─░SL├éM─░YETÔÇÖ─░N DO─×U┼×U

Ahmet MERAL

H─░CRET
Mekke’nin ileri gelenleri, ┼čehir meclisinde yapt─▒klar─▒ tart─▒┼čmal─▒ toplant─▒da Hazret-i Peygamber’in Medine’ye hicretini kesin bir ┼čekilde ├Ânlemek i├žin onu ├Âld├╝rme karar─▒ alm─▒┼člard─▒. Karara herkes kat─▒lmakla birlikte Ha┼čimo─čullar─▒’n─▒n tepkisinden ├žekiniliyordu. Bu tepkiyi azaltmak maksad─▒yla her kabileden birer gen├ž se├žildi. Bu gen├žler hep birlikte hareket ederek menfur cinayeti beraberce i┼čleyeceklerdi. B├Âylece b├╝t├╝n kabileler ortak sorumluluk y├╝klenmi┼č olacak, herhangi biri tek ba┼č─▒na su├žlanmayacakt─▒.

Bask─▒lar─▒n ├žok fazla artt─▒─č─▒ bu atmosferde Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, arkada┼č─▒ Hazret-i Eb├╗bekir ile gizlice Mekke’den Medine’ye me┼čakkatli bir yolculu─ča ├ž─▒kt─▒. Yata─č─▒na Hazret-i Ali’yi b─▒rakarak m├╝┼čriklerin suikast pl├ónlar─▒n─▒ bo┼ča ├ž─▒karan Hazret-i Peygamber, bu zorlu ve uzun yolculukta s─▒k─▒ bir takibe u─črad─▒ysa da m├╝┼čriklerin g├Âzlerini perdeleyen ilah├« yard─▒m neticesinde yakalanmaktan kurtulmay─▒ ba┼čard─▒ ve yolculu─čunun sekizinci g├╝n├╝nde Medine’ye bir saat mesafedeki Kuba’ya ula┼čt─▒. Orada ─░sl├óm tarihinin ilk mescidini in┼ča ederken Mekke’de kalan Hazret-i Ali de iki haftal─▒k bir yolculuktan sonra Hazret-i Peygamber’e ula┼čt─▒.

Medine halk─▒, uzun bir s├╝redir Peygamber Efendimiz’ in yolunu g├Âzl├╝yordu. Allah Ras├╗l├╝’n├╝ g├Ârmenin arzu ve heyecan─▒n─▒ ya┼čayan Medineliler, kad─▒n, erkek, ├žocuk, ya┼čl─▒ hep bir a─č─▒zdan ┼čiirler s├Âyleyerek Hazret-i Peygamber’i, ┼čanl─▒ el├žiye yara┼č─▒r co┼čkulu bir bi├žimde kar┼č─▒layarak ba─č─▒rlar─▒na bast─▒lar. Daha sonra Allah yolunun yard─▒mc─▒lar─▒ olarak ┬źensar┬╗ unvan─▒yla ├Âv├╝lecek olan Medineli M├╝sl├╝manlar, b├Âylece Akabe’de verdikleri s├Âz├╝n takip├žileri olduklar─▒n─▒ bu co┼čkulu sahiplenmeyle g├Âstermi┼č oldular:

“Ved├ó tepelerinden dolunay do─čdu bize!

Allah i├žin yapt─▒─č─▒ davetten dolay─▒ ┼č├╝kretmek gerekir h├ólimize

Ey bizden g├Ânderilen Peygamber!

Sen boyun e─čmemiz gereken bir emir ile geldin.”

Art─▒k yeni bir d├Ânem ba┼čl─▒yordu. Mekke m├╝┼čriklerinin dayan─▒lmaz takip, bask─▒ ve zul├╝mlerinden uzak, inananlar─▒n g├Â─čs├╝n├╝ gererek: “Rabb’im Allah’t─▒r!” diyebilece─či, emniyetli ve huzurlu bir ortama ad─▒m at─▒lm─▒┼č oluyordu. Art─▒k Allah’─▒n son el├žisi g├Ârevini ├žok daha iyi ┼čartlarda yerine getirebilecekti. Nitekim hicretle beraber, ─░slamiyet ve onun getirdi─či hayat tarz─▒n─▒n esaslar─▒n─▒ anlatan Kur’an-─▒ Kerim’i ├Â─črenmek, ya┼čamak ve sonraki nesillere aktarmak daha da kolayla┼čt─▒.

