ACZ─░YET─░ ─░DRAK!

YAZAR : ├ľmer S├ómi HIDIR samihidir@gmail.com

Âyet-i kerîmede buyurulur;

ÔÇťRahm├ón (olan All├óh)ÔÇÖ─▒n yaratmas─▒nda hi├žbir ├želi┼čki ve uygunsuzluk (tef├óv├╝t) g├Âremezsin. ─░┼čte g├Âz├╝(n├╝) ├ževirip gezdir; herhangi bir ├žatlakl─▒k (bozukluk ve ├žarp─▒kl─▒k) g├Âr├╝yor musun?ÔÇŁ (el-M├╝lk, 3)

Kas─▒m say─▒m─▒zda bir girizg├óh yapt─▒─č─▒m─▒z ┬źBiyomimeti┬╗ mevzuuna devam edelim. Biyomimeti, ilgilendi─či alan itibar─▒yla yeni bir disiplin. Ancak d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z zaman bu d├╝nyada;

ÔÇó S─▒caktan ve so─čuktan muhafazal─▒, g├╝zel bir ev in┼ča etmek isteyen ilk canl─▒ biz de─čiliz.

ÔÇó En az yak─▒t ile en uzak noktalara ula┼čmak isteyen g├Â├žmen ku┼člar, bizden ├Ânce de vard─▒.

ÔÇó Suyun i├žinde yok denecek kadar az bir s├╝rt├╝nme ile ilerleyen bal─▒klar, denizlerde as─▒rlard─▒r ya┼č─▒yordu.

─░nsano─člunun tarih├« ge├žmi┼či, ilerleyen teknoloji, aralar─▒nda m├╝hendislerin, bilim adamlar─▒n─▒n da oldu─ču milyarlarca insan─▒n gayreti… B├╝t├╝n bu ├žal─▒┼čmalara ra─čmen elde edemedi─čimiz neticeleri Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n yaratt─▒─č─▒ varl─▒klar ├óleminde en g├╝zel bir ┼čekilde ├ž├Âz├╝lm├╝┼č vaziyette g├Ârmek, insana acziyetini idrak ettirmez mi? Bu kusursuz i┼čleyi┼č kar┼č─▒s─▒nda, insan k├Âr ve sa─č─▒r gibi davranmamal─▒d─▒r.

EN ├ľZEL KAPLAMA

Hareket eden her cisme; bulundu─ču ortam─▒n, o cismi durduracak y├Ânde bir tesiri olur. Buna s├╝rt├╝nme kuvveti denmekte. Bu tesir; havada, suyun i├žinde, raylar─▒n ├╝zerinde veya asfaltta da olu┼čmaktad─▒r. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre, k├Âpek bal─▒klar─▒na tesir eden bu su direnci ├žok ├žok az olu┼čmakta. Bir gemiye nazaran, yok denecek kadar az. Peki, bu kadar d├╝┼č├╝k bir su direnci nas─▒l meydana gelmekte?

Hamburg Gemi Yap─▒m─▒ ve Ara┼čt─▒rma Enstit├╝s├╝ÔÇÖnden (HSVA) Christian Johannsen; bunun sebebinin, k├Âpek bal─▒─č─▒ derisindeki ├Âzel p├╝r├╝zl├╝ yap─▒ oldu─čunu belirtmekte. K├Âpek bal─▒─č─▒ derisi, eski d├Ânemlerde mobilyac─▒l─▒kta z─▒mpara k├ó─č─▒d─▒ olarak kullan─▒lm─▒┼č. Johannsen;

ÔÇťK├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n derisindeki di┼č benzeri yap─▒, ak─▒nt─▒ya kar┼č─▒ direnci d├╝┼č├╝rmekte. Bu da ayn─▒ g├╝├žle daha h─▒zl─▒ ilerlemek veya sahip oldu─ču enerji ile ayn─▒ h─▒zda daha uzun m├╝ddet yol almak m├ón├ós─▒na gelir.ÔÇŁ diyor.

JohannsenÔÇÖe g├Âre, bilinenin aksine;

ÔÇťP├╝r├╝zs├╝z sath─▒n daha az s├╝rt├╝nme direnci oldu─ču yanl─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ

K├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n derisindeki ┬źRiblet┬╗ olarak adland─▒r─▒lan hareketli ve p├╝r├╝zl├╝ di┼č├žikler, kafas─▒ndan kuyru─čuna do─čru y├╝zme y├Ân├╝ne paralel bi├žimde uzanmakta. K├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n m├╝thi┼č s├╝ratlere (80 km/s) ula┼čan avc─▒lar oldu─ču uzun zamand─▒r bilinmekte, ama derisindeki ├Âzelliklerin gemi yap─▒m─▒nda uygulan─▒p uygulanamayaca─č─▒ ┼čimdiye dek tecr├╝be edilmemi┼čti.

AlmanyaÔÇÖda bulunan Fraunhofer Enstit├╝s├╝ Ara┼čt─▒rma Merkezi; enerji tasarrufu sa─člayan bu sath─▒, b├╝y├╝k gemilere uygulamak i├žin giri┼čimde bulundu. Ara┼čt─▒rmac─▒lar 8 metre uzunlu─čundaki torpido benzeri bir gemiyi ┬źRiblet┬╗ folyosu ile kaplay─▒p ak─▒nt─▒ya b─▒rakt─▒lar.

