İNSANLARLA GEÇİNME SANATI

Aynur TUTKUN

Evde, okulda, i┼čte, arkada┼člar aras─▒nda ba┼čar─▒ya ve mutlulu─ča giden yolda belki de en ├Ânemli ve gerekli ┼čey, insanlarla ge├žinmeyi bilmektir. Bedenen hi├ž kimse bir di─čerinin ayn─▒s─▒ olmad─▒─č─▒ gibi; zevkler, fikirler, tercihler, duygular y├Ân├╝yle de ayn─▒s─▒ de─čildir. Bu y├╝zden insanlarla ge├žinmek (e┼č, anne-baba, evl├ót, karde┼č, arkada┼č, akraba da olsa) ├žo─ču zaman zor olmasa bile emek ve gayret isteyen bir husustur. Hi├ž birimiz: “─░stedi─čimi yapar, istedi─čimi s├Âyler, istedi─čim gibi davran─▒r─▒m…” diyemeyiz. Her zaman ├Âl├ž├╝l├╝ hareket etmek ve ├Âl├ž├╝l├╝ konu┼čmak durumunday─▒z. Aksi takdirde hem kar┼č─▒m─▒zdakini hem de kendimizi incitebiliriz.

Asl─▒nda insanlarla ge├žinebilmek, kendimizle iyi ge├žindi─čimizin ve kendimizle bar─▒┼č─▒k oldu─čumuzun bir g├Âstergesidir, diyebiliriz. ─░li┼čkilerimizde kalp k─▒r─▒yor, dozu ka├ž─▒r─▒yorsak kendi kendimizle problemimizin oldu─čunu biraz d├╝┼č├╝n├╝rsek bulabiliriz. Evde afacanlar─▒n yapt─▒klar─▒na tahamm├╝l g├Âsterememek sab─▒rs─▒z oldu─čumuzun, e┼čimizden ├žok ┼čey beklemek merhametsiz oldu─čumuzun, kom┼čularla g├Âr├╝┼čmemek ya kibirli oldu─čumuzun ya da kendimizi k├╝├ž├╝k ve de─čersiz g├Ârd├╝─č├╝m├╝z├╝n, i┼čyerinde patronun ezici tav─▒rlar─▒ kar┼č─▒s─▒nda sessiz kalmak ┼čahsiyetimizin geli┼čmedi─činin birer belirtisi de─čil midir? G├╝├žl├╝, sa─člam, tutarl─▒, mutlu, kendiyle bar─▒┼č─▒k insanlar biraz da gayret g├Âsterince her t├╝rl├╝ insanla ge├žinmesini bilebilirler. Evet, insanlarla ge├žinmesini bilmek bir sanatt─▒r ve bu sanat─▒ az bir gayretle herkes ├Â─črenebilir ya da ├Â─črenmesi gerekir. T. Roosevelt: “Ba┼čar─▒ form├╝l├╝n├╝n en ├Ânemli bile┼čeni, insanlarla iyi ge├žinmeyi bilmektir.” der.

Ge├žinmeyi bilmenin ilk ┼čart─▒, kar┼č─▒m─▒zdakine evl├ót, ebeveyn, i┼č├ži, i┼čveren, e┼č ve benzeri roller bi├žmek d─▒┼č─▒nda evvel├ó ┬ź─░nsan┬╗ olarak bakabilmeyi ve de─čer vermeyi bilmektir. ─░nsan─▒n e┼čref-i mahlukat olarak yarat─▒lm─▒┼č olmas─▒ ge├žinebilmek i├žin g├╝zel bir sebeptir.

