmaktad─▒r.

─░┼č├ži Bayram─▒ olarak kutlanan 1 May─▒s g├╝n├╝ Fransa’n─▒n resm├« dind─▒┼č─▒ tatillerinin ikincisidir ve 30 Nisan 1947 tarihinden itibaren kutlanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bug├╝n, di─čer tatillerde oldu─ču gibi b├╝t├╝n kamu ve ├Âzel kurulu┼člar kapal─▒ kalmaktad─▒r. ├ľzellikle sendikalar─▒n ├╝lke genelindeki n├╝m├óyi┼čleri ile ge├žirilen bir g├╝nd├╝r.

─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ esnas─▒nda i┼čgal edilen Fransa’dan -Amerika Birle┼čik Devletleri ba┼čta olmak ├╝zere d─▒┼čar─▒dan al─▒nan destekle- Almanlar’─▒n ├žekilmeye mecbur edilmesi bir zafer g├╝n├╝ olarak telakki edilmektedir. 7 May─▒s 1945 tarihi Alman ordusunun Eisenhower’e teslim oldu─ču g├╝n olup bunun her iki taraf├ža kabul├╝ 8 May─▒s’─▒ 9 May─▒s’a ba─člayan gece olmu┼čtur. Asl─▒nda 8 May─▒s g├╝n├╝n├╝ ├Âzellikle y├ód edecek herhangi bir ├Ânemli olay yoktur. ├ľyle oldu─ču i├žin 20 Mart 1953 tarihli kanunla resm├« tatil ├«lan edilen bug├╝n, daha sonra devlet ba┼čkan─▒ olan Charles de Gaule taraf─▒ndan 1961 ‘de iptal edildi. Fransa devlet ba┼čkanlar─▒ndan Valery Giscard d’ Estaing herhangi bir kutlama olmaks─▒z─▒n bug├╝n├╝ 1975 y─▒l─▒nda yeniden resm├« tatil ederken, 1981 y─▒l─▒nda iktidar─▒ ele ge├žiren Sosyalistler bug├╝n vesilesiyle yeniden kutlamalar yapt─▒rmaya ba┼člad─▒lar. Bir hafta ├Ânce yap─▒lan 1 May─▒s resm├« tatilinin ard─▒ndan 8 May─▒s g├╝n├╝n├╝ de Frans─▒zlar ├╝├ž├╝nc├╝ dind─▒┼č─▒ tatil olarak evlerinde ge├žirmektedirler. Ula┼č─▒m, sa─čl─▒k hizmetleri gibi zarur├« olanlar h├óri├ž resm├« ve ├Âzel b├╝t├╝n kurumlar h├óliyle kapal─▒ tutulmaktad─▒r.

Frans─▒zlar’─▒n en b├╝y├╝k bayram─▒, 14 Temmuz 1789′ da Paris’teki Bastille Hapishanesi’nin bas─▒ld─▒─č─▒ ve buradaki siyasi tutuklular─▒n kurtar─▒ld─▒─č─▒ g├╝n├╝n hat─▒ras─▒na kutlanan bayramd─▒r. 6 Temmuz 1880 tarihli kanunla resm├« tatil kabul edilmi┼čtir. Ayn─▒ zamanda Frans─▒z ─░htil├óli’nin y─▒ld├Ân├╝m├╝ olarak kutlanmaktad─▒r. ├ťlke genelinde daha ├žok askeri ge├žit t├Ârenleri yap─▒lan Paris’teki Champs Elysees Caddesi y─▒lba┼č─▒ gecesi oldu─ču gibi bir kez daha bu bayram vesilesiyle g├Ârkemli t├Ârenlere sahne olmaktad─▒r.

─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n zafer y─▒ld├Ân├╝m├╝n├╝ 8 May─▒s g├╝n├╝ kutlayan Frans─▒zlar, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n zafer g├╝n├╝n├╝ ise 11 Kas─▒m 1918 tarihinin y─▒ld├Ân├╝mlerinde kutlamaktad─▒rlar ve bug├╝n├╝ devlet, 24 Ekim 1922 tarihi i kanunla resmi tatil ilan etmi┼čtir. Bunu asl─▒nda bir zaferin y─▒ld├Ân├╝m├╝ olmaktan ziyade ate┼čkesin yap─▒ld─▒─č─▒ ve bar─▒┼č─▒n sa─članmas─▒n─▒n kutlanmas─▒ olarak alg─▒lamaktad─▒rlar.