Hazret-i Peygamber, Medine’ye ula┼čt─▒─č─▒nda devesinin durdu─ču yer sat─▒n al─▒narak sonradan Mescid-i Nebev├« diye an─▒lacak olan mescidin in┼čas─▒na ba┼čland─▒. Yedi ay s├╝ren bu caminin yap─▒m─▒ s─▒ras─▒nda Hazret-i Peygamber Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├«’nin evinde misafir olarak kald─▒. Daha sonra da caminin biti┼či─čindeki evine ta┼č─▒nd─▒. Art─▒k M├╝sl├╝manlar Mekke’deki korku ve endi┼čelerden uzak bir ┼čekilde k─▒blesi Kud├╝s’e d├Ân├╝k olarak bu mescitte ibadet ediyor, ├že┼čitli konulardaki Peygamber ├Â─č├╝tlerini orada dinliyor, haftal─▒k kongre niteli─čindeki Cuma namazlar─▒n─▒ da orada ed├ó ediyorlard─▒.

Hazret-i Peygamber, yak─▒nlar─▒n─▒, evlerini ve mallar─▒n─▒ do─čup b├╝y├╝d├╝kleri topraklarda b─▒rakarak Medine’ye g├Â├ž eden muhacirler ile onlar─▒ s─▒cak bir ilgiyle ba─č─▒rlar─▒na basan ensar aras─▒nda benzeri g├Âr├╝lmedik bir yak─▒nl─▒k ba─č─▒ kurdu. Her bir muhaciri Medineli bir M├╝sl├╝man’ la karde┼č ilan ederek ellerindeki imkanlar─▒n payla┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člad─▒. B├Âylece tarih boyunca devam edecek olan ┬źdin karde┼čli─či┬╗nin temellerini atm─▒┼č oldu.

Allah Ras├╗l├╝, yerli ve g├Â├žmen M├╝sl├╝manlar aras─▒ndaki birlik ve karde┼čli─či sa─člad─▒ktan sonra, Medine toplumunun t├╝m├╝ne y├Ânelerek birbirleriyle ├žeki┼čme i├žinde ya┼čayan Evs ve Hazre├ž kabileleri ile yine Medine’ de ya┼čayan Yahudi kabileleri aras─▒nda i├ž bar─▒┼č─▒ ger├žekle┼čtirmek ├╝zere kapsaml─▒ bir s├Âzle┼čme yapt─▒. Yayg─▒n olarak ┬źMedine Vesikas─▒┬╗ olarak bilinen ve tarihin ilk yaz─▒l─▒ anayasa ├Ârne─či olarak kabul edilen bu anla┼čmayla Medine kentinde bulunan topluluklar─▒n bir arada, bar─▒┼č ve huzur i├žerisinde ya┼čamalar─▒ hedefleniyordu. S├Âzle┼čmede Medine’de ya┼čayan M├╝sl├╝manlar─▒n, m├╝┼čriklerin ve Yahudilerin kar┼č─▒l─▒kl─▒ hak ve vazifeleri belirlendi─či gibi, d─▒┼čtan gelebilecek tehlikelerin ├Ânlenmesi konusunda da sorumluluklar payla┼čt─▒r─▒l─▒yordu. Ancak farkl─▒ gruplar aras─▒nda olu┼čacak anla┼čmazl─▒klar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ konusundaki son noktay─▒ Hazret-i Peygamber’in koymas─▒ karar alt─▒na al─▒n─▒yordu. Yap─▒lan bu ilk i├žtima├« (toplumsal) s├Âzle┼čmede din ve vicdan h├╝rriyeti a├ž─▒k├ža temel bir ilke olarak yer al─▒yordu.

