┬ź─░┼×LER─░ ┼×├ŤR├é ─░LED─░R…┬╗

YAZAR : Sami G├ľKS├ťN

Rabbimiz bizim iki d├╝nyada sa├ódete eri┼čmemizi ister. ─░b├ódeti, ├óhireti ve d├«ni al├ókadar etmiyormu┼č gibi g├Âr├╝nen d├╝nyev├« sahalarda da RabbimizÔÇÖin bizlere emirleri vard─▒r.

Bunlar─▒ inceledi─čimizde g├Âr├╝r├╝z ki; iki d├╝nyada fel├óh ve ba┼čar─▒n─▒n, sa├ódet ve huzurun anahtarlar─▒d─▒r.

Bunlardan biri de ┬źisti┼č├óre┬╗dir.

Rabbimiz, isti┼č├óreyi emretmi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ isti┼č├óresiz i┼č, ba┼čar─▒s─▒zl─▒k getirir. Niz├ó getirir. Bilhassa herkesi ilgilendiren hususlarda isti┼č├óresiz karar almak, ├žeki┼čmeleri ve birbirini su├žlamalar─▒ beraberinde getirir. ─░sti┼č├óre; d├«nimizin ├žok de─čer verdi─či birlik ve beraberlik r├╗hunun, karde┼člik anlay─▒┼č─▒n─▒n da bir gere─čidir.

Bu sebeple isti┼č├óre ├žok m├╝himdir.

┼×ahs├« i┼člerini de isti┼č├óre ile yapanlar, yan─▒lma ve ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒n─▒ en aza indirmi┼č olurlar. Ecd├ód─▒m─▒z;

ÔÇťDan─▒┼čan da─člar a┼čm─▒┼č, dan─▒┼čmayan d├╝z yolda ┼ča┼čm─▒┼č!ÔÇŁ diyerek bu ger├že─či en g├╝zel ┼čekilde ifade etmi┼člerdir.

Madd├« ve m├ónev├« s─▒k─▒nt─▒lardan kurtulu┼čun, ailede huzur ve mutlulu─čun, ferd├« ve i├žtim├ó├« alanda ba┼čar─▒n─▒n, ├žal─▒┼čma hayat─▒nda bereketin, idarede ad├ólet ve ihsan─▒n ├Ânde gelen ┼čartlar─▒ndan biri de isti┼č├óre prensibinin uygulanmas─▒d─▒r.

─░sti┼č├óre; herhangi bir mevzuda do─čru neticeye ula┼čmak veya isabetli karar verebilmek i├žin bir ba┼čkas─▒n─▒n g├Âr├╝┼č├╝ne ba┼čvurmak, birine bir hususu dan─▒┼čmak, kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak g├Âr├╝┼č al─▒┼čveri┼činde bulunmak, ehil olanlardan faydalanmak demektir.

┬źM├╝┼č├óvere, me┼čveret, ┼č├╗r├ó ve dan─▒┼čma┬╗ kelimeleri de isti┼č├óreyi anlatan di─čer mefhumlar─▒m─▒zd─▒r. ┼×├╗r├ó kelimesinin KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde bir s├╗renin de ad─▒ olmas─▒, meselenin d├«nimizdeki ehemmiyetini ifade etmek i├žin k├óf├«dir.

─░sti┼č├órenin mevzusunu KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖin a├ž─▒k├ža beyan etmedi─či veya muhayyer b─▒rakt─▒─č─▒ hususlar te┼čkil eder. ├ç├╝nk├╝ RabbimizÔÇÖin emretti─či bir ┼čeyi kullar─▒na sormaya h├ócet olmaz! Bir insan; ÔÇťZek├ót─▒m─▒ vereyim mi?ÔÇŁ diye soracak de─čildir. Onu Allah zaten emretmi┼čtir. Fakat; ÔÇťNas─▒l vereyim, kime vereyim, ne zaman vereyim?ÔÇŁ diye yine ehline dan─▒┼č─▒lacak hususlar olabilir.

Farkl─▒ g├Âr├╝┼člere ba┼čvurmak s├╗retiyle en s─▒hhatli neticeye ula┼čmak; ar─▒n─▒n ├že┼čitli ├ži├žeklerden gerekli malzemeyi toplay─▒p, onlar─▒ i┼čledikten sonra bal yapmas─▒na benzer.