XVI. y├╝zy─▒ldan XIX. Y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒na kadar Afrika k─▒tas─▒ndan ald─▒─č─▒ k├Âleleri ba┼čka k─▒talara ta┼č─▒yan Fransa bu insan ticaretini ancak 1848 y─▒l─▒nda durdurabilmi┼čti. Bug├╝n o k├Âleleri ta┼č─▒d─▒─č─▒ yerlerin bir k─▒sm─▒ h├ól├ó Fransa’n─▒n deniz a┼č─▒r─▒ ey├óletine ba─čl─▒d─▒r. G├╝ney Amerika’daki Guyana h├óri├ž di─čerleri Hint Okyanusu ve Karayip Denizi’ndeki adalard─▒r. Buralarda ya┼čayanlar─▒n tamam─▒ Frans─▒z vatanda┼č─▒ kabul edilmekle birlikte Frans─▒z soylu de─čiller ve ├žo─ču Afrika k├Âkenli veya melezdir. K├Âle ticaretinin yasaklan─▒┼č tarihi; Fransa’n─▒n elinde tutmaya devam etti─či bu deniz a┼č─▒r─▒ yerle┼čim yerlerinde resm├« tatil olarak 30Haziran1983 tarihinde bir h├ót─▒ra ┼čeklinde il├ón edildi. Bug├╝n Hint Okyanusu’ ndaki n├╝fusunun tamam─▒ M├╝sl├╝man olan Mayotte Adas─▒ ah├ólisi ile n├╝fusunun az bir k─▒sm─▒ M├╝sl├╝man olan kom┼čusu konumundaki Reunion Adas─▒’nda, Karayip Denizi’nde yer alan Martinique ve Guadeloupe Adalar─▒’nda ve Guyana’da farkl─▒ aylarda ve g├╝nlerde, insanl─▒k tarihinin bu en a─č─▒r su├žu t├Ârenlerle hat─▒rlanmaktad─▒r. Ancak bu sadece eski esir ve k├Âlelerin ya┼čad─▒─č─▒ yerlere mahsus olup, Fransa i├žinde y├ód edilmemektedir ve tabii ki tatil de de─čildir.

Fransa’da okul tatillerine gelince; ├Â─črencilerin ayn─▒ anda okul d─▒┼č─▒nda kal─▒p ba┼čta ula┼č─▒m olmak ├╝zere hayat─▒n ak─▒┼č─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkilememeleri i├žin ├╝lke genelinde uygulanan 16 g├╝nl├╝k k─▒┼č d├Ânemi yar─▒y─▒l tatili ve 16 g├╝nl├╝k Paskalya tatili s├╝resince ├╝lke genelinde ├╝├ž ayr─▒ takvim belirlenmektedir. Her y─▒l b├╝t├╝n okullarda e─čitim Cumartesi veya Pazar g├╝n├╝ne denk gelmedi─či s├╝rece Cuma g├╝n├╝ de olsa 1 Eyl├╝l’de a├ž─▒lmakta ve o g├╝n ├Â─čretmenler, bir g├╝n sonra da ├Â─črenciler okula ba┼člamaktad─▒rlar. Yine b├╝t├╝n b├Âlgeler her y─▒l ba┼člang─▒├ž tarihi de─či┼čen ama genelde Ekim ay─▒n─▒n son on g├╝n├╝nde olan Ermi┼čler/Azizler Yortusu (Toussaint) g├╝n├╝n├╝ takip eden 12 g├╝n tatil yapmaktad─▒rlar. Noel Yortusu ├Âncesinde yine Aral─▒k ay─▒n─▒n ortas─▒ndan itibaren y─▒llara g├Âre de─či┼čen bu g├╝nde ba┼člayan tatil, yakla┼č─▒k 15 g├╝n s├╝rerek 2 Ocak’tan sonraki g├╝nlerde tamam olunca okullar yeniden a├ž─▒lmaktad─▒r. B├╝t├╝n okullar─▒n yaz tatili ise 4 Temmuz’da ba┼člamaktad─▒r. Fransa’da ├╝niversite ├Âncesi e─čitim kurumlar─▒na devam eden ├Â─črenciler Ermi┼čler Yortusu’nda 12 g├╝n, Noel’de 15 g├╝n, ┼×ubat’taki yar─▒y─▒l tatilinde 16 g├╝n ve Paskalya’da da 16 g├╝n tatil yapmak ├╝zere sene i├žinde toplam iki ayl─▒k vakitlerini okul d─▒┼č─▒nda ge├žirmektedirler.