Torpidoya, i├ži su dolu kanalda 36 km/s h─▒z─▒nda ak─▒nt─▒ verildi. Bu denemeden ├ž─▒kan sonu├ž ise ┼č├Âyle: H─▒z artt─▒k├ža, k├Âpek bal─▒─č─▒n─▒n derisi, suyun s├╝rt├╝nme direncini azalt─▒yor. Yani g├Âvdesi k├Âpek bal─▒─č─▒ derisi gibi di┼čli yap─▒ya sahip bir gemi de, ne kadar h─▒zl─▒ yol al─▒rsa o kadar az yak─▒t t├╝ketecek demek oluyor. Bu sayede geminin s├╝rt├╝nme direnci % 5 oran─▒nda azalmakta. Bu da b├╝y├╝k bir konteyner gemisi i├žin y─▒lda yakla┼č─▒k 300.000 dolar tasarruf anlam─▒na gelmekte. (Deutsche Welle T├╝rk├že, Marc von L├╝pke / Ba┼čak DEM─░R)

 

BAKTER─░LER B─░LE TUTUNAMIYOR
─░yile┼čmek i├žin gitti─čimiz hastah├ónelerin; asl─▒nda muhtemel birer mikrop yuvas─▒ oldu─čuna, insan─▒n inanas─▒ gelmiyor. K─▒saca hastah├óne mikrobu olarak tarif edebilece─čimiz nozokomiyal bakterileri, evin kilerine dadanm─▒┼č farelere benzetebilirsiniz. Yiyecek bollu─ču i├žerisinde, giderek b├╝y├╝yen ve zehre kar┼č─▒ ├ódeta ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazanan fareler misali; hastah├óne mikroplar─▒n─▒n gerek antibiyotiklere gerekse dezenfektanlara kar┼č─▒ diren├ž kazanmalar─▒ neticesinde, hastah├óneler mikrobik bula┼čma a├ž─▒s─▒ndan tehlikeli mek├ónlara d├Ân├╝┼čmekte. Yatak korkuluklar─▒, telefon, hem┼čire ├ža─č─▒rma d├╝─čmesi, yata─ča yak─▒n masalar ve sandalyeler gibi hastayla yak─▒n temas h├ólindeki e┼čyalarda; ├ževre kaynakl─▒ sath├« bula┼čma riski had safhada. ┬źMetisilin┬╗e diren├žli Staphylococcus aureus (MDSA) gibi mikroplar─▒n hastah├óne ortam─▒ndaki sat─▒hlarda haftalarca hatt├ó aylarca hayatta kalabilmeleri nas─▒l bir problemle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya oldu─čumuza i┼čaret ediyor.

Kullan─▒lan kimyev├« temizleyiciler; ├žo─čunlukla toksik. Bu sebeple ├žok dikkatli kullan─▒lmalar─▒ gerekiyor. Di─čer yandan s├Âz konusu riskli sat─▒hlar─▒n mikrop k─▒r─▒c─▒ tesiri oldu─ču bilinen bak─▒r ve g├╝m├╝┼čle kaplanmas─▒ ise, uygulamada ├žo─ču zaman y├╝ksek maliyete sebep olmakta.

Hastah├óne e┼čyalar─▒n─▒ mikroplardan ar─▒nd─▒rman─▒n yolunu arayan ara┼čt─▒rmac─▒lar da hi├ž ummad─▒klar─▒ bir yerden, k├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n derisinden bu neticeye ula┼čmay─▒ ba┼čard─▒! Antimicrobial Resistance and Infection Control dergisinde yay─▒nlanan yak─▒n tarihli bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre; k├Âpek bal─▒─č─▒ derisi temel al─▒narak tasarlanm─▒┼č olan ├Âzel kaplamalar─▒ kullanarak, hastah├óne e┼čyalar─▒n─▒ kal─▒c─▒ olarak mikropsuz tutmak m├╝mk├╝n. ┬źSharklet┬╗ ismi verilen yeni kaplama teknolojisi, oluklardan ve yivlerden olu┼čan deseniyle k├Âpek bal─▒─č─▒ derisinin mikroskoptaki g├Âr├╝nt├╝s├╝ne ├žok benziyor. Ara┼čt─▒rma s─▒ras─▒nda Sharklet ile kaplanan sat─▒hlarda % 94 daha az MDSA yuvalanm─▒┼č olmas─▒, biyomimetik sat─▒h kaplamas─▒n─▒n bak─▒rdan daha ├╝st├╝n bir antimikrobiyal ├Ârt├╝ oldu─čuna i┼čaret ediyor. Bak─▒r─▒n performans─▒ % 80ÔÇÖden daha az. Ancak biyomimetik ├Ârt├╝y├╝ rakiplerinden ay─▒ran bir ├╝st├╝nl├╝─č├╝ daha var: Uygulama ve kullan─▒m kolayl─▒─č─▒. (Populer Science Dergisi-H─▒zl─▒ ve Mikropsuz)

Tabiatta her canl─▒ All├óhÔÇÖ─▒n ayr─▒ bir sanat─▒n─▒ bize sergilemektedir. Yeter ki g├Âz├╝m├╝z bu y├╝ce hakikate ├óm├ó olmas─▒n.