BED─░R SAVA┼×I (624)

Medine’de ya┼čayan b├╝t├╝n gruplar─▒n uzla┼čarak Hazret-i Peygamber ├Ânderli─činde olu┼čturduklar─▒ bu ┼čehir devletinde h├╝k├╝m s├╝ren bar─▒┼č ortam─▒, en iyi bir bi├žimde de─čerlendirilmi┼č ve inananlar─▒n say─▒s─▒ h─▒zla artm─▒┼čt─▒r. ├ľte yandan M├╝sl├╝manlar─▒n Mekke’de b─▒rakt─▒klar─▒ b├╝t├╝n mallara m├╝┼črikler taraf─▒ndan el konulmu┼č, bu mallar kervan ticaretinde kulland─▒klar─▒ sermayeye kar─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. M├╝sl├╝manlar, otoritesi h├ól├ó t├╝m Arap Yar─▒madas─▒’nda etkili olan Mekke m├╝┼čriklerine ekonomik darbeler vurmak ve orada b─▒rakmak zorunda kald─▒klar─▒ mallar─▒ geri almak amac─▒yla ┼×am’ dan Mekke’ye d├Ânmekte olan Eb├╗ S├╝fyan y├Ânetimindeki ticaret kervan─▒n─▒ ele ge├žirmek ├╝zere Medine’den yola ├ž─▒kt─▒lar. M├╝sl├╝manlar, ┼×am kervan─▒n─▒n Bedir Kuyular─▒ civar─▒nda konaklad─▒─č─▒ s─▒rada bir bask─▒nla sonuca gitmek istedilerse de, Eb├╗ S├╝fyan, sorumlulu─ču alt─▒ndaki kervan─▒ K─▒z─▒ldeniz yoluna y├Ânelterek bu bask─▒ndan kurtulmay─▒ ba┼čard─▒. Bununla yetinmeyip Mekke’ye de haber g├Ândererek ├ócil yard─▒m talebinde bulundu. B├Âylece ─░sl├ómiyet’in gelece─čini de etkileyecek olan ilk sava┼č─▒n e┼či─čine gelinmi┼č oldu. 900 ki┼čilik Mekke m├╝┼čriklerinin ordusuna Eb├╗ Cehil komuta ediyordu. M├╝sl├╝manlar ise 300 ki┼či kadard─▒. Hazret-i Hamza, Hazret-i Ali ve Eb├╗ Ubeyde bin Cerrah’─▒n ├╝st├╝n ├žabalar─▒n─▒n sonunda sava┼č M├╝sl├╝manlar─▒n ├╝st├╝nl├╝─č├╝yle sona erdi. Eb├╗ Cehil ba┼čta olmak ├╝zere Mekke ileri gelenlerinden 70 ki┼či ├Âld├╝r├╝ld├╝. M├╝sl├╝manlar─▒n kay─▒plar─▒ ise 14 ┼čehitten ibaretti. B├Âylece ─░slamiyet’in ilk b├╝y├╝k zaferi ger├žekle┼čti─či gibi, daha sonra m├╗cizev├« ba┼čar─▒lara imza atacak olan ─░sl├óm ordusunun da ilk ├žekirde─či ortaya ├ž─▒km─▒┼č oldu. Bu zaferle M├╝sl├╝manlar─▒n kendilerine g├╝veni, Peygamber’lerine ba─čl─▒l─▒─č─▒ artt─▒─č─▒ gibi, gayr-i m├╝slim Arap kabileleri aras─▒nda M├╝sl├╝manl─▒─ča ge├ži┼čler de h─▒zland─▒.