Y├╝ce Rabbimiz ┼×├╗r├ó S├╗resiÔÇÖnde, ├óhirette m├╝k├ófatland─▒raca─č─▒n─▒ vaÔÇśdetti─či m├╝ÔÇÖminlerin ├Âzelliklerinden ┼č├Âyle bahseder:

ÔÇť(D├╝nyal─▒k olarak) size her ne verilmi┼čse, bu d├╝nya hayat─▒n─▒n ge├žimli─čidir.

Allah kat─▒nda bulunanlar ise daha hay─▒rl─▒ ve kal─▒c─▒d─▒r.

Bu m├╝k├ófat ┼ču kimseler i├žindir:

ÔÇó ├Äm├ón edenler,

ÔÇó Rablerine tevekk├╝l edenler,

ÔÇó B├╝y├╝k g├╝nahlardan ve ├žirkin i┼člerden ka├ž─▒nanlar,

ÔÇó ├ľfkelendikleri zaman ba─č─▒┼člayanlar,

ÔÇó Rablerinin ├ža─čr─▒s─▒na cevap verenler ve

ÔÇó Namaz─▒ dosdo─čru k─▒lanlar;

ÔÇó ─░┼čleri, aralar─▒nda ┼č├╗r├ó (dan─▒┼čma) ile olanlar,

ÔÇó Kendilerine verdi─čimiz r─▒z─▒ktan Allah yolunda harcayanlar,

ÔÇó Bir sald─▒r─▒ya u─črad─▒klar─▒ zaman, aralar─▒nda yard─▒mla┼čanlar…ÔÇŁ (e┼č-┼×├╗r├ó, 36-39)

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, isti┼č├óre; ├«man, namaz, infak ve tevekk├╝l gibi ├žok m├╝him esaslarla beraber zikredilmi┼čtir.

Bir ba┼čka ├óyet-i ker├«mede ise, bizzat Peygamber EfendimizÔÇÖe isti┼č├óre emredilmi┼čtir:

ÔÇť…─░┼č konusunda onlarla m├╝┼č├óvere et. Bir kere de karar verip azmettin mi, art─▒k All├óhÔÇÖa tevekk├╝l et (OÔÇÖna dayan─▒p g├╝ven). ┼×├╝phesiz Allah, tevekk├╝l edenleri sever.ÔÇŁ
(Âl-i İmrân, 159)

Fet├ónet sahibi pek zek├« bir z├ót olan, bir de peygamber olmas─▒ hasebiyle vahy-i il├óh├« ile teÔÇÖyid edilmi┼č bulunan Fahr-i ├élem EfendimizÔÇÖe isti┼č├órenin emredilmi┼č olmas─▒ bizlere ne b├╝y├╝k bir derstir! ├ťstelik isti┼č├óre edece─či insanlar da, d├╝n├╝n c├óhiliyye halk─▒d─▒r ve ne biliyorlarsa EfendimizÔÇÖden ├Â─črenmi┼člerdir. E─čer insanl─▒k i├žinde isti┼č├óreden m├╝sta─čn├« bir ki┼či olsa, o da Peygamberimiz olurdu. L├ókin OÔÇÖna da Rabbimiz isti┼č├óreyi emretmektedir.

Y├╝ce Allah, ├╝l├╗ÔÇÖl-emre itaati emretmi┼čtir. Yani idarecilerin me┼čr├╗ ve makul emirlerine itaat etmek gerekir. Buna mukabil, ├╝l├╗ÔÇÖl-emre de isti┼č├óre ederek hareket etmeyi emretmi┼čtir. B├Âylece bu itaat, kay─▒ts─▒z-┼čarts─▒z bir ba─članma olmam─▒┼č olur. ─░dare edilenlerin de fikrini s├Âyleme imk├ón─▒ bulunmu┼č olur. L├ókin idarecinin isti┼č├órede dile getirilen her fikri kabul etmek mecburiyeti yoktur. Dinler, g├Âr├╝┼č├╝r, bilgileri ve tecr├╝beleri de─čerlendirir ve karar─▒n─▒ verir.

Me┼čveretin en g├╝zel ├Ârneklerini ve uygulan─▒┼č─▒n─▒ sevgili PeygamberimizÔÇÖin hayat─▒nda g├Ârmekteyiz. Efendimiz bir hadislerinde;

ÔÇť─░sti┼č├óre eden pi┼čman olmaz.ÔÇŁ (Taber├ón├«) buyurmu┼č; kendileri de d├«n├« meselelerde vahyi bekledi─či ve il├óh├« t├ólimatlarla hareket etti─či h├ólde; hakk─▒nda kesin emir olmayan, g├Âr├╝┼č ve i├žtih├óda a├ž─▒k mevzularda ash├ób─▒na dan─▒┼čm─▒┼č, b├Âylece onlar─▒n fikir ve d├╝┼č├╝ncelerine de─čer vermi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ makam ve mevki sahiplerinin maiyetindekilerle isti┼č├óre etmesi; onlara de─čer vermesi demektir.