Kar┼č─▒m─▒zdaki kim olursa olsun onu ilgilendiren konular hakk─▒nda konu┼čmak fakat bundan da ├Ânce iyi bir dinleyici olmak gerekir. Bizi can kula─č─▒yla dinleyenlere kar┼č─▒ hep g├╝zel duygular beslemi┼č ve onlar─▒n yan─▒ndayken rahatlad─▒─č─▒m─▒z─▒ hissetmi┼čizdir. Ge├žinmek istedi─čimiz ki┼čiler i├žin bunu yapabilmemiz gerekir. Biri ├žift├ži, di─čeri doktor olsa bile iki insan─▒n bulabilece─či ortak konular mutlaka vard─▒r ve bunlar birbirlerini merakla dinleyebilirler. ├ço─ču zaman en b├╝y├╝k pi┼čmanl─▒klar─▒m─▒z, dilimizle s├Âylediklerimizden kaynaklan─▒r. ─░yi bir dinleyici olmam─▒zdan kaynaklanan pi┼čmanl─▒klar─▒m─▒zsa yok denecek kadar azd─▒r. Einstein’dan hayatta nas─▒l ba┼čar─▒l─▒ olunabilece─čini form├╝llerle anlatmas─▒ istenmi┼č. ┬źA’ya ba┼čar─▒ dersek, A=x+y+z┬╗ demi┼č. ┬źx ├žal─▒┼čmay─▒, y dinlenme ve e─členmeyi ifade eder.┬╗ Oradakilerden birisi hemen at─▒lm─▒┼č: ┬źz neyi ifade eder efendim?┬╗ diye. Einstein cevap vermi┼č: ┬ź├çenenizi tutmay─▒!┬╗

Dikkatimizi kendi ├╝zerimizden kald─▒r─▒p kar┼č─▒m─▒zdakine verebilmeli, kendimizden ba┼čkalar─▒n─▒n da oldu─čunu d├╝┼č├╝nmeli ve hissetmeliyiz. Kalabal─▒k bir ortamda hep kendinden bahseden bir insan ne kadar da s─▒k─▒c─▒d─▒r. Dikkatimizi kendi ├╝zerimizden kald─▒r─▒p ba┼čkalar─▒na vermek onlar─▒n bize kar┼č─▒ pozitif duygular beslemesine ve ge├žinebilmeye yard─▒mc─▒ olur.

├ľ─čretmen-├Â─črenci, ebeveyn-evl├ót, kar─▒-koca, i┼č├ži-i┼čveren, arkada┼čl─▒k, kom┼čuluk ili┼čkileri de d├óhil pek ├žok ili┼čki t├╝r├╝nde kar┼č─▒m─▒zdaki insan kendini ├Ânemli hissetti─činde ili┼čkiler daha g├╝zel olur. ├çocu─čumuza: “─░yi ki vars─▒n, senin varl─▒─č─▒n bizim i├žin b├╝y├╝k bir bo┼člu─ču dolduruyor.” mesaj─▒n─▒ verebildik mi? Mesel├ó hangimiz mahalledeki, okuldaki, i┼čyerindeki bir temizlik g├Ârevlisine: “Sen bizim i├žin ├Ânemlisin.” mant─▒─č─▒yla bakabildik? Hi├ž kimse kimseden ├╝st├╝n de─čildir. Her fert toplumdaki bir bo┼člu─ču doldurmak ├╝zere rol├╝n├╝ oynar. Kar┼č─▒m─▒zdakini: “Ben ailem i├žin, ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m i┼čyeri i├žin, bu ├╝lke i├žin ├Ânemli ve gerekliyim.” ┼×eklinde d├╝┼č├╝nd├╝rebiliyorsak o ki┼čiyle aram─▒zdaki al─▒c─▒-vericiler a├ž─▒k olaca─č─▒ i├žin onlarla ge├žinmemiz daha kolay olur.

Bir ba┼čka husus da kavgac─▒ tutumdan uzak durup anla┼čmac─▒ bir tutum sahibi olmakt─▒r. “Ben seni yenerim.”, “Sana haddini bildiririm… ” mant─▒─č─▒ndan uzak “Seninle anla┼čabiliriz…” mant─▒─č─▒na sahip tav─▒rlar, kar┼č─▒m─▒zdakinin niyeti bozuk bile olsa yumu┼čamas─▒na sebep olur. Yanl─▒┼čl─▒kla ├žarp─▒p elindeki dosyalar─▒ d├╝┼č├╝rmesine sebep oldu─čumuz ├Âfkeli biri: “K├Âr m├╝s├╝n karde┼čim?!” dedi─činde biz: “Affedersiniz, dalg─▒nl─▒─č─▒ma gelmi┼č, yard─▒m edebilirim… ” dersek ortaya ├ž─▒kan tablo ├žok farkl─▒ olacakt─▒r. Uzla┼čmac─▒ bir tutum sahibi olmak kadar, g├╝zel konu┼čmas─▒n─▒ bilmek de insanlarla ge├žinmekte ├Ânemli bir husustur.