Bedir’de al─▒nan sava┼č esirlerinden her biri 10 M├╝sl├╝man’a okuma yazma ├Â─čretti─či takdirde serbest b─▒rak─▒lacakt─▒. Ayr─▒ca Hazret-i Peygamber, Bedir Sava┼č─▒ ├Âncesinde ve sonras─▒nda verdi─či emirlerle d├╝┼čman cenazelerine dokunulmamas─▒n─▒, ├Âl├╝lerinin ├óz├ólar─▒n─▒n kesilmemesini, d├╝┼čman ├Âl├╝lerinin ortal─▒kta b─▒rak─▒lmayarak g├Âm├╝lmesini, esirlere iyi muamele yap─▒lmas─▒n─▒, elbisesi olmayanlara giyecek da─č─▒t─▒lmas─▒n─▒ buyurarak bu g├╝n bile insanl─▒─č─▒n ba┼čar─▒l─▒ neticeler sergileyemedi─či ┬źHarp Hukuku┬╗nun temellerini atm─▒┼čt─▒r.

Hazret-i Peygamber, Bedir Sava┼č─▒’ndan k─▒sa bir s├╝re sonra, anla┼čmalara uymayan ve k─▒skan├žl─▒ktan kaynaklanan ih├ónetleri g├Âr├╝len Ben├« Kaynuka Yahudileri’ni Medine’den ├ž─▒kararak s├╝rg├╝ne g├Ânderdi.

UHUD SAVA┼×! (625)

Bedir’de a─č─▒r bir yenilgi alan Mekke m├╝┼črikleri, 13 ayl─▒k bir haz─▒rl─▒ktan sonra, intikam duygular─▒yla dolu olarak 3000 ki┼čilik bir orduyla Medine ├╝zerine y├╝r├╝d├╝. M├╝dafaa haz─▒rl─▒klar─▒n─▒ y├╝r├╝ten Hazret-i Peygamber, sava┼č─▒ Medine’ de kar┼č─▒lamak istediyse de, gen├žlerin ─▒srar─▒ ├╝zerine Uhud Da─č─▒’n─▒n eteklerine gitmeye karar verdi. ─░ki ordu kar┼č─▒ kar┼č─▒ya geldi─činde, M├╝sl├╝manlar ├Ânce d├╝┼čmanlar─▒na kar┼č─▒ belirgin bir ├╝st├╝nl├╝k sa─člad─▒lar. Bunun ├╝zerine m├╝┼črik ordusu da─č─▒larak geri ├žekilmeye ba┼člad─▒. Ras├╗lullah’ ─▒n asker├« a├ž─▒dan stratejik olan tepeye yerle┼čtirdi─či ve “┼×artlar ne olursa olsun buray─▒ terk etmeyeceksiniz.” diye emretti─či ok├žular, ┬źsava┼č bitti┬╗ d├╝┼č├╝ncesiyle bulunduklar─▒ yeri terk ederek di─čerlerinin aras─▒na kar─▒┼čt─▒lar. Bundan yararlanan m├╝┼črikler, M├╝sl├╝manlar─▒n arkas─▒ndan dolanarak sava┼č─▒n seyrini lehlerine ├ževirmeyi ba┼čard─▒lar. Ba┼čta Hazret-i Hamza olmak ├╝zere 70 sah├óbe ┼čehit oldu. Bu sava┼čta Hazret-i Peygamber’ in m├╝b├órek di┼čleri de k─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Hatt├ó ├Âld├╝─č├╝ haberinin yay─▒lmas─▒ M├╝sl├╝manlar aras─▒nda tam bir panik ve bozguna yol a├žm─▒┼čt─▒. Buna ra─čmen k─▒sa s├╝rede toparlanan ve tekrar harekete ge├žen m├╝’minler, m├╝┼čriklerin kesin bir sonu├ž almas─▒n─▒ ├Ânlemeyi ba┼čard─▒lar. Hazret-i Peygamber geri ├žekilen m├╝┼črik ordusunu takip ederek psikolojik ├╝st├╝nl├╝─č├╝ korumay─▒ ihmal etmedi. Bu sava┼č m├╝’minlere, Peygamber’e itaatin ne denli ├Ânemli oldu─čunu g├Âsteren tarih├« bir ibret tablosu oldu.