─░sti┼č├óreden bahsedilince akl─▒m─▒za sadece idare de gelmemelidir. Toplumun temeli olan ailede de isti┼č├óre ├žok l├╝zumludur. Bakara S├╗resiÔÇÖnin 233. ├óyet-i ker├«mesinde; evl├óda ait s├╝t emzirme vb. hususlarda isti┼č├óre etmelerine bir i┼čaret ve te┼čvik vard─▒r.

┼×├╝phesiz ki isti┼č├óre sayesinde ailede sevgi ve sayg─▒ artar, e┼člerin birbirlerine itimad─▒ temin edilmi┼č olur. Ya┼člar─▒yla m├╝ten├ósip olarak m├╝┼č├óvereye ortak edilecek ├žocuklar─▒n da hayat tecr├╝beleri ziyadele┼čmi┼č olur.

├çal─▒┼čma ve i┼č hayat─▒ a├ž─▒s─▒ndan da isti┼č├óre ├Ânemli bir ihtiya├žt─▒r. Zira ├žal─▒┼čma hayat─▒yla ilgili yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar g├Âstermektedir ki; isti┼č├óre yap─▒lan i┼čyerlerinde ├žal─▒┼čanlar kendilerine ├Ânem verildi─čini hissetmekte ve bu durum verimlili─če yans─▒maktad─▒r. Bu durum, ├žal─▒┼čanla ├žal─▒┼čt─▒ran aras─▒ndaki karde┼člik duygular─▒n─▒n geli┼čmesine vesile olmaktad─▒r.

Ayn─▒ ┼čekilde e─čitim ve ├Â─čretim sahas─▒nda yap─▒lacak kar┼č─▒l─▒kl─▒ isti┼č├óreler de, ayr─▒ bir ├Ânem ve de─čer arz etmektedir. Veli, hoca ve e─čitim mesÔÇÖulleri aras─▒ndaki isti┼č├óreler, evl├ótlar─▒n huzurlu bir ┼čekilde yeti┼čtirilebilmesi i├žin ├žok m├╝himdir.

Unutmamal─▒d─▒r ki, kendi d├╝┼č├╝ncelerine ├žok fazla g├╝venen ve ba┼čkalar─▒n─▒n fikirlerinden yararlanmas─▒n─▒ bilmeyenler; ├╝st├╝n bir kabiliyete, keskin bir zek├óya, engin bir ilim ve tecr├╝beye sahip olsalar bile; d├╝┼č├╝ncelerini me┼čverete arz eden normal insanlara g├Âre, yan─▒lma ve hata yapma paylar─▒ daha ├žoktur. ├ç├╝nk├╝ Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n yard─▒m─▒ cemaat ile beraberdir. Karde┼člik duygular─▒ i├žinde bir araya gelen insanlara, All├óhÔÇÖ─▒n rahmeti tecell├« eder ve hay─▒rl─▒, faydal─▒, muvaffak k─▒lacak fikirler orada ortaya ├ž─▒kar. ├ťstelik isti┼č├óre; ┬źBen d├╝┼č├╝nd├╝m! Tek ba┼č─▒na ben yapt─▒m!┬╗ ┼čeklindeki kibirli yakla┼č─▒mlara f─▒rsat vermeyerek, tev├ózuyu, ┬źekip r├╗hu┬╗nu ve ┬źbiz┬╗ anlay─▒┼č─▒n─▒ takviye eder.

Di─čer yandan yap─▒lacak isti┼č├órelerden hay─▒rl─▒ ve g├╝zel neticeler al─▒nabilmesi i├žin; g├Âr├╝┼č ve d├╝┼č├╝ncelerine ba┼čvurulacak ki┼čilerin se├žimlerine de dikkat edilmeli, emniyet, g├╝ven, ilim ve irfan, tecr├╝be, ┼čuur sahibi insan olmalar─▒na itina g├Âsterilmelidir. Bu hususta da ┬źs├ólihlerle beraberlik ve f├ós─▒klardan uzak durma┬╗ prensibiyle hareket edilmelidir.

Cen├ób-─▒ Hak, c├╝mlemizi benlikten muhafaza eylesin. Kendisiyle isti┼č├óre edilen ve g├╝venilen s├ólih kimselerden eylesin. ├ém├«n…