S├Âz ola kese sava┼č─▒,
S├Âz ola kestire ba┼č─▒…

diye bo┼čuna s├Âylenmemi┼čtir.

├ľ─č├╝tlere ve yard─▒ma a├ž─▒k olmak da her iki taraf─▒n birbirinden bir ┼čeyler almas─▒na sebep olur ki bu taraflar─▒n kendilerini iyi hissetmelerini sa─člar ve k├órl─▒ bir davran─▒┼č tarz─▒d─▒r. ├ľ─č├╝t dinlemekten ziyade ├Â─č├╝t vermeye meyilli olan tavr─▒m─▒z, ge├žinme i├žin bir engel te┼čkil edebilir. ├ľ─č├╝t kabul etmek, kar┼č─▒m─▒zdakinin kendisini de─čerli hissetmesine sebeptir.

─░nsanlarla ge├žinmeyi kolayla┼čt─▒ran bir di─čer husus da onlar─▒n duygular─▒n─▒ anlamaya gayret g├Âstermektir. Kendimizi onun yerine koyabilmek her d├óim mant─▒─č─▒m─▒zla hareket etmekten daha iyidir. ─░nsan─▒n mant─▒─č─▒yla beraber bir de duygu d├╝nyas─▒ vard─▒r. Ama ├žo─ču zaman kar┼č─▒m─▒zdakini mant─▒─č─▒m─▒zla yarg─▒lar, duygular─▒ pek hesaba katmay─▒z. H├ólbuki sa─čl─▒kl─▒ davran─▒┼člar─▒, duygularla d├╝┼č├╝nceler beraber ortaya koyarlar.

Bir de ge├žinilmesi zor insanlarla ge├žinmek vard─▒r. Sayd─▒─č─▒m─▒z hususlardan hangilerini yaparsak yapal─▒m o t├╝r insanlarla ge├žinmek hakikaten zordur. As─▒k suratl─▒, kavgac─▒, sald─▒rgan, laf anlamaz tutumlar─▒yla insan─▒ ├žileden ├ž─▒karan tiplerdir bunlar. G├╝zel bir Arap atas├Âz├╝ ┼č├Âyle der: “Bir ┼čey yapmak isteyen yolunu bulur, bir ┼čey yapmak istemeyen bahanesini… ”

“Onunla ge├žinemiyorum, ├ž├╝nk├╝ o ┼č├Âyle ┼č├Âyle…” dedi─čimizde onun kar┼č─▒s─▒nda ├ócizli─čimizi itiraf etmi┼č oluruz. G├╝zel huylu insanlarla herkes ge├žinir. M├órifet ├ževremizdeki di─čer insanlarla ge├žinebilmektir. ─░nsanlar─▒ tan─▒maya ├žal─▒┼čmak onlarla ge├žinmeyi kolayla┼čt─▒r─▒r. Etraf─▒m─▒zdaki herkesle dost olmak zorunda de─čiliz fakat bir ┼čekilde ge├žinmek zorunday─▒z. Ge├žinilmesi zor insanlar─▒ da idare etmesini bilmek gerekir. Ne ├žok uzak ne de ├žok yak─▒n olmayan tavr─▒m─▒zla bu t├╝r ki┼čileri idare etmeye ├žal─▒┼čmak en do─črusu olsa gerektir.

Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-: ÔÇťM├╝ÔÇÖmin ├╝lfet eden ve kendisiyle ├╝lfet edilendir.ÔÇŁ buyurmu┼čtur. ├ľyleyse ├ževremizdeki ├že┼čit ├že┼čit insanlarla ge├žinebilmek i├žin yollar aramal─▒, gergin ortamlar olu┼čturmaktan ┼čiddetle ka├ž─▒nmal─▒y─▒z.