├ľte yandan Ben├« Nadir kabilesi mensuplar─▒, Uhud Sava┼č─▒ esnas─▒nda m├╝┼čriklerle i┼čbirli─či yapmalar─▒ ve baz─▒ suikast te┼čebb├╝slerinden dolay─▒ ├Ânce uyar─▒ld─▒lar, sonra tekrar anla┼čmaya davet edildikleri halde buna yana┼čmad─▒lar ve direndiler. Bu sebeple 15 g├╝n boyunca ku┼čatma alt─▒na al─▒nd─▒lar. Ba┼čar─▒l─▒ bir muhasaran─▒n ard─▒ndan Medine’den ├ž─▒kar─▒ld─▒lar.

HENDEKSAVA┼×I (627)

Uhud Sava┼č─▒’ndan da istedi─či neticeyi alamayan Mekkeli m├╝┼črikler, bu kez niha├« olarak ─░slamiyet’in g├╝c├╝n├╝ yok etmek ve tam bir zafer elde etmek amac─▒yla gizli m├╝ttefikleri Yahudilerden de destek alarak Eb├╗ S├╝fyan liderli─činde, ├že┼čitli kabilelerden olu┼čan 10000 il├ó 12000 ki┼čilik g├╝├žl├╝ bir orduyla Medine ├Ânlerine geldiler. Ancak beklemedikleri ve Araplar’─▒n bilmedi─či s├╝rpriz bir sava┼č takti─či ile kar┼č─▒la┼čt─▒lar. Hazret-i Peygamber, Selm├ón-─▒ F├óris├«’nin teklifiyle Medine’nin etraf─▒na hendekler kazd─▒rarak ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bir savunma hatt─▒ haz─▒rlam─▒┼čt─▒. 20 g├╝n devam eden ku┼čatma s─▒ras─▒nda k├╝├ž├╝k ├žapl─▒ baz─▒ ├žat─▒┼čmalar meydana geldiyse de, m├╝┼črikler hendekleri a┼č─▒p ┼čehre girmeye muvaffak olamad─▒lar. ┼×iddetli bir f─▒rt─▒nan─▒n ard─▒ndan ku┼čatmay─▒ kald─▒rarak Mekke’ye geri d├Ânmek zorunda kald─▒lar.

Bu muharebede Hazret-i Peygamber’in diplomatik ├Ânlemleri de sava┼č─▒n M├╝sl├╝manlar─▒n lehinde sonu├žlanmas─▒nda ├Ânemli rol oynam─▒┼čt─▒r. Yeni M├╝sl├╝man olan Gatafan kabilesinden Nuaym bin Mes’ud’u Yahudilerle Mekke m├╝┼čriklerinin aras─▒n─▒ a├žmas─▒ ve birbirlerine olan g├╝venlerini sarsmas─▒ i├žin gizlice diplomatik temaslar yapmakla g├Ârevlendirdi. Nuaym ince ve ustaca giri┼čimleriyle Yahudi-m├╝┼črik ittifak─▒n─▒ ├ž├Âkertmeyi ba┼čard─▒.

─░lk iki sava┼č─▒n sonras─▒nda oldu─ču gibi, Ben├« Kureyza adl─▒ Yahudi kabilesi mensuplar─▒ da, Hendek Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Medine S├Âzle┼čmesi’ndeki g├Ârev ve sorumluluklar─▒n─▒ yerine getirmemeleri, M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ h├óince davranmalar─▒ ve m├╝┼čriklerle i┼čbirli─čine gitmeleri sebebiyle sava┼č─▒n hemen ard─▒ndan Medine’ den ├ž─▒kar─▒larak cezaland─▒r─▒ld─▒lar.

M├╝┼čriklerin bu son sald─▒r─▒s─▒, art─▒k asker├« ve psikolojik g├╝├žlerinin son buldu─ču ve ─░sl├óm’─▒n ilerleyi┼čini durdurma umutlar─▒n─▒n t├╝kendi─či yeni bir s├╝recin de ba┼člang─▒c─▒ olmu┼čtur.